Supreme Court allows appeal against land expropriation compensation valuation, remanding case for retrial.

Απόφαση 96 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 96/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Χαράλαμπο Καλαματιανό, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Σεπτεμβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - αναιρεσιβλήτου: Ι. Γ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αλέξανδρο Κανδαράκη.

Του αναιρεσιβλήτου - αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Γεώργιο Καρακώστα, Πάρεδρο του ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-3-2011 αίτηση οριστικού προσδιορισμού αποζημίωσης και αναγνώρισης δικαιούχων του Ι. Γ., που κατατέθηκε στο Εφετείο Καλαμάτας και συνεκδικάστηκε με την από 13-4-2011 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου και με αιτήσεις, ανταιτήσεις και κύριες παρεμβάσεις άλλων προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκε η 36/2013 απόφαση του Εφετείου Καλαμάτας, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων - αναιρεσίβλητος με την από 20-1-2014 αίτησή του και το αναιρεσίβλητο - αναιρεσείον με την από 30-9-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δημητρούλα Υφαντή διάβασε την από 4-9-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της από 30-9-2013 αίτησης αναίρεσης του Ελληνικού Δημοσίου και του δευτέρου και τρίτου λόγου της από 20-1-2014 αίτησης αναίρεσης του Ι. Γ. και της αναίρεσης της υπ' αριθμ. 36/2013 απόφασης του Εφετείου Καλαμάτας κατά τα μέρη της που αφορούν το υπ' αριθμ. ΑΚΠ 3206 ακίνητο ιδιοκτησίας Ι. Γ., ειδικά δε ως προς την καθορισθείσα αξία του απαλλοτριωθέντος τμήματος και τη μείωση που επήλθε στην αξία των τμημάτων που παρέμειναν εκτός των ορίων της απαλλοτρίωσης, και την απόρριψη των λοιπών λόγων της από 20-1-2014 αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος - αναιρεσιβλήτου ζήτησε την παραδοχή της αίτησής του, την απόρριψη της αίτησης του αντιδίκου του και την καταδίκη του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Πρέπει να διαταχθεί η ένωση και συνεκδίκαση της από 20-1-2014 αίτησης του Ι. Γ. κατά του Ελληνικού Δημοσίου και της από 30-9-2013 αντίθετης αίτησης του Ελληνικού Δημοσίου κατά του Ι. Γ., με τις οποίες επιδιώκεται η αναίρεση της υπ' αριθ. 36/2013 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας, το οποίο συνεκδίκασε αντίθετες αιτήσεις των διαδίκων για τον καθορισμό τιμής μονάδος αποζημιώσεως απαλλοτριωθέντων.

Ι. Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006, 4/2005).

Με το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ.

ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (Ολ.ΑΠ 27 και 28/1998). Περαιτέρω, κατά την διάταξη της παρ. 2 του άρθρ. 17 του ισχύοντος Συντάγματος "κανένας δεν στερείται της ιδιοκτησίας αυτού, παρά μόνον για δημόσια ωφέλεια, που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει, πάντοτε αφού προηγηθεί "πλήρης" αποζημίωση, που να ανταποκρίνεται στην αξία που είχε το απαλλοτριωθέν κατά τον χρόνο της συζητήσεως στο Δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης εκτός αν παρέλθει έτος από την συζήτηση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου, (βλέπε και άρθρο 13 παρ. 1 έως 3 ν. 2882/2001), ενώ κατά το άρθρο 13 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 όπως αυτό τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με το άρθρο 128 παρ. 2 του νόμου 4070/2012 που ισχύει και στην ένδικη εκκρεμή υπόθεση κατ' άρθρο 146 του ν. 4070/2012 προβλέπει ότι σε περίπτωση αναγκαστικής απαλλοτριώσεως τμήματος ακινήτου ως εκ της οποίας το απομένον εις τον ιδιοκτήτη τμήμα υφίσταται σημαντικήν υποτίμησιν της αξίας αυτού σε σχέση με την κύρια ή αποδεδειγμένως υφιστάμενη δευτερεύουσα κατά προορισμό χρήση ή καθίσταται άχρηστο δια την δι' ην προορίζεται χρήσιν, δια της αυτής περί καθορισμού της αποζημιώσεως αποφάσεως προσδιορίζεται και παρέχεται ιδιαιτέρα αποζημίωσις εις τον ιδιοκτήτη.

