Supreme Court allows appeal against eviction based on adverse possession claim rejected by lower courts.

Απόφαση 969 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 969/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Σταύρο Γαβαλά, Ιωάννη Ιωαννίδη και Μίμη Γραμματικούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Μαρτίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ...., που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαράλαμπο Κοτσώνη.

Των αναιρεσίβλητων: 1. .....και 2. ..... που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Καλονόμο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-10-2000 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1092/2002 μη οριστική, 2566/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6227/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 7-12-2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Ιωαννίδης ανέγνωσε την από 21-2-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η ένδικη αίτηση αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από τις διατάξεις των άρθρων 974 και 1045 ΑΚ προκύπτει ότι για την κτήση της κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται εικοσαετής νομή του πράγματος, στην έννοια δε της νομής ως φυσικής εξουσίασης εμπεριέχεται ως αναγκαίο στοιχείο για την ύπαρξή της και του βουλητικό στοιχείο της άσκησης της φυσικής αυτής εξουσίασης με διάνοια κυρίου ήτοι με θέληση του νομέα να έχει το πράγμα ως κύριος.

Περαιτέρω από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 1033, 1045 ΑΚ και 262 παρ.1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι ο κατά της διεκδικητικής ακινήτου αγωγής προβαλλόμενος από τον εναγόμενο ισχυρισμός ότι απέκτησε αυτός την κυριότητα του επιδίκου με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, αποτελεί ένσταση μεν αν η αγωγή στηρίζεται σε παράγωγο τρόπο κτήσεως της κυριότητας ή και σε πρωτότυπο τρόπο, εφόσον όμως τα περιστατικά που προτείνονται, αληθινά υποτιθέμενα, προσπορίζουν στον προτείνοντα την κυριότητα, και είναι μεταγενέστερα αυτών της αγωγής ή ο χρόνος της νομής που περιέχεται σ'αυτά είναι επαρκής για την συμπλήρωση διπλής χρησικτησίας, ανεπτυγμένη (αιτιολογημένη) δε άρνηση της αγωγής, αν τα περιστατικά αυτά συμπίπτουν ή είναι προγενέστερα εκείνων που περιέχονται στην αγωγή και στηρίζουν την κυριότητα του ενάγοντος (ΑΠ 1383 και 1366/2002).

Στην προκειμένη περίπτωση οι ενάγοντες με την ένδικη αγωγή, ως εκ του περιεχομένου της προκύπτει ζήτησαν να αναγνωρισθούν ο πρώτος επικαρπωτής και οι λοιποί ψιλοί κύριοι της επίδικης λωρίδας γης εμβαδού 75 τμ. η οποία αποτελεί τμήμα μεγαλύτερου αγροτεμαχίου και ήδη οικοπέδου εκτάσεως 232,50 τμ, το οποίο αγόρασε ο πρώτος ενάγων με το υπ'αριθ......

συμβόλαιο της Συμ/φου Κρωπίας ....., από το αληθή κύριο εναγόμενο και στη συνέχεια με το .... συμβόλαιο της συμ/φου Αθηνών ...., το οποίο μεταγράφηκε νόμιμα στο Υποθ/ο ..... (αριθ.....τόμος ....) το μεταβίβασε λόγω γονικής παροχής κατά ψιλή κυριότητα στους δεύτερο και τρίτο ενάγοντες υιούς του, γενόμενος ο πρώτος κύριος αυτής με παράγωγο τρόπο αλλά και με έκτακτη χρησικτησία διοτι νεμότανε αυτό από της αγοράς του και μέχρι το 1998, ασκώντας με διάνοια κυρίου όλες τις προσιδιάζουσες στην φύση του πράξεις νομής.

Ο εναγόμενος στις από 4-12-2001 προτάσεις του που κατατέθηκαν νόμιμα στο πρωτόδικο δικαστήριο (άρθρο 237 παρ.1 ΚΠολΔ, όπως ισχύει κατά το χρόνο της συζήτησης στο πρωτοβάθμιο που έγινε στις 4-12-2001) αφού ιστορεί την αγορά απ'αυτόν των με αριθμούς .... και .... αγροτεμαχίων, την συνένωση αυτών και τη δημιουργία 25 μικρότερων τεμαχίων, την πώληση του με αριθμού ...

τεμαχίου στο 1ο ενάγοντα, άλλων στο .... με το .... συμβόλαιο της συμ/φου Κρωπίας .... ότι του απέμειναν και κράτησε για τον εαυτό του το με αριθμό .... και το ήμισυ του .... αγροτεμαχίου (δηλαδή το ...) συνολικής έκτασης 348,75 τ.μ. και ότι στην έκταση αυτή περιλαμβάνεται και η επίδικη λωρίδα γης αναφέρει μεταξύ άλλων ...

