Supreme Court dismisses appeal against appellate court judgment on construction contract dispute regarding concrete work and VAT. The court rejects claims of insufficient reasoning and non-consideration of evidence.

Απόφαση 964 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 964 /2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Σ.-Α. Σ. του Γ., κατοίκου ... και προσωρινώς … του Δήμου …, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Πιέρρο Πλαγιανάκο.

Του αναιρεσιβλήτου: Σ. Δ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-4-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χανίων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 38/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 337/2009 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 17-12-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 7-1-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την 11.3465/26-5-2010 έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας Χανίων ... προκύπτει, ότι στον αναιρεσίβλητο επιδόθηκε, νομότυπο και εμπρόθεσμα με επιμέλεια του αναιρεσείοντες, αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης και των σχετικών εκθέσεων κατάθεσής της, καθώς και κλήση για εμφάνιση στο παρόν Δικαστήριο κατά την αναφερόμενη ανωτέρω δικάσιμο (17-1-2001).

Επομένως, αφού ο αναιρεσίβλητος δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεώς του από τη σειρά του πινακίου, πρέπει η συζήτηση να χωρίσει παρά την απουσία της (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ). Κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια της αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τον τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόστηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι όμως και όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα στην εκτίμηση των αποδείξεων που το πόρισμά τους εκτίθεται σαφώς.

Εξάλλου, ως "ζητήματα", των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση της, νοούνται μόνον οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, δηλαδή εκείνοι που τείνουν στη θεμελίωση ή την κατάλυση δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα απλά πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα, που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναιρέσεως.

Εξάλλου κατά το άρθρο 361 Α.K. "Για τη σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά". Κατά δε το άρθρο 681 ΑΚ. "Με τη σύμβαση έργου ο εργολάβος έχει υποχρέωση να εκτελέσει το έργο και ο εργοδότης να καταβάλει τη συμφωνημένη αμοιβή".

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, τα ακόλουθα: "Δυνάμει του από 15-6-2002 ιδιωτικού συμφωνητικού εργολαβίας, που συνήφθη μεταξύ του ενάγοντος και του εναγομένου, ο πρώτος ανέλαβε, ως εργολάβος την κατασκευή μιας οικοδομής από οπλισμένο σκυρόδεμα. Το ως άνω έργο θα αποτελείτο:

α) από το κτίριο Νο1, το οποίο θα ανεγείρετο στη νότια πλευρά του οικοπέδου και θα περιελάμβανε υπόγειο, ισόγειο και πρώτο πάνω από το ισόγειο όροφο, β)από το κτίριο Νο2 στη δυτική πλευρά του οικοπέδου και θα περιελάμβανε υπόγειο, ισόγειο και πρώτο πάνω από το ισόγειο όροφο, και γ) από το κτίριο Νο3 στη βόρεια πλευρά του οικοπέδου, από το οποίο ο ενάγων, σύμφωνα με όσα οι διάδικοι συμφώνησαν, θα κατασκεύαζε μόνο την πλάκα του υπογείου ορόφου.

Η συμφωνηθείσα με τον εναγόμενο αμοιβή για την εκτέλεση του προρρηθέντος έργου υπολογίστηκε με βάση την αξία του κυβικού μέτρου του απαιτούμενου σκυροδέματος, το οποίο θα ανήρχετο βάσει προϋπολογισμού σε 1215μ3, ενώ η τιμή του σκυροδέματος ήταν 54.000 δρχ./μ3, επομένως η συνολική αμοιβή του ενάγοντος με βάση την ορισθείσα αυτή ποσότητα θα ανήρχετο στο ποσό των (54.000 δρχ.

επί 1215=) 65610000 δραχμών ή το ισότιμο των 192545,85 ευρώ. Στην πιο πάνω αμοιβή περιλαμβανόταν η αξία αγοράς σκυροδέματος τύπου (16/20, η αξία αγοράς του οπλισμού (σίδερα τύπου 5.500) και η εργασία κατασκευής του έργου, ενώ δεν συμπεριλαμβάνετο, ή όπως ρητά συμφωνήθηκε με το ειρημένο ιδιωτικό συμφωνητικό, η διαμόρφωση των εξωτερικών χώρων, οι ασφαλιστικές εισφορές ΙΚΑ, ο ΦΠΑ, οι προσμίξεις υλικών στο σκυρόδεμα, τα τοιχεία κλπ.

