Supreme Court dismisses appeal as inadmissible due to contradictory grounds regarding property transfer validity.

Απόφαση 956 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 956/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαρτίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-καλούντος: χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κλεάνθη Ρούσσο.

Του αναιρεσιβλήτου-καθ' ού η κλήση: ψ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Πιπερίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-9-1997 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος-καλούντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 177/1998, 242002 προδικαστικές, 210/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 311/2004 του Εφετείου Ιωαννίνων Την αναίρεση της απόφασης αυτής ζήτησε ο ήδη αναιρεσείων- καλών με την από 10-2-2005 αίτησή του επί της οποίας εκδόθηκε η 1728/2006 απόφαση του Αρείου Πάγου η οποία κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επαναφέρει προς συζήτηση ο καλών με την από 28-12-2006 κλήση του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου- Μπρίλλη, ανέγνωσε την από 12-1-2006 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του καλούντος-αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του καθ' ου η κλήση-αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της καθένας δε καταδίκη του αντίδικου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 15 παρ. 1 και 2 του ν. 3958 της 1-2-1959 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως των περί οριστικών παραχωρητηρίων κλήρων διατάξεων της εποικιστικής Νομοθεσίας......", Μεταβιβάσεις γεωργικών κλήρων, οικοπέδων ή οικημάτων γενόμεναι μέχρι της ισχύος του παρόντος δια δημοσίου εγγράφου κατά παράβασιν των διατάξεων της αγροτικής νομοθεσίας περί των περιορισμών των δια πράξεων εν ζωή μεταβιβάσεων των κλήρων, κυρούνται δια του παρόντος, αφ' ης εγένοντο, ως προς μόνον τας παραβάσεις ταύτας, εφ' όσον κατεβλήθη το τυχόν οφειλόμενον τίμημα και το κατά το άρθρο 9 του α.ν. 1832/1951 ειδικόν τέλος......(παρ. 1).

Αι αυταί ως άνω μεταβιβάσεις γενόμεναι μέχρι της ισχύος του παρόντος δι' ιδιωτικού εγγράφου φέροντος βεβαίαν χρονολογίαν, κυρούνται αφ' ης εγένοντο, όσον αφορά τας αυτάς ως άνω παραβάσεις, κατόπιν αποφάσεως του Ειρηνοδίκου, εκδιδομένης δε επί τη αιτήσει του υπέρ ου η μεταβίβασις.....Η εκδιδομένη απόφασις, τελεσίδικος καθισταμένη, αποτελεί τίτλον κυριότητος δεκτικόν μεταγραφής (παρ. 2).

Η ισχύς των πιο πάνω διατάξεων παρατάθηκε και επί μεταβιβάσεων γεωργικών κλήρων, οικοπέδων ή οικημάτων που έγιναν αρχικά μεν, μέχρι τις 31-12-1976, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του ν. 666 της 24/27-8-1977 "Περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως διατάξεων της Εποικιστικής Νομοθεσίας και άλλων τινών διατάξεων" στη συνέχεια δε, μέχρι τις 25-8-1986, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 18 παρ. 1 του ν. 1644 της 22/25-8-1986 "Ρύθμιση ειδικών εποικιστικών θεμάτων και άλλες διατάξεις".

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει, ότι οι μεταβιβάσεις γεωργικών κλήρων που έγιναν με πράξεις στη ζωή, κατά παραβίαση των περιορισμών του Αγροτικού Κώδικα και, συνακόλουθα, είναι απολύτως άκυροι, επικυρώνονται, αυτοδικαίως μεν, εφόσον μεν καταρτίστηκαν με δημόσιο έγγραφο, από τη δημοσίευση του ν. 3958/1959, εφόσον, όμως, καταρτίστηκαν με ιδιωτικό έγγραφο, που φέρει βέβαιη χρονολογία, από τη δημοσίευση της επικυρωτικής απόφασης του κατά τόπο αρμόδιου Ειρηνοδίκη, η οποία, όταν καταστεί τελεσίδικη, αποτελεί και τίτλο κτήσης κυριότητας δεκτικό μεταγραφής.

Η επικύρωση δε αυτή που καλύπτει μόνο τις κατά τις μεταβιβάσεις γεωργικών κλήρων απαγορεύσεις των μεταβιβάσεων αυτών, ανατρέχει στο χρόνο κατά τον οποίο έγινε η επικυρούμενη μεταβίβαση. Στην περίπτωση, επομένως, μεταβίβασης λόγω πώλησης γεωργικού κλήρου, η οποία έγινε κατά παράβαση τόσο των διατάξεων των άρθρων 208-218 του Αγροτικού Κώδικα, ανεξάρτητα από την κατάργηση των απ' αυτές διατάξεων που απαγόρευαν την μεταβίβαση των γεωργικών κλήρων με το μεταγενέστερο α.ν. 431/1968, όσο και των αναγκαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 1033 και 369 ΑΚ με ιδιωτικό έγγραφο, η επικύρωσή της από τον Ειρηνοδίκη με τη συνδρομή των νόμιμων όρων αναφέρεται μόνο στο ανήκον μερίδιο του εν λόγω κλήρου ή ολόκληρο τον κλήρο που μεταβιβάστηκε από τον αρχικό κληρούχο και θεραπεύει μόνο τις θεσπιζόμενες από τον Αγροτικό Κώδικα απαγορεύσεις, όχι, όμως και τις πέραν αυτού ελλείψεις, όπως λ.χ.

