Supreme Court dismisses appeal on inheritance law grounds, ruling evidence assessment and statutory requirements were correctly applied.

Απόφαση 982 / 2006 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 982/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Γκιάφη, Αντιπρόεδρο, Αλέξανδρο Κασιώλα, Χαράλαμπο Αντωνιάδη, Γεώργιο Φώσκολο και Βασίλειο Νικόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Μαρτίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων-καθών η κλήση: 1) ..., 2) ..., 3) ..., 4) ...., 5) ..., 6) ..., 7) ..., 8) ..., 9) ..., 10) ... και 11) ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Καρέλλα. Ο 1ος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Καρέλλα. ΄Ολοι οι λοιποί δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Των αναιρεσιβλήτων-καλούντων: 1) ..., 2) ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Αλεξόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-1-1987 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων-καλούντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Τριπόλεως. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 282/1987,115/1991,44/1994,76/1995 μη οριστικές,123/1996 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 552/1998 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 21-1-1999 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Φώσκολος ανέγνωσε την από 9-11-2001 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στην σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Ιωάννη Βερέτσου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του 1ου αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις 4985β΄και 4987β΄/2-12-2005 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Τριπόλεως ..., τις 6318Γ΄, 6319Γ΄, 6320Γ΄/10-8-2005, 7413Γ΄/3-1-2006 και 7361Γ΄/27-12-2005 (με ταυτόχρονη απόδειξη παραλαβής του Α.Τ. Νίκαιας και από 28-12-2005 βεβαίωση παράδοσης του ταχυδρομείου) εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Πειραιά ... και τις 10451Β΄, 10452Β΄ και 10453Β΄/5-12-2005 εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ναυπλίου ..., προκύπτει ότι οι απολειπόμενοι δεύτερη ως ενδέκατη καθών η κλήση, εκ των οποίων η τέταρτη, πέμπτη και έκτη είναι αναιρεσείουσες και οι λοιποί κληρονόμοι του αναιρεσείοντος ..., κλητεύθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα, με επιμέλεια των καλούντων αναιρεσιβλήτων να παραστούν κατά την προκείμενη συζήτηση της υπόθεσης και επομένως παρά την απουσία τους πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρ. 576 Κ.Πολ.Δ.).

ΙΙ. Κατά τον αριθ. 13 άρθρ. 559 Κ.Πολ.Δ., ως εσφαλμένη εφαρμογή των ορισμών του νόμου σχετικά με το βάρος απόδειξης, που θεμελιώνει λόγο αναίρεσης, νοείται κατ΄ αρχήν η παρά τους ορισμούς του άρθρου 338 Κ.Πολ.Δ. κατανομή του υποκειμενικού βάρους απόδειξης σχετικά με ουσιώδη για την έκβαση της δίκης πραγματικό ισχυρισμό, που προϋποθέτει την έκδοση παρεμπίπτουσας απόφασης περί αποδείξεως.

Από την ίδια δε ως άνω διάταξη σε συνδυασμό και με εκείνη του άρθρου 68 του ίδιου Κώδικα, συνάγεται ότι για να είναι παραδεκτός ο υπό συζήτηση λόγος αναίρεσης, πρέπει ο αναιρεσείων να έχει έννομο συμφέρον στην προβολή του λόγου τούτου, πράγμα που συντρέχει μόνο αν αποδειχθεί ότι το δικαστήριο της ουσίας τελικά δέχθηκε ότι παρέμεινε αναπόδεικτος ο προαναφερόμενος πραγματικός ισχυρισμός και έκρινε ότι τούτο επέσυρε την ήττα του ήδη αναιρεσείοντος στην ενώπιον εκείνου δίκη..

Εξ άλλου κατά το άρθρο 338 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ., που ορίζει ότι κάθε διάδικος οφείλει να αποδείξει τα πραγματικά γεγονότα που είναι αναγκαία για να υποστηρίξει την αυτοτελή αίτηση ή ανταίτησή του, συνάγεται ότι αυτός που αξιώνει δικαίωμα από κληρονομική διαδοχή και ισχυρίζεται ότι είναι κληρονόμος έχει το βάρος της αποδείξεως των γεγονότων τα οποία στηρίζουν το κληρονομικό του δικαίωμα, μεταξύ των οποίων είναι ενδεχομένως και η ιθαγένεια του κληρονομουμένου (πρ.βλ.

