Constitutional complaint dismissed for failing to allege substantive constitutional violation of challenged civil procedure articles.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court dismissed Zenon M.'s appeal against a prior order refusing to proceed with his constitutional complaint. The applicant challenged specific articles of the Civil Procedure Code, arguing they violated constitutional rights, but the Court found the arguments focused solely on the Supreme Court's interpretation rather than the normative text of the laws. Consequently, the Court ruled that the complaint did not demonstrate how the challenged provisions themselves infringed upon constitutional freedoms, rendering it inadmissible for substantive review.
Legislator headnote
AI generatedArt. 176 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 77 ust. 2 Konstytucji RP: A constitutional complaint must allege a substantive violation of constitutional rights by the challenged provisions; failure to demonstrate this renders the complaint inadmissible.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
101 POSTANOWIENIE z dnia 23 maja 2001 r. Sygn. Ts 182/00 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Safjan – przewodniczący Lech Garlicki – sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 5 lutego 2001 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Zenona M. p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Uzasadnienie: W skardze konstytucyjnej Zenona M. wniesiono o stwierdzenie niezgodności art. 411 kodeksu postępowania cywilnego z art. 2, art. 7, art. 77 ust. 2, art. 79 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Podniesiono także zarzut, iż treść art. 393 pkt 1 kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 45 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej – Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189) przesądziła o naruszeniu praw skarżącego wynikających z art. 77 ust. 2 i art. 176 ust. 1 Konstytucji RP.
Skargę konstytucyjną oparto na następującym stanie faktycznym i prawnym. Wyrokiem z 19 lutego 1998 r. (sygn. I Ca 2329/97) Sąd Rejonowy w Bydgoszczy oddalił powództwo skarżącego o zapłatę. Apelacja od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z 8 października 1998 r. (sygn. II Ca 377/98). Postanowieniem z 15 lipca 1999 r. (sygn. II Ca 377/98) Sąd Okręgowy w Bydgoszczy odrzucił skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z 8 października 1998 r. Kasacja od tego postanowienia została odrzucona postanowieniem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 25 listopada 1999 r. (sygn.
II Ca 377/98). Postanowieniem z 13 lipca 2000 r. (sygn. IV CZ 47/00), doręczonym skarżącemu 19 września 2000 r., Sąd Najwyższy oddalił zażalenie skarżącego od postanowienia Sądu Okręgowego o odrzuceniu kasacji. W tej sytuacji zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2000 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do wskazania, jakie konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego zostały naruszone ostatecznym orzeczeniem sądu opartym na zakwestionowanych w skardze przepisach oraz wskazania na czym polega niezgodność zaskarżonych przepisów z art. 2, art. 7, art. 77 ust. 2, art. 79 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji RP.
W piśmie uzupełniającym braki skargi, pełnomocnik skarżącego jako podstawę skargi powołał zasadę sprawiedliwości społecznej oraz wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także określoną w art. 7 Konstytucji zasadę praworządności i legalności. Nadto podtrzymano zarzut naruszenia art. 77 ust. 2, art. 79 i art. 176 Konstytucji. Postanowieniem z 5 lutego 2001 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z uwagi na nie wykazanie przez pełnomocnika, iż doszło do naruszenia praw konstytucyjnych skarżącego.
Na powyższe postanowienie 15 lutego 2001 r. wniesiono zażalenie. W zażaleniu pełnomocnik podniósł, iż działanie sądów orzekających w sprawie skarżącego było niezgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej oraz niepraworządne. Wskazano także, iż nie jest trafne twierdzenie Trybunału Konstytucyjnego, iż przepis art. 7 Konstytucji RP nie reguluje w sposób bezpośredni praw i wolności konstytucyjnych obywateli. Podniósł, iż takie twierdzenie Trybunału Konstytucyjnego jest niezrozumiałe, gdyż “działanie organów państwa dotyczy właśnie praw obywateli”.
Pełnomocnik skarżącego odnotował również, że Sąd Okręgowy w Bydgoszczy odrzucając postanowieniem z 15 lipca 1999 r. skargę o wznowienie postępowania, a nie rozpoznając jej merytorycznie “zamknął sprawę” uniemożliwiając skarżącemu dochodzenie swoich praw. Tymczasem z treści art. 77 ust. 2 Konstytucji wynika, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej. Z tego względu pełnomocnik uznał za niezrozumiałą ocenę Trybunału Konstytucyjnego, iż w skardze brak jest uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji.
W zażaleniu zauważono także, iż Trybunał Konstytucyjny przyjął niewłaściwą interpretację art. 176 ust. 1 Konstytucji RP. Zdaniem pełnomocnika, skoro z treści art. 176 ust. 1 nie wynika, że postępowanie sądowe jest “wyłącznie dwuinstancyjne”, to z określenia “co najmniej dwuinstancyjne” wynika, że “może być i trzecia instancja”. Stąd pełnomocnik stanął na stanowisku, iż treść art. 176 ust. 1 Konstytucji gwarantuje skarżącemu konstytucyjne prawo do trójinstancyjnego postępowania sądowego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
Zażalenie na postanowienie odmawiające nadanie skardze dalszego biegu jest nieuzasadnione i nie może być uwzględnione. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wykazanie przez skarżącego, że ostateczne rozstrzygnięcie sądu lub organu administracji publicznej naruszyło przysługujące mu prawa lub wolności konstytucyjne, a do naruszenia tego doszło przez oparcie orzeczenia na niezgodnym z konstytucją przepisie ustawy lub innego aktu normatywnego. Nadto przepis art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym określa obowiązek określenia przez skarżącego nie tylko przysługujących mu praw lub wolności konstytucyjnych, lecz także sposobu ich naruszenia.
