Legislator Case Law & Legislation
III CZP 61/13 AI generated

Supreme Court dismisses appeal on appeal costs as inadmissible under horizontal appeal rules.

Case Number III CZP 61/13
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court resolved a legal question regarding whether a horizontal appeal is admissible against a second-instance court's decision on appeal costs. The lower court initially doubted admissibility but ultimately recognized the decision's accessory nature, while the Supreme Court clarified that the entire second-instance judgment, including cost rulings, constitutes the result of the appeal. Consequently, the Court held that such a decision falls within the statutory exclusion for horizontal appeals.

Legislator headnote

AI generated

Art. 3942 § 1 k.p.c.; Art. 3942 § 1 in fine k.p.c.: A horizontal appeal is inadmissible against a second-instance court's decision on appeal costs because such a decision is a direct consequence and part of the overall result of the appeal proceedings.

Keywords

AI generated
horizontal appeal admissibility of appeal appeal costs second instance court procedural consequence

Cited Legislation

AI generated
Art. 3942 § 1 k.p.c.
postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r., "Czy na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c. zażalenie przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji, w przedmiocie orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego?" podjął uchwałę:
Art. 3942 § 1 in fine k.p.c.
postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r., "Czy na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c.
art. 3942 § 1 k.p.c
postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r., "Czy na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III CZP 61/13 UCHWAŁA Dnia 10 października 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak w sprawie z powództwa R. Bank Polska S.A. w Warszawie przeciwko W. D. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 10 października 2013 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w T. postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r., "Czy na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c. zażalenie przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji, w przedmiocie orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego?" podjął uchwałę:

Na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego zażalenie nie przysługuje. 2 Uzasadnienie Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego: Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r. uwzględnił zażalenie powoda na postanowienie o zwrocie kosztów procesu, zawarte w pkt II wyroku Sądu Rejonowego z dnia 16 stycznia 2013 r., w ten sposób, że w punkcie 1) zmienił zaskarżone postanowienie przez podwyższenie zasądzonej z tego tytułu kwoty, a w punkcie 2) zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 90 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Powód wywiódł zażalenie na postanowienie zawarte w pkt 2) postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 5 kwietnia 2013 r., wnosząc o zasądzenie na jego rzecz dodatkowej kwoty 15 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, a także kosztów postępowania wszczętego ostatnio wymienionym zażaleniem. Sąd Okręgowy, przy rozpoznawaniu tego zażalenia, powziął istotne wątpliwości co do jego dopuszczalności na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c., które zawarł w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 maja 2013 r. przedstawiającego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne.

Uznał z jednej strony, że w art. 3942 § 1 k.p.c. ustawodawca wyłączył dopuszczalność tzw. „zażaleń poziomych” na określone nim postanowienia sądu drugiej instancji wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienia sądu pierwszej instancji. Dopuścił możliwość, że postanowienia sądu odwoławczego obejmują również rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego i pozwalają na ich potratowanie jako wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia m.in. na orzeczenia o zwrocie kosztów procesu. Z drugiej jednak strony Sąd Okręgowy dostrzegł, że postanowienie Sądu drugiej instancji w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego ma charakter akcesoryjny i nie jest wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.

Zaprezentował jako możliwą tezę, że postanowieniem wydanym „w wyniku” rozpoznania zażalenia na 3 postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie zwrotu kosztów procesu jest tylko ta część postanowienia Sądu pierwszej instancji, która odnosi się stricte do przedmiotu zażalenia, a więc oddalająca zażalenie lub, jak w niniejszej sprawie, zmieniająca zaskarżone postanowienie. W tym ujęciu zaskarżone postanowienie o kosztach postępowania zażaleniowego można uznać za wydane nie „w wyniku”, a jedynie „w związku” z rozpoznaniem zażalenia, stwierdził Sąd Okręgowy, co wówczas skutkowałoby dopuszczalnością tzw.

„zażalenia poziomego” na mocy art. 3942 § 1 k.p.c. W rezultacie oceny przedstawionych wątpliwości Sąd Okręgowy skłonił się jednak bardziej do pierwszego ze stanowisk, co przesądza wniosek, że zażalenie do innego składu tego samego sądu na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c. nie przysługuje na postanowienie Sądu drugiej instancji w tej jego części, w której rozstrzygnięto o kosztach postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, kierując się następującą argumentacją: Istota przedstawionego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego sprowadza się do pytania o przedmiotowe granice dopuszczalności tzw.

„zażalenia poziomego”, przewidzianego w art. 3942 § 1 k.p.c., które wyznacza klauzula wyłączająca ten środek zaskarżenia w sytuacji wskazanej in fine powołanego przepisu. Przypomnieć należy, że prawo do wniesienia zażalenia, nie wyłączając omawianego „zażalenia horyzontalnego”, nie może mieć charakteru bezwzględnego i nie może być utożsamiane z prawem do sądu. W piśmiennictwie niekwestionowany jest pogląd, że zaskarżanie zażaleniem postanowień nie kończących postępowania w sprawie, a dotyczących zagadnień wpadkowych, możliwe jest w enumeratywnie wyliczonych w ustawie sytuacjach, w których ustawodawca wyraźnie przewiduje dopuszczalność zażalenia.