Το εν λόγο έργο ο ενάγων το εκτέλεσε κανονικά κατά τα συμφωνηθέντα. Ειδικότερα κατασκεύασε το υπόγειο, το ισόγειο και τον πρώτο όροφο των κτιρίων 1 και 2 καθώς και την πλάκα του υπογείου του κτιρίου 3, για τα οποία τελικά απαιτήθηκε ποσότητα σκυροδέματος 834,05 μ3 (για τα κτίρια 1 και 2,πλάκα υπογείων169,84 μ3, δοκοί υπογείων 31 μ3 κολώνες υπογείων 5,40 μ3, τσέλες υπογείων 16μ3, πλάκα ισογείων 179,08 μ3δοκοί ισογείων 28,08 μ3, κολώνες ισογείων 42 μ3, τσέλερ ισογείων 16 μ3, πλάκα πρώτων ορόφων 28,08 μ3, κολώνες πρώτων ορόφων 30 μ3, τσέλερ πρώτων ορόφων 16 μ3, σκάλες πρώτων ορόφων 5 μ3), και συνακόλουθα, η αμοιβή του ενάγοντος για τις παραπάνω εργασίες διαμορφώνετο στο ποσό των (158,47 ευρώ (54.000 δρχ.) επί 834,05=132171,90 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. 18%, ήτοι 155962,84 ευρώ.

Περαιτέρω ο ενάγων εκτέλεσε και άλλες εργασίες και χρησιμοποίησε και επιπλέον υλικά εκτός των ανωτέρω, για τα οποία κατά τα προεκτεθέντα δικαιούτο να λάβει επιπλέον αμοιβή. Συγκεκριμένα, για την πλάκα του υπογείου του μικρού κτιρίου χρησιμοποίησε ένα βαρέλι φάρμακο 250 κιλών προς 750 δρχ./κιλό, δηλαδή 187500 δρχ.

για την πλάκα του υπογείου του μεγάλου κτιρίου δύο βαρέλια φάρμακο 500 κιλών προς 750 δρχ./κιλό, δηλαδή 375.000δρχ, για εκσκαφή χωραφιού και μεταφορά μπαζών 150.000 δρχ, για την πλάκα του ισογείου του μεγάλου κτιρίου χρησιμοποίησε δύο βαρέλια φάρμακο 500 κιλών προς 750 δρχ./κιλό, ήτοι 375.000 δρχ, για την κατασκευή 24 σκαλοπατιών προς 5.000 δρχ.

το ένα, δηλαδή 120.000δρχ. για εμφανή εμπρόσθια μπαλκόνια 100.000 δρχ. για φαλτσογωνιές δοκαριών 460 τμ, προς 300δρχ/τμ, δηλαδή 138.000 δρχ για φαλτσογωνιές κολώνων, δηλαδή 49 κολώνες Χ 4 πλευρές Χ 4 μέτρα 300 δρχ./μ, ήτοι το ποσό των 235.000 δρχ. για κτίσματα πρεκιών υπογείου και τοποθέτηση θυρών 100.000 δρχ. για μετακίνηση κλουβιών 96.000για 7 ώρες εργασίες μηχανήματος για εκσκαφή λάκκων για μεταφύτευμα δένδρων προς 10.000 δρχ./ώρα, δηλαδή 70.000 δρχ.

για αμοιβή τριών εργατών για μεταφύτευμα δένδρων 36.000 δρχ. για την πλάκα του πρώτου ορόφου χρησιμοποίησε δύο βαρέλια φάρμακο 500 κιλών προς 750 δρχ./κιλό, δηλαδή 375.000 δρχ, για εμφανή εμπρόσθια μπαλκόνια 100.000 δρχ, και για την κατασκευή σκάλας 18 σκαλοπατιών προς 5.000 δρχ./σκαλοπάτι 90.000 δρχ. Κατά συνέπεια, για τις αμέσως προηγούμενες εργασίες ο ενάγων δικαιούτο ως πρόσθετη αμοιβή το ποσό των δραχμών 2547500 ή το ισόποσο των 7476,15 ευρώ πλέον Φ.Π.Α.18%, ήτοι 8821,86 ευρώ.

Στη συνέχεια, με μεταγενέστερα συμφωνία των διαδίκων, ο ενάγων ανέλαβε και την αποπεράτωση της κατασκευής του κτιρίου 3, πλην όμως με βάση τη συμφωνία αυτή ο Φ.Π.Α. επί της σχετικής αμοιβής του τελευταίου, θα βάρυνα τον ενάγοντα. Προς τούτο ο ενάγων προέβη στις παρακάτω εργασίες ... . Με τα δεδομένα αυτά η συνολική αμοιβή του ενάγοντος για τις ανωτέρω εργασίες ανήρχετο στο ποσό των 45771,23 ευρώ, ο ίδιος δε διάδικος από όλες τις εκτελεσθείσες εργασίες δικαιούτο να λάβει ως αμοιβή το συνολικό ποσό των 210.555,93 ευρώ (155962,84 ευρώ+8821,86 ευρώ +45771,23 ευρώ).