την έλλειψη δικαιώματος κυριότητας του πωλητή στο μεταβιβαζόμενο γεωργικό κλήρο, η οποία καθιστά την πώληση μη έγκυρη ως παράνομη. Η πιο πάνω, δηλαδή, επικύρωση, που δεν καλύπτει κατά την από την έλλειψη του τίτλου ακυρότητα, δεν συνεπάγεται μεν την κατά τρόπο παράγωγο μεταβίβαση έκτοτε της κυριότητας του γεωργικού κλήρου ούτε καθιστά το ιδιωτικό έγγραφο νόμιμο τίτλο για την αφετηρίαση της χρησικτησίας, προσδίδει όμως στη με βάση το τελευταίο άσκηση νομής στον κλήρο από τον αγοραστή το χαρακτήρα της καλόπιστα ασκούμενης νομής.

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής, εκτίθενται σ' αυτή, κατά τα κρίσιμα σημεία της, τα ακόλουθα: Με βάση το με αριθμό ..... προσύμφωνο του πρώην συμβ/φου Ιωαννίνων Νικολάου Μήτρου, ο ενάγων αγόρασε αντί πραγματικού τιμήματος 60.000 δρχ., φερομένου, όμως, στο προσύμφωνο 15.000 δρχ., από τους: 1) ....., 2) ...., 3) ....., 4) ....

και 5) ......., του με αριθμό .... κληροτεμαχίου του αγροκτήματος Περάματος, αποκλειστικής τους συγκυριότητας και συννομής, δηλαδή, τμήμα εμβαδού 300 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο ήδη βρίσκεται μέσα στο σχέδιο .....Ιωαννίνων, στο με αρ. ....... και ορίζεται ολόγυρα με ιδιοκτησίες ...., ...., ....., ..... και ..... και με κοινοτικό δρόμο.

Την ίδια ημέρα υπογραφής του παραπάνω προσυμφώνου οι πωλητές του μεταβίβασαν τη νομή και κατοχή του ακινήτου. Το οικόπεδο αυτό αποτελεί διαιρετό τμήμα με αριθμό 4 του με αριθμό ...... κληροτεμαχίου του Κρατικού Διαγράμματος ...... Ιωαννίνων, συνολικού εμβαδού 7.625 τ.μ., που υποδιαιρέθηκε με την υπ' αριθ. 13.602/1960 απόφαση του Νομάρχη Ιωαννίνων, και είχε περιέλθει στην αποκλειστική συγκυριότητα των πιο πάνω πέντε δικαιοπαρόχων του από κληρονομία της συζύγου του πρώτου και μητέρας των λοιπών ....., το γένος ......., την οποία, νόμιμα αποδέχθηκαν, σ' αυτή δε ......

περιήλθε το πιο πάνω κληροτεμάχιο) το μισό μεν με το με αριθμό ...... παραχωρητήριο του Υπουργείου Γεωργίας (τόμος μεταγραφής στα βιβλία του Υποθ/κείου Ιωαννίνων .... και ά.α.....), το άλλο δε μισό από κληρονομία της μητέρας της ....... και σ' αυτήν δυνάμει του ίδιου παραχωρητηρίου. Η προαναφερόμενη αγοραπωλησία αποτέλεσε μια ανώμαλη δικαιοπραξία λόγω των περιορισμών της Αγροτικής Νομοθεσίας.

Εξαιτίας των περιορισμών αυτών και της αδυναμίας να μεταβιβαστεί στον ενάγοντα τότε το ακίνητο κατά πλήρη κυριότητα συμφώνησε αυτός με τους πωλητές στις .... να εκδοθεί οικοδομική άδεια επ' ονόματί τους με δαπάνη του. Πράγματι εξέδωσε με δαπάνες του την υπ' αριθ. ..... οικοδομική άδεια του Τμήματος Πολεοδομίας Ν.

Ιωαννίνων επ' ονόματι των πιο πάνω πωλητών και το ΜάΪο του 1971 ξεκίνησε τις εργασίες ανέγερσης διόροφης οικοδομής στο οικόπεδο, την οποία αποπεράτωσε ο ενάγων με δική του πάντοτε αποκλειστική δαπάνη το 1976. Η οικοδομή αποτελείται από ισόγειο ("επάνω όροφος") και υπόγειο ("κάτω όροφος"). Ο κάθε όροφος περιλαμβάνει ένα αυτοτελές και ανεξάρτητο διαμέρισμα, πραγματικού εμβαδού του καθενός 80,91 τ.μ.

