Supreme Court allows appeal against insurance company for excessive compensation violating proportionality principle.

Απόφαση 958 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 958/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Μαρτίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Σ. χας Γ. Ο., το γένος Κ. Κ., κατοίκου ..., για τον εαυτό της ατομικά και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του αποβιώσαντος στις 11-8-2012 Γ. Ο. του Δ., 2) Α. Ο. του Γ., 3) Μ. Ο. του Γ. και 4) Σ. Ο. του Γ., κατοίκων ..., νομίμων κληρονόμων του αποβιώσαντος στις 11-8-2012 Γ. Ο. του Δ., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αργυρώ Κουνέλη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη …, διατηρεί υποκατάστημα στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χρήστο Καραμπάγια με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-7-2011 αγωγή της ήδη 1ης των αναιρεσειουσών και του ήδη αποβιώσαντος Γ. Ο. του Δ., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4205/2012 μη οριστική και 1382/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1973/2015 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 29-9-2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ελένη Διονυσοπούλου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι λόγος αναίρεσης για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ’ ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση και τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών στην διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Περαιτέρω με το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος, όπως αυτό ισχύει μετά την αναθεώρησή του με το από 6/17-4-2001 Ψήφισμα της Ζ’ Αναθεωρητικής Βουλής, ορίζεται ότι "οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας".

Η αρχή αυτή, υπό την έννοια του τηρητέου μέτρου της εύλογης αντιστάθμισης προσφοράς και οφέλους, που αποτελεί, όπως προαναφέρθηκε κανόνα συνταγματικής βαθμίδας, επενεργεί σε κάθε είδους κρατική δραστηριότητα, καθώς και όταν πρόκειται για αντικρουόμενα συμφέροντα στο πεδίο του ιδιωτικού δικαίου, αφού η έκταση της αρχής αυτής δεν περιορίζεται μόνο σε ορισμένες περιοχές του δικαίου, αλλά, διέτρεχε το σύνολο της έννομης τάξης και συνεπώς πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την ερμηνεία και εφαρμογή οποιουδήποτε κανόνα δικαίου.

Ενόψει τούτων δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι η ως άνω συνταγματική διάταξη, έστω και αν ρητά δεν αναφέρεται σ’ αυτήν, απευθύνεται και στο δικαστή, όσον αφορά τις σχέσεις των διαδίκων, καθιερώνοντας αυτήν ως δεσμευτική δικαιϊκή αρχή, όπως και άλλες τέτοιες αρχές, που διατρέχουν το δίκαιο και είναι δεσμευτικές (αρχή του σεβασμού της αξίας του ανθρώπου, αρχή της δίκαιης δίκης κ.λπ.).

Στην περίπτωση δε υπέρβασης της αρχής της αναλογικότητας πρόκειται για δυσαναλογία μέσου προς το σκοπό, δηλαδή το ασκούμενο δικαίωμα έχει απολέσει την αναλογία του προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και συνακόλουθα η άσκησή του είναι απαγορευμένη. Από τα παραπάνω συνάγεται ως γενική νομική αρχή, ότι η έννομη συνέπεια, που είτε προβλέπεται από κανόνα δικαίου κατώτερης τυπικής ισχύος από εκείνες του Συντάγματος, είτε απαγγέλλεται από δικαστικό ή διοικητικό όργανο, πρέπει να τελεί, σε σχέση ανεκτής αναλογίας προς το αντίστοιχο πραγματικό, δηλαδή να μην υπερβαίνει τα όρια, όπως διαγράφονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και της κοινής περί δικαίου συνείδησης σε ορισμένο τόπο και χρόνο, όπως αποτυπώνονται με τη συνήθη πρακτική των δικαστηρίων.

Η κρίση δηλαδή του ουσιαστικού δικαστηρίου πρέπει να μην παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, ούτε να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, που αποτελεί γενική αρχή του δικαίου και μέσον ελέγχου της κρίσης του δικαστηρίου, χωρίς να υπάγεται στην έννοια της αναλογικότητας. Ενόψει αυτών αν διαπιστώνεται παραβίαση της προβλεπόμενης από το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος αρχής της αναλογικότητας, αλλά και όταν διαπιστώνεται υπέρβαση από το δικαστήριο της ουσίας των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας ελέγχονται ως πλημμέλειες από τους αρ. 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. (Ολ.ΑΠ 9/2015).

