Supreme Court allows third party to sue insurer after insured's claim expires via subrogation rights.

Απόφαση 928 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 928/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Μαρία Χυτήρογλου και Ειρήνη Καλού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαρτίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ Η ΕΘΝΙΚΗ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Αρνέλλο, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 14-3-2015 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ι. Μ. Κ., 2) Μ. Ι. Κ., 3) Δ. Ι. Κ. και 4) Μ. συζ. Δ. Μ., το γένος Μ. Π., όλων κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θρασύβουλο Κονταξή με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-2-2008 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κω. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η 1401/2009 μη οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου. Η υπόθεση επανήλθε για συζήτηση με κλήση των ήδη αναιρεσιβλήτων, η οποία συνεκδικάστηκε με την από 18-1-2011 νέα αγωγή τους. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1210/2011 οριστική του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κω και 66/2013 του Μονομελούς Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 5-6-2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Χυτήρογλου διάβασε την από 24-11-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της με αύξοντα αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 21/2014 αιτήσεως αναιρέσεως της 66/2013 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Δωδεκανήσου (Μεταβατική έδρα Κω) που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από αυτοκίνητα. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθ. 72 Κ.Πολ.Δ. οι δανειστές έχουν δικαίωμα να ζητήσουν δικαστική προστασία ασκώντας τα δικαιώματα του οφειλέτη τους εφόσον εκείνος δεν τα ασκεί εκτός εάν συνδέονται στενά με το πρόσωπό του. Εξάλλου, ο παθών τρίτος σε αυτοκινητικό τροχαίο ατύχημα όταν η ευθεία αξίωσή του κατά του ασφαλιστή από την ασφαλιστική σύμβαση (άρθ. 10 παρ. 1 ν. 489/1976) που είχε συνάψει ο υπόχρεος σε αποζημίωση έχει υποπέσει στη διετή παραγραφή (άρθ. 10 παρ. 2 του ίδιου νόμου) μπορεί να ασκήσει κατ’ αυτού πλαγιαστικά την αξίωση του ασφαλισμένου, από τη σύμβαση ασφαλίσεως, καθόσον η αξίωση αυτή υπόκειται σε μεγαλύτερη παραγραφή (175 Εμπ.Ν).

Η αξίωση του ασφαλισμένου ή λήπτη της ασφαλίσεως κατά του ασφαλιστή, από τη μεταξύ τους σύμβαση ασφαλίσεως, έχει ως αντικείμενο την καταβολή στον ασφαλισμένο κάθε ποσού που υποχρεούται ή θα υποχρεωθεί να καταβάλει στον ζημιωθέντα τρίτο, με τους τόκους και τα δικαστικά έξοδα, μέσα στα όρια του ασφαλιστικού ποσού.

Η αξίωση αυτή γεννιέται από την επέλευση της ασφαλιστικής περιπτώσεως, που συμπίπτει με την επίδοση στον ασφαλισμένο από τον ζημιωθέντα τρίτο ή άλλο δικαιούχο της περί αποζημιώσεως και χρηματικής ικανοποιήσεως αγωγής, αφότου τελεί υπό την αναβλητική αίρεση της τελεσίδικης επιδικάσεως και για το ποσόν που θα επιδικασθεί με την επί της αγωγής αυτής απόφαση, πλέον τόκων από της επιδόσεώς της και δικαστικών εξόδων.

Παρέχεται, δηλαδή, για τη βελτίωση της θέσεως του παθόντος τρίτου, από την καθιέρωση της διετούς κατά του ασφαλιστή παραγραφής, (άρθρ. 10 παρ. 2 ν. 489/1976) σ` αυτόν η πλαγιαστική από το άρθρο 72 ΚΠολΔ, αγωγή, με την οποία ο παθών, ως δανειστής του υπόχρεου σε αποζημίωση και ασφαλισμένου ή αντισυμβαλλομένου, ασκεί τα δικαιώματα που ο τελευταίος αντλεί κατά του ασφαλιστή του από τη σύμβαση ασφαλίσεως σε περίπτωση επελεύσεως της ασφαλιστικής περιπτώσεως, όταν αυτός αδρανεί στην άσκησή τους.