Wymóg ten pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 66 tej ustawy, iż Trybunał orzeka tylko w granicach skargi (wniosku lub pytania prawnego) i nie może zastępować w formułowaniu zarzutów skarżącego. Po stronie skarżącego istnieje więc powinność wykazania, a przynajmniej uprawdopodobnienia, iż doszło do naruszenia jego konstytucyjnych wolności lub praw, i że naruszenie to pozostaje w merytorycznym związku z niekonstytucyjną treścią aktu normatywnego będącego podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarga konstytucyjna jest bowiem środkiem ochrony konstytucyjnych praw i wolności jednostki (podmiotów podobnych), który prowadzi do eliminacji z porządku prawnego niezgodnych z konstytucją aktów normatywnych.
Spod kompetencji orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca wyłączył zaś wszelkie wydane na podstawie niekonstytucyjnych przepisów akty stosowania powszechnie obowiązującego prawa, jak orzeczenia sądów, decyzje i inne formy rozstrzygnięć odpowiednich organów. Na tle powyższych uwag ogólnych rozważenia wymaga zasadność skargi Zenona M. W sprawie jest bezsporne, iż skarżący kwestionuje przepisy art. 411, art. 392 i art. 393 kpc, które stanowiły podstawę prawną ostatecznego orzeczenia w jego sprawie – postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2000 r., którym oddalono zażalenie na odrzucenie kasacji skarżącego w sprawie o zapłatę.
Zarówno w uzasadnieniu skargi jak piśmie uzupełniającym wniesionym przez skarżącego, nie poddano zaskarżonych przepisów ocenie prawnej z punktu widzenia naruszenia praw i wolności konstytucyjnych skarżącego, lecz skoncentrowano się wyłącznie na wadliwości ich zastosowania przez Sąd Najwyższy. Innymi słowy, skarga polemizuje wyłącznie z wykładnią zaskarżonych przepisów jakiej dokonał w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy – a wcześniej Sąd Okręgowy, który kasację odrzucił z uzasadnieniem, które w całości podzielił SN – a nie z ich treścią normatywną, która miałaby godzić w prawa i wolności konstytucyjne Zenona M.
Uzasadnienie skargi oraz argumentacja przedstawiona w zażaleniu nie pozostawia wątpliwości, że skarżący nie tylko nie kwestionuje treści zaskarżonych przepisów, które były podstawą wyroku Sądu Najwyższego, ale przeciwnie, kwestionując sposób ich zastosowania w jego sprawie przez ten sąd, pośrednio w istocie nie podważa ich zgodności z powołanymi w petitum skargi wzorcami konstytucyjnymi. Oznaczać to musi, że skarga nie spełnia jednego z podstawowych warunków, jakie są niezbędne do nadania jej dalszego biegu, a mianowicie nie wynika z niej w jaki sposób zaskarżone przepisy godzą w konstytucyjne prawa i wolności skarżącego.
Nie wykazując niezgodności z Konstytucją treści zaskarżonych przepisów, a tylko ograniczając się do podważania słuszności ich zastosowania przez Sąd Najwyższy, skarżący uniemożliwił Trybunałowi Konstytucyjnemu merytoryczne rozważenie zgodności zaskarżonych przepisów ze wskazanymi normami i zasadami Konstytucji. Wszystkie bowiem wywiedzione przez skarżącego z tych przepisów prawa i wolności zostały odniesione wyłącznie do treści orzeczenia i jego słuszności, a nie do jego podstawy prawnej. Tym samym Trybunał Konstytucyjny nie może nadać skardze biegu i poddać ją merytorycznemu rozpoznaniu.
Jeszcze raz wypada podkreślić, iż Trybunał Konstytucyjny jako organ sądowy działa wyłącznie w granicach skargi (wniosku lub pytania prawnego) i nie może zastępować skarżącego w formułowaniu zarzutów w zakresie niezgodności kwestionowanych przepisów z Konstytucją. Nadto zauważyć należy, że nawet gdyby uznać, iż niniejsza skarga konstytucyjna kieruje się przeciwko przepisom ustawy, uzależniającym możliwość wniesienia kasacji w sprawie o zapłatę kwoty niższej niż 5000 zł, to skargę taką należałoby uznać za oczywiście bezzasadną.
Od dawna bowiem Trybunał Konstytucyjny zajmuje stanowisko, że z Konstytucji nie wynika prawo podmiotowe do rozpoznawania spraw sądowych w postępowaniu trójinstancyjnym (por. wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK ZU Nr 5/2000, s. 819 i postanowienie z 15 grudnia 1999 r., Ts 111/99, OTK ZU Nr 1/2000, s. 116). Trybunał Konstytucyjny uznał, iż zachowują aktualność uwagi podniesione przez Trybunał w uzasadnieniu postanowienia z 5 lutego 2001 r. odmawiającego nadanie skardze dalszego biegu. Mając powyższe na uwadze należało postanowić jak w sentencji.