την ανωτέρω έκταση μου, όπως την έχω οριοθετήσει και υφίσταται από αρκετά έτη πριν, την επιβλέπω και την οργώνω συνεχώς και αδιαλείπτως με τρακτέρ, γιατί είμαι από μικρός αγρότης και κάτοικος στη ..... την καθαρίζω από τα άχρηστα χόρτα και την καλλιεργώ φυτεύοντας και βγάζοντας κρεμμύδια, κουκιά και άλλα λαχανικά προϊόντα και ουδέποτε με ενόχλησε ή με παρεμπόδισε κανείς ούτε και οι αντίδικοι στις ενέργειές μου αυτές και παρακάτω...

και την οποία έκταση κατέχω, νέμομαι επιπλέον, καθαρίζω και καλλιεργώ, κατά το ανωτέρω χωρίς κανείς να με παρεμποδίζει ούτε και οι αντίδικοι από του έτους 1965 συνεχώς και αδιαλείπτως μέχρι και σήμερα, σε αντίθεση με τον πρώτο των αντιδίκων και τους λοιπούς αντιδίκους, οι οποίοι από της αγοράς της ιδιοκτησίας τους κατά το έτος 1966 μέχρι και σήμερα ουδεμίαν διακατοχική πράξη νομής ή κατοχής έχουν πραγματοποιήσει επί της ιδιοκτησίας τους ή επί της επιδίκου εκτάσεως.

Από την άνω διατύπωση, κατ΄ορθη εκτίμηση (άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ) πρόκειται πράγματι για νόμιμη προβολή ισχυρισμού περί κτήσης της κυριότητας της επιδίκου εκτάσεως από τον εναγόμενο, με έκτακτη χρησικτησία, η οποία αποτελεί ένσταση ως προς τον παράγωγο τρόπο κτήσεως της κυριότητας της αγωγής, παρά την μη διατύπωση σχετικής αιτήσεως με πανηγυρικό τρόπο ως επιβάλλεται από το άρθρο 262 παρ.1 ΚΠολΔ πλην όμως το πρωτόδικο δ/ριο την εξέλαβε ως άρνηση της ταυτότητας του επιδίκου, δηλαδή αν αυτή περιλαμβάνεται στους τίτλους ιδιοκτησίας των εναγόντων ή σε εκείνους των εναγομένων και διέταξε την διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης με την 1092/2002 προδικαστική απόφασή του.

Επίσης στο δικόγραφο της από 20-10-2004 έφεσης του αναιρεσείοντα-εναγομένου, κατά της πρωτόδικης απόφασης η οποία δέχθηκε την αγωγή ως ουσία βάσιμη, και στον 2ο λόγο εφέσεως αναφέρονται σε σχέση με τον ίδιο ισχυρισμό τα εξής: Κατόπιν των ανωτέρω έσφαλε η προσβαλλόμενη απόφαση η οποία αυθαίρετα και παρά το νόμο δεν αποφάνθηκε επί του προβαλλόμενου ισχυρισμού της τακτικής άλλως εκτάκτου χρησικτησίας ότι την όλη έκταση των 348,75 τ.μ, των πρώην ...

και ...αγροτεμαχίων .... κατέχω και νέμομαι συνεχώς και αδιαλείπτως από της αγοράς της από του έτους 1961 άλλως από το 1965 μέχρι και σήμερα, γενόμενος αποκλειστικά κύριος νομέας και κάτοχος με νόμιμο τίτλο και με καλή πίστη, με τακτική χρησικτησία άλλως με έκτακτη χρησικτησία νεμόμενος, καλλιεργών και οριοθετών την έκταση αυτή πέραν των 40 ετών...

Από την ιστόρηση αυτή κατ΄ορθή εκτίμηση (άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ) προκύπτει πράγματι ότι επαναφέρθηκε παραδεκτά στο Εφετείο η ένσταση περί κτήσης της κυριότητος της επιδίκου έκτασης από τον αναιρεσείοντα με έκτακτη χρησικτησία. Το Εφετείο όμως παρείδε τον προαναφερόμενο ισχυρισμό του εκκαλούντος εναγομένου-αναιρεσείοντος που είχε προταθεί ενώπιον του ως λόγος έφεσης, ήταν δε παραδεκτός αφού είχε διατυπωθεί και στις προτάσεις της πρώτης ενώπιον του πρωτοδικείου συζήτησης.

Για την τακτική χρησικτησία δεν επικαλείται ο αναιρεσείων μεταγραφή, δεν ήταν ουσιώδης και επομένως ορθώς δεν την έλαβε υπόψη το Εφετείο. Επομένως υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ, και όχι εκείνη του άριθ.9 του ίδιου άρθρου ως αναφέρεται στο αναιρετήριο, γι'αυτό πρέπει να γίνει δεκτός ο σχετικός 1ος λόγος αναίρεσης

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθ. 6227/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε εννιακόσια εβδομήντα (970) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Απριλίου 2007.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 3 Μαΐου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