Supreme Court quashes minor's murder verdict due to failure to consider social worker's confidential report.

Απόφαση 948 / 2016 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 948/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Γεωργέλλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσούλα Παρασκευά - Εισηγήτρια, Μαρία Χυτήρογλου, Αρτεμισία Παναγιώτου και Χρήστο Βρυνιώτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ευσταθίας Σπυροπούλου (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης Ο. Κ. του Ι., κρατούμενης στις Γυναικείες Φυλακές ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Πάσχο, για αναίρεση της υπ’ αριθ. 32/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Ανηλίκων Θεσ/νίκης. Με πολιτικώς ενάγοντα τον Ε. Ο. του Β., κάτοικο ... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στυλιανό Πάσχο.

Το Τριμελές Εφετείο Ανηλίκων Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και η αναιρεσείουσα - κατηγορούμενη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 22 Απριλίου 2015 αίτησή της αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 529/2015.

Αφού άκουσε

Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο Ν.2793/1954 ("Περί οργανώσεως παρά τοίς Δικαστηρίας Ανηλίκων Υπηρεσίας Επιμελητών ανηλίκων"), αρχικά προέβλεψε τη συγκρότηση της Υπηρεσίας Επιμελητών Ανηλίκων, η οποία ορίζεται με απόφαση του Υπουργείου Δικαιοσύνης μετά από σχετική πρόταση του Δικαστή Ανηλίκων. Οι Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων έχουν την έδρα τους σε κάθε Πρωτοδικείο και εποπτεύονται από τον Δικαστή Ανηλίκων (αρ.1 παρ.1 και 2 του Π.Δ.49/1979 "Περί λειτουργίας της Υπηρεσίας Επιμελητών Ανηλίκων").

Η σπουδαιότητα του ρόλου των επιμελητών ανηλίκων αναγνωρίζεται σε όλα τα στάδια της ποινικής δίκης, συνεπώς η παρουσία τους κατά την κεκλεισμένων των θυρών δίκη σε βάρος των ανηλίκων είναι επιβεβλημένη (αρ.1 παρ.1 του Ν.3315/1955 ("Περί συμπληρώσεως των περί Δικαστηρίων ανηλίκων και μεταχειρίσεως ανηλίκων κειμένων διατάξεων").

Περαιτέρω σύμφωνα με το άρθρο 7 του Π.Δ.49/1979 ως καθήκοντα των Επιμελητών Ανηλίκων ορίζονται: μεταξύ άλλων, η διενέργεια κοινωνικής έρευνας σε υποθέσεις που πρέπει να εισαχθούν προς εκδίκαση στο δικαστήριο ανηλίκων. Βασικό αντικείμενο της κοινωνικής έρευνας (αρ.239 ΚΠΔ και 8 του Π.Δ.49/1979) αποτελεί η συλλογή στοιχείων προκειμένου να διαφωτίσουν το Δικαστήριο για την εν γένει κατάσταση (ατομική, οικογενειακή, κοινωνική, εκπαιδευτική, επαγγελματική κ.λπ) και την προσωπικότητα του ανηλίκου.

Για το λόγο αυτό οι επιμελητές ανηλίκων έρχονται σε επαφή με κάθε πρόσωπο που μπορεί να συμβάλλει λόγω της ιδιότητας και της ειδικής σχέσης που έχει με τον ανήλικο (γονείς, οικείοι, κοινωνικό περιβάλλον, εργοδότες) και είναι δυνατόν να συνεισφέρει κάθε πληροφορία σχετικά με την διαμόρφωση της προσωπικότητας του ανηλίκου.

Επίσης οι επιμελητές ανηλίκων, οι οποίοι έρχονται σε άμεση επαφή με τον ανήλικο, ελέγχουν παράλληλα και την ανάγκη εξειδικευμένης προσέγγισης του ανηλίκου από ψυχολόγο ή ψυχίατρο και μεριμνούν για τις σχετικές ιατρικές εξετάσεις. Στόχος της κοινωνικής έρευνας είναι η σύνταξη αναλυτικής έκθεσης προς το δικαστήριο ανηλίκων για την προσωπικότητα του ανηλίκου, η οποία καταλήγει σε συγκεκριμένη πρόταση για την εξειδικευμένη μεταχείριση του ανηλίκου και των κατάλληλων και ενδεδειγμένων μέτρων που θα πρέπει ενδεχομένων να ληφθούν.

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι εκθέσεις αυτές των επιμελητών είναι απόρρητες (αρ.5 παρ.1 Ν.378/1976) και δεν επισυνάπτονται στη σχετική δικογραφία. Τέλος ορθά υποστηρίζεται ότι παρά τον απόρρητο χαρακτήρα τους (εκτός φυσικά του Δικαστή Ανηλίκων) οι εκθέσεις των επιμελητών ανηλίκων, είναι από τα πλέον χρήσιμα αποδεικτικά στοιχεία για τη δικαστική κρίση και λαμβάνονται υπόψη, συνεπώς η έλλειψη τους αποτελεί σημαντικό αίτιο αναβολής της εκδίκασης της υπόθεσης κατά του ανηλίκου.

