Supreme Court allows appeal against lower court's application of exemption clause in mutual fund purchase contract.
Greece (EL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court of Greece allowed the appeal against the first-instance judgment regarding a dispute over mutual fund shares. The plaintiff argued that the defendant failed to disclose an exemption clause limiting liability, which the lower court incorrectly applied despite evidence of the plaintiff's ignorance of the contract terms. The court ruled that the lower court violated Article 334(2) of the Civil Code by applying the exemption clause without proper justification, as the plaintiff did not knowingly agree to it.
Legislator headnote
AI generatedArticles 332 and 334(2) of the Civil Code; An exemption clause limiting liability is invalid if the other party did not knowingly agree to it, particularly when the party relied on the agent's representation without reading the contract.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Απόφαση 924 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 924/2007
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
A1' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 5 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :
Της αναιρεσείουσας : Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ALICO - EUROBANK Ανώνυμη Εταιρία Διαχειρίσεως Αμοιβαίων Κεφαλαίων" νυν "ALICO AIG A.Ε.Δ.Α.Κ.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Αλεξίου.
Του αναιρεσιβλήτου : Χ1, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Στο σημείο αυτό ο δικηγόρος Επαμεινώνδας Παπαηλιού δήλωσε ότι ο αναιρεσίβλητος απεβίωσε στις 6-8-2005, όπως προκύπτει από την με αριθμ. ....προσκομισθείσα ληξιαρχική πράξη θανάτου του Δήμου .... και κληρονομήθηκε από τα τέκνα του ... και ...., οι οποίοι συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη, παρίστανται στο ακροατήριο και με διορίζουν πληρεξούσιο δικηγόρο τους.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-10-1996 αγωγή του Χ1, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 309/1998 προδικαστική, 560/2000 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 482/2002 του Εφετείου Πατρών. Μετά από άσκηση αναιρέσεως εκδόθηκε η 827/2004 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την ως άνω εφετειακή απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση στο Εφετείο Πατρών για να δικασθεί εκ νέου, το οποίο στη συνέχεια εξέδωσε την 378/2005 οριστική απόφαση, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 14 Ιουνίου 2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Παπαηλιού ανέγνωσε την από 25 Ιανουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως για τον πρώτο λόγο και για το δύο μέρη αυτού και να απορριφθεί για το δεύτερο λόγο. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Ο αναιρεσίβλητος Χ1, όπως προκύπτει από την .... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Πατρέων, απεβίωσε στις 6-8-2005, οι δε μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του, πρώτος και δεύτερος των αναιρεσιβλήτων, γνωστοποίησαν δια του πληρεξουσίου των δικηγόρου το ως άνω γεγονός με δήλωσή τους που καταχωρίθηκε στα πρακτικά του παρόντος δικαστηρίου, ενώ, περαιτέρω, δήλωσαν ότι επαναλαμβάνουν εκουσίως τη διακοπείσα λόγω του θανάτου δίκη (άρθρ. 286 περ.
α' - 287 παρ. 1 και 290 ΚΠολΔ). Επομένως νομίμως συνεχίζεται η δίκη μεταξύ των ανωτέρω αναιρεσιβλήτων και της αναιρεσείουσας. Κατά το άρθρο 334 ΑΚ, όπως αυτό ίσχυε πριν από την αντικατάσταση της παρ. 2 αυτού με το άρθρο 2 παρ. 2 του ν. 3043/2002, ο οφειλέτης ευθύνεται για το πταίσμα των προσώπων που χρησιμοποιεί για να εκπληρώσει την παροχή, όπως για δικό του πταίσμα (παρ. 1).
Η ευθύνη μπορεί από πριν να περιοριστεί ή να αποκλειστεί, εκτός αν ο δανειστής βρίσκεται στην υπηρεσία του οφειλέτη ή η ευθύνη προέρχεται από την άσκηση επιχείρησης για την οποία προηγήθηκε παραχώρηση της αρχής (παρ. 2). Στην περίπτωση κατά την οποία οι όροι που καθιερώνουν τον περιορισμό ή τον αποκλεισμό της εν λόγω ευθύνης (απαλλακτικές ρήτρες), που μπορεί να αφορούν και σε ευθύνη από πρόστηση, αποτελούν περιεχόμενο εγγράφου, αυτοί είναι έγκυροι εφόσον το έγγραφο υπογράφηκε από τον αντισυμβαλλόμενο εκείνου υπέρ του οποίου έχουν τεθεί.
Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, κρίνοντας σε δεύτερο βαθμό επί της από 30.10.1996 αγωγής του αναιρεσίβλητου κατά της αναιρεσείουσας, με αίτημα να υποχρεωθεί αυτή να του καταβάλει το συνολικό ποσό των 40.000.000 δρχ., ως αποζημίωση για αδικοπραξία που τέλεσε σε βάρος του ο προστηθείς από την ίδια αντιπρόσωπός της στην Πάτρα Μ1, αφού προηγουμένως είχε προηγηθεί αναίρεση με την 827/2004 απόφαση αυτού του Δικαστηρίου της αρχικώς εκδοθείσας 482/2002 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή, αφού, κατά παραδοχή της έφεσης του ενάγοντος, εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, με την οποία αυτή είχε απορριφθεί.
Με τον πρώτο, μέρος πρώτο, εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως, οι αναιρεσείοντες προβάλλουν την αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 334 παρ. 2 ΑΚ, την οποία δεν την εφάρμοσε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της, και περιέλαβε ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το ζήτημα της μη εφαρμογής της σε σχέση με την απαλλακτική ρήτρα της μη ευθύνης προς αποζημίωση της αναιρεσίβλητης.
Από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι αυτή δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η εφεσίβλητη ανώνυμη εταιρεία διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων με την επωνυμία "ALICO EUROBANK", για τη διάθεση μεριδίων του αμοιβαίου κεφαλαίου "ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΜΙΚΤΟ" και του αμοιβαίου κεφαλαίου "ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΤΑΘΕΡΟ", είχε προστήσει, ως αντιπρόσωπο, του υποκαταστήματός της στην ..., τον Μ1, τον οποίο είχε εφοδιάσει με έντυπα αιτήσεων αγοράς μεριδίων.
Ο τελευταίος δεν είχε δικαίωμα να εισπράττει χρήματα από ενδιαφερόμενους επενδυτές. Γι' αυτό και στις παραπάνω αιτήσεις, αναγραφόταν ο τρόπος καταβολής της αξίας αγοράς των μεριδίων, ήτοι α) με επιταγή στο όνομα "ALICO - EUROBANK ΑΕΔΑΚ" και β) με κατάθεση στο όνομα "ALICO - EUROBANK ΑΕΔΑΚ" στις Τράπεζες Ευρωεπενδυτική, Εθνική και Ιονική στους αναφερόμενους λογαριασμούς.
Ο εκκαλών, ενδιαφερόμενος να επενδύσει 1) το ποσό των 10.000.000 δραχμών σε μερίδιο του αμοιβαίου κεφαλαίου "ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΜΙΚΤΟ" και 2) το ποσό των 30.000.000 δρχ. σε μερίδιο του αμοιβαίου κεφαλαίου "ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΤΑΘΕΡΟ", που σύμφωνα με τα προαναφερόμενα διαχειριζόταν η εφεσίβλητη, επισκέφθηκε την 14.10.1995 και 13.1.1996, αντιστοίχως, τον ως άνω αντιπρόσωπό της Μ1 στο υποκατάστημά της στην ...., ο οποίος τον διαβεβαίωσε α) ότι είναι εξουσιοδοτημένος να εισπράττει χρήματα για λογαριασμό της (εφεσίβλητης), ως αντίτιμο της συμμετοχής στα αμοιβαία κεφάλαιά της, β) ότι με την υπογραφή των αντιστοίχων αιτήσεων αγοράς ολοκληρωνόταν η σχετική διαδικασία και γ) ότι οι τίτλοι θα του παραδιδόταν αργότερα, αποκρύπτοντας ότι δεν είχε εξουσία εισπράξεως χρημάτων.
Έτσι, ο εκκαλών πείστηκε στις ψευδείς διαβεβαιώσεις του Μ1, υπέγραψε τις αιτήσεις αγοράς, χωρίς να αναγνώσει το περιεχόμενό τους για τον τρόπο καταβολής της αξίας αγοράς των μεριδίων, και κατέβαλε σ' αυτόν το συνολικό ποσό των 40.000.000 δρχ., τα οποία δεν απέδωσε στην εφεσίβλητη, αλλά τα παρακράτησε και τα ιδιοποιήθηκε παράνομα.
