Supreme Court dismisses appeals against conviction for issuing dishonored checks, ruling old settlement laws do not apply.

Απόφαση 949 / 2016 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 949/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Γεωργέλλη Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσούλα Παρασκευά - Εισηγήτρια, Μαρία Χυτήρογλου, Αρτεμισία Παναγιώτου και Χρήστο Βρυνιώτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 10 Νοεμβρίου 2015, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Αθανάσιου Κατσιρώδη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση των αναιρεσειόντων-κατηγορουμένων 1. Σ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χυσόστομο Βελάκη και 2. Λ. Κ. του Γ., κατοίκου ..., που παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σέργιο Μαναράκη για αναίρεση της υπ'αριθμ. 39787/2012 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημ/κείου Αθηνών. Mε πολιτικώς ενάγουσα την εταιρία "...." που εκπροσωπείται νόμιμα και που στο ακροατήριο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία Εξαρχουλάκου.

Το Τριμελές Πλημ/κείο Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και οι αναιρεσείοντες-κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στις υπ'αριθμ. πρωτ. 2139/12-3-2015 αίτηση αναιρέσεως του πρώτου αναιρεσείοντος και στην υπ'αριθμ. πρωτ. 2144/12-3-2015 αίτηση αναιρέσεως του δευτέρου, η οποίες καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 369/2015.

Αφού άκουσε

Τους πληρεξουσίους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθούν οι προκείμενες αιτήσεις αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Νόμιμα φέρονται προς συζήτηση ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου η από 12-3-2015 αίτηση του Λ. Κ. και η από 12-3-2015 αίτηση του Σ. Κ. για αναίρεση της με αριθμό 39787/2012 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημ/κείου Αθηνών οι οποίες πρέπει να συνεκδικασθούν λόγω της προδήλου μεταξύ αυτών συναφείας. Με τον πρώτο λόγο των αναιρέσεών τους αμφότεροι οι αναιρεσείοντες παραπονούνται διότι το δικαστήριο με την καταδίκη τους υπερέβη την εξουσία του, αφού αυτό έπρεπε σύμφωνα με το άρθρο 106 Α § 3 του Πτωχευτικού Κώδικα, όπως αντικ.

από το άρθρο 12 του Ν. 4013/2011 να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη σε βάρος τους για το αποδιδόμενο σε αυτούς έγκλημα της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής ενόψει της εξυγιαντικής συμφωνίας της 28-11-2006 που καταρτίσθηκε μεταξύ της εταιρίας ... της οποίας αυτοί είναι νόμιμοι εκπρόσωποι και των πιστωτών της, και η οποία επικυρώθηκε από το Εφετείο Αθηνών με την 1217/2008 απόφασή του.

Επί του λόγου αυτού των κρινόμενων αναιρέσεως πρέπει να λεχθούν τα εξής: Κατά την παρ.3 του άρθρου 79 του ν. 5960/1933, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το αρ.4 παρ.1 εδ. β' Ν.2408/1996, το αξιόποινο της πράξης της παρ.1 (έκδοσης ακάλυπτης επιταγής) εξαλείφεται, αν ο υπαίτιος αποζημίωσε πλήρως τον κομιστή μετά τη νόμιμη εμφάνιση και μη πληρωμή της επιταγής.

Η περίπτωση αυτή συντρέχει, όταν με την αποζημίωση του κομιστή επέρχεται ολοκληρωτική απόσβεση κάθε αξιώσεως του κομιστή εναντίον του εκδότη από την μετά την νόμιμη εμφάνιση μη πληρωμή τής επιταγής, δηλαδή όταν η ενοχή από την επιταγή ολοκληρωτικά εξαλείφεται και δεν υφίσταται ολοσχερώς τίποτε προς εκπλήρωση.

Και όχι όταν παραμένει είτε όλη είτε μέρος της ως ατελής ενοχή, δηλαδή όταν αντιστοίχως παραμένει προς εκπλήρωση, αλλά δεν είναι δυνατός από το νόμο ο εξαναγκασμός του υπόχρεου προς εκπλήρωσή της. Τέτοια περίπτωση ατελούς ενοχής δημιουργείται και από τις συμφωνίες πιστωτών και υπερχρεωμένων επιχειρήσεων (άρθρο 44 ν. 1892/1990) με τις οποίες περιορίζονται μεν οι απαιτήσεις των πιστωτών της επιχειρήσεως κατά της τελευταίας στο ποσοστό που ορίζεται με τις εν λόγω συμφωνίες, αλλά η ικανοποίηση των πιστωτών της επιχειρήσεως από την τελευταία, σύμφωνα με τους όρους του συμβιβασμού, δεν επιφέρει και ολοκληρωτική απόσβεσή τους, γιατί η ενοχή της υπερχρεωμένης επιχειρήσεως προς εκπλήρωσή τους για το πέραν του ποσοστού του συμβιβασμού μέρος τους παραμένει ως ατελής ενοχή και απλώς οι πιστωτές για το μέρος αυτό των πιστώσεών τους δεν έχουν κατά της υπερχρεωμένης επιχείρησης αξίωση εξαναγκασμού.

