Supreme Court partially allows appeal regarding expropriation compensation, overturning lower court on specific heirs' benefit presumption issue.

Απόφαση 955 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 955/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Νοεμβρίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, όπως αυτό εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο παραστάθηκε δια του Αλέξανδρου Ροϊλού, πάρεδρο του ΝΣΚ, και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Μ. Μ. του Β., κατοίκου ..., 2. Α. Μ. του Μ., κατοίκου ..., 3. Χ. Μ. συζ. Μ., κατοίκου ..., 4. Μ. Λ.-Μ. του Α., κατοίκου ..., 5. Λ. χήρας Ι. Σ., το γένος ν. Δ., κατοίκου ..., 6. Α. χήρας Δ. Σ., κατοίκου ..., 7. Σ. Σ. του Δ., κατοίκου ... και 8. Α. Σ. του Δ., κατοίκου ..., των τριών τελευταίων ως μοναδικών εξ αδιαθέτου κληρονόμων του Δ. Κ. Σ., κατοίκου ..., οι οποίοι παραστάθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Κωνσταντίνου Κάππου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-7-2007 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος περί προσδιορισμού προσωρινής τιμής μονάδος απαλλοτριούμενων ακινήτων και της από 27-7-2007 αντίθετης αιτήσεως των ήδη 2ης και 3ης αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σπάρτης. Το Δικαστήριο συνεκδικάζοντας τις αιτήσεις λόγω συνάφειας, εξέδωσε τις αποφάσεις: 178/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 132/2010 του Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 2-6-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Ρουμπής ανέγνωσε την από 25-10-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δευτέρου λόγου της αιτήσεως αναίρεσης και την απόρριψη των λοιπών λόγων της.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 33 του ν. 2971/2001 παρ.1 έως 7, που άρχισε να ισχύει από 19-1-2002, το τεκμήριο της ωφέλειας των παρόδιων ιδιοκτητών, όπως αυτό καθορίζεται από τις διατάξεις του ν. 653/1977, είναι μαχητό και κρίνεται μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης Εφετείο, κατά την ειδική διαδικασία που ορίζεται στο ίδιο άρθρο. Ο εικαζόμενος ιδιοκτήτης ή ο αξιών δικαιώματα επί του απαλλοτριωμένου, εάν θεωρεί, ότι δεν υφίσταται το τεκμήριο της ωφέλεια, μπορεί να υποβάλλει στον φορέα του έργου, για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση, αίτηση για να γίνει σχετική διόρθωση του κτηματολογικού πίνακα κήρυξης της απαλλοτρίωσης. Η αίτηση πρέπει να υποβληθεί το αργότερο εντός δύο μηνών από την έκδοση της απόφασης περί προσωρινού προσδιορισμού αποζημιώσεως ή της απόφασης περί καθορισμού οριστικής αποζημιώσεως, σε περίπτωση που ζητήθηκε απευθείας οριστικός προσδιορισμός. Μετά την λήξη του διμήνου, η αίτηση παραπέμπεται για να εξετασθεί από τριμελή διοικητική επιτροπή, η οποία, μέσα σε προθεσμία τριών μηνών από την προς αυτήν διαβίβαση της αιτήσεως, συντάσσει σχετική έκθεση, με την οποία γνωμοδοτεί αιτιολογημένα περί της βασιμότητας της αιτήσεως.

Ακολούθως η αίτηση με την επ' αυτής έκθεση της ανωτέρω επιτροπής και όλα τα στοιχεία της απαλλοτρίωσης αποστέλλονται στο ως άνω αρμόδιο δικαστήριο (Εφετείο), το οποίο αποφαίνεται κυριαρχικά σε πρώτο και τελευταίο βαθμό περί της υπάρξεως ή μη ωφελείας από το έργο για το εναπομείναν από την απαλλοτρίωση τμήμα του μερικά απαλλοτριωθέντος ακινήτου.

Κατά της αποφάσεως του δικαστηρίου επιτρέπεται μόνο αναίρεση. Το άρθρο 9 παρ. 4 του ΚΑΑΑ ισχύει και στην περίπτωση αυτή, όταν η απόφαση του Εφετείου εκδοθεί μετά τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης, ενώ σε κάθε περίπτωση δεν επιτρέπεται ο καθορισμός νέας τιμής μονάδας. Οι ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 33 του ν. 2971/2001, ενόψει του δημοσίου συμφέροντος που επιβάλλει την μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα άρση της αβεβαιότητας και την εκκαθάριση των σχέσεων που δημιουργούνται από την αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων, δεν αντίκεινται στις αυξημένης τυπικής ισχύος διατάξεις των άρθρων 17, 20 και 25 του Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (ΑΠ 998/ 2007), έχουν δε εφαρμογή, ενόψει της διατάξεως του άρθρου 37 περ.

α' του ιδίου νόμου και στις απαλλοτριώσεις εκείνες που δεν είχαν συντελεσθεί μέχρι την έναρξη της ισχύος του (ΑΠ 1056/2008). Τα ανωτέρω βεβαίως ισχύουν στην περίπτωση της υποβολής χωριστής αίτησης, για την ανατροπή (μόνον) του τεκμηρίου ωφέλειας, ενώ, αντίθετα, στην περίπτωση της συνεκδίκασης του αιτήματος για την άρση του τεκμηρίου ωφέλειας, με εκείνο του καθορισμού οριστικής αποζημίωσης για το αποζημιωτέο τμήμα του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, τα εν λόγω αιτήματα ερευνώνται ενιαία από το Εφετείο (Ολ.ΑΠ 10/2004), με την προϋπόθεση, όμως, ότι υφίσταται σχετική έκθεση προεκτίμησης για τα απαλλοτριούμενα και μη απαλλοτριούμενα ακίνητα της αυτής περιοχής και για τα επικείμενα σ' αυτά πράγματα.