Προϋπόθεση, άσκησης της πλαγιαστικής αγωγής είναι α) η ύπαρξη κεκτημένου και απαιτητού δικαιώματος του οφειλέτη του ενάγοντος δανειστή κατά του εναγομένου τρίτου που ασκείται με την αγωγή, β) αδράνεια του οφειλέτη προς ενάσκηση του δικαιώματος αυτού, η οποία μπορεί να είναι αποτέλεσμα ηθελημένης παραλείψεως ή αμελούς συμπεριφοράς ή οποιουδήποτε άλλου υπαιτίου ή αναιτίου λόγου.

Διά της πλαγιαστικής αγωγής εξασφαλίζεται εμμέσως η απαίτηση του ασκούντος αυτήν δανειστή για την προάσπιση της περιουσίας του οφειλέτη, ο οποίος αδρανεί. Για την πληρότητά της απαιτείται η επίκληση της ιδιότητας του ενάγοντος ως δανειστή του δανειστή του πλαγιαστικώς εναγομένου οφειλέτη αφενός και των δικαιωμάτων που έχει πράγματι κατά του τελευταίου αυτού, δηλαδή του πλαγιαστικώς εναγομένου οφειλέτη, ο αδρανών να ενασκήσει αυτά δανειστής αφετέρου.

Συνεπώς, ο πλαγιαστικώς εναγόμενος οφειλέτης μπορεί, αμυνόμενος κατά των αξιώσεων του πλαγιαστικώς ενάγοντος, να αμφισβητήσει τόσο την ιδιότητα του τελευταίου ως πλαγιαστικώς ενάγοντος έναντι του αδρανούντος να ασκήσει τα δικαιώματα του δανειστή του, όσο και την ιδιότητα αυτού, δηλαδή του αδρανούντος δανειστή, ως δανειστή έναντι αυτού, δηλαδή του πλαγιαστικώς εναγομένου οφειλέτη (ΑΠ 146/2007).

Έτσι, σε περίπτωση κατά την οποία ο ζημιωθείς τρίτος από τροχαίο αυτοκινητικό ατύχημα, ισχυρίζεται ότι ο ίδιος είναι ο παθών και κατ` αυτό ζημιωθείς και ότι ο ασφαλισμένος με ασφάλιση αστικής ευθύνης αδρανεί να ασκήσει τα από την οικεία ασφαλιστική σύμβαση δικαιώματά του, έναντι της ασφαλιστικής εταιρείας, οφειλέτριάς του από την ανωτέρω αιτία, μπορεί να στραφεί πλαγιαστικώς κατ` αυτής και ζητήσει να υποχρεωθεί η τελευταία να καταβάλει στον ασφαλισμένο της μέρος ή το σύνολο του ασφαλίσματος, προκειμένου ο ως άνω πλαγιαστικώς ενάγων να ικανοποιηθεί απ` αυτό.

Στην περίπτωση αυτή η πλαγιαστικώς εναγόμενη από τον παθόντα τρίτο ασφαλιστική εταιρεία μπορεί να αμφισβητήσει την ιδιότητα αυτού ως δανειστή του ανωτέρω ασφαλισμένου σ` αυτήν, καθώς και την έναντι του τελευταίου αυτού υποχρέωσή της προς καταβολή του ασφαλίσματος. Δηλαδή, ο πλαγιαστικώς εναγόμενος οφειλέτης μπορεί να αμφισβητήσει, προς απόκρουση της πλαγιαστικής αγωγής, τόσο την ιδιότητα ως δανειστή του πλαγιαστικώς ενάγοντος έναντι του φερομένου ως αδρανούντος οφειλέτη, όσο και την ιδιότητα του αδρανούντος οφειλέτη ως δανειστή του πλαγιαστικώς εναγόμενου.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου εσωτερικού ή διεθνούς. Ο κανόνας παραβιάζεται, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα δικαίου διαφορετική έννοια από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία συντελείται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί ή όταν εφαρμόσθηκε εσφαλμένως.