Περαιτέρω, από το άρθρο 932 ΑΚ προκύπτει ότι σκοπός της διάταξης είναι να επιτυγχάνεται μία υπό ευρεία έννοια αποκατάσταση του παθόντος για την ηθική του βλάβη, ή την ψυχική οδύνη, λόγω της αδικοπραξίας, ώστε αυτός να απολαύει μία δίκαιη και επαρκή ανακούφιση και παρηγοριά, χωρίς, από το άλλο μέρος, να εμπορευματοποιείται η προσβληθείσα ηθική αξία και να επεκτείνεται υπέρμετρα το ύψος της αποζημιώσεως για ηθική βλάβη, ή την ψυχική οδύνη που δεν μπορεί να αποτιμηθεί επακριβώς σε χρήμα.

Με βάση τον σκοπό αυτόν αντλούνται, στη συνέχεια, ως ουσιώδη χαρακτηριστικά της έννοιας του "ευλόγου" εκείνα τα στοιχεία που αποτελούν τα πλέον πρόσφορα μέσα για την εκπλήρωση του εν λόγω σκοπού της διάταξης. Τέτοια στοιχεία είναι κυρίως: το είδος και η βαρύτητα της ηθικής προσβολής, η περιουσιακή, κοινωνική και προσωπική κατάσταση των μερών και κυρίως του παθόντος, η βαρύτητα του πταίσματος του δράστη (στον βαθμό που επηρεάζει την ένταση της ηθικής βλάβης), η βαρύτητα του τυχόν συντρέχοντος πταίσματος του θύματος, οι όλες ειδικότερες συνθήκες πρόκλησης της ηθικής βλάβης.

Ειδικότερα στην περίπτωση επιδίκασης στην οικογένεια του θύματος χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης από το θάνατό του, ερευνάται από το δικαστήριο ως πραγματικό ζήτημα και η ύπαρξη μεταξύ των δικαιουμένων προσώπων και του τελευταίου αισθημάτων αγάπης και στοργής όταν ζούσε, η ηλικία του θύματος και των μελών της οικογένειάς του, καθώς και η συμβίωση ή όχι των επιζώντων μελών της οικογένειας με το ίδιο το θύμα.

Τα στοιχεία αυτά πρέπει να οδηγούν το δικαστή να σχηματίσει την κατά το άρθρο 932 ΑΚ εύλογη κρίση του (όχι κατά τις υποκειμενικές του ανέλεγκτες αντιλήψεις, αλλά) κατ’ εφαρμογή του αντικειμενικού μέτρου που θα εφάρμοζε και ο νομοθέτης, αν έθετε ο ίδιος τον κανόνα αποκατάστασης της ηθικής βλάβης στην ατομική περίπτωση.

Συνάγεται δε το αντικειμενικό αυτό μέτρο από τον ανωτέρω σκοπό του άρθρου 932 ΑΚ και, μέσω αυτού, από την όλη κλίμακα των υπερκειμένων σκοπών του συστήματος αποζημίωσης λόγω αδικοπραξίας του ΑΚ. Η κρίση του δικαστηρίου ουσίας, όσον αφορά το ύψος της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποίησης αποφασίζεται (κατ’ αρχήν αναιρετικώς ανέλεγκτα), με βάση τους ισχυρισμούς και τα αποδεικτικά στοιχεία που θέτουν στη διάθεσή του οι διάδικοι.

Επιβάλλεται όμως, σε κάθε περίπτωση να τηρείται, κατά τον καθορισμό του επιδικαζόμενου ποσού, η αρχή της αναλογικότητας ως γενική νομική αρχή και δη αυξημένης τυπικής ισχύος (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 του ισχύοντος Συντάγματος) με την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου, δεν πρέπει να υπερβαίνει τα όρια, όπως αυτά διαπιστώνονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και την κοινή περί δικαίου συνείδηση σε ορισμένο τόπο και χρόνο, που αποτυπώνονται στη συνήθη πρακτική των δικαστηρίων.