Η ιδιαιτέρα αυτή αποζημίωση καταβάλλεται εις τον ιδιοκτήτη ομού μετά της καταβαλλομένης δια το απαλλοτριούμενον τμήμα. Η μείωση της αξίας του τμήματος που απομένει, σύμφωνα με τα παραπάνω είναι η ανέφικτη κατά προορισμό εκμετάλλευσή του ανεξάρτητα από την έκτασή του, αφού ο νόμος δεν κάνει καμία διάκριση και είναι δυνατό να οφείλεται ότι αυτό κατέστη μη άρτιο και μη οικοδομήσιμο ή κατέστη παράγωνο ή ως υπόλοιπο αγρού απέμεινε λωρίδα εδάφους μη εκμεταλλεύσιμη ή η εκμετάλλευσή του λόγω της εκτάσεώς του ή και του σχήματός του θα είναι πιά αντιοικονομική, γιατί θα απαιτεί αυξημένες δαπάνες ή θα είναι ασύμφορη.

Για τον προσδιορισμό της ιδιαίτερης αποζημίωσης λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο, ιδίως η κατάσταση του ακινήτου πριν και μετά την απαλλοτρίωση, η σημαντική επιδείνωση των γεωμετρικών στοιχείων και της εμπορικής και οικονομικής εκμεταλλεύσεως αυτού όπως επίσης ότι η ζημία του εναπομένοντος θα επέλθει μετά βεβαιότητος μετά την απότμηση του απαλλοτριουμένου τμήματος.

Με την προαναφερθείσα τροποποίηση επαναφέρθηκε η έννοια της "σημαντικής μείωσης", της αξίας του απομένοντος τμήματος, του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, όπως ίσχυε στο ν.δ. 797/1971. Η κρίση του Εφετείου ότι επήλθε μείωση της αξίας του τμήματος που βρίσκεται εκτός απαλλοτρίωσης ανάγεται σε πράγματα και δεν υπόκειται σε έλεγχο του Αρείου Πάγου.

Ο όρος όμως "σημαντική" ως αόριστη νομική έννοια υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο το δε δικαστήριο οφείλει να αιτιολογεί ειδικά τον τρόπο υπολογισμού της μείωσης και του ποσοστού αυτής.

Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559, αριθ. 19 λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης με την έννοια της ανεπαρκούς αιτιολογίας αφορά ελλείψεις αναγόμενες αποκλειστικά στη διατύπωση του αιτιολογικού πορίσματος αναφορικά με τη συνδρομή ή μη γεγονότων, που στη συγκεκριμένη περίπτωση συγκροτούν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, έτσι ώστε, από την ανεπαρκή ή αντιφατική έκθεσή τους, να μην μπορεί να κριθεί αν η απόφαση στηρίζεται ή όχι νομικώς (Ολ.ΑΠ 13/1995).

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Άρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκειμένου λόγου αναίρεσης, ελέγχοντας μόνο την προσβαλλόμενη απόφαση και το αιτιολογικό της και όχι το περιεχόμενο άλλων εγγράφων ή αποφάσεων σε εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 36/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας, κατά την ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων έγινε δεκτό ότι αποδείχτηκαν τα ακόλουθα: "Με την υπ' αριθμ. 1059410/4629/0010/25-7-2006 κοινή Υπουργική απόφαση των Υφυπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, που δημοσιεύτηκε νόμιμα στο ΦΕΚ τ Δ' 826/19-09-2006, όπως αυτή διορθώθηκε με την υπ' αριθμ. 1055065/3502/Δ0010/3-6-2008 Κ.Υ.Α.

κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου Κορίνθου -Τρίπολης - Καλαμάτας του τμήματος Τσακώνα Καλαμάτα της ΝΕΟ Τρίπολης Καλαμάτας και συγκεκριμένα από τη χ.θ. 21 + 380,00 έως τη χ.θ. 21 + 970,00 (κλάδος Λεύκτρο - Σπάρτη). Η απαλλοτριούμενη έκταση εικονίζεται σε κλίμακα 1: 1000 στα από μηνός Ιουνίου 2007 (1η διόρθωση) και με αριθμ.

Σχεδίου Κ.Τ. Δ1 και Κ.Τ. Δ2 κτηματολογικά διαγράμματα και τον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα (αρ. σχεδίου Τ.1), τα οποία συνέταξαν οι μελετητές Α. Γ. και Συνεργάτες ΕΕ, ΑΝΟΔΟΣ Ε.Τ.Ε. και ΕΜΑ ΕΠΕ και θεώρησε την 21-3-2008 ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Δ12 του ΥΠΕΧΩΔΕ Ι. Σ.. Η απαλλοτρίωση κηρύχθηκε υπέρ και σε βάρος του Δημοσίου και των παροδίων ιδιοκτητών.

Τα απαλλοτριούμενα ακίνητα εκτείνονται στις κτηματικές περιφέρειες των Δήμων Θουρίας και Καλαμάτας και συγκεκριμένα στα Δημοτικά διαμερίσματα Θουρίας και Μικρομάνης του Δήμου Θουρίας και στο δημοτικό διαμέρισμα Σπερχογείας του Δήμου Καλαμάτας. Η απαλλοτριούμενη έκταση είναι εκτός σχεδίου πόλεως, πεδινή και ιδιαίτερα εύφορη, σε κατά το πλείστον αρδευόμενη ζώνη.

Περιλαμβάνει κυρίως ελαιοκαλλιέργειες, εσπεριδοειδή, αμπέλια και μονοετείς καλλιέργειες (αγκινάρες, βρώμη). Ευρίσκεται κοντά στην Καλαμάτα (σε απόσταση 5 έως 8 χιλιομέτρων), έχει πρόσβαση σε όλα τα κοινής χρήσεως δίκτυα (οδικό, ηλεκτρικό, ύδρευσης, αστικής και υπεραστικής συγκοινωνίας, σταθερής και κινητής τηλεφωνίας), στο Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο Καλαμάτας (σε απόσταση 500 μέτρων έως τριών κατά περίπτωση χιλιομέτρων) και σε πολυκαταστήματα για την αγορά αναγκαίων προϊόντων.

Η χρήση των ακινήτων είναι επί το πλείστον γεωργική. Ορισμένα όμως εκ των ακινήτων έχουν τεθεί ή είναι ευχερές και πρόσφορο να τεθούν σε εμπορική ή βιοτεχνική χρήση ή γειτνιάζουν με τη βιομηχανική περιοχή. Οι όροι δόμησης, τέλος, καθορίζονται από το υπ' αριθμ. 24/1985 Προεδρικό Διάταγμα και η αρτιότητα των ακινήτων είναι στα 4.000 τ.μ.

Για τον υπολογισμό της οριστικής τιμής μονάδας των απαλλοτριούμενων ακινήτων εκτιμήθηκαν από το Δικαστήριο και οι εκθέσεις του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών (Σ.Ο.Ε.), που συντάχθηκαν κατόπιν αιτήσεως του Δημοσίου και στηρίχθηκαν στην επιτόπια έρευνα των συντακτών αυτών. Βάσει των προαναφερομένων η πραγματική αξία των απαλλοτριούμενων ακινήτων κατά τον κρίσιμο χρόνο της συζήτησης των υπό κρίση αιτήσεων (ΟλΑΠ 14/11), δηλαδή την 21-1-2013, λαμβανομένου υπόψη ότι έχει παρέλθει χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του έτους από τη συζήτηση των αιτήσεων για τον προσωρινό προσδιορισμό (21-9-2010), σύμφωνα με τα άρθρ. 17 παρ. 2 του Συντάγματος και 13 παρ. 1 εδ.