Przykładem realizacji przez ustawodawcę takiego założenia legislacyjnego jest właśnie art. 3942 § 1 k.p.c., w którym wyraźnie zakreślono przedmiot postanowień sądu drugiej instancji podlegających zaskarżeniu zażaleniem do innego składu tego sądu, wyłączając zarazem dopuszczalność wnoszenia zażalenia na te spośród nich, które 4 wydane zostały w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Cechą specyficzną zażalenia uregulowanego w art. 3942 § 1 k.p.c., odróżniającą go od klasycznej formy zażalenia, jest brak dewolutywności, ponieważ jego rozpoznanie następuje nie przez sąd wyższego szczebla, a jedynie przez inny skład tego samego sądu, który wydał zaskarżone postanowienie.

W tej sytuacji ewentualne przyjęcie, że orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego, wydane przez Sąd drugiej instancji w przedmiocie zwrotu kosztów procesu, nie byłoby postanowieniem wydanym w wyniku rozpoznania ostatnio wymienionego zażalenia, musiałoby w konsekwencji skutkować trudnym do zaaprobowania rezultatem w postaci swoistego zjawiska „niekończącego się zażalenia”. Przy równoczesnym braku dewolutywności omawianego zażalenia „poziomego” aprobata dla tej tezy musiałaby skutkować irracjonalnym wnioskiem, że postanowienie sądu drugiej instancji rozstrzygające po raz pierwszy o kosztach zakończonego właśnie postępowania zażaleniowego, podlega zaskarżeniu „poziomym” zażaleniem do kolejnego innego składu tego samego sądu drugiej instancji.

Taki kierunek wykładni nie zasługuje na akceptację, a jego zanegowanie pozwoli na aprobatę dla wyrażanego w piśmiennictwie trafnego stanowiska, że tzw. zażaleniem poziomym zaskarżalne są tylko te postanowienia sądu drugiej instancji, które mają za przedmiot wyłącznie rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Przeciwko przyjęciu dopuszczalności „zażalenia poziomego” na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego przemawia również rezultat wykładni językowej normy zawartej w art. 3942 § 1 fine k.p.c. Użyte w nim przez ustawodawcę sformułowanie „… postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia…”, a więc posłużenie się w nim liczbą mnogą, wskazuje, że odnosi się ono do całokształtu, a więc pełnego efektu czy całościowego rezultatu rozpoznania przez sąd drugiej instancji zażalenia na orzeczenie o zwrocie kosztów procesu.

Tak rozumianym wynikiem (rezultatem, efektem) rozpoznania przez sąd drugiej instancji zażalenia jest nie tylko orzeczenie 5 w przedmiocie istoty zaskarżonego nim rozstrzygnięcia, a więc o zwrocie kosztów procesu, ale również - adekwatne do tego merytorycznego wyniku postępowania zażaleniowego - orzeczenie o kosztach zakończonego właśnie postępowania zażaleniowego, wszczętego wniesieniem rozpoznanego zażalenia. Orzeczenie o kosztach zakończonego postępowania zażaleniowego jest więc bezpośrednim następstwem rozpoznania zażalenia i jego procesowym rezultatem, a więc procesową konsekwencją orzeczenia przez sąd drugiej instancji o żądaniu przedstawionym w zażaleniu kwestionującym zwrot kosztów procesu.

Przytoczone sformułowanie przepisu art. 3942 § 1 in fine k.p.c., posługujące się liczbą mnogą w odniesieniu do postanowień sądu drugiej instancji wydanych jako rezultat („w wyniku”) rozpoznania jednego zażalenia, również skłania do wykładni, że zaskarżenie zażaleniem postanowienia sądu pierwszej instancji rozstrzygającego o zwrocie kosztów procesu kończy się wydaniem dwóch w istocie postanowień: merytorycznego rozstrzygającego o samym żądaniu zażalenia, oraz będącego jego odpowiednim adekwatnym wynikiem, tj. rozstrzygnięciem o kosztach zakończonego właśnie postępowania zażaleniowego.

To orzeczenie jest postanowieniem, którego kształt stanowi adekwatny wynik rozstrzygniętego w określony sposób zażalenia, a jego wydanie jest oczywistą konsekwencją procesową zakończenia postępowania zażaleniowego przez sąd odwoławczy. Skutkuje to uznaniem, że tzw. poziome zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego objęte jest przedmiotowym zakresem wyłączającym jego dopuszczalność z mocy art. 3942 § 1 in fine k.p.c., wobec wydania tego postanowienia w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji uchwały. jw