Supreme Court dismisses appeal on inheritance law, ruling statutory share overrides testamentary limitation.

Απόφαση 948 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 948/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαρτίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.χ1, 2. ...... και 3. ......, οι οποίοι εκπροσωπή-θηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεράσιμο Θεοδωράτο.

Του αναιρεσίβλητου: ......., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Τσούτσικο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-9-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2001/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 7480/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28-12-2006 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μίμης Γραμματικούδης ανέγνωσε την από 20-2-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 1142,1800,1813 παρ.1, 1820 παρ. 1, 1825, 1827 και 1829 ΑΚ, η εγκατάσταση αναγκαίου κληρονόμου (μεριδούχου), όπως είναι και το γνήσιο τέκνο, σε μόνη την ψιλή κυριότητα ορισμένου κληρονομιαίου ακινήτου, ενώ η επικαρπία αυτού καταλείφθηκε σε άλλους, αποτελεί περιορισμό αυτού, ο οποίος θεωρείται σαν να μη έχει γραφεί όσο βαρύνει τη νόμιμη μοίρα.

Συνεπώς ο μεριδούχος θα λάβει το καταλειφθέν ακίνητο κατά πλήρη κυριότητα ως προς το ποσοστό της νόμιμης μοίρας του, το οποίο είναι το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας, το αυτό δε ποσοστό θα λάβει και σε κάθε άλλο κληρονομιαίο στοιχείο, επί πλέον δε και την ψιλή κυριότητα του ως άνω ακινήτου, στην οποία εγκαταστάθηκε, εφόσον δεν υπάρχει αντίθετη διάταξη (σοκίνειος ρήτρα) στη διαθήκη του διαθέτη.

Αφού δε ο μεριδούχος λαμβάνει ποσοστό από κάθε κληρονομιαίο στοιχείο δεν παρίσταται ανάγκη εκτίμησης και σύγκρισης της αξίας της όλης κληρονομίας και του καταλειφθέντος. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ότι, η μητέρα του ενάγοντος και ήδη αναιρεσίβλήτου, που πέθανε στις 7-9-2003, εγκατέστησε αυτόν κληρονόμο και κατέλειπε σ' αυτόν, με την από ........

ιδιόγραφη διαθήκη της, που δημοσιεύθηκε και κηρύχθηκε κυρία από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, με το 865/20-2-2004 πρακτικό και την 269/20-2-2004 απόφαση, αντίστοιχα, την ψιλή κυριότητα του περιγραφομένου σ' αυτήν ΙΣ-2 καταστήματος της επί της συμβολής των οδών .... και .... του .... Αττικής κείμενης τριώροφης οικοδομής.

Με την ίδια διαθήκη εγκατέστησε κληρονόμους τους εναγομένους και ήδη αναιρεσείοντες, ήτοι ,τη δεύτερη εξ αυτών, θυγατέρα της, στην ψιλή κυριότητα, του ΙΣ-3 ισογείου καταστήματος και της ΙΣ-4 ισόγειας αποθήκης της οικοδομής και, επί πλέον, στο δικαίωμα του υψούν πάνω από το δεύτερο όροφο της οικοδομής, στην τρίτη εναγομένη, εγγονή της(κόρη της ανωτέρω θυγατέρας της),στην ψιλή κυριότητα του ΙΣ-1 διαμερίσματος του ισογείου της οικοδομής και στον πρώτο εναγόμενος, σύζυγό της, στην επικαρπία επί των ανωτέρω οριζόντιων ιδιοκτησιών, εφόρου ζωής.

Η εγκατάσταση αυτή του ενάγοντος, που ως τέκνο της διαθέτιδας τυγχάνει νόμιμος μεριδούχος αυτής, σε μόνη την ψιλή κυριότητα του ως άνω κληρονομιαίου ακινήτου, συνιστά περιορισμό της νόμιμης μοίρας του και θεωρείται σαν να μην έχει γραφεί κατά το μέρος που βαρύνει τη νόμιμη μοίρα του. Επομένως, αυτός ως αναγκαίος μεριδούχος, έχει κληρονομικό δικαίωμα πλήρους κυριότητας σε όλα τα ανωτέρω κληρονομιαία ακίνητα της διαθέτιδας, κατά το ποσοστό της νόμιμης μοίρας του, που ανέρχεται στο μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας, ήτοι (3/8 δια 2) σε 3/16 ή 6/32 εξ αδιαιρέτου.

Δεδομένου δε ότι η διαθέτης δεν όρισε διαφορετικά με την ανωτέρω διαθήκη της, δηλαδή δεν πρόσθεσε όρο να περιορισθεί ο ενάγων στη νόμιμη μοίρα του αν επιδιώξει την αναγνώριση ότι ο περιορισμός της νόμιμης μοίρας του θεωρείται σαν να μην έχει γραφεί (σοκίνειος ρήτρα), ο ενάγων διατηρεί και το δυνάμει της διαθήκης κληρονομικό δικαίωμα επί της ψιλής κυριότητας του ΙΣ-2 καταστήματος κατά το υπερβάλλον ποσοστό των 26/32 εξ αδιαιρέτου.

Με βάση τις παραδοχές αυτές απέρριψε, ως αβάσιμη, την έφεση των αναιρεσειόντων και επικύρωσε την εκκληθείσα απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, που έκρινε ομοίως. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε τις ανωτέρω διατάξεις, με εσφαλμένη ερμηνεία, ο δε περί του αντιθέτου από το άρθρο 559 αρ. 1α ΚΠολΔ μόνος λόγος αναίρεσης, πρέπει ν απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-12-2006 αίτηση των χ1, κλπ, για αναίρεση της 7480/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Απριλίου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 7 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