Και τούτο, διότι μια απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης, ή της ψυχικής οδύνης ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση, (όσον αφορά τον παθόντα), το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου, και στην δεύτερη, (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας τους, αφού το δικαστήριο επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών πρέπει, όπως προαναφέρθηκε, να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Έτσι η έννοια της αναλογικότητας είναι έννοια αυστηρότερη του "ευλόγου" και συνακόλουθα το "εύλογο" εμπεριέχεται αναγκαίως στο "ανάλογο". Άλλωστε την αρχή αυτή, υπό την προεκτεθείσα έννοια, εκφράζει και η υπερνομοθετικής ισχύος διάταξη του άρθρου 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, υπό την έννοια ότι πρέπει να υπάρχει μια ανεκτή σχέση αναλογικότητας μεταξύ των χρησιμοποιούμενων μέσων και του σκοπού που επιδιώκει κάθε μέτρο, το οποίο αποστερεί ένα άτομο από θεμελιακό δικαίωμά του, όπως από την ιδιοκτησία του.

Ενόψει όλων αυτών η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς το ύψος του ποσού της επιδικασθείσης χρηματικής ικανοποίησης, πρέπει να ελέγχεται αναιρετικά, για το αν παραβιάζεται ευθέως ή εκ πλαγίου (άρθρο 559 Κ.Πολ.Δ. αναλόγως από τους αρ. 1 ή 19), η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 2 παρ. 1 και 25 του Συντάγματος) υπό την προεκτεθείσα έννοια, αλλά και όταν διαπιστώνεται υπέρβαση από το δικαστήριο της ουσίας των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας.

Στην προκειμένη περίπτωση από την επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε μετά από εκτίμηση των αποδείξεων κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, που ενδιαφέρουν εν προκειμένω: "Με την υπ’ αρ. 1325/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κρίθηκε τελεσίδικα ότι ο Χ.

Β. οδηγός του ζημιογόνου και ασφαλισμένου στην εναγομένη αυτοκινήτου ήταν αποκλειστικά υπαίτιος του τροχαίου ατυχήματος που συνέβη την 17/3/2011 στην εθνική οδό ... κατά το οποίο τραυματίστηκαν οι Γ. και Σ. Ο.. Περαιτέρω, όπως αποδείχθηκε αμέσως μετά το ατύχημα, ο αρχικώς ενάγων Γ. Ο., διακομίσθηκε με ασθενοφόρο όχημα, ως πολυτραυματίας - πολυκαταγματίας, στο Γενικό Νοσοκομείο Σπάρτης "...", όπου μετά από πλήρη ακτινολογικό και κλινικό έλεγχο, διαγνώσθηκε, ότι είχε υποστεί κρανιοεγκεφαλική κάκωση κεφαλής με απώλεια συνείδησης και περιτραυματική αμνησία, υποκεφαλικό συντριπτικό κάταγμα αριστερού (ΑΡ) μηριαίου με εξάρθρημα ισχίου (κάταγμα ΡΙΡΚΙΝ), ανοικτό σπειροειδές κάταγμα αριστερής (ΑΡ) κνήμης, θλαστικό τραύμα δεξιάς ραχιαίας επιφάνειας μεσοδακτυλικής πτυχής 2ης - 3ης μετακαρπιοφαλαγγικής 3 εκ.

περίπου, κάταγμα 2ου και 3ου δεξιού (ΔΕ) μετακαρπίου, αιμορραγικές θλάσεις μετωποβρεγματικά 4 εκ. περίπου, εκχυμώσεις ωμικών χωρών άμφω, εκχυμώσεις πρόσθιου θωρακικού τοιχώματος, βαθύ θλαστικό τραύμα πρόσθιας επιφάνειας δεξιάς κνήμης, βαρεία κάκωση κοιλίας, κάκωση θώρακα, κάταγμα κάτω τριτημορίου αριστερής κνήμης και θλάσεις ΑΜΣΣ.

Στο ως άνω νοσοκομείο, υποβλήθηκε σε χειρουργικό καθαρισμό και περιποίηση των τραυμάτων του, συρραφή των -θλαστικών τραυμάτων στο μέτωπο και την ραχιαία μετακαρποφαλλαγγική επιφάνεια και του ετέθη καθετήρας τύπου foley. Επίσης του χορηγήθηκε ισχυρή φαρμακευτική αγωγή, ενώ η κάκωση της κεφαλής, του θώρακος και του κατάγματος στο στέρνο αντιμετωπίστηκαν συντηρητικά- και του τοποθέτησαν κολάρο προς αντιμετώπιση των θλάσεων στον αυχένα.

