Supreme Court dismisses equal pay claim for doctors against public hospital based on distinct salary regulations.

Απόφαση 923 / 2010 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 923/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μίμη Γραμματικούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Βασίλειο Λυκούδη, Γρηγόριο Κουτσόπουλο και Δημήτριο Μουστάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Μαριάννας Νίκου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο Κιλκίς", το οποίο εδρεύει στο Κιλκίς και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μάρκο Παπαζήση.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)..., 2)..., 3)..., 4)..., 5)..., 6)..., 7)..., 8)..., 9)..., 10)..., 11)..., 12)..., 13)..., 14)..., 15)..., 16)..., 17)..., 18)..., 19)..., 20)..., 21)..., 22)..., 23)..., 24)... 25)..., 26)..., 27)..., 28)..., 29)..., 30)..., 31)..., 32)..., 33)..., 34)..., 35)..., 36)..., 37)..., 38)..., 39)... και 40).... Εκπροσωπήθηκαν όλοι από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Έλλη Ανδριανάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-6-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κιλκίς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 12/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 16-2-2009 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης, Δημήτριος Μουστάκας ανέγνωσε την από 28-1-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της ένδικης αιτήσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψη της και καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, η μεταξύ εργαζομένων που ανήκουν στην αυτή κατηγορία που παρέχουν την ίδια υπό τις αυτές συνθήκες και προσόντα εργασία, ισότητα της αμοιβής επιβάλλεται όταν πρόκειται για οικειοθελή εργοδοτική παροχή, από την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, που απορρέει τόσο από το άρθρο 288 ΑΚ, όσο και από το άρθρο 22 παραγρ. 1β του ισχύοντος Συν/τος, εφόσον και αυτό επιβάλλει την ισότητα της αμοιβής για παρεχομένη εργασία ίσης αξίας.

Από την αρχή αυτή που καθιερώνει δεν δεσμεύεται μόνο ο νομοθέτης, ως προς την ίση σε σχέση με την αμοιβή μεταχείριση των υπό τις αυτές εν γένει συνθήκες εργαζομένων, αλλά συνάγεται συγχρόνως και κανόνας δημοσίας τάξεως, με τον οποίο παρέχεται απευθείας στον εργαζόμενο το δικαίωμα να αξιώσει από τον εργοδότη του την οικειοθελή παροχή που αυτός καταβάλλει σε άλλο μισθωτό του, ο οποίος ανήκει στην αυτή κατηγορία και παρέχει τις ίδιες, υπό τις αυτές συνθήκες, υπηρεσίες, ανεξάρτητα από το χρόνο προσλήψεως του.

Αντίθετα, όταν πρόκειται για παροχή που χορηγείται με διάταξη νόμου, η ισότητα της αμοιβής επιβάλλεται από το άρθρο 4 παραγρ. 1 του ισχύοντος Συντ/τος όπως και από το άρθρο 22 παραγρ. 1β αυτού, το οποίο αποτελεί ειδικότερη μορφή της αρχής της ισότητας που καθιερώνει το πρώτο και δεσμεύει, όπως εκτέθηκε, και το νομοθέτη.

Διαφοροποιήσεις ωστόσο της εν λόγω αμοιβής επιτρέπονται, επί εκουσίων μεν παροχών όταν αυτές είναι δίκαιες και εύλογες, ως δικαιολογούμενες από τη συνδρομή ειδικού και σοβαρού, κατ' αντικειμενική κρίση, λόγου, επί νομοθετικών δε ρυθμίσεων αν επιβάλλονται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος.

Αντίθετα, δεν παραβιάζεται η ως άνω συνταγματική αρχή, όταν πρόκειται για παροχές προς πρόσωπα, τα οποία τελούν σε διαφορετικές (υπηρεσιακές, μισθολογικές) συνθήκες σε σχέση με άλλους υπαλλήλους. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 13 παρ. 1 του Ν. 2738/1999, ο οποίος εισήγαγε τον θεσμό των συλλογικών διαπραγματεύσεων στη δημόσια διοίκηση " η συλλογική διαπραγμάτευση για ρύθμιση ζητημάτων, των όρων και συνθηκών απασχόλησης υπαλλήλων, που δε ρυθμίζονται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 3 του παρόντος, λόγω συνταγματικών περιορισμών, μπορεί να καταλήγει σε συλλογική συμφωνία", ενώ κατά την παρ. 2 του ίδιου άρθρου " η συμφωνία αυτή δεν αποτελεί συλλογική σύμβαση εργασίας, συνεπάγεται όμως για το δημόσιο ή ΝΠΔΔ η ΟΤΑ:

α) είτε την έκδοση κανονιστικών πράξεων, εφόσον τα θέματα της συμφωνίας μπορεί να ρυθμιστούν κανονιστικώς, βάσει υπάρχουσας σχετικής εξουσιοδότησης, β) είτε την προώθηση σχετικής νομοθετικής ρυθμίσεως των θεμάτων της συμφωνίας". Ακολούθησε η έκδοση του Ν. 3016|2002 " Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέματα μισθολογίου και άλλες διατάξεις", με τον οποίο (για την υλοποίηση των συλλογικών συμφωνιών του άρθρου 13 Ν. 2738| 1999) και με το άρθρο 14 του οποίου ορίσθηκε ότι " με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Οικονομίας, Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και του κατά περίπτωση αρμοδίου Υπουργού, ρυθμίζονται τα θέματα των συλλογικών συμφωνιών, που συνάπτονται κατ' εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 13 Ν. 2738|1999 και αφορούν θέματα μισθών και αμοιβών, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που υπεγράφησαν το 2001.

Με όμοιες αποφάσεις, οι ρυθμίσεις της προηγουμένης παραγράφου είναι δυνατόν να επεκτείνονται, εν όλων ή εν μέρει, και στο λοιπό προσωπικό του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης Ο.Τ.Α) και λοιπών Ν.Π.Δ.Δ., που δεν συμμετείχε στη σύναψη των συλλογικών συμφωνιών του άρθρου 13 Ν. 2738|1999 και μέχρι του ποσού των 176 ευρώ.

Αν καταβάλλονται οπουδήποτε είδους πρόσθετες μισθολογικές παροχές, που υπολείπονται του ποσού των εκατόν εβδομήντα έξι (176) ευρώ, επιτρέπεται να χορηγείται μόνο η διαφορά μέχρι του ποσού αυτού". Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 2470|1997 (ενιαίο μισθολόγιο προσωπικού δημόσιας διοίκησης), "Στις διατάξεις του νόμου αυτού υπάγονται οι μόνιμοι και δόκιμοι πολιτικοί υπάλληλοι:

α) του Δημοσίου, β) της Γραμματείας των Δικαστηρίων και Εισαγγελιών, των Εμμίσθων Υποθηκοφυλακείων και Κτηματολογικών Γραφείων της χώρας, γ) των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α) και λοιπών Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ), κατά δε την παρ. 2 του ίδιου άρθρου "δεν υπάγονται στις διατάξεις του παρόντος νόμου:

α) το διδακτικό προσωπικό των ανωτάτων και τεχνολογικών εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, β) το κύριο προσωπικό του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, γ) οι υπάλληλοι του διπλωματικού κλάδου του Υπουργείου Εξωτερικών καθώς και οι υπάλληλοι της Ειδικής Νομικής Υπηρεσίας και της Ειδικής Νομικής Υπηρεσίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων του ίδιου Υπουργείου, δ) οι γιατροί του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.) και ε) κατηγορίες πολιτικών υπαλλήλων, που δεν εμπίπτουν ευθέως στις διατάξεις του Ν. 1505|1984, όπως τροποποιήθηκαν με το Ν. 1810|1988".

Με το άρθρο 1 παρ. 2, εξάλλου, του Ν. 3205|2003 "ενιαίο μισθολόγιο, προσωπικού δημόσιας διοίκησης" (με το άρθρο 28 του οποίου καταργήθηκαν από 1-1-2004 τα άρθρα 1 έως και 27 και 29 έως 33 του ν. 2470|1997, εκτός από το άρθρο 16 παρ. 2 αυτού), ορίσθηκε ότι "δεν υπάγονται στις διατάξεις του Μέρους Α' του παρόντος νομού: α) κατηγορίες πολιτικών υπαλλήλων, που δεν εμπίπτουν ευθέως στις διατάξεις του Ν. 2470|1997 και β) λοιπές κατηγορίες πολιτικών υπαλλήλων και λειτουργών, που αμείβονται με ειδικά μισθολόγια".

Στην τελευταία αυτή κατηγορία υπάγονται, μεταξύ των άλλων (όπως δικαστικοί λειτουργοί, το κύριο προσωπικό του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, διπλωματικοί υπάλληλοι κ.λπ.) και ιατροί του Εθνικού Συστήματος Υγείας, όπως, α) ρητώς αναφέρεται στο άρθρο 1 παρ. 2 του Ν. 2470|1997 και β) σαφώς συνάγεται από τις διατάξεις των άρθρων 30 Ν. 1397|1983 (Εθνικό Σύστημα Υγείας) και 43 (κεφάλαιο Γ') του Ν. 3205)2003, με τα οποία θεσπίζεται ειδικό μισθολόγιο γι' αυτούς.