Εξάλλου κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ λόγος για αναίρεση απόφασης επειδή δεν έχει νόμιμη βάση ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της τα περιστατικά που είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με το χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (Ολ.ΑΠ 1/ 1999). Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις, αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση στάθμιση και αιτιολόγηση του συναγόμενου απ' αυτές συμπεράσματος γιατί το δικαστήριο προβαίνει στην κρίση του αυτή, ανέλεγκτα (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ) εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό είναι αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ανελέγκτως ως προκύψαντα από τις αποδείξεις τα ακόλουθα, όσον αφορά την παρούσα αναιρετική δίκη, πραγματικά περιστατικά: "Με την υπ' αριθμόν 2280/14.2.2006 απόφαση της Γενικής Γραμματέα της Περιφέρειας Πελοποννήσου, η οποία δημοσιεύθηκε νόμιμα στο υπ' αριθμόν 162/1.3.2006 ΦΕΚ, τεύχος Δ', απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά υπέρ και με δαπάνη του αιτούντος Ελληνικού Δημοσίου για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή του οδικού υποτμήματος της Εθνικής Οδού Χάνια - Κροκεές -Μονεμβάσια (μετά της παράκαμψης του οικισμού της Μακρυνάρας) από χ.θ. 25+600 έως χ.θ. 30+540, έκταση συνολικού εμβαδού 158.324,81 τετραγωνικών μέτρων, που βρίσκεται εντός των ορίων των Δήμων Έλους και Νιάτων του Νομού Λακωνίας και εικονίζεται υπό κλίμακα 1:1000 στο από 1.6.2005 Κτηματολογικό Διάγραμμα και στον αντίστοιχο Κτηματολογικό Πίνακα της Διεύθυνσης Δημοσίων Έργων Περιφέρειας Πελοποννήσου, που έχει συντάξει ο Αγρονόμος Τοπογράφος - Μηχανικός Ι.

Χ. και έχει ελέγξει ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Δημοσίων Έργων Περιφέρειας Πελοποννήσου, Πολιτικός Μηχανικός Γ. Κ. στις 15-7-2005, όπως ο ως άνω Κτηματολογικός Πίνακας και το Κτηματολογικό Διάγραμμα τελικώς διορθώθηκαν, με τους από Δεκεμβρίου 2006 Διορθωμένους Πίνακες Κτηματολογίου και το απόσπασμα διορθωτικού Διαγράμματος Κτηματολογίου (Κλίμακας 1:1000), που συνέταξε ο επιβλέπων Τοπογράφος - Μηχανικός Κ.

Κ. και θεώρησε ο Προϊστάμενος ΔΕΚΕ, Πολιτικός Μηχανικός Γ. Π.. Τα ακίνητα που περιλαμβάνονται στην ανωτέρω έκταση που απαλλοτριώθηκε είναι αγροτεμάχια, κείμενα εκτός σχεδίου πόλεως και εκτός οικισμού και εμπίπτουν στο αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού της αξίας τους, γι' αυτό και προσκομίζεται από το αιτούν Ελληνικό Δημόσιο ο σχετικός πίνακας προσδιορισμού της αντικειμενικής τους αξίας, ο οποίος συντάχθηκε από την Εφοριακό Κτημ/κό ΔΕ Μ.

Ν.. Όμως, στο ως άνω αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού αξίας δεν εμπίπτουν τα ακίνητα που βρίσκονται εντός του οικισμού της Μακρυνάρας, ήτοι οι υπ' αριθμούς 77, 81, 98Α και 98Β ιδιοκτησίες του κτηματολογικού πίνακα, για την εκτίμηση της αξίας των οποίων έγινε σύγκληση της αρμόδιας εκτιμητικής Επιτροπής του άρθρου 15 ν. 2882/2002 (ΚΑΑΑ) και προσκομίζεται η σχετική από 1.8.2006 έκθεση αυτής για την αξία τους αλλά και για την αξία των υπερκειμένων και λοιπών επικειμένων όλων των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν για τη διάνοιξη του υποτμήματος της υπό κατασκευή εθνικής οδού από χ.θ. 25+600 έως χ.θ. 30+540.

Στην έκταση που απαλλοτριώθηκε υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες ακινήτων, ανάλογα με τη θέση, το είδος και τη χρήση αυτών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και οι ιδιοκτησίες των αναιρεσιβλήτων και ειδικότερα: 1)η ιδιοκτησία με αριθμό (ΚΠ) 69 που βρίσκεται στην κτηματική περιφέρεια του Δ.Δ. Γούβων του Δήμου Έλους και είναι αγρός αρδευόμενος με πορτοκαλιές, με πρόσωπο στην Εθνική οδό, 2)η ιδιοκτησία με αρ.82 που βρίσκεται στην κτηματική περιφέρεια του Δ.Δ.

Γουβών του Δήμου Έλους και είναι αγρός αρδευόμενος με πορτοκαλιές με πρόσωπο σε δρόμο, 3)Η ιδιοκτησία με αρ.138Α που βρίσκεται στην κτηματική περιφέρεια του Δ.Δ. Απιδιάς του Δήμου Νιάτων και είναι αγρός χέρσος μη αρδευόμενος, με πρόσωπο στην Εθνική οδό, 4)η ιδιοκτησία με αριθμ. ΚΠ 138 που βρίσκεται στην κτηματική περιφέρεια του Δ.Δ.

Απιδιάς του Δήμου Νιάτων και είναι αγρός μη αρδευόμενος με ελιές με πρόσωπο στην Εθνική οδό, 5)η ιδιοκτησία με αριθμ.(ΚΠ) 136 που βρίσκεται στην κτηματική περιφέρεια του ΔΔ Απιδιάς του Δήμου Νιάτων και είναι αγρός αρδευόμενος με πορτοκαλιές, με πρόσωπο στην Εθνική οδό και 6)η ιδιοκτησία με αριθ.ΚΠ 77 που βρίσκεται εντός του οικισμού Μακρυνάρας ... .