Για την αδικοπραξία αυτή του προστηθέντος, ευθύνεται η προστήσασα αυτόν εφεσίβλητη, καθόσον εκείνος ενήργησε επ' ευκαιρία της ιδιότητός του ως αντιπροσώπου της στη διάθεση των παραπάνω μεριδίων και αντίθετα προς τις εντολές της, ως προς τον τρόπο καταβολής της αξίας τους, που ήταν γνωστός σ' αυτόν και τον απέκρυψε από τον εκκαλούντα, μεταξύ δε της απατηλής συμπεριφοράς του και της παρακράτησης των χρημάτων, υπάρχει εσωτερική συνάφεια, αφού η παρακράτηση αυτή δεν θα γινόταν χωρίς την ιδιότητά του ως προστηθέντος αντιπροσώπου στη διάθεση των εν λόγω μεριδίων.
Περαιτέρω, είναι γεγονός ότι στις ανωτέρω αιτήσεις αναγραφόταν με μικρά γράμματα η φράση ότι "η εταιρεία δεν φέρει καμιά ευθύνη για ποσό που θα καταβληθεί σε μετρητά στον πωλητή". Η απαλλακτική αυτή ρήτρα για την ευθύνη προς αποζημίωση της εφεσίβλητης, είναι επιτρεπτή από τους περιορισμούς των άρθρων 332 και 334 παρ. 2 ΑΚ.
Δεν αποδείχτηκε όμως ότι η εν λόγω ρήτρα αποτέλεσε αντικείμενο συμφωνίας κατά την υπογραφή των παραπάνω αιτήσεων από τον εκκαλούντα, σε τρόπο ώστε να απαλλαγεί η εφεσίβλητη από την ευθύνη της προς αποζημίωση. Αντιθέτως, αποδείχτηκε ότι ο εκκαλών υπέγραψε τις σχετικές αιτήσεις, αγνοώντας ότι συνάπτεται συγχρόνως και τέτοια απαλλακτική ρήτρα, αφού, όπως προαναφέρθηκε, αυτός δεν ανέγνωσε καθόλου το περιεχόμενο των αιτήσεων αυτών, δείχνοντας εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του προστηθέντος ως άνω αντιπροσώπου της, που ήταν γνωστός στη μικρή κοινωνία της πόλης ...., μ' αποτέλεσμα η ανωτέρω ρήτρα να μην είναι ισχυρά".
Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τη διάταξη του άρθρου 334 παρ. 2 ΑΚ, την οποία δεν εφάρμοσε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της, με το να περιλάβει ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες σε σχέση με τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία για τη δικαιολόγηση της εφαρμογής της.
Και αυτό γιατί, ενώ αρχικά δέχεται ότι ο αναιρεσίβλητος υπέγραψε τις αιτήσεις αγοράς μεριδίων αμοιβαίων κεφαλαίων, στις οποίες αναγράφονταν ότι η εταιρεία δεν φέρει καμμιά ευθύνη για το ποσό που θα καταβληθεί σε μετρητά στον πωλητή και συνεπώς η εξουσία του προστηθέντος πωλητού Μ1 συνίστατο μόνο στην πώληση των αμοιβαίων κεφαλαίων και όχι στην είσπραξη των χρημάτων, η οποία καταβολή θα γινόταν με επιταγή στο όνομα "ALICO - EUROBANK ΑΕΔΑΚ" ή με κατάθεση στο όνομα "ALICO - EUROBANK ΑΕΔΑΚ" στις Τράπεζες Ευρωεπενδυτική, Εθνική και Ιονική σε λογαριασμούς που αναφέρονταν στις αιτήσεις, στη συνέχεια δέχεται ότι ο αναιρεσίβλητος - ενάγων δεν έλαβε γνώση των αιτήσεων που ο ίδιος υπέγραψε αποδεχόμενος το περιεχόμενό τους, διότι, λόγω εμπιστοσύνης που είχε προς τον Μ1, δεν τις ανέγνωσε, και έτσι αγνοούσε ότι περιείχαν την προαναφερόμενη απαλλακτική ρήτρα.
Επομένως, ο ως άνω λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος.
Μετά ταύτα, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).
Για τους λόγους αυτούς
Αναιρεί την 378/2005 απόφαση του Εφετείου Πατρών.
Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την απόφαση που αναιρέθηκε. Και
Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Μαρτίου 2007. Και
Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 30 Απριλίου 2007.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