Ευθύς μετά την αποπεράτωση της οικοδομής - 1976- κατοίκησε με την οικογένειά του, δηλαδή τη σύζυγό του ..... και τα δυο παιδιά του, τον εναγόμενο και τη θυγατέρα του Γ1 στο διαμέρισμα του "επάνω ορόφου". Στις αρχές του έτους 1988, με δεδομένη πλέον την ένταξη της περιοχής, όπου το πιο πάνω ακίνητο, στο ρυμοτομικό σχέδιο της .....

Περάματος, όφειλαν οι ιδιοκτήτες όλων των ακινήτων να υποβάλουν αρμοδίως δηλώσεις ιδιοκτησίας, προσκομίζοντας και τους τίτλους ιδιοκτησίας. Την ίδια εποχή πληροφορήθηκε ο ενάγων, ότι επιτρέπονταν οι επικυρώσεις ανώμαλων δικαιοπραξιών και αποφάσισε να τακτοποιήσει την εκκρεμότητα της κτήσης τίτλου ιδιοκτησίας του ακινήτου του.

Ήλθε σε επαφή με τους προαναφερόμενους πωλητές για την επικύρωση της από .... ανώμαλης δικαιοπραξίας αγοράς του οικοπέδου του, οι οποίοι και συγκατατέθηκαν. Επιθυμία του εξαρχής ήταν ότι είτε εν ζωή, είτε μετά το θάνατό του θα έπρεπε το κάθε παιδί του να έχει από ένα των πιο πάνω διαμερισμάτων. Την ίδια περίοδο είχε τα εξής δεδομένα ενώπιόν του:

α) Αναζητούσε την εξεύρεση ενός μικρού διαμερίσματος προς αγορά με δάνειο από τον ΟΕΚ και αρνητική προϋπόθεση για τη λήψη του στεγαστικού δανείου (μέσω της ΕΚΤΕ), που εδικαιούτο ως συνταξιούχος μισθωτός, αποτελούσε η παντελής έλλειψη ακίνητου περιουσιακού στοιχείου στο όνομά του. β) Ενόψει της ένταξης της περιοχής, στην οποία βρίσκεται το ακίνητό του, στο ρυμοτομικό σχέδιο της ......

Ιωαννίνων, επέκειτο σημαντική αύξηση στην εκτίμηση της αξίας των ακινήτων που διενεργείται από τη φορολογική αρχή. γ) Η μεταβίβαση του παραπάνω ακινήτου αρχικά σ' αυτόν με την επικύρωση της ανώμαλης δικαιοπραξίας πώλησης στο όνομά του και εν συνεχεία η μεταβίβασή του, απ' αυτόν στα παιδιά του λόγω δωρεάς, αφού θα προηγούνταν και σύσταση οροφοκτησίας, θα συνεπάγονταν πολλαπλά και σημαντικά έξοδα και ενέργειες.

Τα δεδομένα αυτά, συνέβαλαν αποφασιστικά, ώστε να μην προχωρήσει σε επικύρωση της πιο πάνω από .... ανώμαλης δικαιοπραξίας στο όνομά του, αλλά να πραγματοποιήσει τότε (το 1988) την αρχική του θέληση, δηλαδή να δωρήσει εν ζωή το παραπάνω ακίνητή του στα παιδιά του, με τρόπο ώστε η μεν κόρη του Γ1 να λάβει τα 2/3 εξ αδιαιρέτου του οικοπέδου με το δικαίωμα πλήρους κυριότητας στο διαμέρισμα του "επάνω ορόφου" και το δικαίωμα υψούν του μελλοντικού ορόφου, ο δε εναγόμενος να λάβει το 1/3 του εν λόγω οικοπέδου με το δικαίωμα πλήρους κυριότητας στο διαμέρισμα του "κάτω ορόφου".

Έτσι ανακοίνωσε στα παιδιά του την απόφασή του να τους δωρήσει το ακίνητο κατά τα πιο πάνω ποσοστά. Στον δε εναγόμενο υποσχέθηκε, ότι το διαμέρισμα που θα αγόραζε με δάνειο του ΟΕΚ, θα του ανήκε μετά το θάνατό του. Αφού προηγήθηκε η απαραίτητη διαδικασία έγκρισης στεγαστικού δανείου από την ΕΚΤΕ, αγόρασε από την "........

ΟΕ" μία γκαρσονιέρα, εμβαδού 37 τ.μ., η οποία βρίσκεται στον πρώτο όροφο της πολυκατοικίας της οδού ....... των Ιωαννίνων με το υπ' αριθ. ..... συμβόλαιο αγοράς του συμ/φου Ιωαννίνων Θωμά Λέκκου, που μεταγράφηκε νόμιμα και επανειλημμένα ανανέωσε την υπόσχεσή του προς τον αντίδικο, ότι θα τον όριζε κληρονόμο με διαθήκη και με τον τρόπο αυτόν, κατά την κρίση του, εξασφάλιζε τα παιδιά του με ίσης αξίας περιουσιακά στοιχεία.