Από το ως άνω αποδεικτικό υλικό, επίσης, αποδείχθηκαν και τα ακόλουθα: Έναντι της πιο πάνω αμοιβής του ενάγοντος ο εναγόμενος κατέβαλε τα ακόλουθα χρηματικά ποσά, και δη με τις κατωτέρω επιταγές, που πληρώθηκαν από τον ... λογαριασμό, που διατηρούσε ο ίδιος ο εναγόμενος στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος: α)...

εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 27-6-2002, και για το ποσό 6.000,00 ευρώ, β) ... εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 30-6-2002, και για ποσό 10.000,00 ευρώ γ)... εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 10-7-2002, και για ποσό 10.000,00 ευρώ, δ) ... εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 18-7-2002, και για ποσό 15.000,00 ευρώ, ε)... εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 5-8-2002, και για ποσό 10.000,00 ευρώ, στ) ...

εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 28-8-2002, και για ποσό 7500,00 ευρώ, ζ) ... εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 25-10-2002, και ποσό 30.000,00 ευρώ, η) ... εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 30-10-2002, και για ποσό 10.000,00 ευρώ, θ) 12134716-8 εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 6-11-2002, και για ποσό 6000,50 ευρώ, ι) 10672472-0, εις διαταγήν " Αφοί Μ. Τ. Ο.Ε.", με ημερομηνία 22-11-2001, και για ποσό 20543,00 ευρώ, ια) 12942956-2, εις διαταγήν Σ.

Δ., με ημερομηνία 15-12-2002, και για ποσό 10.000,00 ευρώ, ιβ) 12134719-2, εις διαταγήν "Αφοί Τ. Ο.Ε", με ημερομηνία 20-12-2002, και για ποσό των14673,00 ευρ,ω, ιγ) 12942952-0, εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 30-12-2002, και για ποσό 6.000,00 ευρώ, ιδ) 12134720-6, εις διαταγήν Σ. Δ., με ημερομηνία 30-12-2002, και για ποσό 14673,50 ευρώ, και ιε) 12510021-3, εις διαταγήν Σ.

Δ. , με ημερομηνία 23-1-2003, και για ποσό 14673,50 ευρώ. Δηλαδή έναντι της πιο πάνω αμοιβής του ενάγοντος ο εναγόμενος κατέβαλε το συνολικό ποσό των 186063,50 ευρώ, ενώ από τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία αποδείχθηκε ότι ουδέν άλλο ποσό έναντι της ίδιας αμοιβής κατέβαλε. Συνακόλουθα ο εναγόμενος, μολονότι παρέλαβε το κανονικά εκτελεσθέν έργο, που ανέθεσε στον αντίδικό του, συνέχισε να του οφείλει το ποσό των 24492,43 ευρώ (210555,93 ευρώ-186063,50 ευρώ), ενώ από το εν λόγο ποσό ουδόλως μπορεί να αφαιρεθεί συμψηφιστικά ποσό ύψους 5998,53 ευρώ, που ο εναγόμενος διισχυρίζεται ότι αντιστοιχεί σε ισόποση αξία σίδερων, που ανήκε στον ίδιο τον εναγόμενο, και που φέρονται ότι ανελήφθησαν από την οικία της γιαγιάς του εναγομένου Ε.

Θ. (κείμενης στην οδό ... του ... του Δήμου ...), διότι από τα πιο πάνω αποδεικτικά στοιχεία ουδόλως προέκυψε ότι ο ενάγων προς εκτέλεση του ανατεθέντος από τον αντίδικό του έργου ανέλαβε τα εν λόγω σίδερα, όπως αβάσιμα υποστηρίζει ο εναγόμενος". Ενόψει τούτων, είναι αβάσιμος ο έκτος (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, κατά την εκτίμηση του περιεχομένου του) αναιρετικός λόγος, ο οποίος, κατά το ουσιώδες μέρος έχει κατά λέξιν ως εξής: "Η ...

απόφαση περιέχει αντιφατικές διατάξεις, ήτοι καίτοι δέχεται εν αρχή ότι ο αναιρεσίβλητος κατασκεύασε το υπόγειο, το ισόγειο και τον πρώτο όροφο των κτιρίων 1 και 2, καθώς και την πλάκα του κτιρίου 3, για τα οποία απαιτήθηκε ποσότητα σκυροδέματος 834,05 κυβ. μέτρα (για τα κτίρια 1 και 2 πλάκα υπογείων 16 κυβ. μέτρα σκάλες πρώτων ορόφων 5 κυβ.