Εξάλλου η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τις διατάξεις του άρθρου 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον εκ του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ.Δ ΚΠΔ λόγο αναίρεσης, όταν αναφέρονται σ’ αυτή με πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα προκύψαντα από την ακροαματική διαδικασία πραγματικά περιστατικά, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που το θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόσθηκε.

Για την πληρότητα της ως άνω ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, απαιτείται, όσον αφορά την έκθεση των αποδείξεων η γενική κατ’ είδος αναφορά τους, χωρίς ανάγκη ειδικότερης αναφοράς του και μνείας του τι προέκυψε χωριστά από καθένα από αυτά. Πρέπει όμως να συνάγεται ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε όλα ανεξαιρέτως τα αποδεικτικά μέσα και όχι, μερικά από αυτά προκειμένου να καταλήξει στην κρίση του.

Στη προκειμένη περίπτωση το Τριμελές Εφετείο Ανηλίκων Θεσσαλονίκης που δίκασε σε δεύτερο βαθμό με την προσβαλλόμενη με αριθμό 32/2014 απόφασή του δέχτηκε ότι η ανήλικη παραβάτης Ο. Κ., αναιρεσείουσα, τέλεσε τις αξιόποινες πράξεις της ανθρωποκτονίας από πρόθεση, οπλοφορίας και οπλοχρησίας και της επέβαλε ποινή κάθειρξης δέκα ετών για την ανθρωποκτονία από πρόθεση, δεδομένου ότι κατά το χρόνο της εκδικάσεως της υποθέσεως αυτής είχε συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας της και ποινή τριών μηνών για εκάστη των λοιπών πράξεων.

Από την παραδεκτή όμως επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλόμενης αποφάσεως για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου προκύπτει ότι, μετά τις καταθέσεις των μαρτύρων κατηγορίας και υπερασπίσεως και την ανάγνωση των εγγράφων, η κοινωνική λειτουργός η οποία κατά νόμο παρίσταται μαζί με την ανήλικη, - αναιρεσείουσα στη δίκη προσκόμισε στο δικαστήριο τις εκθέσεις τις οποίες είχε συντάξει τόσο για την αναιρεσείουσα, όσο και για την συγκατηγορούμενη της, πλήν όμως η Πρόεδρος "ανέφερε ότι έχει τελειώσει την ανάγνωση των εγγράφων" και προχώρησε στις απολογίες, χωρίς να παραλάβει τις εκθέσεις της κοινωνικής λειτουργού οι οποίες όπως αναφέρθηκε παραπάνω είναι απόρρητες και το περιεχόμενό τους δεν αναγιγνώσκεται στο ακροατήριο, πλήν όμως λαμβάνεται υπόψη από το Δικαστήριο ως αποδεικτικό μέσο για τον σχηματισμό της δικαιοδοτικής του κρίσης.

Το γεγονός ότι η Πρόεδρος του Δικαστηρίου δεν παρέλαβε από την κοινωνική λειτουργό τις εκθέσεις που είχε συντάξει για την προσωπικότητα των ανηλίκων παραβατών, αποδεικτικό μέσο απαραίτητο για την κρίση του Δικαστηρίου περί της εκτελέσεως υπ’ αυτών των αξιοποίνων πράξεων που τους αποδίδονται ή της αθωότητας αυτών, ενισχύεται και από το ότι στο προοίμιο του σκεπτικού της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν γίνεται μνεία του ως άνω αποδεικτικού μέσου.

Κατά συνέπεια των ανωτέρω εφόσον δεν λήφθηκε υπόψη από το Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση η έκθεση της κοινωνικής λειτουργού που είχε συντάξει για την ανήλικη - παραβάτη για το σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης, και λαμβανομένου υπόψη ότι αυτή (έκθεση), αποτελεί ίδιον αποδεικτικό μέσο, υπάρχει έλλειψη πλήρους και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας.

Και τούτο διότι το Δικαστήριο για τον σχηματισμό της δικανικής του πεποιθήσεως πρέπει να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα και όχι μόνον μερικά από αυτά.

Επομένως το Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ.Δ ΚΠΔ, δεκτού καθισταμένου ως βασίμου του σχετικού λόγου της κρινόμενης αναιρέσεως και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ανηλίκων Θεσσαλονίκης και να παραπεμφθεί για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, εφόσον είναι εφικτή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθμό 32/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ανηλίκων Θεσσαλονίκης. Και

Παραπέμπει αυτή για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Φεβρουαρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Απριλίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