Η θυγατέρα του, επειδή τότε ασκούσε εμπορική επιχείρηση και είχε δημιουργήσει οικονομικές υποχρεώσεις έναντι τρίτων, του ζήτησε να μη μεταβιβαστούν "τύποις" στο όνομά της τα πιο πάνω 2/3 εξ αδιαιρέτου του ακινήτου (με το δικαίωμα κυριότητας του επάνω ορόφου και υψούν του μελλοντικού), διότι θα κινδύνευε από απειλούμενες αναγκαστικές εκτελέσεις σε βάρος της.

Ενόψει των δεδομένων αυτών επέλεξε ο ενάγων με τη σύμφωνη γνώμη των δύο παιδιών του και των προαναφερόμενων πωλητών του και κατάρτισαν ένα νέο ιδιωτικό συμφωνητικό αγοραπωλησίας του πιο πάνω οικοπέδου του με φερόμενη ημεροχρονολογία σύνταξής του την ...., αληθή όμως τις αρχές του έτους 1988, πωλητές τους πέντε πραγματικούς δικαιοπαρόχους του, φερόμενο αγοραστή τον εναγόμενο και φερόμενο τίμημα 15.000 δρχ.

Κατά την κατάρτιση της εικονικής αυτής ανώμαλης δικαιοπραξίας όλοι οι πιο πάνω φερόμενοι συμβαλλόμενοι, δηλαδή, οι παραπάνω πωλητές και ο εναγόμενος, ως φερόμενος αγοραστής, καθώς και ο ίδιος με την κόρη του, τελούσαν σε γνώση, ότι ο πραγματικός αγοραστής του ακινήτου και ιδιοκτήτης ήταν αυτός, όπως, επίσης, ότι η πραγματική βούλησή τους ήταν να μεταβιβαστεί με τη δικαιοπραξία αυτή σ' αυτόν η κυριότητα του ακινήτου λόγω αγοράς και εν συνεχεία στα τέκνα του λόγω εκ μέρους του δωρεάς κατά τα πιο πάνω ποσοστά εξ αδιαιρέτου.

Δηλαδή κάτω από την εικονική αυτή δικαιοπραξία αγοράς ακινήτου καλυπτόνταν μικτή σύμβαση α) αγοράς με πραγματικό αγοραστή αυτόν - ενάγοντα -, που κατέβαλε άλλωστε για λογαριασμό του το από 60.000 δρχ. συμφωνημένο τίμημα στους πωλητές, κατά το χρόνο κατάρτισης του συμβολαιογραφικού προσυμφώνου πώλησης (1971) και β) δωρεάς του 1/3 εξ αδιαιρέτου από το παραπάνω ακίνητο μαζί με το αποκλειστικό δικαίωμα κυριότητας στον κάτω όροφο με δωρητή αυτόν και πραγματικό δωρεοδόχο τον αντίδικο και των υπόλοιπων 2/3 εξ αδιαιρέτου μαζί με το αποκλειστικό δικαίωμα κυριότητας στον πάνω όροφο και το δικαίωμα υψούν με δωρητή αυτόν και δωρεοδόχο την κόρη του Γ1.

Ακολούθως η εικονική πιο πάνω ανώμαλη δικαιοπραξία "αγοραπωλησίας" επικυρώθηκε από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων με τη με αριθμό 497/1988 απόφαση του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθ/κείου Ιωαννίνων στον τόμο ... και με ά.ά. ... Ο εναγόμενος δεσμεύτηκε ρητά έναντί του και της αδελφής του, ότι, μόλις θα εξέλιπαν τα προβλήματα της αδελφής, θα έπρεπε να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες και για την τυπική μεταβίβαση του διαμερίσματός της με το δικαίωμα υψούν επ' ονόματί της κατά πλήρη κυριότητα.

Και μετά την επικύρωση της πιο πάνω ανώμαλης δικαιοπραξίας όλη η οικογένειά του συνέχισε να κατοικεί στο διαμέρισμα του επάνω ορόφου της πιο πάνω οικοδομής. Ο εναγόμενος παντρεύτηκε το Δεκέμβριο του 1991. Από το γάμο του και μέχρι σήμερα μαζί με την σύζυγό του και τα παιδιά του κατοικεί μαζί με τον ενάγοντα στο ίδιο διαμέρισμα του επάνω ορόφου.

Η κόρη του Γ1 παντρεύτηκε ένα εξάμηνο νωρίτερα, δηλαδή τον Ιούλιο του 1991 και μετοίκησε προσωρινά στο διαμέρισμα του "κάτω ορόφου". Με δεδομένο, ότι η κόρη του δεν αντιμετώπιζε πιο προβλήματα επαγγελματικά (εγκατέλειψε το ελεύθερο επάγγελμα και διορίστηκε στο Δήμο Ιωαννιτών ως πολιτικός μηχανικός) και δημιούργησε δική της οικογένεια, οι δε σχέσεις τους ήταν απολύτως αρμονικές, θεώρησαν όλοι τους, ότι έπρεπε πλέον να τακτοποιηθεί η μεταξύ τους εκκρεμότητα.