Επειδή, η νομιμοποίηση του διαδίκου απορρέει κατά κανόνα αμέσως από το νόμο και κυρίως από διατάξεις του ουσιαστικού ή κάποτε και του δικονομικού δικαίου. Εκείνος, ο οποίος εμφανίζεται κατά το ουσιαστικό δίκαιο δικαιούχος ή υπόχρεος νομιμοποιείται κατ` αρχήν ως ενάγων ή εναγόμενος, αντίστοιχα. Επομένως, ο λόγος αναιρέσεως ότι δεν υπάρχει ενεργητική ή παθητική νομιμοποίηση του διαδίκου στηρίζεται στο άρθρο 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ.

Αν, όμως, ο ενάγων δεν επικαλείται τα στοιχεία νομιμοποιήσεως σύμφωνα με το νόμο, η αγωγή απορρίπτεται ως απαράδεκτη και ο λόγος αναιρέσεως από την έλλειψη αυτή στηρίζεται στο άρθρ. 559 αριθ. 14 ΚπολΔ. Στην προκειμένη περίπτωση πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση για πλημμέλεια εκ των άνω αριθμών διότι, παρά το γεγονός ότι η αξίωση των παθόντων για αποζημίωση λόγω ψυχικής οδύνης έναντι του υπαιτίου οδηγού κρίθηκε ότι έχει αποσβεσθεί λόγω παραγραφής, και έναντι αυτού δεν έχουν αξίωση αποζημίωσης, παρά ταύτα, υποχρέωσε πλαγιαστικά την αναιρεσείουσα να καταβάλει στον ασφαλισμένο την αιτούμενη αποζημίωση, ήτοι, ότι, ήθελε υποχρεωθεί να τους καταβάλει αυτός για την άνω αιτία.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις παραδοχές της πληττομένης απόφασης, κατά το ενδιαφέρον εν προκειμένω θέμα, έγιναν δεκτά τα εξής: "...Tο ένδικο ατύχημα έλαβε χώρα την 20-12-2003 οπότε οι ενάγοντες (αναιρεσίβλητοι) έλαβαν γνώση της ζημίας και των υποχρέων προς αποζημίωση... και η από 26-2-2008 ευθεία αγωγή τους επιδόθηκε στον πρώτο εναγόμενο, (ασφαλισμένο), Γ.

Σ., την 30-3-2010 ενώ στην δεύτερη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία (αναιρεσείουσα) επιδόθηκε την 22-4-2008... Άρα, οι αξιώσεις των εναγόντων (αναιρεσιβλήτων) κατά του εναγομένου ασφαλισμένου υπέκυψαν στην πενταετή παραγραφή του άρθ. 937 ΑΚ δοθέντος ότι από την 20-12-2003, (χρόνο που οι ενάγοντες έλαβαν γνώση της ζημίας και των υποχρέων προς αποζημίωση και χρόνο από τον οποίο αρχίζει η πενταετής παραγραφή κατ’ άρθ. 937 ΑΚ), μέχρι την επίδοση της άνω αγωγής την 30-3-2010 παρήλθε χρονικό διάστημα κατά πολύ μεγαλύτερο της πενταετίας και για τούτο είναι απορριπτέα ως αβάσιμη κατ’ ουσίαν η ως άνω από 26-2-2008 ευθεία αγωγή των (αναιρεσιβλήτων) ως προς τον εναγόμενο (ασφαλισμένο) Γ.