μέτρα) εν συνεχεία...δέχεται ότι κατασκευάσθηκαν24 σκαλοπάτια προς 5.000 δρχ. το ένα, τα σκαλοπάτια μετρώνται με τον όγκο σκυροδέματος και όχι αριθμητικώς, περαιτέρω ... ενώ για την κατασκευή του κτιρίου 3 εδέχθη την μεταγενέστερη συμφωνία, εν τούτοις εν αρχή εδέχθη ότι ο αναιρεσίβλητος με το υπό χρονολογία 15-6-2002 ιδιωτικό συμφωνητικό ...

κατασκεύασε και την πλάκα του υπογείου του κτιρίου 3 ...". Τούτο δε: α) διότι- υπό τα διαλαμβανόμενα στην απόφαση- τα "24 σκαλοπάτια", για την κατασκευή των οποίων το Εφετείο επιδίκασε στον ενάγοντα εργολάβο αμοιβή εκ "5.000 δρχ." το ένα, περιελαμβάνοντο "στις άλλες εργασίες" που ο τελευταίος είχε εκτελέσει, ήτοι σε εργασίες διαφορετικές από εκείνες για τις οποίες υπολόγισε το εργολαβικό αντάλλαγμα με βάση τον όγκο του χρησιμοποιηθέντος σκυροδέματος β)Διότι στις περαιτέρω φερόμενες αντιφατικές παραδοχές του Εφετείου στην πραγματικότητα ουδεμία αντίφαση υφίσταται.

Περαιτέρω, υπό τα εκτεθέντα:1) Είναι αβάσιμοι οι πρώτος και τέταρτος αναιρετικοί λόγοι (εκ του άρθρου 559 αριθμ.10 ΚΠολΔ), σύμφωνα με τους οποίους το Εφετείο δέχθηκε ως αληθές χωρίς απόδειξη, ότι ο αναιρεσίβλητος, στα πλαίσια των συμφωνιών του με τον αναιρεσείοντα, εξετέλεσε τις προαναφερόμενες (πρόσθετες) εργασίες, για τις οποίες του επιδικάσθηκαν τα χρηματικά ποσά των 8.821,86 και 5.771,23 ευρώ. Τούτο δε, διότι, όπως προκύπτει από την απόφαση, το Δικαστήριο κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα λαμβάνοντας υπόψιν και συνεκτιμώντας το σύνολο του αποδεικτικού υλικού (έγγραφα, μαρτυρική κατάθεση και ένορκη βεβαίωση), το οποίο οι διάδικοι είχαν νομίμως προσκομίσει και επικαλεσθεί για υποστήριξη των ισχυρισμών τους.

2) Είναι αβάσιμοι οι δεύτερος, τρίτος και πέμπτος λόγοι αναιρέσεως (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ και μόνον, κατά το νοηματικό τους περιεχόμενο), κατά τους οποίους το Εφετείο δεν έλαβε υπόψιν συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία (έγγραφα) που είχε προσκομίσει ο αναιρεσείων για απόδειξη των ισχυρισμών του. Τούτο δε, διότι από την διαλαμβανόμενη στην απόφαση βεβαίωση του Δικαστηρίου, ότι για τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος, έλαβε υπόψιν (και) "όλα τα μετ' επικλήσεως προσαγόμενα έγγραφα",σε συνδυασμό προς το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως, δεν καταλείπεται αμφιβολία, ότι το Εφετείο συνεξεκτίμησε, με τις λοιπές αποδείξεις, και τα φερόμενα ως αγνοηθέντα έγγραφα, ένα μάλιστα εκ των οποίων μνημόνευσε ρητώς (την από 23-1-2003 υπεύθυνη δήλωση του αναιρεσίβλητου_.

3) Είναι αβάσιμος ο έβδομος (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ) λόγος, σύμφωνα με τον οποίο το Εφετείο, κατά παράβαση της φορολογικής νομοθεσίας (Ν. 1642/1986) υποχρέωσε τον αναιρεσείοντα να καταβάλει στον αναιρεσίβλητο το ποσό που αντιστοιχούσε στο Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, εφόσον ο τελευταίος "δεν τήρησε τις νόμιμες διατυπώσεις για τη διασφάλιση της απόδοσής του στο Δημόσιο¨. Τούτο δε, διότι η επιδίκαση του επίμαχου ποσού στον αναιρεσίβλητο δεν έγινε με (ορθή ή εσφαλμένη) ερμηνεία και εφαρμογή της φορολογικής νομοθεσίας, αλλά με βάση την μεταξύ των διαδίκων συμφωνία (άρθρο 361 ΑΚ). Κατόπιν τούτων η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-12-2009 αίτηση του Σ.-Α. Σ. για αναίρεση της 337/2009 αποφάσεως του Εφετείου Κρήτης.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 12 Απριλίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 10 Ιουνίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