Supreme Court quashes sentence for partial restitution violation, remanding case to lower court for correction.

Sygn. akt III KK 427/12

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dorota Rysińska (przewodniczący) SSN Michał Laskowski SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca) Protokolant Teresa Jarosławska w sprawie D. Z. skazanego z art. 284 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 stycznia 2013 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 5 maja 2011 r., uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. zawierającej wydane na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeczenie o środku karnym i w tym zakresie sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B .

UZASADNIENIE

Prokurator Prokuratury Rejonowej w B. oskarżył D. Z. o to, że: w okresie od 29 października 2010 roku do 2 listopada 2010 roku, będąc zatrudnionym w firmie ”M”. S. na stanowisku montera, pobrał sprzęt do instalacji i montażu telewizji cyfrowej w postaci 3 sztuk uchwytów balkonowych wartości 690 2 zł, 9 sztuk uchwytów ściennych wartości 270 zł, 10 sztuk przewodów euro - euro wartości 100 zł, 5 sztuk przewodów euro - chinch wartości 50 zł, przewodu antenowego 150 m, 82 sztuk wtyk F4 wartości 123 zł, 9 sztuk konwertera single wartości 450 zł, 2 sztuk konwertera twin wartości 200 zł, 1 konwertera quad wartości 180 zł, 2 sztuk konwertera monoblok wartości 300 zł, 1 konwertera monoblok - twin wartości 180 zł, 9 sztuk czasz anten satelitarnych 70 cm wartości 810 zł, 3 sztuk czasz anten satelitarnych 80 cm wartości 360 zł, 75 sztuk wkrętów i koszulek o średnicy 12 mm wartości 150 zł, 9 sztuk dekoderów z kartami startowymi technisat wartości 2511 zł, a także narzędzia w postaci wiertarki marki Bosch, PBH 20 00 SRE wartości 460 zł, przedłużacza 25 m wartości 100 zł, skrzynki narzędziowej z wyposażeniem kluczy, młotka, wkrętarki, wierteł, kluczy płaskooczkowych, nasadek, grzechotki, kombinerek wartości 300 zł, jak również miernika sygnału satelitarnego cyfrowego wartości 300 zł, notebooka Acer o nr seryjnym … wartości 2500 zł z aktywnym Internetem w abonamencie 110 zł, urządzenia wielofunkcyjnego Samsung SCX 4300 wartości 600 zł, nawigacji MIO 300v wartości 250 zł oraz gotówkę w kwocie 689 zł, tj. o łącznej wartości 11 083 zł służące mu do wykonywania zleconych obowiązków, a następnie dokonał jego przywłaszczenia w ten sposób, że nie zwrócił go do firmy w przewidywanym umową terminie, nie realizując zleconych czynności, nie rozliczając się z użytego i sprzedanego sprzętu, czym działał na szkodę firmy „M”.

S., tj. o czyn z art. 284 § 2 k.k. W akcie oskarżenia prokurator umieścił – na podstawie art. 335 k.p.k. – wniosek o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar: roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres próby 4 lat i grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł jedna stawka, nadto obowiązku naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem oraz zasądzenie opłaty i kosztów sądowych. W uwzględnieniu tego wniosku Sąd Rejonowy w B. wydał na posiedzeniu w dniu 5 maja 2011 r. wyrok, którym D.

Z. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. skazał go na rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych, przyjmując jako równowartość jednej stawki kwotę 10 zł; na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec 3 oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 4 lat tytułem próby; na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem, poprzez zapłatę na rzecz firmy „M”.

S., kwoty 11 083 zł; zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 400 zł tytułem opłaty i obciążył go pozostałymi kosztami sądowymi w sprawie w wysokości 90 zł. Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 13 maja 2012 r. Kasację od powyższego wyroku wniósł na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny. Zaskarżył wyrok na korzyść skazanego, w części dotyczącej rozstrzygnięcia opartego na art. 46 § 1 k.k., zarzucając rażące i mające istotny wpływ rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, tj. art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 k.p.k., polegające na uwzględnieniu wadliwego wniosku prokuratora o skazanie D.