Περαιτέρω, με τα άρθρα 99 επόμ. του ν. 3588/2007 (Πτωχευτικός Κώδικας), προβλέπεται διαδικασία συνδιαλλαγής οφειλέτη και δανειστών και επικύρωση της συμφωνίας από το πτωχευτικό δικαστήριο, μετά την οποία αναστέλλονται προσωρινά τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και αίρεται αυτοδικαίως η απαγόρευση ή το κώλυμα έκδοσης επιταγών από τον οφειλέτη, ενώ κατά τις διατάξεις του άρθρου 180 και 181 του άνω Πτωχευτικού Κώδικα, από την έναρξη της ισχύος αυτού (16-9-2007), καταργούνται μεταξύ μεταξύ άλλων και οι διατάξεις των άρθρων 44 έως 46 γ του ν. 1892/1990,κατά δε τη διάταξη του άρθρου 182 παρ. 1, 2 του ιδίου Πτωχευτικού Κώδικα, ο παρών Κώδικας εφαρμόζεται επί των διαδικασιών που αρχίζουν μετά την έναρξη ισχύος του και οι προϊσχύσασες διατάξεις εξακολουθούν να ισχύουν και να εφαρμόζονται επί των εκκρεμών διαδικασιών.

Ακολούθως, μετά τη θέση σε ισχύ του νέου ν. 4013/15-9-2011, οι ανωτέρω διατάξεις του έκτου κεφαλαίου του Πτωχευτικού Κώδικα, που προέβλεπαν τη διαδικασία συνδιαλλαγής, αντικαταστάθηκαν με τα νέα άρθρα 99-106 αυτού, που αφορούν την ονομαζόμενη προπτωχευτική διαδικασία εξυγίανσης. Ειδικότερα κατά τις διατάξεις του άρθρου 106η' παρ.1 και 3 του v. 4013/15-9-2011, ορίζεται ότι η συμφωνία εξυγίανσης, από την επικύρωση της, δεσμεύει το σύνολο των πιστωτών, οι απαιτήσεις των οποίων ρυθμίζονται από αυτήν, ακόμη και αν δεν είναι συμβαλλόμενοι ή δεν ψήφισαν υπέρ της συμφωνίας εξυγίανσης και με την επικύρωση της συμφωνίας, αίρεται αυτοδικαίως η απαγόρευση ή το κώλυμα έκδοσης επιταγών που είχε επιβληθεί στον οφειλέτη πριν από την έναρξη της διαδικασίας εξυγίανσης και "εξαλείφεται, επίσης το αξιόποινο των αδικημάτων έκδοσης ακάλυπτων επιταγών και καθυστέρησης οφειλών προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία που έχουν τελεστεί πριν την σύναψη της συμφωνίας εξυγίανσης".

Από τις διατάξεις αυτές, ενόψει του ότι δεν υπήρχε παρόμοια ρύθμιση εξάλειψης του αξιοποίνου των αδικημάτων έκδοσης ακάλυπτων επιταγών κ.λπ. που είχαν τελεστεί πριν την σύναψη της συμφωνίας εξυγίανσης του άρθρου 44 του ν. 1892/1990 και της συμφωνίας προπτωχευτικής συνδιαλλαγής του νέου Πτωχευτικού Κώδικα και λόγω απουσίας ρητής σχετικής πρόβλεψης στις μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 14 του νέου ν. 4013/2011, προκύπτει ότι η υπό του τελευταίου ως άνω νόμου 4013/2011, στο άρ. 106η παρ. 3, προβλεπόμενη εξάλειψη του αξιοποίνου, με την επικύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης, δεν μπορεί να επεκταθεί και στις παρόμοιες περιπτώσεις εξυγιαντικών συμφωνιών του προϊσχύσαντος δικαίου, όπως του άρθρου 44 του ν. 1892/1990, χωρίς να μπορεί στην προκειμένη περίπτωση να τύχει αυτή η νέα ευνοϊκή ρύθμιση, ως ηπιότερη, αναδρομικής εφαρμογής, κατά τον κανόνα του άρθρου 2 του Π Κ, ούτε κατ' αναλογίαν, διότι οι προϊσχύσασες συμφωνίες εξυγίανσης και συνδιαλλαγής είχαν άλλες προϋποθέσεις και δεν δέσμευαν νόμιμα το σύνολο των πιστωτών και των μη συμβαλλομένων ή και μη συμφωνησάντων στους όρους, (όπως γίνεται με τη νέα ρύθμιση του νέου Ν. 4013/2012) δεσμεύουν δε τους πιστωτές υπό τους αυστηρούς όρους του άρθρου 44 παρ. 1, α, β, γ του ν. 1892/1990, οπότε υπάρχει ουσιαστική διαφοροποίηση όσον αφορά τη ρυθμιζόμενη σχέση και τις προϋποθέσεις εξυγίανσης και νόμιμη είναι αφού υπάρχει τέτοια απόλυτη δέσμευση όλων των πιστωτών από την συμφωνία εξυγίανσης, μόνο με την καινούργια ρύθμιση του νέου ν. 4013/2011, να εξαλείφεται το αξιόποινο των εκδοθέντων από τον οφειλέτη ακάλυπτων επιταγών που κατέχει οιοσδήποτε κομιστής πιστωτής.