Άρθρ. 28 Α.Κ.), ο δε αντίδικος φέρει το βάρος της αποδείξεως του ισχυρισμού του (ενστάσεως) ότι η αγωγική αξίωση που στηρίζεται σε κληρονομικό δικαίωμα του ενάγοντος υπέκυψε σε παραγραφή. Στην προκειμένη περίπτωση από την προσβαλλομένη απόφαση συνάγεται ότι οι δύο πρώτοι αναιρεσίβλητοι με την από 2/1/1987 αγωγή τους εξέθεσαν ότι ο θετός πατέρας τους..., που είχε την ελληνική ιθαγένεια κατ΄ εφαρμογή των αρχών επί του αντικειμενικού βάρους απόδειξης, όταν πέθανε στις 16/3/1969, και κατοικούσε άλλως διέμενε μέχρι το θάνατό του στο ..., με την από 16/6/1961 διαθήκη του, που το πρωτότυπό της κατατέθηκε στο περιφερειακό Δικαστήριο της Πολιτείας Ιλλινόϊς των ΗΠΑ και η οποία δημοσιεύτηκε νόμιμα με τα υπ΄ αριθμ. 98/10-1-1985 πρακτικά συνεδριάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, άφησε όλη την περιουσία του στους εναγομένους και στους αναφερομένους σ΄ αυτήν αμέσους δικαιοπαρόχους τους.

Περαιτέρω εξέθεσαν ότι ο διαθέτης μετά τη σύνταξη της άνω διαθήκης προέβη στην υιοθεσία εκείνων (εναγόντων) με την υπ΄ αριθμ. 643/1963 απόφαση του Πρωτοδικείου Τριπόλεως και ότι κατόπιν τούτου η διαθήκη αυτή είναι ακυρώσιμη γιατί ο διαθέτης παρέλειψε τους ενάγοντες που υπήρχαν κατά το θάνατό του και έγιναν μεριδούχοι μετά τη σύνταξη της διαθήκης (άρθρ. 1786 Α.Κ.), ζήτησαν δε να ακυρωθεί για τον άνω λόγο η διαθήκη.

Οι εναγόμενοι ισχυρίστηκαν με τις προτάσεις τους κατά την πρώτη στον πρώτο βαθμό συζήτηση της αγωγής, μεταξύ των άλλων και τα ακόλουθα : 1) Ότι ο κληρονομούμενος κατά τον χρόνο του θανάτου του ήταν υπήκοος Η. Π. Αμερικής και επομένως εφαρμοστέο δίκαιο είναι αυτό των Η.Π.Α., και 2) ότι το δικαίωμα των εναγόντων για ακύρωση της διαθήκης παραγράφηκε, γιατί με την κατάθεση της διαθήκης στο περιφερειακό Δικαστήριο της Πολιτείας Ιλλινόϊς ΗΠΑ έγινε νόμιμη δημοσίευσή της σύμφωνα με το δίκαιο της Πολιτείας αυτής και έκτοτε παρήλθε διετία.

Το Εφετείο έκρινε ότι ο πρώτος από τους άνω ισχυρισμούς είναι άρνηση της αγωγής και ο δεύτερος ένσταση, ερειδομένη στο άρθρο 1788 Α.Κ., και ότι κατόπιν τούτου ορθώς υποχρεώθηκαν με την υπ΄ αριθμ. 282/1987 προδικαστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, οι μεν ενάγοντες να αποδείξουν ότι ο κληρονομούμενος ...

