Legislator Case Law & Legislation
II UK 306/12 AI generated

Supreme Court dismisses appeal; teacher dismissed by doctor's order, not her own request, fails statutory pension requirement.

Case Number II UK 306/12
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court ruling denying the applicant a teacher's pension. The applicant had a 30-year work history but was dismissed from her teaching position based on a medical finding of incapacity rather than her own request. The court held that the specific statutory provision for early retirement requires the employment contract to be terminated at the teacher's explicit request, a condition not met in this case.

Legislator headnote

AI generated

Art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela; The right to early retirement for teachers with a long service record is contingent upon the termination of the employment contract initiated by the teacher's own request, excluding dismissals resulting from medical incapacity assessments.

Keywords

AI generated
Teacher's Pension Act Termination of Employment Medical Incapacity Cassation Appeal Statutory Conditions Supreme Court Dismissal Grounds

Cited Legislation

AI generated
Art. 398 § 1 and 2 of the Code of Civil Procedure
Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 39814 k.p.c.
Art. 398 § 1, item 4 of the Code of Civil Procedure
Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 39814 k.p.c.
Art. 88 § 1 of the Teachers' Card Act of January 26, 1982
w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę, wskazując w uzasadnieniu, że 2 wnioskodawczyni nie spełniła przesłanek określonych w art. 88 ust.
art. 7 Konstytucji
art. 316 § 1 k.p.c
390 § 1 „poprzez nieprzedstawienie Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w rozpoznawanej sprawie (…)” i art. 316 § 1 k.p.c.
art. 39814 k.p.c
Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 39814 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II UK 306/12

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Beata Gudowska SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z wniosku U. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 maja 2013 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego […] z dnia 22 marca 2012 r., oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r., Sąd Apelacyjny, oddalił apelację wnioskodawczyni U. P. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę, wskazując w uzasadnieniu, że 2 wnioskodawczyni nie spełniła przesłanek określonych w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), gdyż nie doszło do rozwiązania stosunku pracy na jej wniosek. W stanie faktycznym sprawy wnioskodawczyni była zatrudniona na stanowisku nauczyciela w Szkole Podstawowej Nr 2 w G. w okresie od dnia 1 września 1982 r. do dnia 30 września 2009 r.

Stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela. W listopadzie 2009 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy i w dniu 17 lutego 2010 r. po badaniu lekarskim Lekarz Orzecznik ZUS orzekł, że jest ona zdolna do pracy. Decyzją z dnia 4 marca 2010 r. organ rentowy odmówił jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wnioskodawczyni złożyła wniosek o emeryturę, a decyzją z dnia 22 stycznia 2009 r. odmówiono jej do niej prawa, wobec niewykazania wymaganego 30 - letniego okresu składkowego i nieskładkowego.

Decyzją z dnia 13 lutego 2009 r. dokonano zmiany w zakresie ustalenia 30 - letniego okresu składkowego i nieskładkowego, zaliczając wnioskodawczyni do okresu zatrudnienia okres jej pracy w gospodarstwie rolnym dziadków od dnia 24 lipca 1978 r. do dnia 29 lipca 1978 r. i przyjmując że wykazała 30 - letni okres zatrudnienia oraz 20 – letni okres pracy nauczycielskiej. Kolejnym wnioskiem z dnia 5 października 2009 r. wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie emerytury w trybie przepisów Karty Nauczyciela, dołączając świadectwo pracy z dnia 30 września 2009 r., z którego wynikało, że stosunek pracy ustał na podstawie art. 23 pkt 3 Karty Nauczyciela.

Decyzją z dnia 14 października 2009 r. ponownie odmówiono przyznania wnioskodawczyni emerytury, wobec braku spełnienia przesłanki rozwiązania stosunku pracy na wniosek nauczyciela, zaś Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 22 grudnia 2009 r., oddalił odwołanie wnioskodawczyni. W dniu 10 lutego 2011 r. wnioskodawczyni złożyła ponowny wniosek o emeryturę nauczycielską, zaś zaskarżoną decyzją z dnia 28 lutego 2011 r. organ rentowy odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do emerytury. Odwołanie wnioskodawczyni od tej decyzji oddalił wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r.

