Supreme Court dismisses appeal claiming lower court misread a bank letter regarding debt relief negotiations.

Απόφαση 966 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 966/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 13 Δεκεμβρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. συζ. Κ. Β., το γένος Κ. Π., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Βρέλλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. Ι. Ρ., κατοίκου ..., 3. Δ. Κ., κατοίκου ..., 4. Α. Μ., κατοίκου ..., 5. Γ. Φ., κατοίκου ... και 6. Ν. Ζ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Σπυρίδωνα Τσαντίνη, ο οποίος ανακάλεσε την δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-4-1997 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Βόλου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 559/1997 μη οριστική 477/2001 του ίδιου Δικαστηρίου και 972/2005 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 10-11-2008 αίτησή της και τους από 16-3-2010 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 10-11-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψη τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 559 αριθμ. 8 περ. β', 11 περ. γ', 16 περ. β', 19 και 20 ΚΠολΔ ιδρύονται, αντιστοίχως, λόγοι αναιρέσεως: αν το δικαστήριο παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψιν πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψιν αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, αν το δικαστήριο κατά παράβαση του νόμου δέχθηκε ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, και αν το δικαστήριο παραμόρφωσε, το περιεχόμενο εγγράφου, με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό. Εξάλλου: Κατά το άρθρο 914 ΑΚ: "Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει". Κατά το άρθρο 904 παρ. 1 εδ. α ΑΚ: "Όποιος έγινε πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία ή με ζημία άλλου έχει υποχρέωση να αποδώσει την ωφέλεια". Κατά το άρθρο 361 ΑΚ: "Για τη σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά".

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, τα ακόλουθα: "Με την με αριθμό .../12-12-1983 σύμβαση δανείου (πιστώσεως), που καταρτίστηκε στο Βόλο μεταξύ της πρώτης εναγομένης τράπεζας και της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΒΑΝΤΟ ΑΒΕΕ" (μη διαδίκου), η πρώτη χορήγησε στην τελευταία δάνειο (πίστωση) με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό μέχρι του ποσού των 20.000.000 δραχμών που αυξήθηκε αργότερα με σαράντα δύο (42) αυξητικές συμβάσεις.

Η ενάγουσα με την από 27-6-1985 "πρόσθετη πράξη εγγυήσεως" παρέσχε εγγύηση προς την εναγομένη δανείστρια και υπέρ της πρωτοφειλέτριας εταιρείας "ΒΑΝΤΟ ΑΒΕΕ" για την εξασφάλιση της εκπλήρωσης των προς την εναγομένη τράπεζα υποχρεώσεων της τελευταίας που απέρρεαν από τις πιστώσεις που είχε χορηγήσει η εναγομένη προς αυτή με την ως άνω .../1983 σύμβαση και τις λοιπές αυξητικές συμβάσεις, που ακολούθησαν και ανέρχονταν τότε στο ποσό των 81.000.000 δραχμών, μέχρι του ποσού των 15.000.000 δραχμών για κεφάλαιο, τόκους, προμήθειες και έξοδα.

Για την εξασφάλιση της εγγύησης αυτής, η ενάγουσα συνήνεσε στην εγγραφή προσημείωσης υποθήκης μέχρι του ποσού των 15.000.000 δραχμών επί του 1/2 εξ αδιαιρέτου οικοπέδου εκτάσεως 320 τ.μ. που βρισκόταν στο Βόλο ... Στη συνέχεια με ... συμβόλαιο που μεταγράφηκε νόμιμα, η ενάγουσα προέβη στη συνένωση του ως άνω οικοπέδου με άλλο όμορο οικόπεδο ιδιοκτησία Α.

Π. ... Λόγω δε του ότι οι ως άνω ιδιοκτήτες είχαν την πρόθεση να μεταβιβάσουν τα ποσοστά τους επί του ενιαίου οικοπέδου στην τεχνική εταιρεία "Δ. Π. και Σία Ο.Ε.", προκειμένου να ανεγερθεί επ' αυτού πολυώροφη οικοδομής με το σύστημα της αντιπαροχής και έπρεπε το ακίνητο αυτό να ελευθερωθεί από βάρη, όπως προσημειώσεις υποθήκης, ήλθαν σε μία σειρά διαπραγματεύσεων με την πρώτη εναγομένη Εθνική Τράπεζα, προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία για το σύνολο γης οφειλής της πρωτοφειλέτριας εταιρείας "ΒΑΝΤΟ ΑΒΕΕ" στην πρώτη εναγομένη.