Εν συνεχεία, καθώς η κατάστασή του θεωρήθηκε κρίσιμη μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Αττικής "ΚΑΤ", όπου υπεβλήθη εκ νέου σε κλινική και εργαστηριακή εξέταση όπου επιβεβαιώθηκαν οι ως άνω κακώσεις και τα κατάγματα που είχε υποστεί. Ακολούθως, υπεβλήθη σε μια σειρά από χειρουργικές επεμβάσεις και συγκεκριμένα:

σε εσωτερική οστεοσύνθεση διά πλακάς LCP και κοχλιών προς αντιμετώπιση των καταγμάτων των 2 και 3 μετακαρπίων, σε εσωτερική οστεοσύνθεση διά ενδομυελικού ήλου (γ-nail) προς αντιμετώπιση του κατάγματος του κάτω τριτημορίου στην αριστερή κνήμη, και σε ολική αρθροπλαστική ισχίου για την αντιμετώπιση του υποκεφαλικού κατάγματος του αριστερού μηριαίου.

Από το ως άνω νοσοκομείο εξήλθε μετά την πάροδο 29 ημερών και δη στις 14-4-2011, με οδηγίες να παραμείνει κλινήρης, να βαδίζει με περιπατήρα τύπου Π ή βακτηρίες μασχάλης, να λαμβάνει αντιπηκτική αγωγή και να υποβάλλεται σε τακτικές επανεξετάσεις προς παρακολούθηση της κατάστασης της υγείας του. Την 13-6-2011 νοσηλεύτηκε εκ νέου στο ως άνω νοσοκομείο ΚΑΤ δεδομένου ότι υπέστη "εξάρθρημα αριστερού ισχίου επί εδάφους ολικής αρθροπλαστικής αριστερού ισχίου".

Εκεί υπεβλήθη σε μία τέταρτη χειρουργική επέμβαση κλειστής ανάταξης - ολικής αρθροπλαστικής του ισχίου και παρέμεινε νοσηλευμένος για χρονικό διάστημα τριών ημερών, ήτοι μέχρι την 15-6-2011. Εξήλθε με ιατρικές οδηγίες να βαδίζει με περιπατήρα τύπου Π και με "νάρθηκα απαγωγής (κηδεμόνα) λειτουργικό με γωνιόμετρο προς αποφυγή καινούριου εξαρθρήματος" και με μερική φόρτιση σκέλους και να λαμβάνει ισχυρή αντιβιοτική αγωγή.

Αναφορικά με την δεύτερη ενάγουσα, όπως αποδείχθηκε, αμέσως μετά το ατύχημα, διακομίσθηκε επίσης, με ασθενοφόρο στο ως άνω νοσοκομείο Σπάρτης "...", όπου μετά από πλήρη ακτινολογικό και κλινικό έλεγχο, διαγνώσθηκε, ότι είχε υποστεί κρανιοεγκεφαλική κάκωση με περιτραυματική αμνησία και αιμορραγικά στοιχεία στην μετωπιαία χώρα, κάκωση ΘΜΣΣ και εκχυμώσεις πρόσθιου - θωρακικού τοιχώματος, κάκωση κοιλιακής χώρας, κάκωση ΑΜΣΣ, κάταγμα δεξιάς (ΔΕ) κοτύλης - διαφύσεως, συντριπτικό κάταγμα αριστερού (ΑΡ) μηριαίου, συντριπτικό κάταγμα κάτω τριτημορίου δεξιού μηριαίου, συντριπτικό κάταγμα έσω μηριαίου κονδύλου, δια- υπερκονδύλιο κάταγμα δεξιού (ΔΕ) βραχιονίου, εγκαύματα τριβής - εκδορές στην αριστερή μετωποβρεγματική περιοχή, περικογχικό οίδημα, εκχυμώσεις αριστερού οφθαλμού, θλαστικό τραύμα χειλιών και εκχυμώσεις αριστερού ώμου.

Στο ως άνω νοσοκομείο, υποβλήθηκε σε χειρουργικό καθαρισμό και περιποίηση των τραυμάτων της, συρραφή των θλαστικών τραυμάτων, στα χείλη και της ετέθησαν αυτοκόλλητα ράμματα τύπου sterii-stips προς αντιμετώπιση των εκχυμώσεων στον αριστερό οφθαλμό. Ακολούθως της χορηγήθηκε ισχυρή φαρμακευτική αγωγή και η κρανιοεγκεφαλική κάκωση και η κάκωση του θώρακα αντιμετωπίστηκαν συντηρητικά, ενώ της τοποθετήθηκε και κολάρο προς αντιμετώπιση των κακώσεων στη ΑΜΣΣ.