Στο ιατρικό προσωπικό του Εθνικού Συστήματος Υγείας, εξάλλου, υπάγονται και οι ειδικευόμενοι ιατροί (άρθρο 38 Ν. 1397)1983 και άρθρο 43 Ν. 3205|2003) καθώς και οδοντίατροι. Περαιτέρω, με βάση το άρθρο 14 Ν. 3016|2002, εκδόθηκε σειρά υπουργικών αποφάσεων , με τις οποίες χορηγήθηκε στους αναφερόμενους σ' αυτές δημόσιους υπαλλήλους "μηνιαία ειδική παροχή", το ύψος της οποίας καθορίσθηκε με αυτές (μέχρι του ποσού των 176 ευρώ).

Κοινό χαρακτηριστικό των εν λόγω Υπουργικών αποφάσεων είναι η αναφορά τους ότι η εν λόγω "ειδική παροχή" χορηγείται στους υπαλλήλους (μόνιμους ή με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου), "των οποίων οι αποδοχές διέπονται από τις διατάξεις του Ν. 2470|1997", δηλαδή (η ειδική αυτή παροχή χορηγήθηκε) στο προσωπικό της δημόσιας διοίκησης, οι αποδοχές του οποίου ρυθμίζονται σύμφωνα με το ενιαίο μισθολόγιο, που καθιερώθηκε με τον εν λόγω νόμο.

Στην προκειμένη περίπτωση, σύμφωνα με την ένδικη αγωγή, αλλά και τις παραδοχές της προσβαλλόμενη απόφασης, οι ενάγοντες προσλήφθηκαν από το εναγόμενο Νοσοκομείο Κιλκίς και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) σ' αυτό ως ειδικευόμενοι ιατροί, κατά τα ειδικότερα στην απόφαση οριζόμενα. Επομένως και σύμφωνα με τα όσα αναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη, οι ενάγοντες δεν δικαιούνται να λάβουν την ειδική ως άνω μηνιαία παροχή, που χορηγήθηκε με βάση το άρθρο 14 του Ν. 3016|2002, εφόσον οι αποδοχές αυτών δεν διέπονταν από το Ν. 2470|1997, αλλά γι' αυτούς και τους εν γένει ανήκοντες στο Εθνικό Σύστημα Υγείας ιατρούς, λόγω της ιδιαιτερότητας του λειτουργήματος τους, των συνθηκών, κάτω από τις οποίες υπηρετούν, της πολύχρονης πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και μετεκπαίδευσης τους και του αυξημένου χρόνου απασχόλησης τους, προβλέφθηκε ιδιαίτερο (ευνοϊκότερο) μισθολόγιο, αρχικά με το Ν. 1397|1983 και, στη συνέχεια με το άρθρο 43 του Ν. 3205|2003.

Συνεπώς, με βάση αυτά, δεν μπορεί να γίνει λόγος για εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση και για τους ενάγοντες, της αρχής της ίσης μισθολογικής μεταχείρισης, που, κατά τα άνω, προβλέπεται από τις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1 και 22 παρ. 1 εδ. β' του Συντάγματος, εφόσον οι ενάγοντες ανήκουν σε εντελώς διαφορετική κατηγορία δημοσίων υπαλλήλων σε σχέση με αυτούς, για τους οποίους προβλέπεται (και χορηγήθηκε) η επίδικη ειδική παροχή του άρθρου 14 Ν. 2470|1997, οι δε συνθήκες εργασίας αυτών (ιατρών), σε σχέση με τους δημόσιους υπαλλήλους, προς τους οποίους αυτή χορηγήθηκε δεν συμπίπτουν ούτε καν προσομοιάζουν. Επομένως, το Εφετείο, με το να δεχθεί τα αντίθετα και να απορρίψει την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία έγινε δεκτή η ένδικη αγωγή, με την οποία οι ενάγοντες ζητούν την καταβολή και σ' αυτούς της ως άνω ειδικής παροχής των 176 ευρώ μηνιαίως, κατ' επίκληση της συνταγματικής αρχής της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφήρμοσε τις ως άνω, συνταγματικές και λοιπές διατάξεις, που, διέπουν την επίδικη αξίωση και, συνεπώς, κατά παραδοχή του μοναδικού λόγου από το άρθρο 560 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ. ένδικης αιτήσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση από το ίδιο Δικαστήριο, του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 12|2009 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κιλκίς

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα απαρτισθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Μαρτίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Μαΐου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