Η αντικειμενική αξία όλων των παραπάνω (πλην των τελευταίων υπ' αριθ. 77, 81, 98Α, 98Β) ακινήτων για τα οποία ισχύει το σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας τους είναι αυτή που αναφέρεται λεπτομερώς και εξειδικευμένα, για κάθε επιμέρους κατηγορία και υποκατηγορία, στον προαναφερόμενο σχετικό πίνακα προσδιορισμού της αντικειμενικής τους αξίας, και ειδικότερα:

α) για το υπ' αριθ. 1 ακίνητο 1,781 ευρώ/τ.μ., β) για τα υπ' αριθμόν 2 ακίνητα 2,748 ευρώ/τ.μ., γ) για το υπ' αριθ. 3 ακίνητο 2,139/τ.μ., δ) για τα υπ' αριθμόν 4 ακίνητα 1,206 ευρώ/τ.μ., ε) για τα υπ' αριθμόν 5 ακίνητα 2,139 ευρώ/τ.μ., στ) για τα υπ' αριθμόν 6 ακίνητα 1,443 ευρώ/τ.μ., ζ) για τα υπ' αριθμόν 7 ακίνητα 2,139 ευρώ/τ.μ., η) για τα υπ' αριθμόν 8 ακίνητα 1,688 ευρώ/τ.μ., θ) για τα υπ' αριθμόν 9 ακίνητα 0,938 ευρώ/τ.μ., ι) για τα υπ' αριθμόν 10 ακίνητα 1,929 ευρώ/τ.μ., ια) για τα υπ' αριθμόν 11 ακίνητα 1,152 ευρώ/τ.μ., ιβ) για τα υπ' αριθμόν 12 ακίνητα 1,118 ευρώ/τ.μ., ιγ) για τα υπ' αριθμόν 13 ακίνητα 1,783 ευρώ/τ.μ., ιδ) για τα υπ' αριθμόν 14 ακίνητα 1,118 ευρώ/τ.μ., ιε) για τα υπ' αριθμόν 15 ακίνητα 1,783 ευρώ/τ.μ., ιστ) για τα υπ' αριθμόν 16 ακίνητα 1,310 ευρώ/τ.μ., ιζ) για τα υπ' αριθμόν 17 ακίνητα 0,728 ευρώ/τ.μ.

και ιη) για τα υπ' αριθμόν 18 ακίνητα 1,497/τ.μ. Των ανωτέρω υπ' αριθμόν 19 ακινήτων (77, 81, 98Α και 98Β του ΚΠ) η αξία εκτιμήθηκε από την Επιτροπή του άρθρου 15 του ν. 2882/2001, με βάση πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία (βλ. το υπ' αριθμόν πρωτοκόλλου 3403/ 25-7-2006 σχετικό έγγραφο της Δ.Ο.Υ. Σκάλας), σε 11,85 ευρώ/τ.μ. (βλ. την σχετική από 1.8.2006 έκθεση προεκτίμησης της επιτροπής).

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Σπάρτης με την 178/2008 απόφαση του καθόρισε προσωρινά την τιμή μονάδας αποζημιώσεως για κάθε μία από τις πιο πάνω κατηγορίες ακινήτων, με κρίσιμο χρόνο αποτίμησης την ημέρα που συζητήθηκαν ενώπιον του η αίτηση και οι ανταιτήσεις, δηλαδή την 17.10.2007, στα ακόλουθα, για κάθε επιμέρους κατηγορία, μεγαλύτερα της πιο πάνω παρατιθέμενης αντικειμενικής αξίας τους ποσά, και ειδικότερα α) για το υπ' αριθ. 1 ακίνητο 2,50 ευρώ/τ.μ., β) για τα υπ' αριθμόν 2 ακίνητα 4 ευρώ/τ.μ., γ) για το υπ' αριθ. 3 ακίνητο 3,20/τ.μ., δ) για τα υπ' αριθμόν 4 ακίνητα 2 ευρώ/τ.μ., ε) για τα υπ' αριθμόν 5 ακίνητα 3,20 ευρώ/τ.μ., στ) για τα υπ' αριθμόν 6 ακίνητα 2,20 ευρώ/τ.μ., ζ) για τα υπ' αριθμόν 7 ακίνητα 3,20 ευρώ/τ.μ., η) για τα υπ' αριθμόν 8 ακίνητα 2,50 ευρώ/τ.μ., θ) για τα υπ' αριθμόν 9 ακίνητα 1,50 ευρώ/τ.μ., ι) για τα υπ' αριθμόν 10 ακίνητα 3 ευρώ/τ.μ., ια) για τα υπ' αριθμόν 11 ακίνητα 1,90 ευρώ/τ.μ., ιβ) για τα υπ' αριθμόν 12 ακίνητα 1,80 ευρώ/τ.μ., ιγ) για τα υπ' αριθμόν 13 ακίνητα 2,50 ευρώ/τ.μ., ιδ) για τα υπ' αριθμόν 14 ακίνητα 1,80 ευρώ/τ.μ., ιε) για τα υπ' αριθμόν 15 ακίνητα (πλην του ΚΠ 136) 2,50 ευρώ/τ.μ., ιστ) για τα υπ' αριθμόν 16 ακίνητα 2,20 ευρώ/τ.μ., ιζ) για τα υπ' αριθμόν 17 ακίνητα 1,20 ευρώ/τ.μ., ιη) για τα υπ' αριθμόν 18 ακίνητα 2,30/τ.μ., ιθ) για τα υπ' αριθμόν 19 ακίνητα 15 ευρώ/τ.μ.

και για το υπ' αριθμόν ΚΠ 136 ακίνητο 3 ευρώ/τ.μ., αντί των 2,50 ευρώ/τ.μ. που ισχύει για τα άλλα πιο πάνω ακίνητα της κατηγορίας του, επειδή σε αυτό υπάρχει βιολογική καλλιέργεια πρώιμης ποικιλίας πορτοκαλιών υψηλής αποδόσεως. Όλα τα παραπάνω ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν βρίσκονται σε αγροτική περιοχή των Δημοτικών Διαμερισμάτων Βλαχιώτη και Γουβιών του Δήμου Έλους και Απιδιάς του Δήμου Νιάτων και προορίζονται κυρίως για γεωργική εκμετάλλευση και δευτερευόντως για ανοικοδόμηση.