Προσθέτως, μετά την επικύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης του άρθρου 44 του ν. 1892/1990, όπως προαναφέρθηκε, η ενοχή της επιχειρήσεως του οφειλέτη και η απαίτηση των δανειστών προς εκπλήρωσή της, για το πέραν του ποσοστού του συμβιβασμού μέρος των απαιτήσεών τους, δεν αποσβένεται αλλά παραμένει ως ατελής ενοχή.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, ο ως άνω λόγος των κρινόμενων αναιρέσεων από το άρθρο 510 § 1 στοιχ. Η ΚΠΔ είναι απορριπτέος ως αβάσιμος και τούτο διότι α) η εξυγιαντική συμφωνία που επικυρώθηκε με την με αριθμό 1217/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών συνήφθη υπό το καθεστώς του πτωχευτικού κώδικα (αρ. 99 του Ν. 3588/2007) και όχι υπό το καθεστώς του Ν. 4013 που αντικατέστησε τη διαδικασία και τους όρους της εξυγιαντικής συμφωνίας και προβλέπει (106η § 3 όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 12 του Ν. 4013/2011) εξάλειψη του αξιοποίνου της έκδοσης ακάλυπτων επιταγών που εκδόθηκαν πριν την εξυγιαντική συμφωνία β) η επίτευξη της συμφωνίας αυτής δεν συνεπαγόταν όταν συνήφθη εξάλειψη του αξιοποίνου της έκδοσης ακάλυπτων επιταγών που είχαν εκδοθεί από τους εκπροσώπους της επιχειρήσεως που υπήχθη στην εξυγίανση γ) διατηρείται και μετά την επικύρωση της συμφωνίας η ατομική ποινική ευθύνη του νομίμου εκπροσώπου της εταιρίας που εξέδωσε την ακάλυπτη επιταγή πριν την εξυγιαντική συμφωνία, δ) η νέας μορφή εξυγιαντική συμφωνία που καθιερώθηκε από το άρθρο 12 του Ν. 4013/2011 (προπτωχευτική συναλλαγή) είναι διαφορετικής μορφής από αυτή που επιτεύχθηκε από τους αναιρεσείοντες (η παλαιά συμφωνία εξυγίανσης δέσμευε μόνο όσους πιστωτές συμφωνούσαν ενώ η νέα όλους) και δεν μπορεί στις νέες ρυθμίσεις που προβλέπουν εξάλειψη του αξιοποίνου της έκδοσης ακάλυπτων επιταγών να υπαχθούν εξυγιαντικές συμφωνίες πριν από την ρύθμιση αυτή και ε) το δικαστήριο που απέρριψε το αίτημα εξάλειψης του αξιοποίνου κατ'εφαρμογή των νέων διατάξεων δεν υπερέβη την εξουσία του.

Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι και ο νομοθέτης διέγνωσε το πρόβλημα της μη επιτρεπτής εξάλειψης του αξιοποίνου γι'αυτό και με το άρθρο 234 § 12 α και γ του Ν. 4072/11-4-2012 αντικ. την § 3 του άρθρου 106η Π.Κ. και όρισε α) την αναστολή της δίωξης της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής με την επικύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης και την ταυτόχρονη αναστολή της παραγραφής χωρίς χρονικό περιορισμό και β) την εξάλειψη του αξιοποίνου όταν αυτή εξοφληθεί εμπρόθεσμα και πλήρως.

Β) Με τον δεύτερο λόγο των αναιρέσεων οι αναιρεσείοντες παραπονούνται, διότι το δικαστήριο με την καταδίκη τους ερμήνευσε εσφαλμένα τις παραπάνω διατάξεις καθώς και το άρθρο 2 του Π.Κ., αφού δεν εφάρμοσε την επιεικέστερη διάταξη που προβλέπει εξάλειψη του αξιοποίνου. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί σύμφωνα με όσα παραπάνω στον πρώτο λόγο αναφέρθηκαν, αφού οι νέες διατάξεις δεν εφαρμόζονται σε εξυγιαντικές συμφωνίες οι οποίες συνήφθησαν πρίν από αυτές.

Μετά ταύτα, ελλείψει ετέρου παραδεκτού λόγου αναιρέσεως προς έρευνα, οι κρινόμενες αιτήσεις αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα (αρ. 583 ΚΠΔ) καθώς και στη δικαστική δαπάνη της παραστάσης πολιτικώς ενάγουσας (αρ. 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει α) την από 12-3-2015 αίτηση του Σ. Κ. του Κ. και β) την από 12-3-2015 αίτηση του Λ. Κ. για αναίρεση της με αριθμό 39787/2012 απόφασης του Τριμελούς Πλημ/κείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα τα οποία ορίζει σε διακόσια πενήντα (250) Ευρώ για τον καθένα και στη δικαστική δαπάνη της παραστάσης πολιτικώς ενάγουσας "...." τα οποία ορίζει σε πεντακόσια (500) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιανουαρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Απριλίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