Στη συνέχεια, λόγω της κρισιμότητας της κατάστασής της, μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ στο Νοσοκομείο του ΚΑΤ, όπου υπεβλήθη εκ νέου σε κλινική και εργαστηριακή εξέταση όπου επιβεβαιώθηκαν οι ως άνω κακώσεις και τα κατάγματα που είχε υποστεί. Έπειτα υπεβλήθη σε συντηρητική αντιμετώπιση της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης και των αιμορραγικών στοιχείων στην μετωπιαία χώρα καθώς και του κατάγματος στην δεξιά κοτύλη.

Ακολούθως, υπεβλήθη σε μια σειρά από χειρουργικές επεμβάσεις και συγκεκριμένα: σε εσωτερική οστεοσύνθεση - ενδομυελική ήλωση τύπου Trigent Intertan προς αντιμετώπιση του συντριπτικού κατάγματος, του αριστερού μηριαίου, σε εσωτερική οστεοσύνθεση διά ανάστροφου ενδομυελικού ήλου τύπου STRYKER με τοποθέτηση δύο κογλιών διά μέσου του ήλου προς αντιμετώπιση των συντριπτικών καταγμάτων στο κάτω τριτημόριο του δεξιού μηριαίου και το έσω μηριαίο κόνδυλο, σε εσωτερική οστεοσύνθεση με δύο πλάκες και κοχλίες και με οστεοτομία ωλεοκράνου προς αντιμετώπιση του κατάγματος στο δεξιό βραχιόνιο.

Από το ως άνω νοσοκομείο εξήλθε στις 14-4-2011 με ιατρικές οδηγίες να παραμείνει κλινήρης, να λαμβάνει ισχυρή αντιπηκτική αγωγή και να υποβάλλεται σε τακτική επανεξέταση. Περαιτέρω λόγω των ως άνω σοβαρών χειρουργικών επεμβάσεων στις οποίες υποβλήθηκε, παρέμειναν σε όλο το μήκος των δεξιών της άνω και κάτω άκρων αντιαισθητικές και επιμήκεις ουλές, για τις οποίες θα απαιτηθεί να υποβληθεί σε πλαστική χειρουργική επέμβαση στο μέλλον...

Λόγω της κατάστασης της υγείας του ο ως άνω Γ. Ο. (αρχικός ενάγων), είχε ανάγκη της φροντίδας τρίτου προσώπου και μετά την έξοδό του από το νοσοκομείο και συγκεκριμένα από 15/4/2011 έως 12/6/2011 και από 16/6/2011 έως τον μήνα Δεκέμβριο του ίδιου έτους και δη λόγω των χειρουργικών επεμβάσεων στις οποίες υπεβλήθη, για ένα 24ωρο έως και την 13/9/2011 και μετέπειτα για τους επόμενους τρεις μήνες, έως και τον μήνα Δεκέμβριο του ίδιου έτους για ένα 12ωρο...

Λόγω της κατάστασης της υγείας της, η ως άνω ενάγουσα και μετά την έξοδό της από το νοσοκομείο είχε ανάγκη της ημερήσιας φροντίδας τρίτου προσώπου και συγκεκριμένα από 15/4/2011 έως και την 15/8/2011. Κατά το λοιπό χρονικό διάστημα, ήτοι, από 16/8/2011 έως και την 16/11/2011, οπότε άρχισε στοιχειωδώς να αυτοεξυπηρετείται, είχε λιγότερες ώρες ανάγκη βοηθείας τρίτου προσώπου...

Όπως προαναφέρθηκε, η ενάγουσα πρέπει να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, εξαιτίας των δύσμορφων ουλών από τις χειρουργικές επεμβάσεις για την αποκατάσταση των τραυμάτων της. Ειδικότερα πρέπει να υποβληθεί σε χειρουργική αφαίρεση των ουλών και επανασυρραφή υπό τοπική αναισθησία και με δερμοαπόξεση με χρήση Laser...