είχε κατά το χρόνο του θανάτου του την ελληνική ιθαγένεια, οι δε εναγόμενοι να προσκομίσουν σε επίσημη μετάφραση τον οικείο νόμο της Πολιτείας Ιλλινόϊς των ΗΠΑ σχετικά με τη δημοσίευση διαθηκών ή έγγραφο του Ελληνικού Ινστιτούτου Διεθνούς και Αλλοδαπού Δικαίου. Μετά την εκτίμηση των αποδείξεων το Εφετείο έκρινε ότι ο κληρονομούμενος ήταν ΄Ελληνας υπήκοος, ενώ λόγω αδυναμίας προς ανεύρεση του ισχύοντος στην Πολιτεία Ιλλινόϊς των ΗΠΑ δικαίου περί δημοσίευσης διαθηκών, παρά την έκδοση τεσσάρων προδικαστικών αποφάσεων, εφάρμοσε προς αποτροπή αρνησιδικίας το ημεδαπό δίκαιο, με βάση το οποίο απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμο τον παραπάνω με αριθ. 2 ισχυρισμό των εναγόμενων και τώρα αναιρεσειόντων περί παραγραφής του δικαιώματος των αντιδίκων τους προς ακύρωση της διαθήκης.

Επομένως, ο πρώτος λόγος της αναίρεσης που προβάλλει αιτιάσεις από τον αριθ. 13 άρθρ. 559 Κ.Πολ.Δ. για εσφαλμένη εφαρμογή του βάρους απόδειξης από το Εφετείο, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος διότι ο σχετικός περί παραγραφής ισχυρισμός των αναιρεσειόντων απορρίφθηκε ως αβάσιμος μετά από εκτίμηση των αποδείξεων και όχι για έλλειψη ή ανεπάρκεια αυτών των αποδείξεων.

ΙΙΙ. Η εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 1786 Α.Κ. για την ακύρωση διαθήκης προϋποθέτει τα εξής : α) την πλήρη παράλειψη των μεριδούχων με την διαθήκη, υπό την ιδιότητά του αυτή (του μεριδούχου), β) την άγνοια του διαθέτη ως προς την ύπαρξη του μεριδούχου ή την μεταγενέστερη εμφάνιση του μεριδούχου και γ) την μη συναγωγή αντίθετης βούλησης του διαθέτη, ότι δηλαδή αυτός θα προχωρούσε στη σύνταξη της διαθήκης και αν εγνώριζε την πραγματική κατάσταση που υπήρχε ή επήλθε.

Δεν αποτελεί προϋπόθεση εφαρμογής της διατάξεως αυτής η μη λήψη, από τους ζητούντες την ακύρωση της διαθήκης, παροχών εν ζωή από τον κληρονομούμενο. Επομένως ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο πλήττεται η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση γιατί με αυτήν «εμμέσως γίνεται δεκτόν ότι οι αναιρεσίβλητοι δεν έλαβαν εν ζωή παροχή από τον κληρονομούμενον», είναι α) κατά μεν τις επικαλούμενες με αυτόν πλημμέλειες από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., για ευθεία και εκ πλαγίου παραβίαση των άρθρων 3, 29, 31 και 30 Α.Κ., απορριπτέος ως αόριστος διότι δεν προσδιορίζει σε τι συνίσταται η παραβίαση των διατάξεων αυτών, ούτε παραθέτει τις επί της ουσίας παραδοχές του Εφετείου καθώς και σε τι συνίσταται η αναφερόμενη ανεπάρκεια αιτιολογιών και ποια τα απαιτούμενα επιπλέον στοιχεία για την επάρκειά τους και β) κατά δε την επικαλούμενη πλημμέλεια από τον αριθ. 11 του άρθρ. 559 Κ.Πολ.Δ., είναι επίσης απορριπτέος ως αόριστος διότι δεν προσδιορίζει σε ποια πλημμέλεια ως προς τα αποδεικτικά μέσα, εξ εκείνων που προβλέπει η διάταξη, υπέπεσε το Εφετείο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21 Ιανουαρίου 1999 αίτηση των ... κ.λ.π. για αναίρεση της 552/1998 απόφασης του Εφετείου Ναυπλίου.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην καταβολή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσίβλητων και ορίζει αυτά σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Απριλίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 17 Μαϊου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