β του Ν. 2882/2001, όπως το ως άνω εδάφιο προστέθηκε με το άρθρ. 4 παρ. 1 του Ν. 2985/ 2002 (ΑΠ 722/2009), είναι η αναφερόμενη κατωτέρω, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας τους (απαλλοτριουμένων) μετά τη δημοσίευση της πράξης της απαλλοτρίωσης και μόνον εξαιτίας της, ούτε να υπολογίζεται ανατίμηση προερχόμενη από ενέργειες των ιδιοκτητών που έγιναν σ' αυτά μετά την οριζόμενη στο άρθρ. 3 ανακοίνωση της απαλλοτρίωσης και μόνον εξαιτίας αυτής (άρθρ. 13 § 2 του ΚΑΑΑ).

Η αποζημίωση αυτή συνιστά την κατά το άρθρ. 17 του Συντάγματος "πλήρη αποζημίωση", δηλαδή εκείνη με την οποία παρέχεται στους αιτούντες ιδιοκτήτες η δυνατότητα αντικατάστασης των απαλλοτριωθέντων με άλλα ίσης αξίας. Η αναγκαστική απαλλοτρίωση για το παραπάνω έργο του συγκοινωνιακού δικτύου (αυτοκινητοδρόμου) επέφερε πλεονεκτήματα κυρίως υπό το πρίσμα της συντομότερης μετακίνησης ανθρώπων και μεταφοράς αγαθών από την Καλαμάτα προς την Αθήνα και τανάπαλιν (και τις ενδιάμεσες πόλεις Τρίπολη και Κόρινθο).

Όμως ο αυτοκινητόδρομος στο συγκεκριμένο τμήμα του (χ.θ. 21 + 380,00 έως τη χ.θ. 21 + 970,00), η κατασκευή του οποίου έχει ήδη ολοκληρωθεί, είναι κλειστός (με κιγκλιδώματα) με αερογέφυρες, υπερυψώσεις και βυθίσεις και έχει υψομετρική διαφορά (σε άλλα σημεία προς το ψηλότερο και σε άλλα σημεία προς το χαμηλότερο) σε σχέση με την επιφάνεια των απαλλοτριούμενων ακινήτων.

Κατά συνέπεια τα προαναφερόμενα ακίνητα δεν αποκτούν ουσιαστικά κατά άμεσο τρόπο πρόσωπο στον αυτοκινητόδρομο (ΟλΑΠ 12/11 Δνη 52-1323). Για την επικοινωνία των ως άνω ακινήτων με τον κλειστό αυτοκινητόδρομο έχουν κατασκευαστεί παράπλευροι δρόμοι που συνδέονται με τη βασική αρτηρία μέσω ανισόπεδου κόμβου, πλην όμως, τα προαναφερθέντα ακίνητα εξυπηρετούνταν και προηγουμένως με εφαπτόμενους σε αυτά δρόμους (αγροτικούς ή ιδιωτικούς) οι οποίοι παρείχαν πρόσβαση προς την υφισταμένη παλαιά Εθνική οδό Καλαμάτας - Τριπόλεως και εκ των οποίων κάποιοι καταστράφηκαν λόγω της κατασκευής του προπεριγραφέντος αυτοκινητοδρόμου.

Να σημειωθεί ακόμη ότι ο αυτοκινητόδρομος λόγω της υπερυψωμένης (σε κάποια σημεία) και κλειστής κατασκευής του σε σχέση με την επιφάνεια των ως άνω ακινήτων, δεν καθιστά ευχερέστερη αλλά αντιθέτως δυσχερέστερη σε σύγκριση προς την προηγούμενη κατάσταση την καθημερινή τοπική μετακίνηση μεταξύ των οικισμών και των αγροτικών περιοχών της πεδιάδας γύρω από το απαλλοτριωθέν εδαφικό τμήμα, λαμβανομένης επιπροσθέτως υπ' όψιν και της, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας αποφυγής των οδηγών (κατοίκων της πόλεως Καλαμάτας και αγροτών των παραπάνω δημοτικών διαμερισμάτων), υποβολής σε οικονομική επιβάρυνση καταβολής διοδίων για καθημερινή διάνυση μικρών αποστάσεων από τους τόπους κατοικίας τους στους τόπους αστικής ή αγροτικής εργασίας αυτών.