Πράγματι, ο εναγόμενος, προς εκπλήρωση των υποχρεώσεών του, συνέταξε μονομερώς το με αριθμό ....... συμβόλαιο σύστασης οριζόντιων ιδιοκτησιών του συμβ/φου Ιωαννίνων Χρήστου Φαρμάκη, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθ/κείου Ιωαννίνων, με το οποίο συμβόλαιο υπήγαγε την οικοδομή στις διατάξεις του ν. 3741/29 και εν συνεχεία με το με αριθμό ......

συμβόλαιο "δωρεάς ακινήτων" του ίδιου συμβολαιογράφου, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών, "μεταβίβασε" στην αδελφή του όσα της ανήκαν δηλαδή, τα 2/3 εξ αδιαιρέτου του οικοπέδου με τα δικαιώματα πλήρους κυριότητας επί του διαμερίσματος του "πάνω ορόφου" και υψούν του μελλοντικού ορόφου (επρόκειτο δηλαδή για διανομή της κοινής τους περιουσίας), κατά τα συμφωνηθέντα από το έτος 1988.

Ταυτόχρονα διαβεβαίωσε ο ενάγων τον εναγόμενο, ότι είχε ήδη συντάξει τη διαθήκη του, με την οποία του κατέλιπε λόγω κληρονομικής διαδοχής το επί της οδού ...... διαμέρισμά του. Ο αντίδικος όμως από το καλοκαίρι του 1996 συγκαλυμένα και από τον Οκτώβριο του 1996 και εξής απροκάλυπτα, αντί να τον ευχαριστήσει για ό,τι του πρόσφερε με τον αγώνα της ζωής του (ανατροφή, σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας, δωρεά του διαμερίσματος του κάτω ορόφου της οικοδομής μου στη ......

Ιωαννίνων, ανέγερση ημιτελούς οικίας στην Κοινότητα ....... Κόνιτσας κλπ) επέδειξε στάση και συμπεριφορά αντικοινωνική, αντίθετη με τους κανόνες του δικαίου και τις κοινωνικές αντιλήψεις για την ηθική και την ευπρέπεια, συμπεριφορά, που, σε κάθε περίπτωση, δείχνει έλλειψη ευγνωμοσύνης στην αφιλοκερδή χειρονομία του ως δωρητή, μαρτυρεί πρωτοφανή αχαριστία και θίγει τα έννομα αγαθά του.

Ακολούθως, ο ενάγων, αφού εξέθετε στην αγωγή περιστατικά, τα οποία καταδεικνύουν, ότι ο εναγόμενος φάνηκε αχάριστος έναντι αυτού με βαρύ παράπτωμα, δηλαδή, αντικοινωνική συμπεριφορά, ενέχουσα παράβαση των κρατουσών στην κοινωνία αντιλήψεων περί ηθικής και ευπρέπειας, δήλωσε, ότι ανακαλεί την προς αυτόν δωρεά.

Με βάση τα προεκτιθέμενα ζήτησε, στη συνέχεια, ο ενάγων κυρίως μεν, : α) Να αναγνωριστεί ότι η προαναφερόμενη πώληση είναι άκυρη ως εικονική και καλύπτει αα) έγκυρη πώληση με πραγματικό αγοραστή αυτόν - ενάγοντα - και ββ) έγκυρη δωρεά του ίδιου ενάγοντα - προς τον εναγόμενο του 1/3 εξ αδιαιρέτου της οικοδομής μαζί με το αποκλειστικό δικαίωμα κυριότητας στον κάτω όροφο αυτής και προς τη θυγατέρα του Γ1 των 2/3 εξ αδιαιρέτου μαζί με το αποκλειστικό δικαίωμα κυριότητας του πάνω ορόφου της ίδιας οικοδομής καθώς και το δικαίωμα του υψούν.

β) Να αναγνωριστεί ότι η παραπάνω δωρεά του - ενάγοντα - προς τον εναγόμενο κατά το πιο πάνω ποσοστό ανακλήθηκε εγκύρως και για νόμιμο λόγο, λόγω αχαριστίας και γ) να καταδικαστεί ο εναγόμενος σε δήλωση βούλησης περί αναμεταβίβασης της κυριότητας του 1/3 εξ αδιαιρέτου του ακινήτου σ' αυτόν -ενάγοντα-δωρητή-, επικουρικά δε :

