Supreme Court partially allows appeal on future damages due to insufficient factual reasoning in lower court judgment.

Απόφαση 924 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 924/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Δ. Α. του Δ., κατοίκου ..., 2) Δ. Α. του Β., κατοίκου ... και 3) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕ", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Αρνέλλο.

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Τ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Θεοδοσίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-5-2008 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 586/2009 εν μέρει οριστική και 873/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 215/2014 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28-7-2014 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 26-11-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των τρίτου και τετάρτου λόγων αναίρεσης κατά το τμήμα, που αφορούν το αγωγικό κεφάλαιο της αναγνωρίσεως της υποχρεώσεως καταβολής των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων, καθενός εις ολόκληρο, στον ενάγοντα και ήδη αναιρεσίβλητο του ποσού των (2.500) ευρώ κάθε μήνα και για διάστημα δέκα (10) ετών, νομιμοτόκως από της επιδόσεως της αγωγής μέχρι εξοφλήσεως και την απόρριψη των λοιπών.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και τη διατήρηση αναστολής της απόφασης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559, αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης με την έννοια της ανεπαρκούς αιτιολογίας αφορά ελλείψεις αναγόμενες αποκλειστικά στη διατύπωση του αιτιολογικού πορίσματος αναφορικά με τη συνδρομή ή μη γεγονότων, που στη συγκεκριμένη περίπτωση συγκροτούν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, έτσι ώστε, από την ανεπαρκή ή αντιφατική έκθεσή τους, να μην μπορεί να κριθεί αν η απόφαση στηρίζεται ή όχι νομικώς (Ολ.ΑΠ 13/1995).

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Άρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκειμένου λόγου αναίρεσης, ελέγχοντας μόνο την προσβαλλόμενη απόφαση και το αιτιολογικό της και όχι το περιεχόμενο άλλων εγγράφων ή αποφάσεων σε εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, δημιουργείται λόγος αναιρέσεως αν παραβιασθεί κανόνας ουσιαστικού δικαίου, συνίσταται δε η παραβίαση στην εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή κανόνα που υπάρχει, όταν εφαρμόζεται ή δεν εφαρμόζεται κατά περίπτωση κανόνας ενώ δεν υπάρχουν ή υπάρχουν, αντίστοιχα, οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, σύμφωνα με τα όσα ανελέγκτως δέχθηκε το δικαστήριο της ουσίας.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται, ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία, είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Τέλος, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, αναφορικά με την εκ 34.500 ευρώ επελθούσα θετική ζημία και την εκ 2.500 ευρώ μηνιαίως επί δέκα έτη μελλοντική θετική ζημία του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου, συνεπεία του τραυματισμού του στο ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...

Ο ενάγων είναι ελεύθερος επαγγελματίας ασκώντας τη δραστηριότητα του εργολάβου δημοσίων έργων, με ειδικότητα Πολιτικού Μηχανικού Δομικών Έργων/ΤΕΙ. Εξ αιτίας του τραυματισμού του δεν μπόρεσε να παρακολουθήσει την εκτέλεση των έργων που είχε αναλάβει πριν από το ατύχημα. Ειδικότερα βρίσκονταν σε εξέλιξη κατά το χρόνο του ατυχήματος έργα, τα οποία είχε αναλάβει με δημόσιους διαγωνισμούς, όπως προκύπτει από τα εξής προσκομιζόμενα και επικαλούμενα από τον ενάγοντα έγγραφα: 1) από την από 31η-05-2006 σύμβαση ανάθεσης από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αχαΐας -Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών του έργου "ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΠΟΔΥΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΑΡΑΒΑΛΙ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΜΕΣΣΑΤΙΔΟΣ" και τα σχετικά με αυτήν έγγραφα, όπως η από 29η-10-2007 βεβαίωση περαίωσης εργασιών, το από 11η.05.2009 πρωτόκολλο προσωρινής και οριστικής παραλαβής της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αχαΐας, Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών και τα με αριθμό 1/16.08.2006, 2/07.11.2006, 3/19.12.2007 και 4/15.10.2009 τιμολόγια, 2) από την από 23η.05.2006 σύμβαση ανάθεσης από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος - Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών του έργου "ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ της ΔΙ.ΔΙ.Ε ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΜΙΣΘΟΥ ΑΚΙΝΗΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΣΤΕΓΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΒΑΡΘΟΛΟΜΙΟΥ (246) ΠΟΥ ΘΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΩΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ" - Εργολαβία: "ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΑ - ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟ" της Εθνικής Τράπεζας και τα σχετικά με αυτήν έγγραφα, όπως οι τέσσερεις λογαριασμοί και πιστοποίηση εργασιών που εκτελέστηκαν, τα με αριθμό 139/05.10.2006, 143/06.02.2007, 155/18.06.2007 και 161/25. 07.2007 τιμολόγια παροχής υπηρεσιών και το από 16.04.2009 πρωτόκολλο παραλαβής, 3) από την από 15η.06.2006 σύμβαση ανάθεσης από τη Γενική Δ/νση Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος - Δ/νση Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης - Τμήμα:

Τεχνική Υπηρεσία Δήμων και Κοινοτήτων του έργου "ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ (Α) στο Δήμο Αροανίας, και τα σχετικά με αυτήν έγγραφα, όπως η με αριθμό πρωτ. 1312/299/08.01.2007 Απόφαση ορισμού επιτροπής για παραλαβή του έργου, η από 12.12.2007 2η Εντολή Πληρωμής, η από 04.12.2007 συνοπτική επιμέτρηση του έργου και τα με αριθμό 142/28.11.2006 και 176/27.12.2007 τιμολόγια παροχής υπηρεσιών, 4) από την από 14η.06.2006 σύμβαση ανάθεσης από τη Γενική Δ/νση Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος - Δ/νση Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης - Τμήμα:

Τεχνική Υπηρεσία Δήμων και Κοινοτήτων του έργου "ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ (Α) στο Δήμο Αροανίας, και τα σχετικά με αυτήν έγγραφα, όπως το από 18.12.2007 έγγραφο για σύσταση επιτροπής για παραλαβή του έργου λόγω περάτωσης των εργασιών, η από 11.12.2007 2η Εντολή Πληρωμής, η από 11.12.2007 συνοπτική επιμέτρηση του έργου και τα με αριθμό 141/28.11.2006 και 176/20.12.2007 τιμολόγια παροχής υπηρεσιών, και 5) η από 17η.08.2006 σύμβαση ανάθεσης από τη Γενική Δ/νση Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος - Δ/νση Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης - Τμήμα:

Τεχνική Υπηρεσία Δήμων και Κοινοτήτων του έργου "ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΤΡΙΠΟΤΑΜΩΝ Δ.Δ. ΨΩΦΙΔΟΣ", η από 11.12.2007 3η Εντολή Πληρωμής, η από 11.12.2007 συνοπτική επιμέτρηση του έργου και τα με αριθμό 160/25.07.2007 και 175/20.12.2007 τιμολόγια παροχής υπηρεσιών. Ο ενάγων προκειμένου να παραδώσει έγκαιρα στους ως άνω εργοδότες τα έργα αυτά που ήδη βρισκόντουσαν σε εξέλιξη κατά το χρόνο του ατυχήματος, αναγκάσθηκε να αναθέσει επ' αμοιβή την παρακολούθησή τους και τη σύνταξη των διάφορων απαιτούμενων εγγράφων σε συναδέλφους του.