Ειδικότερα από τις απαλλοτριωθείσες ιδιοκτησίες η αξία κάθε μιάς υπολογίζεται στ' ακόλουθα ποσά: ... Γ) Για τα ακίνητα εντός Δημοτικού Διαμερίσματος Σπερχογείας: 1) Ακίνητα με πρόσωπο στην υπ' αριθμ. 82 Εθνική οδό Καλαμάτας Μεσσήνης: 44 ευρώ ανά τ.μ. και αφορά τα ακίνητα με ΑΚΠ 3219, 3220 και 3222 και 45 ευρώ (κατόπιν υποβολής αιτήσεως) ανά τ.μ.

και αφορά το ακίνητο με ΑΚΠ 3221. 2) Ακίνητα μονοετούς ή πολυετούς καλλιέργειας (ελαιοπερίβολα, πορτοκαλεώνες ή άλλες καλλιέργειες) κατά τις ακόλουθες διακρίσεις: α) Έχοντα πρόσωπο σε αγροτική ή ιδιωτική οδό ή σε κοινόχρηστο χώρο, μη αρδευόμενα: 7,30 ευρώ ανά τ.μ. και αφορά τα ακίνητα με ΑΚΠ 2082, 2084, 2059, 3616Α, 1626 και 11 ευρώ (κατόπιν υποβολής αιτήσεως) και αφορά τα ακίνητα με ΑΚΠ 2066Β, 2083, 2068 και 2072Β.

β) Έχοντα πρόσωπο σε αγροτική ή ιδιωτική οδό ή σε κοινόχρηστο χώρο, αρδευόμενα (κατόπιν υποβολής αιτήσεως): 14 ευρώ ανά τ.μ. και αφορά τα ακίνητα με ΑΚΠ 2081, 1622, 2063, 1617, 1618, 1621, 2067, 2074, 2074Α, 2070Β, 2070Α, 16 ευρώ ανά τ.μ. και αφορά τα ακίνητα με ΑΚΠ 3212 και 3213, 40 ευρώ ανά τ.μ. και αφορά το ακίνητο με ΑΚΠ 3206 - Σημειώνεται ότι για την εκτίμηση της αξίας των ως άνω με ΑΚΠ 3212, 3213 και 3206 ακινήτων ελήφθη υπόψη και η προαναφερόμενη από 15-1-2013 τεχνική έκθεση των πολιτικών μηχανικών, που κατονομάζονται σ' αυτήν και εργάστηκαν για λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου, σύμφωνα με την οποία η αξία των ανωτέρω ακινήτων, καθώς και άλλων κατά τα προεκτεθέντα, ανέρχεται από 10 ευρώ έως 30 ευρώ, αναλόγως των ειδικών χαρακτηριστικών τους - και 20 ευρώ ανά τ.μ.

και αφορά το ακίνητο με ΑΚΠ 2036. Περαιτέρω, ως προς τις στηριζόμενες στη διάταξη του άρθρ. 13 παρ. 4 του ΚΑΑΑ αιτήσεις για την επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης, λόγω μείωσης της αξίας των τμημάτων των απαλλοτριούμενων ακινήτων που θα απομείνουν μετά την απαλλοτρίωση, λεκτέα τα ακόλουθα: Τα εναπομείναντα τμήματα υφίστανται μείωση της αξίας, για τους λόγους και κατά τα ποσοστά που κατωτέρω εκτίθενται, με τη σημείωση ότι για την εκτίμηση της μείωσης της αξίας και κατ' ακολουθίαν για την πληρότητα της αποζημίωσης, λαμβάνεται υπόψη και το είδος του εκτελούμενου έργου (ΟλΑΠ 31/05 Δνη), που θα είναι κλειστή οδός με υψομετρική διαφορά πάνω από την επιφάνεια των ακινήτων αλλά και η πρόβλεψη για δημιουργία παρόδων προς εξυπηρέτηση των εναπομεινάντων τμημάτων των ιδιοκτησιών.