Z. bez przeprowadzenia rozprawy i wydaniu wyroku zgodnego z tym wnioskiem, w konsekwencji czego doszło do rażącej obrazy art. 46 § 1 k.k., poprzez orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody w całości, poprzez zapłatę na rzecz firmy „M”. S. kwoty 11 083 zł, mimo że uprzednio w toku postępowania przygotowawczego zwrócono pokrzywdzonemu część przywłaszczonego mienia o wartości 9 788 zł. Wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwoliło uwzględnić ją w całości na posiedzeniu, zgodnie z art. 535 § 5 k.p.k. Nie ulega wątpliwości, że Sąd, do którego jest kierowany akt oskarżenia z wnioskiem, o którym mowa w art. 335 k.p.k., o ile widzi możliwość wydania wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy, ma obowiązek starannego rozważenia, czy uzgodniona przez strony treść proponowanego orzeczenia jest zgodna z przepisami prawa. Tymczasem rozpoznając sprawę, Sąd Rejonowy nie dostrzegł, że wniosek prokuratora w zakresie, w jakim postulował zobowiązanie oskarżonego do naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem, jest wadliwy, bowiem większość rzeczy przywłaszczonych przez oskarżonego została odzyskana i w dniu 19 listopada 2010 r. zwrócona pokrzywdzonemu (k. 66-67).

Potwierdził to przesłuchany w 4 charakterze świadka pokrzywdzony zeznając, iż wartość nieodzyskanego mienia wynosi 1 295 zł (k. 68). Wobec tego, że szkoda w mieniu pokrzywdzonego została w znacznej części naprawiona, nie było podstaw, by na podstawie art. 46 § 1 k.k. nałożyć na oskarżonego obowiązek jej naprawienia w całości. W analogicznej sytuacji Sąd Najwyższy stwierdził, że dokonując kontroli wniosku prokuratora sąd powinien sprawdzić, w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, czy szkoda rzeczywiście powstała, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości, czy ewentualnie została naprawiona, a tym samym, czy prokurator prawidłowo uzgodnił z pokrzywdzonym wysokość szkody, do której naprawienia oskarżony miał zostać zobowiązany (wyrok z dnia 15 marca 2011 r., V KK 31/11, LEX nr 784283).

W powołanym oraz licznych innych orzeczeniach wskazywano też, że sąd ma obowiązek respektować poczynione przez prokuratora i oskarżonego uzgodnienie, jednak związanie sądu umieszczonym w akcie oskarżenia wnioskiem nie ma charakteru bezwzględnego, a dostrzegając potrzebę uzupełnienia lub zmiany wniosku, sąd powinien wystąpić do stron z inicjatywą jego modyfikacji. W każdym razie nie jest dopuszczalne wydanie wyroku zgodnego z wnioskiem, jeżeli ten jest pod względem prawnym wadliwy, bowiem – co zaistniało w rozpoznawanej sprawie – również wyrok będzie dotknięty uchybieniem.

Trafnie więc wskazał w kasacji Prokurator Generalny, że wydanie zaskarżonego wyroku nastąpiło z rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą przepisów prawa procesowego – art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 k.p.k., czego konsekwencją była rażąca obraza art. 46 § 1 k.k., polegająca na orzeczeniu obowiązku naprawienia szkody w całości, zamiast obowiązku naprawienia szkody w części odpowiadającej wartości nieodzyskanego przez pokrzywdzonego mienia. Realizacja obowiązku w postaci określonej w wyroku prowadziłaby do przyjęcia przez pokrzywdzonego nienależnego w istocie świadczenia.

Należało również podzielić pogląd skarżącego, że usunięcie zaistniałego uchybienia powinno nastąpić przez uchylenie tylko tej części wyroku Sądu Rejonowego, która zawiera rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 46 § 1 k.k. i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. 5