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O., wskazując w uzasadnieniu, że art. 88 Karty Nauczyciela przewiduje możliwość przejścia nauczyciela na emeryturę niezależnie od wieku, a jednym z koniecznych 3 warunków do nabycia tej emerytury jest rozwiązanie stosunku pracy na wniosek nauczyciela. Tak więc nauczyciel, który nie rozwiązał na swój wniosek stosunku pracy - mimo spełnienia warunku wymaganego stażu pracy (ogólnego i w szczególnym charakterze) nie może nabyć prawa do tej emerytury. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie do rozwiązania stosunku pracy nie doszło z inicjatywy wnioskodawczyni (nauczyciela) lecz w drodze jednostronnego oświadczenia woli dyrektora szkoły, nie zachodzi również wyjątek, o którym mowa w art. 88 ust. 1a ustawy.

W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego, zaskarżając go w całości, pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 66 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji polegające na „niezgodnej z prawem odmowie wnioskodawczyni zagwarantowanego ustawą prawa do emerytury pomimo spełnienia przez nią wszystkich warunków możliwych do zrealizowania w zaistniałej sytuacji”, oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 390 § 1 „poprzez nieprzedstawienie Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w rozpoznawanej sprawie (…)” i art. 316 § 1 k.p.c. „poprzez pominięcie (…) stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy (…)”, wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez orzeczenie zgodne z żądaniem zawartym w odwołaniu wnioskodawczyni, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wstępnie trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 39813 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania lub gdy zarzut taki okaże się niezasadny. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyroki z dnia z dnia 24 listopada 2010 r., I PK 78/10 oraz z dnia 19 maja 2011 r., I PK 264/10 - niepublikowane) przyjmuje się, że Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę w granicach zaskarżenia i w granicach przedstawionych podstaw (art. 39813 § 1 4 k.p.c.), co oznacza, że nie może uwzględniać naruszenia żadnych innych przepisów niż wskazane przez skarżącego.

Innymi słowy Sąd Najwyższy może rozpoznawać skargę kasacyjną tylko w ramach tej podstawy, na której ją oparto, odnosząc się jedynie do przepisów, których naruszenie zarzucono. Uwaga ta – prawnie oczywista – jest konieczna, gdy się zważy, że we wniesionej skardze kasacyjnej, w jej podstawach, brak odniesienia się do kluczowego w okolicznościach sprawy, art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadzał się do oceny, czy wnioskodawczyni, z którą w dniu 30 września 2009 r. rozwiązano stosunek pracy na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela, spełniła przesłanki do nabycia prawa do emerytury określone w art. 88 ust. 1 tej ustawy, nie powołanego jako naruszony w podstawach skargi.

W związku z tym tylko ogólnie należy wspomnieć, że zgodnie z tym przepisem, nauczyciele mający trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym dwadzieścia lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze mogą - po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy - przejść na emeryturę. Za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r., III UK 162/10 (OSNP z 2012 r. nr 13-14, poz. 179), należy powtórzyć, że niezbędnym warunkiem skorzystania z prawa do emerytury na tej podstawie jest rozwiązanie stosunku pracy na wniosek nauczyciela.

Tak więc nauczyciele, którzy nie rozwiążą na swój wniosek stosunku pracy - mimo spełnienia warunku wymaganego stażu pracy (ogólnego i w szczególnym charakterze) nie mogą nabyć prawa do tego świadczenia. Wykładnia językowa i systemowa tego przepisu prowadzi do jednoznacznego rezultatu, że za rozwiązanie stosunku pracy „na swój wniosek” przez nauczyciela, nie może być uznane jego rozwiązanie przez dyrektora szkoły. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie z wnioskodawczynią rozwiązano stosunek pracy na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela, a więc na podstawie orzeczenia lekarza przeprowadzającego badanie okresowe lub kontrolne o niezdolności nauczyciela do wykonywania dotychczasowej pracy.

Z tych względów trafne jest rozstrzygnięcie przyjęte przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku, że wnioskodawczyni nie spełniła warunku uprawniającego do 5 przejścia na emeryturę na podstawie art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, polegającego na rozwiązaniu stosunku pracy na swój wniosek. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 39814 k.p.c.