α) Να αναγνωριστεί, ότι η προαναφερόμενη πώληση είναι άκυρη ως, εικονική και καλύπτει αα) έγκυρη πώληση με πραγματικό αγοραστή αυτόν - ενάγοντα - και ββ) έγκυρη δωρεά του - ενάγοντος - προς τον εναγόμενο ολόκληρου του πιο πάνω ακινήτου υπό τον τρόπο να μεταβιβάσει αυτός αργότερα στην αδελφή του Γ1, όταν θα εξέλιπαν οι λόγοι της αγωγής, τα 2/3 εξ αδιαιρέτου μαζί με το αποκλειστικό δικαίωμα κυριότητας του πάνω ορόφου της ίδιας οικοδομής και το δικαίωμα του υψούν, β) να αναγνωριστεί ότι η παραπάνω δωρεά υπό τρόπο του ενάγοντα, προς τον εναγόμενο ολόκληρου του ακινήτου ανακλήθηκε έγκυρα και για νόμιμο λόγο, δηλαδή, λόγω αχαριστίας και γ) να καταδικαστεί ο εναγόμενος σε δήλωση βούλησης περί αναμεταβίβασης στον ίδιο ενάγοντα - ολόκληρου του ακινήτου.

Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, μετά την ανάπτυξη των νομικών ζητημάτων, που ειδικότερα ανακύπτουν από την εφαρμογή του άρθρου 15 παρ. 2 του ν. 3958/1959 και αφορούν την εικονικότητα δήλωσης βούλησης που έγινε φαινομενικά και όχι σοβαρά, καθώς και την καλυπτόμενη από εικονική δικαιοπραξία άλλη έγκυρη δικαιοπραξία, καταλήγοντας, ότι η θεσπιζόμενη από την πρώτη από τις παραπάνω διατάξεις επικύρωση ανώμαλης δικαιοπραξίας - γεωργικού κλήρου - δεν συνεπάγεται τη μεταβίβαση της κυριότητάς του με παράγωγο τρόπο και δεν καθιστά το ιδιωτικό έγγραφο που συντάχθηκε σχετικά με τη μεταβίβαση αυτή νόμιμο τίτλο και ότι για τη σύσταση της καλυπτόμενης από εικονική δικαιοπραξία άλλης έγκυρης δικαιοπραξίας δωρεάς ακινήτου, ή για την εικονικότητα στο πρόσωπο ενός από τους συμβαλλομένους απαιτείται η τήρηση του κατά νόμο (άρθρα 498 παρ. 1, 369 ΑΚ) απαιτούμενου τύπου, δηλαδή, συμβολαιογραφικό έγγραφο και μεταγραφή του (άρθρα 1192, 1198 ΑΚ), αρκεί μόνο ο συστατικός αυτός τύπος να τηρήθηκε για την εικονική δικαιοπραξία, όπως λ.χ.

για τη σύμβαση μεταβίβασης της κυριότητας γεωργικού κλήρου λόγω πώλησής του και όχι και για την καλυπτόμενη απ' αυτή δωρεά του, η έλλειψη του οποίου δεν καθιστά ισχυρή και έγκυρη την εικονική δικαιοπραξία, δέχθηκε, στη συνέχεια ότι η ένδικη αγωγή που έχει ως αντικείμενο την αναγνώριση ότι η επικαλούμενη σ' αυτή, ως εικονική ως προς το πρόσωπο του αγοραστή, σύμβαση με ιδιωτικό έγγραφο μεταβίβασης της κυριότητας του επίδικου ακινήτου είναι έγκυρη ως προς τον ενάγοντα που συμβλήθηκε ως πραγματικός αγοραστής δεν είναι νόμιμη, αφού η επίμαχη σύμβαση, μολονότι αφορά ακίνητο δεν υποβλήθηκε στον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου και σε μεταγραφή ακόμη και στην προκείμενη περίπτωση που η εν λόγω σύμβαση, ως αφορώσα μεταβίβαση γεωργικού κλήρου, έχει ήδη επικυρωθεί με τελεσίδικη απόφαση του - αρμόδιου κατά τόπο - Ειρηνοδίκη, που έχει νόμιμα μεταγραφεί.

Ακολούθως, το Εφετείο, αφού έκρινε, ότι η αγωγή, κατά μεν τα αιτήματά της περί αναγνώρισης της ακυρότητας της πώλησης του επίδικου ακινήτου, που καταρτίστηκε με το από ..... ιδιωτικό συμφωνητικό, το οποίο επικυρώθηκε με την 498/1988 απόφασή του Ειρηνοδίκη Ιωαννίνων και έχει νόμιμα μεταγραφεί, ως εικονικώς καλύπτουσας τόσο το πρόσωπο του ενάγοντα ως πραγματικού αγοραστή, όσο και ότι, υπό τη σύμβαση πώλησης καλύπτεται δωρεά του ακινήτου προς τον εναγόμενο και την Γ1 ή δωρεά υπό τρόπον ολοκλήρου του ακινήτου προς τον εναγόμενο, είναι μη νόμιμη, γιατί, αφού η, ως εικονική φερόμενη, σύμβαση πώλησης του ακινήτου έγινε με ιδιωτικό έγγραφο, δεν υφίσταται ο συμβολαιογραφικός τύπος, ο οποίος απαιτείται κατά νόμο για το κύρος των, υπό τη δικαιοπραξία αυτή, ως καλυπτόμενων φερόμενων συμβάσεων, αφενός μεν, πώλησης με αγοραστή τον ενάγοντα και αφετέρου δωρεάν του ακινήτου και μεταγραφής του οικείου συμβολαιογραφικού εγγράφου, όπως, επίσης, είναι μη νόμιμη η αγωγή και κατά τα λοιπά, επί των παραπάνω αιτημάτων, στηριζόμενα αιτήματά της περί ανάκλησης της παραπάνω δωρεάς, λόγω αχαριστίας και περί καταδίκης, από το λόγο αυτό, του εναγομένου σε δήλωση περί αναμεταβίβασης του ακινήτου, είτε κατά ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου, είτε ολοκλήρου στον ενάγοντα, δέχθηκε την έφεση του ήδη αναιρεσιβλήτου και, αφού εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, που είχε δεχθεί ως ουσιαστικά βάσιμη την (και νόμιμη) αγωγή, κατά τις επικουρικές βάσεις της, απέρριψε την αγωγή, στο σύνολό της, ως μη νόμιμη.