Ειδικότερα με το από 19η.09.2006 ιδιωτικό συμφωνητικό παροχής υπηρεσιών που συνήψε με τον Δ. Ν. του Α. Πολιτικό Μηχανικό, ανέθεσε σε αυτόν την παρακολούθηση εκτέλεσης του έργου "ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΠΟΔΥΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΑΡΑΒΑΛΙ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΜΕΣΣΑΤΙΔΟΣ" και του έργου "ΑΝΑΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΔΙ.ΔΙ.Ε ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΜΙΣΘΟΥ ΑΚΙΝΗΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΣΤΕΓΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΒΑΡΘΟΛΟΜΙΟΥ (246) ΠΟΥ ΘΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΩΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ" - Εργολαβία: "ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΑ - ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟ" της Εθνικής Τράπεζας, καθώς και τη σύνταξη των απαιτούμενων εγγράφων, ήτοι σύνταξη επιμετρήσεων, Π.Π.Α.Ε., σύνταξη πιστοποιήσεων και ό,τι άλλο απαιτείται για την ολοκλήρωση των έργων με αμοιβή 7.500 ευρώ, πλέον ΦΠΑ για το πρώτο και 8.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ για το δεύτερο από τα ως άνω έργα.

Δηλαδή η συνολική αμοιβή του Δ. Ν. ανέρχεται στο ποσό των 15.500 ευρώ (7.500 + 8.000) χωρίς να υπολογισθεί ο ΦΠΑ. Από τα ως άνω ποσά κατέβαλε στο Δ. Ν. για το πρώτο έργο το ποσό των 3.570 συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ (3.000 + 570 ΦΠΑ) ευρώ, όπως προκύπτει από τη με αριθμό 19/17.12.2006 Διπλότυπη απόδειξη παροχής υπηρεσιών και για το δεύτερο έργο το ποσό των 2.975 συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ (2.500 + 475 ΦΠΑ) ευρώ, όπως προκύπτει από τη με αριθμό 18/17.12.2006 Διπλότυπη απόδειξη παροχής υπηρεσιών, συνολικά δε κατέβαλε το ποσό των 6.545 (5.500 + 1.045 ΦΠΑ) ευρώ, ενώ εξακολουθεί να οφείλει το ποσό των 10.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ, το οποίο αδυνατεί να καταβάλει.

Περαιτέρω με το από 19η.09.2006 ιδιωτικό συμφωνητικό παροχής υπηρεσιών που συνήψε με τον Α. Τ. του Α. Μηχανολόγο Μηχανικό ΤΕ - ΕΔΕ ανέθεσε σε αυτόν την παρακολούθηση εκτέλεσης του έργου "ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ (Α) στο Δήμο Αροανίας, του έργου "ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΤΡΙΠΟΤΑΜΩΝ Δ.Δ.

ΨΩΦΙΔΟΣ", καθώς και για την ολοκλήρωση των εργασιών (τελειώματα, επιμετρήσεις, Π.Π.Α.Ε., πιστοποιήσεις και λοιπά έγγραφα των έργων α) "ΕΠΙΣΚΕΥΗ - ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΤΙΡΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΚΑΛΑΝΟΥ", β) διάφορα μικρά έργα στο Πανεπιστήμιο Πατρών και στο Νοσοκομείο Πατρών καθώς και τη σύνταξη των απαιτούμενων εγγράφων, ήτοι σύνταξη επιμετρήσεων, Π.Π.Α.Ε., σύνταξη πιστοποιήσεων και ό,τι άλλο απαιτείται για την ολοκλήρωση των έργων με αμοιβή 3.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ για το πρώτο, 3.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ για το δεύτερο, 10.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ για το τρίτο και 3.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ για υπόλοιπα από τα ως άνω έργα.

Από τα ως άνω ποσά κατέβαλε στον Α. Τ. για το πρώτο έργο το συνολικό ποσό των 6.000 (3.000 + 3.000) ευρώ, και για το έργο "ΕΠΙΣΚΕΥΗ - ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΤΙΡΙΟΥ ΠΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΚΑΛΑΝΟΥ", καθώς και για τα μικρά έργα το ποσό των 3.000 ευρώ και συνολικά το ποσό των 10.710 συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ (9.000 + 1.710 ΦΠΑ) ευρώ, όπως προκύπτει από το με αριθμό 199/22.06.2007 τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών καθώς και το ποσό των 8.330 συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ (7.000 + 1.330 ΦΠΑ) ευρώ, όπως προκύπτει από το με αριθμό 208/22.10.2007 τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών του ενάγοντα και συνολικά το ποσό των 19.040 συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ (16.000 + 3.040 ΦΠΑ), ενώ εξακολουθεί να οφείλει το ποσό των 3.000 ευρώ, πλέον ΦΠΑ.