Η περιοχή των ακινήτων δεν εξυπηρετείται από δημοτικό αρδευτικό δίκτυο και η άρδευση των κτημάτων γίνεται μόνο μέσω γεωτρήσεων, από άποψη δε παραγωγικότητας και εμπορευσιμότητας υστερεί έναντι εκείνης της Σκάλας, που βρίσκεται νοτιότερα και πλησιέστερα προς τη θάλασσα ... . Από όλα τα παραπάνω, συνδυαζόμενα, προκύπτει ότι η τιμή μονάδας αποζημιώσεως για το έδαφος των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν κατά την ημέρα που συζητήθηκαν οι υπό κρίση αιτήσεις, δηλαδή την 6.5.2009, η οποία, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 17 παρ.2 εδαφ.β του Σ/τος, λαμβάνεται υπόψει, διότι έγινε αφού είχε περάσει ένα έτος από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, η οποία έλαβε χώρα την 17.10.2007, δεν είναι ούτε κατώτερη εκείνης που καθόρισε προσωρινά η 178/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης, ταυτιζόμενη μάλιστα με την αντικειμενική τους αξία, όπως το Ελληνικό Δημόσιο υποστηρίζει με την αίτηση του για όλα τα επίδικα ακίνητα που έχουν απαλλοτριωθεί, ούτε ανώτερη, όπως οι αιτούντες, οι ανταιτούντες και οι παρεμβαίνοντες υποστηρίζουν με τις αντίθετες αιτήσεις τους, την ανταίτηση και τις παρεμβάσεις τους για τα δικά τους ακίνητα, αλλά είναι η ίδια τιμή την οποία καθόρισε προσωρινά η παραπάνω απόφαση και η οποία δεν μεταβλήθηκε στο διάστημα των δεκαοκτώ μηνών που μεσολάβησε από τη συζήτηση του προσωρινού προσδιορισμού μέχρι σήμερα, όπως ειδικότερα εκτίθεται στο διατακτικό ... .

Περαιτέρω ως προς τα αιτήματα για ιδιαίτερη αποζημίωση των τμημάτων που απομένουν μετά την απαλλοτρίωση αποδεικνύονται τα ακόλουθα: 1) Ο υπό στοιχεία ΚΠ 69 αγρός του αιτούντος Μ. Μ. του Β. πριν από την απαλλοτρίωση είχε πρόσοψη στην Παλαιά Εθνική οδό Σπάρτης - Μονεμβασίας, μετά δε από αυτήν απομειώνεται κατά 2.773,02 τετ.

μέτρα και μεταξύ της διανοιγόμενης Νέας Εθνικής Οδού Σπάρτης - Μονεμβασίας και της παλαιάς απομένει τμήμα εμβαδού 890,05 τετ. μέτρων το οποίο, παρεμβαλλόμενο μεταξύ δύο εθνικών οδών, ούτε άρτιο και οικοδομήσιμο είναι ούτε επιδεκτικό οποιαδήποτε γεωργικής εκμετάλλευσης και για το λόγο αυτό παντελώς, εξ αιτίας της απαλλοτριώσεως, αχρηστεύεται.

Δικαιούται επομένως ο αιτών ιδιαίτερη αποζημίωση γι' αυτό ίση προς το 100% της αξίας του, όπως αυτή καθορίζεται και για το τμήμα που απαλλοτριώνεται ... 3) ο υπό στοιχεία 77 αγρός της αιτούσας Λ. χήρας Ι. Σ. πριν από την απαλλοτρίωση είχε εμβαδόν 11.122,45 τετ. μέτρων και κατά μεν το νότιο τμήμα του εμβαδού 2.110,62 τετ.

μέτρων, που εμφαίνεται υπό τον αριθμό 1 στο από Σεπτεμβρίου 2007 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π. Κ., ενέπιπτε εντός του οικισμού Μακρυνάρας, είχε πρόσοψη προς νότον στην Παλαιά Εθνική Οδό Σπάρτης - Μονεμβασίας και ήταν άρτιο και οικοδομήσιμο, κατά δε το βορεινό τμήμα του εμβαδού 9.011,83 τετ.

μέτρων βρισκόταν εκτός των ορίων του πιο πάνω οικισμού και ήταν επίσης άρτιο και οικοδομήσιμο. Μετά την απαλλοτρίωση απομειώθηκε κατά 3.370,55 τετ. μέτρα και διαιρέθηκε σε τρία τμήματα, εκ των οποίων το πρώτο βρίσκεται βορείως της εθνικής οδού που διανοίχθηκε, έχει εμβαδόν 1.803,32 τετ. μέτρων, εμφαίνεται στο πιο πάνω τοπογραφικό διάγραμμα υπό τον αριθμό 6 και μετά την απαλλοτρίωση χάνει την αρτιότητα και την οικοδομησιμότητά του, το δεύτερο εκτείνεται νοτίως αυτής, έχει εμβαδόν συνολικό 5.872,69 τετ.

μέτρων και περιλαμβάνει δύο επιμέρους τμήματα: α) το ανωτέρω υπ' αριθμόν 1 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήμα εμβαδού 2.110,62 τετ. μέτρων, το οποίο εμπίπτει στα όρια του οικισμού Μακρυνάρας και παραμένει, όπως και πριν από την απαλλοτρίωση, άρτιο και οικοδομήσιμο, και β) το υπ' αριθμόν 3 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήμα, το οποίο έχει εμβαδόν 3.762,07 τετ.

μέτρων, βρίσκεται εκτός των ορίων του οικισμού Μακρυνάρας και μετά την απαλλοτρίωση χάνει την αρτιότητα και την οικοδομησιμότητά του, και το τρίτο βρίσκεται δυτικώς αυτής, έχει εμβαδόν 75,49 τετ. μέτρων, εμφαίνεται στο πιο πάνω τοπογραφικό διάγραμμα υπό τον αριθμόν 5 και μετά την απαλλοτρίωση χάνει την αρτιότητα και την οικοδομησιμότητά του.

Έτσι, το εκτός του οικισμού κείμενο τμήμα του ακινήτου της αιτούσας συνολικού εμβαδού 9.011,83 τετ. μέτρων, ενώ πριν από την απαλλοτρίωση, ως ενιαίο ακίνητο ήταν άρτιο και οικοδομήσιμο, μετά από αυτήν και την απομείωση του εμβαδού του κατά 3.370,55 τετ. μέτρα τριχοτομήθηκε και τα πιο πάνω επιμέρους τμήματα που προέκυψαν εκατέρωθεν της εθνικής οδού που διανοίχθηκε έχασαν την αρτιότητα και την οικοδομησιμότητά τους.