Έτσι, που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 15 παρ. 2 του ν. 3958/1959, γι' αυτό και ο αντίθετος πρώτος λόγος της αναίρεσης, με το οποίο ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Η περιλαμβανόμενη, ειδικότερα, στο λόγο αυτό αιτίαση, ότι το Εφετείο αναφέρθηκε συλλήβδην στις διατάξεις των άρθρων 208-216 του Αγροτικού Κώδικα, ενώ έχουν ήδη διατηρηθεί, μετά την ισχύ του α.ν. 431/1968, μόνο οι διατάξεις των άρθρων 212 παρ. 2 και 213-215 αυτού, με την πρώτη από τις οποίες απαγορεύεται η κατάτμηση αγροτικών κλήρων, ενώ οι λοιπές αφορούν άλλα άσχετα ζητήματα, είναι απορριπτέα προεχόντως ως αλυσιτελής, αφού το επίδικο ακίνητο προέρχεται από κατάτμηση γεωργικού κλήρου, αποτελεί, δηλαδή, κατά τα ιστορούμενα στην αγωγή, διαιρετό (με αριθμό 4) τμήμα του ......

κληροτεμαχίου του αγροκτήματος ..... Ιωαννίνων.

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναφέρεται στην ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού και γι' αυτό προϋποθέτει κρίση επί της ουσίας του δικαστηρίου, δεν ιδρύεται δε όταν η έλλειψη ή ανεπάρκεια ή αντίφαση των αιτιολογιών αναφέρεται στη σκέψη της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή ως μη νόμιμη ή ισχυρισμός ως απαράδεκτος, αόριστος, μη νόμιμος ή για οποιοδήποτε άλλο τυπικό λόγο (Ολ ΑΠ 3/199, Ολ Ασπ 44/1990).

Ο δεύτερος, επομένως, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο, κατ' ορθή εκτίμησή του, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, με το να απορρίψει ως μη νόμιμη την αγωγή, ως προς τα υπό στοιχεία α'και β', αντίστοιχα, αιτήματά της, στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, αφού διέλαβε σ' αυτή ελλιπείς αιτιολογίες ως προς τη συνδρομή των προϋποθέσεων του άρθρου 15 παρ. 2 του ν.δ. 3958/1959, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται (και) αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της αμέσως πιο πάνω διάταξης θεωρούνται οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης, αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολ ΑΠ 25/2003, 12/2000, 3/1997).

Συνεπώς δεν θεωρούνται "πράγματα", υπό την παραπάνω έννοια, τα νομικά επιχειρήματα των διαδίκων, που προβάλλονται για την υποστήριξη των απόψεών τους σε σχέση με νομικά ζητήματα ή οι ισχυρισμοί των ίδιων που αναφέρονται στην ορθή ερμηνεία του νόμου (Ολ. ΑΠ 3/1997, Ολ ΑΠ 469/1984). Με τα δεδομένα αυτά, ο τρίτος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 8 περιπτ.

β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τους αγωγικούς ισχυρισμούς περί της εικονικότητας της μεταβίβασης της νομής του επίδικου ακινήτου και περί της ανάκλησης της δωρεάς της νομής του τελευταίου, είναι απορριπτέος προεχόντως ως απαράδεκτος, γιατί οι εν λόγω ισχυρισμοί δεν είναι, "πράγματα", με την έννοια, που προπαρατέθηκε, αλλά νομικά επιχειρήματα του αναιρεσείοντα, που κατατείνουν στο να γίνουν δεκτά τα αγωγικά αιτήματα:α) Περί αναγνώρισης της ακυρότητας της από ...