Έτσι η ως άνω εταιρεία στις 21-12-1992 με έγγραφό της προς την Εθνική Τράπεζα υπόσχεται ότι θα καταθέσει σε πίστωση λογαριασμών της, το ποσό των 70.000.000 δραχμών, κατά την εκποίηση των ακινήτων της οδού ... στο Βόλο μεταξύ των οποίων και το οικόπεδο ιδιοκτησίας της ενάγουσας επί της οδού ... και η μονοκατοικία επί της ιδίας οδού ιδιοκτησίας Κ.

Π.. Στη συνέχεια οι εγγυητές της σύμβασης της εταιρείας "ΒΑΝΤΟ ΑΒΕΕ" μεταξύ των οποίων και η ενάγουσα, με το από 21-12-1992 έγγραφό τους που φέρει την υπογραφή τους δηλώνουν προς την πρώτη εναγομένη ότι συναινούν στην άρση των βαρών που έχουν εγγραφεί στις ιδιοκτησίες που αναγράφουν σ' αυτό μεταξύ των οποίων και το συνενωμένο ήδη ακίνητο της ενάγουσας.

Η πρώτη εναγομένη με το από 7-1-1993 έγγραφό της αποδεχόμενη τις ως άνω προτάσεις και συναινέσεις των εγγυητών, μεταξύ των οποίων και η ενάγουσα, και της πρωτοφειλέτριας "ΒΑΝΤΟ ΑΒΕΕ", συμφώνησε, εφόσον καταβληθεί το ποσό των 70.000.000 δραχμών έναντι της οφειλής της ως άνω εταιρείας, στην άρση της υποθήκης επί του ακινήτου της ενάγουσας η οποία έγινε με την με αριθμ. 41/1993 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου, κατόπιν της από 20-1-1993 αιτήσεως της ενάγουσας, η οποία πράγματι μαζί με τους λοιπούς υποχρέους κατέβαλε χωρίς να εξαναγκασθεί από τους εναγομένους, το ποσό των 70.000.000 δραχμών, ήτοι 19.320.000 δραχμές πέραν από το ποσό μέχρι του οποίου είχε εγγυηθεί.

Από τα ανωτέρω δεν αποδείχθηκε καμία παράνομη πράξη των υπαλλήλων της πρώτης των εναγομένων αλλά και της ιδίας. Αντίθετα αποδείχθηκε ότι την πρωτοβουλία για τη συμφωνία διευθέτησης των υποθέσεων της πρωτοφειλέτριας εταιρείας είχε η ίδια η εταιρεία δια του νομίμου εκπροσώπου της Κ. Β., συζύγου της ενάγουσας.

Στο σημείο αυτό πρέπει να λεχθεί ότι οι υπάλληλοι της πρώτης εναγομένης, λοιποί εναγόμενοι, παραπέμφθηκαν ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Βόλου να δικαστούν για απάτη επί Δικαστηρίου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, εκβίαση, απόπειρα εκβίασης κατ' εξακολούθηση και απλή συνέργεια στις ως άνω πράξεις κηρύχθηκαν αθώοι.

Από τα προαναφερόμενα αποδεικτικά στοιχεία, δεν αποδείχθηκε ότι η πρώτη των εναγομένων δια των υπαλλήλων της λοιπών εναγομένων ενήργησε δολίως με πρόθεση βλάβης των συμφερόντων της ενάγουσας. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο το οποίο έκρινε τα ίδια και απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη, δεν έσφαλε στην ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και εκτίμηση των αποδείξεων, τα δε αντίθετα υποστηριζόμενα με όλους τους λόγους της έφεσης και τους πρόσθετους λόγους είναι αβάσιμα".

Υπό τα δεδομένα αυτά, το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες σχετικά με την αιτία, για την οποία η αναιρεσείουσα κατέβαλε στην αναιρεσίβλητη τράπεζα ποσό μεγαλύτερο εκείνου, για το οποίο είχε παράσχει προς αυτήν εγγύηση, δεχθέν ότι τούτο έπραξε σε εκτέλεση άλλης συμβατικής υποχρέωσης που ανέλαβε στα πλαίσια συνολικής ρύθμισης του όλου χρέους της πρωτοφειλέτιδος εταιρίας και των υπέρ αυτής εγγυηθέντων και όχι λόγω αδικήματος που διέπραξαν εις βάρος της οι υπάλληλοι της Τραπέζης (λοιποί αναιρεσίβλητοι).