Δεν επλήγησαν όμως εξίσου και από πλευράς δυνατότητας γεωργικής εκμεταλλεύσεως, η οποία συνιστά και τον κύριο προορισμό τους. Ειδικότερα από αυτά: α)το υπ' αριθμόν 5 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήμα εμβαδού 75,49 τετ. μέτρων, το οποίο κείται δυτικώς της εθνικής οδού που διανοίχθηκε, αχρηστεύεται παντελώς εξαιτίας της μικρής επιφάνειας του, β)του υπ' αριθμόν 6 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήματος εμβαδού 1.803,32 τετ.

μέτρων η δυνατότητα γεωργικής εκμετάλλευσης περιορίζεται σημαντικά, διότι η αχρήστευση της γεώτρησης η οποία υπήρχε στο τμήμα που απαλλοτριώθηκε και από την οποίαν αυτό αρδευόταν το καθιστά από αρδευτικό, που ήταν, ξηρικό και μειώνει την πρόσοδο του, και γ) το ανωτέρω υπ' αριθμόν 3 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήμα εμβαδού 3.762,07 τετ.

μέτρων διατηρεί πλήρη τη δυνατότητα γεωργικής εκμετάλλευσης, διότι με τη διάνοιξη νέας γεώτρησης νοτιότερα εντός αυτού, για τη δαπάνη κατασκευής της οποίας μάλιστα η αιτούσα αποζημιώνεται, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στην παράγραφο II της παρούσας, διατηρεί τον χαρακτήρα του ως αρδευόμενου και την προ της απαλλοτριώσεως πρόσοδο του, αποβάλλει δε μόνο την αρτιότητα και την οικοδομησιμότητά του.

Επομένως, η αιτούσα δικαιούται για το καθένα από τα τρία τμήματα που της απομένουν μετά την απαλλοτρίωση του πιο πάνω ακινήτου της ιδιαίτερη αποζημίωση ίση: α) για το υπ' αριθμόν 5 του από Σεπτεμβρίου 2007 τοπογραφικού διαγράμματος του τοπογράφου μηχανικού Π. Κ. τμήμα εμβαδού 75,49 τετ. μέτρων, προς το 100% της αξίας του, β) για το υπ' αριθμόν 6 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήμα εμβαδού 1.803,32 τετ.

μέτρων, προς το 40% της αξίας του και γ) για το υπ' αριθμόν 3 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήμα, εμβαδού 3.762,07 τετ. μέτρων προς το 10% της αξίας του, όπως αυτή καθορίζεται και για το τμήμα του ακινήτου που απαλλοτριώνεται, 4) οι υπ' αριθμούς ΚΠ 82 και 84 αγροί ιδιοκτησίας των αιτούντων Α. χήρας Δ. Σ., Σ. Σ.

του Δ. και Α. Σ. του Δ., οι οποίοι συνέχονται μεταξύ τους και αποτελούν ένα ενιαίο αγρό, πριν από την απαλλοτρίωση είχαν συνολικό εμβαδόν 14.379,20 τετ. μέτρα και διακρίνονταν σε δύο τμήματα, εκ των οποίων το ένα βρίσκεται προς νότον, έχει εμβαδόν 2.142,66 τετ. μέτρα, εμφαίνεται υπό τον αριθμό 1 στο από Σεπτεμβρίου 2007 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π.

Κ., εμπίπτει στα όρια οικισμού Μακρυνάρας και ήταν μεν άρτιο αλλά όχι οικοδομήσιμο και το άλλο. βρίσκεται προς βορράν, έχει εμβαδόν 12.236,54 τετ. μέτρα, κείται εκτός των ορίων του οικισμού Μακρυνάρας και ήταν άρτιο και οικοδομήσιμο. Η απαλλοτρίωση δεν έθιξε καθόλου το πρώτο τμήμα, το οποίο παρέμεινε άρτιο μεν αλλά μη οικοδομήσιμο, όπως ήταν και προηγουμένως.

Έθιξε όμως το δεύτερο τμήμα, το εκτός οικισμού, το οποίο διχοτόμησε σε δύο επιμέρους τμήματα, εκ των οποίων το πρώτο κείται βορείως της εθνικής οδού που διανοίχθηκε, έχει εμβαδόν 1.737,40 τετ. μέτρων, εμφαίνεται στο πιο πάνω τοπογραφικό διάγραμμα υπό τον αριθμό 4 και δεν είναι άρτιο ούτε οικοδομήσιμο, και το δεύτερο κείται νοτίως της εθνικής οδού που διανοίχθηκε, έχει εμβαδόν 6.313,12 τετ.

μέτρων, εμφαίνεται στο πιο πάνω τοπογραφικό διάγραμμα υπό τον αριθμό 2 και είναι μεν άρτιο αλλά όχι οικοδομήσιμο. Εξ ίσου, επομένως, από πλευράς αρτιότητας και οικοδομησιμότητας, η απαλλοτρίωση έθιξε και τα δύο πιο πάνω τμήματα που απέμειναν στις αιτούσες μετά από αυτήν. Δεν συνέβη όμως το ίδιο και από πλευράς δυνατότητας γεωργικής εκμετάλλευσης, η οποία αποτελεί και τον κύριο προορισμό τους.

Ειδικότερα του μεν βορεινού υπ' αριθμόν 4 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήματος εμβαδού 1.737,40 τετ. μέτρων η γεωργική πρόσοδος, μειώνεται σε σημαντικό βαθμό, διότι με την απαλλοτρίωση καταστρέφεται η δεξαμενή ύδατος που υπήρχε στο τμήμα που απαλλοτριώθηκε και από την οποίαν αυτό αρδευόταν και υποβαθμίζεται από αρδευόμενο σε ξερικό, του δε μεσημβρινού υπ' αριθμόν 2 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήματος, εμβαδού 6.313,12 ευρώ, η γεωργική πρόσοδος ουδόλως μειώνεται, διότι με την ανακατασκευή της δεξαμενής και του αρδευτικού δικτύου, που καταστρέφονται, εντός των ορίων του, για την δαπάνη των οποίων μάλιστα οι αιτούσες, σύμφωνα με όσα εκτίθενται πιο πάνω στην παράγραφο II, αποζημιώνονται, θα διατηρήσει τον χαρακτήρα του ως αρδευόμενου και την πρόσοδο του.