ανώμαλης δικαιοπραξίας, περί μεταβίβασης της κυριότητας του επίδικου γεωργικού κλήρου, που επικυρώθηκε με την 497/1988 απόφαση του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων, ως εικονικής, καλύπτουσας, κυρίως μεν, δωρεά του εν λόγω ακινήτου προς τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο, καθώς και την αδελφή του Γ1, κατά ποσοστό 1/3 και 2/3 εξ αδιαιρέτου, αντίστοιχα, με τις αντιστοιχούσες στα ποσοστά αυτά οριζόντιες ιδιοκτησίες του υπογείου (κάτω ορόφου) και του ισογείου (πάνω ορόφου) με το δικαίωμα του υψούν (της ανέγερσης, δηλαδή, μελλοντικών ορόφων), επικουρικά δε, δωρεά ολόκληρου του ακινήτου αυτού προς τον εναγόμενο, υπό τον τρόπο (όρο) της μεταβίβασης από τον ίδιο στην πιο πάνω αδελφή του των 2/3 εξ αδιαιρέτου του ακινήτου με την αντιστοιχούσα σ' αυτό οριζόντια ιδιοκτησία του ισογείου, καθώς και το δικαίωμα του υψούν, β) περί ανάκλησης της δωρεάς αυτής, είτε με την κύρια, είτε με την επικουρική μορφή της, λόγω αχαριστίας του δωρεοδόχου προς το δωρητή και γ) περί καταδίκης του εναγομένου - δωρεοδόχου σε δήλωση βούλησης περί αναμεταβίβασης στον ενάγοντα - δωρητή και πραγματικό αγοραστή του ακινήτου, του τελευταίου, είτε κατά ποσοστό 1/3 εξ αδιαιρέτου, είτε ολοκλήρου, αγωγικά, δηλαδή, αιτήματα που έχουν σχέση μόνο με τη μεταβίβαση της κυριότητας του ακινήτου και όχι με μη εμπεριεχόμενο στην αγωγή -κύριο ή επικουρικό- αίτημα σε σχέση με την παράγωγη, κατά το άρθρο 976 ΑΚ, κτήση της νομής του ακινήτου από τον ενάγοντα με συμφωνία του με τους μέχρι τη σύνταξη του .....

συμβολαιογραφικού προσυμφώνου συνομείς του, η οποία, ως αφηρημένη, αναιτιώδης δικαιοπραξία, δεν υπόκειται στον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου, κατά το άρθρο 369 ΑΚ, ούτε σε μεταγραφή, κατά τα άρθρα 1033, 1192 και 1198 του ίδιου Κώδικα, το κύρος δε αυτής δεν εξαρτάται από την ακυρότητα ή την ανυπαρξία της αιτίας, δηλαδή, ενδεχομένως της υποσχετικής δικαιοπραξίας, εκτός αν, κατά τη βούληση των μερών, το κύρος της μεταβίβασης της νομής (παράδοσης αυτής) που διατυπώθηκε ως αίρεση της πιο πάνω δικαιοπραξίας εξαρτήθηκε από την αιτία που την υπαγόρευσε.

Ο τέταρτος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο, υπό τη σωρευτική επίκληση των αριθμών 11 περίπτ. γ' και 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση, γιατί το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη το από .... προχρονολογημένο ιδιωτικό συμφωνητικό πώλησης ακινήτου σε συνδυασμό με το .... συμβολαιογραφικό προσύμφωνο, που επικαλέστηκε και προσκόμισε ο ενάγων - εφεσίβλητος και ήδη αναιρεσείων σ' αυτό, προς θεμελίωση της νομιμότητας της ένδικης αγωγής και, παράλληλα, με το να δεχθεί ότι με το αμέσως πιο πάνω ιδιωτικό συμφωνητικό συνιστάται μόνο σύμβαση μεταβίβασης λόγω πώλησης της κυριότητάς του επίδικου ακινήτου και όχι και σύμβαση μεταβίβασης (παράδοσης) της νομής του εν λόγω ακινήτου, παραμόρφωσε το περιεχόμενό του, είναι απορριπτέος προεχόντως ως απαράδεκτος, λόγω της αντιφατικότητας των επικαλούμενων αναιρετικών παραβάσεων.

Όπως προκύπτει από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής, δεν εμπεριέχεται σ' αυτό και το αίτημα περί αναγνώρισης της κυριότητας του ενάγοντα και ήδη αναιρεσείοντα στο επίδικο ακίνητο και περί απόδοσης της νομής του τελευταίου στον ίδιο από μέρους του αντιδίκου του, (διεκδικητικής αγωγής).

Ο πέμπτος, επομένως, λόγος της αναίρεσης με τον οποίο ο αναιρεσείων προβάλλει την από τον αριθμό 9 περίπτ. γ' του άρθρου 559 αιτίαση, ότι το Εφετείο άφησε αδίκαστη αίτηση με το να μη αποφανθεί και περί του αιτήματος της διεκδίκησης του επίδικου ακινήτου, είναι απορριπτέος ως στηριζόμενος σε εσφαλμένη προϋπόθεση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-2-2005 αίτηση του χ1 για αναίρεση της 311/2004 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 1 Απριλίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 7 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