Ειδικότερα: ... 19) Από το υπό ΑΚΠ 3206 ακίνητο, εμβαδού 28,050 τ.μ., απομένουν μετά την απαλλοτρίωση δύο τμήματα, εκατέρωθεν του καταλαμβανομένου διά της απαλλοτριώσεως, επιφάνειας 9.943,65 τ.μ. και 8.960,27 τ.μ. τα οποία υφίστανται μείωση της αξίας τους κατά ποσοστό 40% και 50% για τον ακόλουθο λόγο: Ενώ η μέγιστη δόμηση του αρχικού, πριν από την απαλλοτρίωση, ακινήτου ήταν 25.244,93 τ.μ., στα εναπομείναντα τμήματα η μέγιστη δόμηση είναι 3.380,73 και 3418,89 τ.μ.

αντιστοίχως και συνολικά 6.799,62 τ.μ. Δηλαδή η δόμηση του αρχικού ακινήτου απομειώνεται κατά 18.445,31 τ.μ.".

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης ως προς την αξία του ένδικου απαλλοτριωθέντος ακινήτου με αριθ. ΑΚΠ 3206 και των εναπομεινάντων τμημάτων του, διότι δεν εκτίθεται αν το απαλλοτριούμενο έχει ή όχι οικοπεδική αξία, αν βρίσκεται εντός ή εκτός ορίων ή ζώνης οικισμών, αν έχει πρόσωπο σε οδούς εθνικού ή επαρχιακού δικτύου, αν πριν από την απαλλοτρίωση ήταν ευχερές να τεθεί σε εμπορική ή βιομηχανική ή βιοτεχνική χρήση, εάν γειτνιάζει με τη βιομηχανική περιοχή, αν υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης των εναπομεινάντων τμημάτων σε παρόδους που προβλέπονται για την εξυπηρέτηση αυτών των τμημάτων.

Η γενική και μόνον αναφορά στην προσβαλλόμενη ότι "η απαλλοτριουμένη έκταση είναι εκτός σχεδίου πόλεως πεδινή και ιδιαίτερα εύφορη, ευρισκόμενη σε κατά το πλείστον αρδευόμενη ζώνη και ότι ορισμένα από τα απαλλοτριούμενα ακίνητα είναι ευχερές και πρόσφορο να τεθούν σε εμπορική ή βιοτεχνική χρήση", χωρίς να προσδιορίζει εάν το συγκεκριμένο επίδικο ακίνητο 3206 έχει τις προαναφερθείσες δυνατότητες, καθιστά ανέφικτο τον έλεγχο στο δικαστήριο του Αρείου Πάγου αν ερμηνεύθηκαν και εφαρμόσθηκαν ορθά οι παραπάνω διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 του Συντάγματος, 13 παρ. 1 έως 3 και 4 του ν. 2882/2001 αλλά και το π.δ. 24/1985, που καθορίζει τους όρους δόμησης για τα εκτός σχεδίου ακίνητα τις οποίες επίσης παραβίασε και ευθέως.

Επίσης, για την εφαρμογή των ίδιων πιο πάνω διατάξεων κατά τον προσδιορισμό της αξίας του απαλλοτριωθέντος τμήματος και εκείνων που απέμειναν εκτός της απαλλοτρίωσης από την άποψη μειώσεως της αξίας τους, δεν προσδιορίζονται στην απόφαση το σχήμα του απαλλοτριωθέντος ακινήτου προ της απαλλοτρίωσης, πόσες προσόψεις είχε και ποιο το μήκος των πλευρών, αν συνεπεία της απαλλοτρίωσης επήλθε σημαντική επιδείνωση των γεωμετρικών στοιχείων και της εμπορικής και οικονομικής εκμεταλλεύσεώς του.

Εξ άλλου, με τις ίδιες παραδοχές της απόφασής του το Εφετείο παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001, όπως ισχύει μετά από την τροποποίησή του με το άρθρο 128 παρ. 2 του ν. 4070/2012, αφού αγνόησε και παρέλειψε να χρησιμοποιήσει και εφαρμόσει την αόριστη νομική έννοια της "σημαντικής" ζημίας κατά τον προσδιορισμό της ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα τμήματα του απαλλοτριωθέντος που παρέμειναν εκτός των ορίων της απαλλοτρίωσης.