Επομένως, οι αιτούσες δικαιούνται για το καθένα από τα δύο τμήματα που τους απομένουν μετά την απαλλοτρίωση του πιο πάνω ακινήτου τους ιδιαίτερη αποζημίωση ίση: α) για μεν το υπ' αριθμόν 4 του από Σεπτεμβρίου 2007 τοπογραφικού διαγράμματος του τοπογράφου μηχανικού Π. Κ. τμήμα εμβαδού 1.737,40 τετ. μέτρων, προς το 40% της αξίας του, β) για δε το υπ' αριθμόν 2 του πιο πάνω τοπογραφικού διαγράμματος τμήμα εμβαδού 6.313,12 τετ.

μέτρων, προς το 10% της αξίας του, όπως αυτή καθορίζεται και για το τμήμα του ακινήτου που απαλλοτριώνεται ...7) ο υπ' αριθμόν ΚΠ 136 αγρός ιδιοκτησίας των αιτουσών Α. Μ. του Μ. και Χ. συζύγου Μ. Μ. πριν από την απαλλοτρίωση είχε εμβαδόν 30.856,90 τετ. μέτρων και πρόσοψη στην Παλαιά Εθνική Οδό Σπάρτης - Μονεμβασίας και ήταν άρτιος και οικοδομήσιμος.

Μετά την απαλλοτρίωση όμως και την απότμηση τμήματος εμβαδού 4.075,50 τετ. μέτρων διχοτομείται σε δύο επιμέρους τμήματα, εκ των οποίων το ένα εκτείνεται νοτίως της διανοιγόμενης οδού εμφαίνεται υπό τον αριθμό 4 στο από Ιανουαρίου 2007 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π. Κ., έχει εμβαδό 25.678 τετ.

μέτρων και είναι άρτιο και οικοδομήσιμο και το άλλο εκτείνεται βορείως της διανοιγόμενης εθνικής οδού και νοτίως της παλαιάς εθνικής οδού Σπάρτης - Μονεμβασίας, εμφαίνεται στο πιο πάνω τοπογραφικό διάγραμμα υπό τον αριθμό 2, έχει εμβαδόν 1.103,40 τετ. μέτρων και δεν είναι άρτιο ούτε οικοδομήσιμο. Από πλευράς δυνατότητας γεωργικής εκμετάλλευσης το δεύτερο αυτό τμήμα, λόγω της παρεμβολής του μεταξύ δύο εθνικών οδών αλλά και της μικρής του επιφάνειας πλήρως αχρηστεύεται.

Δικαιούνται επομένως οι αιτούσες ιδιαίτερη αποζημίωση γι' αυτό ίση προς το 100% της αξίας του, όπως αυτή καθορίζεται και για το τμήμα που απαλλοτριώνεται, και 8) ο υπ' αριθμόν ΚΠ 138Α αγρός ιδιοκτησίας της αιτούσας Μ. Λ. - Μ. πριν από την απαλλοτρίωση είχε εμβαδόν 3.675,97 τετ. μέτρων και πρόσωπο στην Παλαιά Εθνική Οδό Σπάρτης - Μονεμβασίας και δεν ήταν άρτιος ούτε οικοδομήσιμος.

Μετά την απαλλοτρίωση και την απότμηση τμήματος αυτού εμβαδού 2.807,78 τετ. μέτρων απέμεινε στην αιτούσα τμήμα εμβαδού 768,19 τετ. μέτρων, σχήματος τριγώνου, εκτεινόμενο βορείως της οδού που διανοίγεται, το οποίο ούτε άρτιο και οικοδομήσιμο είναι ούτε επιδεκτικό, λόγω της μικρής επιφάνειας του, οποιασδήποτε γεωργικής εκμετάλλευσης και συνεπώς παντελώς αχρηστεύεται.

Δικαιούται, επομένως, η αιτούσα ιδιαίτερη αποζημίωση γι' αυτό ίση προς το 100% της αξίας του, όπως αυτή καθορίζεται και για το τμήμα που απαλλοτριώνεται.

Περαιτέρω αναφορικά με τα αιτήματα των αιτούντων Λ. χήρας Ι. Σ., Α. χήρας Δ. Σ., Σ. Σ. του Δ., Α. Σ. του Δ. και Μ. Λ. - Μ. για ανατροπή του τεκμηρίου ότι τα υπ' αριθμούς ΚΠ 77, 82 και 136 ακίνητα τους ωφελήθηκαν από την απαλλοτρίωση αποδεικνύονται τα ακόλουθα: Σύμφωνα με τον κτηματολογικό πίνακα 1) η υπ' αριθμόν ΚΠ 77 ιδιοκτησία της αιτούσας Λ.

χήρας Ι. Σ. αυτοαποζημιώνεται για τρία τμήματα συνολικού εμβαδού (884,69 + 829,19 + 670,29 =) 2.384,17 τετ. μέτρων και βαρύνεται με αποζημίωση της υπ' αριθμόν ΚΠ 78 ιδιοκτησίας για 156,78 τετ. μέτρα, 2) η υπ' αριθμόν ΚΠ 82 ιδιοκτησία των Α. χήρας Δ. Σ., Σ. Σ. του Δ. και Α. Σ. του Δ. αυτοαποζημιώνεται για δύο τμήματα συνολικού εμβαδού (1.795,31 + 1.091,80 =) 2.887,11 τετ.

μέτρων και βαρύνεται με αποζημίωση των ιδιοκτησιών: ΚΠ 77 για 40,81 τετ. μέτρα, ΚΠ 84 για 1,87 τετ. μέτρα, ΚΠ 78 για 74,01 τετ. μέτρα και ΚΠ 83 για 147,80 τετ. μέτρα και 3) η υπ' αριθμόν ΚΠ 138Α ιδιοκτησία της Μ. Λ. - Μ. αυτοαποζημιώνεται για ένα τμήμα εμβαδού 263,80 τετ. μέτρων και βαρύνεται με αποζημίωση των ιδιοκτησιών: ΚΠ 138 για 55 τετ.

μέτρα και ΚΠ 140 για 55,37 τετ. μέτρα. Τα παραπάνω ακίνητα όμως ουδόλως ωφελούνται από την εκτέλεση του έργου για το οποίο απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά, τη διάνοιξη δηλαδή της Εθνικής Οδού Σπάρτης - Μονεμβασίας, μολονότι αποκτούν πρόσοψη σε αυτήν. Ειδικότερα το τμήμα που απομένει μετά την απαλλοτρίωση από την υπ' αριθμόν ΚΠ 138Α ιδιοκτησία, εμβαδού μόλις 768,19 τετ.