Επομένως θα πρέπει να επιδικασθούν τα ως άνω ποσά στον ενάγοντα και συνολικά το ποσό των 34.540 ευρώ (15.500 + 19.000), δεδομένου ότι ο ενάγων αναφορικά με την ανάθεση σε αυτόν των ως άνω δημοσίων έργων προσκόμισε πλήρη στοιχεία, τα οποία αναλυτικά αναφέρονται πιο πάνω, από τα οποία προκύπτουν η ανάθεση των έργων σε αυτόν και οι ειδικότεροι όροι των συμβάσεων σχετικά με το αρχικό κόστος αυτών, τις τυχόν αναθεωρήσεις, την αμοιβή του ενάγοντος και το χρόνο περάτωσης των εργασιών, όπως και τα πρωτόκολλα παραλαβής των έργων και τα έγγραφα τα σχετικά με τις πιστοποιήσεις και τις εντολές πληρωμής των εργασιών, οι δε περί του αντιθέτου ισχυρισμοί των εναγομένων που προβάλουν με το λόγο έφεσής τους που στρέφεται κατά του ανωτέρω κονδυλίου, όπως ότι ως Πολιτικός Μηχανικός Δομικών Έργων ΤΕΙ δεν μπορεί να αναλάβει την εκτέλεση Δημοσίων Έργων πέραν ορισμένου κόστους και για το λόγο αυτό εμπλέκονται στο έργο άλλοι μηχανικοί, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι κατ' ουσίαν δεδομένου ότι οι ανωτέρω συμβάσεις καθορίζουν λεπτομερειακά τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την εκτέλεση των έργων και εκτός των άλλων ορίζονται και επιβλέποντες μηχανικοί σε κάθε έργο, οι οποίοι όμως δεν υποκαθιστούν τον ενάγοντα σε σχέση με τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει από τις ως άνω συμβάσεις.

Σύμφωνα με την ως άνω έκθεση πραγματογνωμοσύνης ο ενάγων δε θα μπορεί στο μέλλον να ανταποκριθεί πλήρως στα καθήκοντα του πολιτικού μηχανικού, αφού λόγω της κατάστασης της υγείας του δε θα είναι δυνατή η παρουσία του στο εργοτάξιο για την επίβλεψη του εκάστοτε έργου που θα αναλαμβάνει, θα μπορεί όμως να εκτελεί μέρος των καθηκόντων του στο χώρο του γραφείου του (όπως επιμετρήσεις έργων).

Για το λόγο αυτό ο ενάγων θα χρειασθεί να προσλάβει με υπαλληλική σχέση εξαρτημένης εργασίας πολιτικό μηχανικό, ο οποίος θα επιβλέπει τα έργα που θα αναλαμβάνει ο ενάγων για λογαριασμό του τελευταίου, αντί μηνιαίου μισθού 2.500 ευρώ και για το χρονικό διάστημα δέκα (10) ετών από την επίδοση της αγωγής, οπότε ο ενάγων θα θεμελιώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης.

Επομένως το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο ορθώς του επιδίκασε το ως άνω ποσό και οι ισχυρισμοί των εναγομένων που περιέχονται στο λόγο έφεσής τους, που στρέφεται κατά του ανωτέρω κονδυλίου, ότι ο ενάγων δε θα χρειαστεί στο μέλλον να προσλάβει μόνιμα άλλον πολιτικό μηχανικό, διότι το αντικείμενο εργασίας του δεν αφορά χειρωνακτική εργασία και ότι δύναται να εκτελέσει καθιστική εργασία, όπως να εκπονεί όλες τις απαιτούμενες για την εργασία του μελέτες και σχέδια είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι, δεδομένου ότι ακριβώς λόγω του αντικειμένου της εργασίας του, πρέπει να ασκεί άμεση επιστασία και επίβλεψη των έργων που αναλαμβάνει και αυτό απαιτεί να βρίσκεται σε διαρκή κινητικότητα, εξ άλλου η έκθεση πραγματογνωμοσύνης αναφέρεται στη μελλοντική κατάσταση της υγείας του ...".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως μεν τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 298, 929 εδ. γ' ΑΚ και πρέπει ν' απορριφθούν ως αβάσιμοι οι περί του αντιθέτου τρίτος και τέταρτος από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγοι αναίρεσης. Παραβίασε, όμως αυτές, εκ πλαγίου κατά το μέρος, που αφορά το αγωγικό κεφάλαιο της εκ 2.500 ευρώ μηνιαίως επί δέκα έτη μελλοντικής θετικής ζημίας καθόσον διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς τις προϋποθέσεις εφαρμογής των ως άνω διατάξεων των άρθρων 298, 929 εδ.