Επομένως τα όσα συναφώς υποστηρίζουν: 1) το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με το μοναδικό λόγο της 30-9-2013 αίτησής του και κατά τα δύο μέρη του από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., παραπονούμενο ότι δεν συνέτρεχε περίπτωση σημαντικής μείωσης της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων εκτός των ορίων της απαλλοτρίωσης, ώστε να δικαιολογείται η καταβολή επί πλέον αποζημίωσης, και 2) ο αναιρεσείων ιδιοκτήτης Ι.

Γ. με τον δεύτερο και τρίτο λόγο της από 20-1-2014 αίτησης αναίρεσης από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. παραπονούμενος ότι η αξία του απαλλοτριωθέντος τμήματος του ακινήτου του ήταν ανώτερη των 40 ευρώ ανά τ.μ. που καθορίστηκε με την προσβαλλόμενη και ότι η αξία των τμημάτων που παρέμειναν εκτός της απαλλοτρίωσης απομειώθηκε σε ποσοστό μεγαλύτερο του 40% και 50% που καθορίστηκε με την προσβαλλόμενη, κρίνονται βάσιμα.

ΙΙ. Η αξίωση από την τελεσίδικα καθοριζόμενη αποζημίωση απαλλοτριωθέντος ακινήτου ασκείται με καταψηφιστική αγωγή ενώπιον του αρμοδίου καθύλην και κατά τόπο δικαστηρίου σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις των άρθρων 14, 18, 19 και 29 του Κ.Πολ.Δ. κατά την τακτική διαδικασία και όχι κατά την ειδική διαδικασία καθορισμού τιμής μονάδος αποζημιώσεως (άρθρο 19 παρ. 5, 7 έως 9, 20 παρ. 1, 3 ν. 2882/2001). Επομένως το Εφετείο που με την προσβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε ως απαράδεκτο το αντίστοιχο αίτημα του αναιρεσείοντος και τότε αιτούντος Ι. Γ., δεν παραβίασε τις προαναφερθείσες ουσιαστικές διατάξεις για τον καθορισμό της αξίας των απαλλοτριωθέντων, ούτε παρά το νόμο εκήρυξε απαράδεκτο, και επομένως ο πρώτος λόγος της από 20-1-2014 αίτησης αναίρεσης υπό την επίκληση πλημμελειών από τους αριθ. 1 και 14 Κ.Πολ.Δ. κρίνεται αβάσιμος.

Επομένως τα όσα ισχυρίζεται το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με το μοναδικό λόγο της από 30-9-2013 αίτησης αναίρεσης και ο Ι. Γ. με το δεύτερο και τρίτο λόγο της από 20-1-2014 αίτησης αναίρεσης, υπό την επίκληση πλημμέλειας από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ κρίνονται βάσιμα και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση. Μετά από αυτά πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Εφετείο για περαιτέρω εκδίκαση, από άλλη σύνθεση, που είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), και να συμψηφισθεί στο σύνολό της η μεταξύ των διαδίκων δικαστική δαπάνη και επί των δύο συνεκδικαζομένων αιτήσεων λόγω της ανάλογης νίκης και ήττας καθενός των διαδίκων στις συνεκδικαζόμενες αντίθετες αιτήσεις κατά τις διατάξεις των άρθρων 183 ΚΠολΔ και 22 παρ. 1 του ν. 3693/ 1957, δοθέντος ότι η αποκλείουσα την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 δεν έχει εφαρμογή στη δίκη της αναίρεσης κατ' απόφασης Εφετείου, περί οριστικού προσδιορισμού αποζημίωσης, στην οποία εφαρμόζονται οι προαναφερθείσες διατάξεις κατ' άρθρο 22 § 3 του ν. 2882/2001.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις από 20-1-2014 και 30-9-2013 αντίθετες αιτήσεις αναίρεσης.

Αναιρεί την υπ' αριθ. 36/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Συμψηφίζει στο σύνολό της την μεταξύ των διαδίκων δικαστική δαπάνη και επί των δύο συνεκδικαζομένων αντιθέτων αιτήσεων.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 30 Οκτωβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