μέτρων, όχι μόνο δεν ωφελείται αλλά παντελώς αχρηστεύεται, αφού σύμφωνα, με όσα εκτίθενται παραπάνω στην παράγραφο III, ούτε να οικοδομηθεί μπορεί ούτε γεωργικής εκμετάλλευσης να τύχει. Στα άλλα δύο υπ' αριθμούς ΚΠ 77 και 82 ακίνητα η διανοιγόμενη εθνική οδός διέρχεται μέσα από αυτά, τα διχοτομεί και, σύμφωνα με όσα εκτίθενται παραπάνω στην παράγραφο III, μειώνει την αξία των τμημάτων που απομένουν.

Επιπλέον, καθ' όλο το μήκος που διέρχεται μέσα από αυτά διαμορφώνεται σε όρυγμα με πρανή ύψους 4,80 μέτρων, με αποτέλεσμα η υψομετρική διαφορά που προκύπτει να ακυρώνει στην πράξη κάθε τυχόν πλεονέκτημα που θα μπορούσε να αποδοθεί στο γεγονός ότι αποκτούν πρόσοψη σε αυτήν.

Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτό το σχετικό αίτημα των ανωτέρω αιτούντων και να κριθεί ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του τεκμηρίου ωφελείας του άρθρου 1 του ν. 653/1977. Μετά ταύτα εκ των συνεκδικαζομένων αιτήσεων, ανταιτήσεων και κυρίων παρεμβάσεων που κρίθηκαν παραδεκτές και νόμιμες πρέπει να ...

γίνουν δεκτές εν μέρει: α) η υπ' αριθμόν εκθέσεως καταθέσεως 536/2008 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου μόνο για τη γεώτρηση του υπ' αριθμόν ΚΠ 136 αγρού, β) οι υπ' αριθμούς εκθέσεων καταθέσεως 537/2008 και 546/2008 αιτήσεις, η τελευταία κατά το μέρος που ασκείται από τους τρίτο, τέταρτο, πέμπτη, έκτη και έβδομο αιτούντες, ως προς τα αιτήματα για την ιδιαίτερη αποζημίωση των τμημάτων των ιδιοκτησιών τους που απομένουν μετά την απαλλοτρίωση, γ) η υπ' αριθμόν εκθέσεως καταθέσεως 545/2008 αίτηση των Α., και Χ.

Μ. για την αξία των αναφερόμενων πιο πάνω στην παράγραφο II συστατικών της υπ' αριθμόν ΚΠ 136 ιδιοκτησίας των και την ιδιαίτερη αποζημίωση των τμημάτων της που απομένουν μετά την απαλλοτρίωση και δ) η υπ' αριθμόν εκθέσεως καταθέσεως 548/2008 αίτηση για την αξία των αναφερόμενων πιο πάνω στην παράγραφο II συστατικών των υπ' αριθμούς ΚΠ 77, 82, 84 ιδιοκτησιών των αιτούντων, την ιδιαίτερη αποζημίωση των τμημάτων αυτών και εκείνου της υπ' αριθμόν ΚΠ 138Λ που απομένουν μετά την απαλλοτρίωση και την ανατροπή του τεκμηρίου ωφελείας των υπ' αριθμούς 77, 82 και 138Α ιδιοκτησιών τους, να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως για το έδαφος και τα συστατικά όλων των ιδιοκτησιών που απαλλοτριώνονται, να αναγνωριστεί δικαίωμα ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα τμήματα των παραπάνω ιδιοκτησιών που απομένουν και να αναγνωριστεί ότι οι υπ' αριθμούς ΚΠ 77, 82 και 138Α ιδιοκτησίες δεν ωφελούνται από την απαλλοτρίωση και δεν υποχρεούνται σε αποζημίωση τρίτων ούτε σε αυτοαποζημίωση, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό".

Με την ως άνω κρίση του το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του σαφείς, επαρκείς, χωρίς αντιφάσεις και λογικά κενά αιτιολογίες τόσο ως προς τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως των απαλλοτριωμένων εδαφικών εκτάσεων των αναιρεσιβλήτων και των επ'αυτών κειμένων δένδρων και κτισμάτων, όσο ως προς τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα εναπομείναντα μετά την απαλλοτρίωση τμήματα των ιδιοκτησιών των αναιρεσιβλήτων και ως προς την ανατροπή του τεκμηρίου της ωφέλειας ορισμένων από τους παρόδιους ιδιοκτήτες αναιρεσιβλήτους, εφαρμόζοντας ορθά τις διατάξεις των άρθρων 17 παρ.1 του Συντάγματος και 13 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ).

Ειδικότερα ως προς τα ζητήματα της καταβολής ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα εναπομείναντα μετά την απαλλοτρίωση τμήματα των ιδιοκτησιών των αναιρεσιβλήτων, πλην των εδαφικών εκτάσεων: α)του υπ'αρ.ΚΠ 69 ιδιοκτησίας του πρώτου των αναιρεσιβλήτων Μ. Μ. του Β. εμβαδού 890,05 τετρ.μέτρων, β)του υπ'αρ.ΚΠ 136 ιδιοκτησίας των δεύτερης και τρίτης των αναιρεσιβλήτων (Α.

Μ. Μ. και Χ. συζύγου Μ. Μ., εμβαδού 1103,40 τετρ.μέτρων, γ)του υπ'αρ.ΚΠ 138Α, ιδιοκτησίας της τέταρτης αναιρεσίβλητης (Μ. Λ.-Μ. του Α.), εμβαδού 768,19 τετρ.μέτρων και δ)του υπ'αρ.ΚΠ 77, ιδιοκτησίας των τέταρτης, πέμπτης, έκτης, έβδομης και όγδοης των αναιρεσιβλήτων (Λ. χήρας Ι. Σ., Α. χήρας Δ. Σ., Σ. Δ. Σ. και Α. Δ. Σ.), εμβαδού 75,49 τετρ.μέτρων, και της ανατροπής του τεκμηρίου ωφελείας των παροδίων ιδιοκτητών-αναιρεσιβλήτων στην προκείμενη αναιρετική δίκη η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει πλήρη, επαρκή και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογία τόσο ως προς την καθολική αχρήστευση των εναπομεινάντων όλων των λοιπών τμημάτων των εδαφικών εκτάσεων των αναιρεσιβλήτων, πλήν των προαναφερομένων τεσσάρων (4) εδαφικών τμημάτων, ενόψει του εμβαδού, της θέσης τους και του ανέφικτου της οποιασδήποτε εκμεταλλεύσεως τους αλλά και της ανυπαρξίας οποιασδήποτε ωφέλειας για τα εναπομείναντα ακίνητα των Λ.