γ' ΑΚ. Ειδικότερα: α) δεν αναφέρεται ο βαθμός αποδόσεώς του σε σχέση με την βλάβη, που έχει υποστεί καθώς και την πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια αυτής προς την βλάβη του σώματός του, που έχει υποστεί κατά το ένδικο ατύχημα και συγκεκριμένα δεν εξειδικεύεται ο τρόπος κατά τον οποίο η κατά δύο εκατοστά βράχυνση του δεξιού σκέλους επιδρά αρνητικά στην άσκηση του επαγγέλματος του εργολάβου δημοσίων έργων με ειδικότητα Πολιτικού Μηχανικού Δομικών Έργων/ΤΕΙ, που ασκούσε κατά τον χρόνο του ένδικου ατυχήματος, β) δεν αναφέρονται τα προπαρασκευαστικά μέτρα, που είχε λάβει ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος για να αναλάβει αυτός εργασίες, οι οποίες κατά τις συνήθεις περιστάσεις θα τον υποχρέωναν να δεχθεί πρόσθετες εργασίες πολιτικού μηχανικού και γ) δεν εξειδικεύονται ποίες εργασίες ηδύνατο να αναλάβει κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων μόνος ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος πολιτικός μηχανικός και ποίες εργασίες για την ανάληψη και υλοποίηση των οποίων απαιτείτο η πρόσληψη πολιτικού μηχανικού ΑΕΙ ή άλλου μηχανικού ΤΕΙ.

Επομένως οι από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτος και δεύτερος λόγοι αναίρεσης κατά το μέρος που αφορούν το αγωγικό κεφάλαιο της εκ 2.500 ευρώ μηνιαίως επί δέκα (10) έτη μελλοντικής θετικής ζημίας πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι. Αντίθετα ως προς το αγωγικό κεφάλαιο της εκ 34.500 ευρώ επελθούσας θετικής ζημίας το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 298, 929 εδ.

γ' ΑΚ αλλ' ούτε και εκ πλαγίου καθόσον διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς την επελθούσα και την πρόσφορη αιτιώδη συνάφεια της εν λόγω ζημίας προς την βλάβη του σώματός του, που υπέστη κατά το ένδικο ατύχημα. Επομένως οι από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτος και δεύτερος λόγοι αναίρεσης, που αφορούν το εκ 34.500 ευρώ αγωγικό κεφάλαιο της επελθούσας θετικής ζημίας πρέπει ν' απορριφθούν ως αβάσιμοι.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος, που αφορά το αγωγικό κεφάλαιο της εκ 2.500 ευρώ μηνιαίως επί δέκα έτη μελλοντικής θετικής ζημίας του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου. Να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο εκδόσαν την απόφαση ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους Δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο ηττηθείς αναιρεσίβλητος στην δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό. Τέλος σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 495 ΚΠολΔ που προστέθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 12 του Ν. 4055/2012 πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στους κατεθέσαντες - αναιρεσείοντες.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την υπ' αριθμ. 215/2014 απόφαση του Εφετείου Πατρών, όπως στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος της, όπως αναφέρεται στο σκεπτικό, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους Δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στους καταθέσαντες - αναιρεσείοντες. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Μαρτίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