Σ....". Ενόψει των ανωτέρω λείπει η βασική προϋπόθεση για την ουσιαστική παραδοχή της νομιμοποίησης των αναιρεσιβλήτων ως, πλαγιαστικώς εναγόντων, αφού, μετά την παραγραφή της αξιώσεώς των για λήψη αποζημίωσης λόγω αδικοπραξίας έναντι του ασφαλισμένου, τα δικαιώματα του οποίου ασκούν πλαγιαστικά, δεν έχουν πλέον την ιδιότητα του δανειστή αυτού, ώστε να δικαιούνται να διεκδικήσουν αποζημίωση από την ασφαλιστική εταιρεία, ασκώντας πλαγιαστικά τα δικαιώματα του ασφαλισμένου σ’ αυτήν.

Επομένως, η πληττομένη απόφαση η οποία δέχθηκε ότι η ένδικη πλαγιαστική αγωγή είναι νόμιμη και εν μέρει ουσιαστικά βάσιμη και υποχρέωσε την αναιρεσείουσα να τους καταβάλει το διεκδικούμενο ποσό αποζημίωσης λόγω ψυχικής οδύνης που απορρέει εκ της αδικοπρακτικής συμπεριφοράς τού σ’ αυτήν ασφαλισμένου, τα δικαιώματα του οποίου ασκούν πλαγιαστικά, παραβίασε τις σχετικές διατάξεις των άρθ. 914, 937, 932 ΑΚ και 72 ΚΠολΔ, υπέπεσε στην πλημμέλεια εκ του αριθμού 1 άρθρου 559 ΚΠολΔ και θα πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο σχετικός εκ του άνω αριθμού (και όχι εκ του 14) λόγος αναίρεσης.

Με βάση τα ανωτέρω, θα πρέπει, δεκτού γινομένου του άνω λόγου αναιρέσεως παρελκούσης της έρευνας των λοιπών, αφού η εμβέλειά του εκτείνεται στο σύνολο του διά της αναιρέσεως πληττόμενου μέρους, αναιρεθεί η απόφαση, κατά το μέρος που έκρινε νόμιμη την πλαγιαστική αγωγή. Διακρατηθεί δε στην συνέχεια δεδομένου ότι δεν χρειάζεται περαιτέρω άλλη διευκρίνιση η υπόθεση (άρθ. 580 παρ. 3 εδ.

β’ ΚΠολΔ) και δικαστεί κατά τούτο δεκτής γινομένης της εφέσεως της αναιρεσείουσας και μετά την εξαφάνιση της 1210/2011 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κω απορριφθεί η από 18-1-2011 αγωγή των αναιρεσιβλήτων ως μη νόμιμη. Τέλος, διαταχθεί η απόδοση των παραβόλων στην αναιρεσείουσα και καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρετικής δίκης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 66/2013 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, (Μεταβατική έδρα Κω), που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από αυτοκίνητα, κατά το μέρος που αφορά την παραδοχή της από 18-1-2011 (πλαγιαστικής) αγωγής των αναιρεσιβλήτων εναντίον της αναιρεσείουσας.

Διατάσσει την απόδοση των παραβόλων στην αναιρεσείουσα.

Διακρατεί την υπόθεση και δικάζει επ’ αυτής.

Δέχεται τυπικά και ουσιαστικά την με αριθμό καταθέσεως 10/2013 έφεση της αναιρεσείουσας εταιρείας.

Εξαφανίζει την 1210/2011 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κω και την μ’ αυτήν συνεκκληθείσα μη οριστική 1401/2009 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου κατά το μέρος που δέχθηκαν την από 18-1-2011 αγωγή των αναιρεσιβλήτων. Δικάζει επί της από 18-1-2011 και με αύξοντα αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 286/ΜΕΙ 69/10-2-2011 αγωγής των αναιρεσιβλήτων εναντίον της αναιρεσείουσας.

Απορρίπτει αυτήν.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Μαΐου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