χήρας Ι. Σ., Α. χήρας Δ. Σ., Σ. Σ. του Δ., Α. Σ. του Δ. και Μ. Λ.-Μ., κατά ορθή εφαρμογή του νόμου το Εφετείο το σχετικό αίτημα των τελευταίων, δηλαδή ότι δεν συντρέχει ως προς αυτούς περίπτωση εφαρμογής του τεκμηρίου ωφελείας του άρθρου 1 του ν. 653/1977. Επομένως όσα αντίθετα ισχυρίζεται το αναιρεσείον όσο αφορά τα λοιπά ζητήματα πλην της μειώσεως της αξίας των τεσσάρων ως άνω εδαφικών εκτάσεων με τον πρώτο από το άρθρο 559 αρ.1 και 19 ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως είναι αβάσιμα και ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος κατά ένα μέρος ως αβάσιμος.

Αντίθετα όμως όσο αφορά τα ανωτέρω τέσσερα (4) εδαφικά τμήματα, ως προς τα οποία το Εφετείο κατέληξε ότι αχρηστεύονται παντελώς και εντεύθεν οι ιδιοκτήτες τους δικαιούνται ιδιαίτερης αποζημίωσης ίσης προς το 100% της αξίας τους, η αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης είναι ελλιπής και ανεπαρκής γιατί δεν εξηγείται επαρκώς ο λόγος για τον οποίο καθίστανται παντελώς άχρηστα, δηλονότι εάν αυτά μπορούν να συνενωθούν με έτερα ή εάν αυτά δεν μπορούν να τα εκμεταλλευθούν γεωργικώς ή κατ'άλλο τρόπο μόνο και μόνο λόγω του μικρού εμβαδού τους (75,49 τετρ.μέτρα, 768,19 τ.μ., 890,05 τετ.μ.

και 1103,40 τετ.μέτρα). Επομένως πρέπει να γίνει δεκτός εν μέρει ο από τον αριθμ.19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος ως βάσιμος. Τέλος, ο από το άρθρο 559 αρ. 8 περ. β ΚΠολΔ προβλεπόμενος λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Στην προκείμενη περίπτωση το αναιρεσείον ισχυρίζεται με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως ότι εσφαλμένα προχώρησε το Εφετείο στην εξέταση του αιτήματος των πέμπτης, έκτης και έβδομης των αναιρεσιβλήτων περί ανατροπής του τεκμηρίου της ωφελείας των ιδιοκτησίας ως παροδίων ιδιοκτητριών λόγω της εκτελέσεως του έργου για το οποίο απαλλοτριώθηκαν εν μέρει και εδαφικές εκτάσεις τους, καθόσον δεν είχε προηγηθεί η υποβολή σχετικής αιτήσεώς τους προς την αρμόδια υπηρεσία για να αποφανθεί για την ύπαρξη ή μη ωφέλειας τους που έχει ως συνέπεια την αποζημίωση άλλων τρίτων και την αυτοαποζημίωσή τους ή όχι (άρθρα 1, 2, 3 και 4 του ν. 653/1977 και 33 παρ.1 του ν. 2971/2001), όπως αυτό είχε παραδεκτά προτείνει κατά τη συζήτηση στο ως άνω Δικαστήριο και συνεκδίκαση των αιτήσεων αυτού και των αντιδίκων του και των ανταιτήσεων και έλαβε υπόψη το Δικαστήριο καίτοι επρόκειτο περί ισχυρισμού του που είχε κατά αυτό ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης επί του ανωτέρω ζητήματος (της ύπαρξης ή ανυπαρξίας ωφελείας των τριών εφεσιβλήτων από την εκτέλεση του έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση ακινήτων αυτών και τρίτων κειμένων στην ίδια περιοχή).

Σύμφωνα όμως με την προεκτιθέμενη στην αρχή σκέψη, ενόψει της συνεκδίκασης του αιτήματος για άρση του τεκμηρίου της ωφελείας με εκείνο του καθορισμού οριστικής αποζημιώσεως για το αποζημιωτέο τμήμα του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, τα οποία (αιτήματα) ερευνώνται (και ερευνήθηκαν στην κρινόμενη υπόθεση) ενιαία από το Εφετείο, η ως άνω προδικασία των ως άνω διατάξεων του ν. 2971/2001 εφαρμόζεται άπαξ και δεν απαιτείται η εκ νέου τήρηση της ως προς τη (συνεκδικαζόμενη) αίτηση για την ανατροπή του τεκμηρίου ωφελείας.

Επομένως με τα εκτιθέμενα από το αναιρεσείον στο αναιρετήριο ο τρίτος λόγος εκ του άρθρου 559 αριθμ.8 περ. β του ΚΠολΔ αληθώς όμως από τον αριθμό 14 του ιδίου άρθρου είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω πρέπει να γίνει δεκτή εν μέρει η κρινόμενη αίτηση, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τους αναιρεσιβλήτους μόνο κατά το μέρος που γίνεται δεκτός ο σχετικός λόγος αναίρεσης, παραπεμφθεί δε η υπόθεση κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος της στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ). Αντίθετα πρέπει να απορριφθεί η αίτηση κατά τα λοιπά μέρη της ως αβάσιμη.

Τέλος πρέπει να καταδικασθεί το αναιρεσείον ως ηττώμενο κατά ένα μέρος στα μερικά δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176, 178 παρ.1 και 183 ΚΠολΔ και 18 παρ.4 του ν. 2882/2001), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθμ.132/2010 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου μόνο κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση κατά το αναιρούμενο ως άνω μέρος της στο ίδιο παραπάνω δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει το αναιρεσείον σε μέρος των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, που ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 16 Δεκεμβρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 1 Ιουνίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