Ο τραυματισμός των εναγόντων συνέπεια του ένδικου τροχαίου ατυχήματος, επέφερε μεγάλη σωματική αλλά και ψυχική ταλαιπωρία στους ενάγοντες και ως εκ τούτου δικαιούνται χρηματικής ικανοποίησης για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστησαν. Το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις συνθήκες του ενδίκου ατυχήματος, το είδος και την έκταση του τραυματισμού των εναγόντων, τη διάρκεια της νοσηλείας τους, την ηλικία τους κατά το χρόνο του ατυχήματος, την αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του αυτοκινήτου του ασφαλισμένου στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρία, καθώς και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των διαδίκων φυσικών προσώπων, κρίνει ότι πρέπει να επιδικασθεί σ’ αυτούς το ποσό των 6.000 ευρώ στον Γ.

Ο. και το ποσό των 7.000 ευρώ στην Σ. Ο., ως χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής τους βλάβης τα οποία κρίνονται εύλογα και δίκαια μετά τη στάθμιση των κατά νόμου στοιχείων". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, κατά το μέρος που ενδιαφέρει την αναιρετική διαδικασία, δέχθηκε ως κατ’ ουσίαν βάσιμο το κεφάλαιο της ένδικης αγωγής των αναιρεσειόντων, επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης, την οποία υπέστησαν από τον τραυματισμό τους σε αυτοκινητικό ατύχημα, που οφείλεται αποκλειστικά σε αμέλεια οδηγού αυτοκινήτου, ασφαλισμένου για ζημιές τρίτων στην αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία, αναγνωρίζοντας την υποχρέωση της τελευταίας, να καταβάλει στους κληρονόμους του ήδη αποβιώσαντος μετά την πρώτη συζήτηση της αγωγής στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο πρώτου των εναγόντων, το ποσόν των 6.000 ευρώ και στη δεύτερη τούτων το ποσόν των 7.000 ευρώ, δεχθέν κατ’ ουσίαν την έφεση της εναγομένης ήδη αναιρεσίβλητης, απορρίψαν την ασκηθείσα με τις προτάσεις αντέφεση των αναιρεσειουσών κατά της εκκληθείσας πρωτοβάθμιας απόφασης, με την οποία είχε αναγνωρισθεί η υποχρέωση της τελευταίας να καταβάλλει στους ενάγοντες για την προαναφερόμενη αιτία τα ποσά των 35.000 ευρώ και 45.000 ευρώ αντίστοιχα.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο καθορίζοντας τη χρηματική ικανοποίηση των εναγόντων στα ποσά των 6.000 ευρώ και 7.000 ευρώ υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, αφού τα ποσά αυτά κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, υπολείπονται και μάλιστα καταφανώς των συνήθως επιδικαζομένων σε παρόμοιες περιπτώσεις.

Επομένως με την επιδίκαση των χρηματικών αυτών ποσών, το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, καθ’ όσον αυτά τα ποσά δεν τελούν σε σχέση ανεκτής αναλογίας με τον επιδιωκόμενο σκοπό, που είναι η ικανοποίηση της ηθικής βλάβης των παθόντων από το ένδικο ατύχημα, που δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας ότι υπέστησαν υπό τις προεκτεθείσες συνθήκες και των βλαβών που δέχθηκε ότι υπέστησαν.

Συνεπώς ο πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από τον αρ. 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. της ευθείας δηλαδή παραβίασης με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των παραπάνω ουσιαστικών διατάξεων είναι βάσιμος. Κατ’ ακολουθίαν τούτων πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση ως προς το κεφάλαιο αυτής, που αφορά τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης των εναγόντων, παρέλκει δε η έρευνα του δεύτερου λόγου της, με τον οποίο προβάλλονται αιτιάσεις για το ίδιο κεφάλαιο, που καθίσταται πλέον αλυσιτελής, από την αναιρετική εμβέλεια του παραπάνω λόγου, που έγινε δεκτός στο σύνολο του κεφαλαίου αυτού και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, πλην εκείνου που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση. Περαιτέρω πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ Κ.Πολ.Δ., που προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. 2 εδ. ε’ του Ν. 4055/2012 στους καταθέσαντες και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειουσών, οι οποίες κατέθεσαν και προτάσεις (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1973/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση κατά το αναιρούμενο μέρος στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, πλην εκείνης που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στις καταθέσασες αναιρεσείουσες.

Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειουσών, την οποία ορίζει στο ποσόν των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Μαΐου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Ιουνίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