Δεν καθίστανται δε οι αιτιολογίες της αποφάσεως ατελείς ή αντιφατικές, από το γεγονός ότι σ' αυτή αναφέρεται, εκ προφανούς φραστικής παραδρομής, ότι η αναιρεσείουσα συνήνεσε στην άρση των βαρών που είχαν εγγραφεί στο ακίνητό της, αφού από το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως προκύπτει ότι η "συναίνεση" αυτής αφορά την γενομένη συμβατικώς ρύθμιση της όλης έννομης σχέσης μεταξύ της δανειστρίας αφενός και της πρωτοφειλέτιδος και των υπέρ αυτής εγγυητών, αφετέρου.

Κατά συνέπεια, είναι αβάσιμοι τόσον ο μοναδικός λόγος του αναιρετηρίου και ο πρώτος λόγος του προσθέτου δικογράφου (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ) με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, όσο και ο δεύτερος πρόσθετος λόγος (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ) με τον οποίο υποστηρίζεται ότι το Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψιν τον επικουρικώς προβληθέντα αγωγικό ισχυρισμό της αναιρεσειούσης ότι η πρώτη των αναιρεσιβλήτων έγινε πλουσιότερη εις βάρος της πρώτης χωρίς νόμιμη αιτία.

Περαιτέρω, το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση, σχετικώς με τον περί δεδικασμένον ισχυρισμό της αναιρεσειούσης, τα ακόλουθα: "Η εκκαλούσα-ενάγουσα (σημ: δηλαδή η αναιρεσείουσα) με τον πρώτο λόγο των προσθέτων λόγων της ισχυρίζεται ότι για την κρινόμενη υπόθεση υπάρχει δεδικασμένο που απορρέει από το αιτιολογικό και το διατακτικό της με αριθμ. 185/1996 τελεσίδικης απόφασης ου Πολυμελούς Πρωτοδικείου Βόλου.

Όμως, όπως προκύπτει από το κείμενο της επικαλούμενης και νόμιμα προσκομιζόμενης ως άνω 185/1996 τελεσίδικης απόφασης, αυτή έκρινε για την ανυπαρξία της απαίτησης ύψους 15.000.000 δραχμών για την οποία η πρώτη εφεσίβλητη-εναγομένη είχε εκδώσει σε βάρος της εκκαλούσας την με αριθμ. 357/1993 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου.

Αντίθετα η απόφαση αυτή δεν έκρινε περί της ανυπαρξίας της απαίτησης του επιδίκου ποσού των 19.320.000 δραχμών, πέραν του ποσού των 15.000.000 δραχμών, διότι δεν ήταν αντικείμενο της δίκης εκείνης, ούτε εξάλλου δημιουργούν δεδικασμένο οι αιτιολογίες της ως άνω απόφασης οι οποίες ως εκ περισσού περιλαμβάνονται σ' αυτή για την επίδικη απαίτηση των 19.320.000 δραχμών και οι οποίες δεν ήταν αναγκαίες για τη στήριξη του διατακτικού της απόφασης αυτής".

Ενόψει τούτων αβασίμως υποστηρίζεται με τον τρίτο λόγο του προσθέτου δικογράφου, ότι το Εφετείο υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 16 ΚΠολΔ, επειδή δεν δέχθηκε την αγωγή της αναιρεσειούσης (άνευ ουσιαστικής ερεύνης και) με βάση δεδικασμένο που προέκυπτε υπέρ αυτής από την ως άνω απόφαση του Πρωτοδικείου Βόλου.

Αβάσιμος είναι επίσης ο τέταρτος πρόσθετος λόγος (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ). Τούτο δε, διότι από την διαλαμβανόμενη στην απόφαση βεβαίωση του Εφετείου, ότι αυτό έλαβε υπόψιν για την διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος (και) "τα έγγραφα που νόμιμα προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι" (χωρίς να εξαιρέσει κάποια εξ αυτών), σε συνδυασμό προς το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Δικαστήριο συνεξετίμησε, με τις λοιπές αποδείξεις, και τα φερόμενα, από την αναιρεσείουσα, ως αγνοηθέντα έγγραφα.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 559 αριθ. 20 και 561ΚπολΔ προκύπτει ότι ο οριζόμενος από την πρώτη διάταξη λόγος αναιρέσεως για παραμόρφωση εγγράφου, ιδρύεται μόνον όταν το δικαστήριο της ουσίας υποπίπτει σε σφάλμα αναγνώσεως και αποδίδει σε αποδεικτικό, κατά τα άρθρα 339 και 432 Κ.Πολ.Δ έγγραφο, διαφορετικό περιεχόμενο από εκείνο που πραγματικά αυτό έχει και ακολούθως καταλήγει, στηριζόμενο στο έγγραφο αυτό ή κυρίως σ' αυτό, σε επιζήμιο αποδεικτικό πόρισμα, για πράγματα που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση τη δίκης (ΑΠ 194/2005).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πέμπτο λόγο του προσθέτου δικογράφου αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εκ της διατάξεως αυτής αιτίαση σχετικά με έγγραφο από 7-1-1993, εκδοθέν από την αναιρεσίβλητη τράπεζα, το οποίο έχει ως εξής: "Αποφασίζεται να συναινέσει το κατάστημα στην άρση των υφιστάμενων υπερ της Τράπεζας μας βαρών στα ενυπόθηκα ακίνητα ( και κατ' επέκταση να χορηγήσει στην εταιρία τις αιτούμενες "επιστολές προθέσεως") ως εξής:

α) Για το ακίνητο οδού ... ( υπό στοιχ. 1 και 2 της πρότασης του κατ/τος), με την καταβολή ποσού δρχ. 65 εκατ. Και με την προϋπόθεση ότι τα υ/ΕΜΤΕ βάρη ποσού δρχ. 5 εκατ. , είναι ουσίας. Σε αντίθετη περίπτωση, η αποδέσμευση να γίνει με είσπραξη ποσού δρχ. 70 εκ., όση δηλαδή και η εμπορική αξία των δύο επιμέρους ακινήτων β) για τα λοιπά ακίνητα, Λ.

και Α. ( υπό στοιχ. 3, 4 και 5 της πρότασης του καταστήματος) χωρίς την είσπραξη οιουδήποτε ποσού Για τις αποδεσμεύσεις, κατά τα ως άνω, των ακινήτων να συναινέσουν όλοι οι εγγυητές. Προθεσμία υλοποίησης της έγκρισης μέχρι 20-1-1993. Το κατάστημα εξάλλου: σε περίπτωση που δεν θα πραγματοποιηθούν οι πωλήσεις των ακινήτων να προχωρήσει στην εγγραφή συμπληρωματικών βαρών στα υπέγγυα ακίνητα για την πλήρη κάλυψη της εκτιμημένης εμπορικής τους αξίας και να εξετάσει τη δυνατότητα 9 εγγραφής βαρών και στο ελεύθερο ακίνητο του φορέα στο Πεδίο του Άρεως, μετά και τη λήξη της ανοχής (31-12-92) να επανέλθει στην Κ.Υ.

με προτάσεις για την αντιμετώπιση του όλου θέματος της εταιρίας. Τα παραπάνω σας μεταδόθηκαν και τηλεφωνικά στις 16-12-1992. Με τον ρηθέντα αναιρετικό λόγο υποστηρίζεται ότι " το Εφετείο έλαβε μεν υπόψη το εν λόγω έγγραφο ... πλην όμως παρέλειψε να αναγνώσει στην τελευταία φράση αυτού "τα παραπάνω σας μεταδόθηκαν και τηλεφωνικά στις 16-12- 1992", η οποία μπορούσε να το οδηγήσει σε διαφορετικό αποδεικτικό πόρισμα".

Από την επισκόπηση όμως του εγγράφου και της αποφάσεως προκύπτει ότι το Εφετείο δεν προέβη σε εσφαλμένη ανάγνωση του εγγράφου αλλ' απλώς συνεξετίμησε τούτο με τις λοιπές αποδείξεις.

Κατόπιν τούτων πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-11-2008 αίτηση της Ε. Β. για αναίρεση της 972/2005 απόφασης του Εφετείου Λάρισας, όπως διαμορφώθηκε με το από 16-3-2010 δικόγραφο προσθέτων λόγων αναιρέσεως.

Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 24 Μαΐου 2011 και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 10 Ιουνίου 2011.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