Supreme Court dismisses cassation appeal regarding denial of appeal hearing postponement due to weather. The court ruled the defendant waived the right to attend and the evidence was not essential.

Sygn. akt IV CSK 463/13 POSTANOWIENIE Dnia 10 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek w sprawie z wniosku S.K. i J. K. przy uczestnictwie Agencji Nieruchomości Rolnych w W. o stwierdzenie zasiedzenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 kwietnia 2014 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy S. K. od postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 29 stycznia 2013 r., 1. oddala skargę kasacyjną;

2. przyznaje adwokat A. Z. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w O. kwotę 1 800 (jeden tysiąc osiemset) zł powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. ‘ 2

UZASADNIENIE

Wnioskodawcy S. K. i J. K. wnieśli o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie czterech nieruchomości bliżej określonych we wniosku. Uczestnik postępowania – Agencja Nieruchomości Rolnych (Oddział Terenowy w O.) wnosiła o oddalenie tego wniosku jako nieuzasadnionego, ponieważ dwie działki objęte wnioskiem znajdują się w posiadaniu zależnym dzierżawców, natomiast dwie pozostałe nieruchomości stanowiły drogi. Sąd Rejonowy oddalił wniosek wnioskodawców jako nieuzasadniony. Sąd ustalił, że nieruchomości objęte wnioskiem (nr 14-126/11, 14-126/12, 14-126/24 i 14-126/25) stanowią własność Skarbu Państwa, przy czym dwie z nich stanowią drogi, a dwie z nich (działka 14/126/12, 14-126/25) są użytkami rolnymi.

Nieruchomości nr 14-126/12 i 14-126/25 pozostawały odpowiednio (od 1994 r. do 2003 r. i w latach 1945-1996) w dzierżawie osoby trzeciej, a obecnie ich dzierżawcą jest inna osoba fizyczna. Osoba ta (dzierżawca) pozwalała w niektórych latach wnioskodawcy na koszenie trawy i zbieranie siana z działki nr 14-126/25. W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy nie uzasadniał wniosku, że nastąpiły przesłanki nabycia przez wnioskodawców wskazanych nieruchomości na własność przez zasiedzenie. Wnioskodawcy nie byli przede wszystkim i nie są samoistnymi posiadaczami działek, jedynie w niektórych latach byli dzierżycielami działki nr 14-126/25, na której kosili trawę i zbierali siano.

Apelacja wnioskodawców została oddalona jako nieuzasadniona. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i oceny prawne Sądu pierwszej instancji. Stwierdził brak samoistnego posiadania działek objętych wnioskiem, a jedynie z jednej z tych nieruchomości okresowo pobierali pożytki w postaci skoszonego siana. Ewentualne domniemania samoistnego posiadania zostało wzruszone przez uczestnika postępowania – Agencję Nieruchomości Rolnych, która wnioskowała o przesłuchanie dzierżawców spornych nieruchomości, a treść tych zeznań eliminowała możliwość przyjęcia po stronie wnioskodawców stanu posiadania samoistnego.

Ponadto Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, 3 że nie było prawnej możliwości zasiedzenia działek o nr 14-126/11 i 14-126/24, ponieważ stanowią one drogi. W skardze kasacyjnej wnioskodawcy S. K. wskazywano jedynie na naruszenie art. 214 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Skarżący wywodził, że nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji, ponieważ doszło do pozbawienia wnioskodawcy możliwości obrony swych praw poprzez umożliwienie mu udziału w rozprawie odwoławczej bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.

Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z akt sprawy wynika, że w dniu 29 stycznia 2013 r., tj. w dniu rozprawy apelacyjnej, wnioskodawca telefonicznie poinformował sekretariat Sądu Okręgowego o tym, że „z powodu złych warunków atmosferycznych, panujących na drodze, nie będzie mógł uczestniczyć w rozprawie w dniu dzisiejszym”. Wnioskodawca prosił jednocześnie Sąd o odroczenie rozprawy w dniu dzisiejszym, ponieważ prześle pismo procesowe, w którym zawarty będzie wniosek o dopuszczenie dowodu z akt Prokuratury (k. 109 akt sprawy). Postanowieniem zawartym w protokole rozprawy apelacyjnej Sąd oddalił wniosek o odroczenie rozprawy apelacyjnej (k. 110-100v sprawy).

Jednocześnie Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zawarte w apelacji i w pismach wnioskodawców. Skarżący bezzasadnie broni stanowiska, że wspomniane czynności Sądu Okręgowego doprowadziły do sytuacji procesowej określonej w art. 379 pkt 5 k.p.c., tj. do pozbawienia wnioskodawcy możliwości obrony swych praw. Obok apelacji wnioskodawcy składali w postępowaniu przed Sądem Okręgowym wiele innych jeszcze pism. Wnioski dowodowe oferowane w apelacji i w tych pismach zostały, jak wspomniano wcześniej, oddalone na rozprawie apelacyjnej w dniu 29 stycznia 2013 r.

Uczestnictwo w rozprawie apelacyjnej w tym dniu nie było obowiązkowe dla wnioskodawcy. Ponadto w rozmowie telefonicznej z dnia 29 stycznia 2013 r. wnioskodawca motywował wniosek o odroczenie rozprawy apelacyjnej koniecznością złożenia kolejnego środka dowodowego („dowodu z akt 4 Prokuratury”), przy czym nie sprecyzował bliżej tego środka, a także nie wskazał tego, jakie fakty (istotne dla sprawy o zasiedzenie) wnioskodawca chciałby wskazać zapowiedzianym dokumentem. Sąd rozpoznający sprawę jest uprawniony do oceny tego, czy zgłoszone wnioski dowodowe są istotne dla rozpoznania sprawy i czy okoliczności sprawy - w określonym etapie postępowania rozpoznawczego zostały już definitywnie wyjaśnione (art. 217 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

Kwestię pozbawienia strony możliwości obrony jej praw należy oceniać zawsze w świetle konkretnych okoliczności sprawy. Nieodroczenie rozprawy na podstawie art. 214 § 1 k.p.c., nawet jeżeli stanowiło uchylenie procesowe sądu, nie musi powodować nieważności postępowania, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że strona (uczestnik postępowania) już zajęło stanowisko co do wszystkich kwestii prawnomaterialnych w postępowaniu, zgłosiła wszystkie istotne dowody dla poparcia swoich tez, ustosunkowała się do twierdzeń strony przeciwnej (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2009 r., I CSK 30/09, nie publ.).

Skoro w rozpoznawanej sprawie nie powstał stan nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. w związku z nieodroczeniem rozprawy apelacyjnej w dniu 29 stycznia 2013 r., a ponadto w skardze nie podniesiono zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, należało skargę oddalić jako nieuzasadnioną (art. 39814 k.p.c.) i orzec o kosztach postępowania (art. 98 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c.).