Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds, remanding case for re-evaluation of insurance limit objection.

Απόφαση 916 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 916/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΥΔΡΟΓΕΙΟΣ Α.Α. και Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λάζαρο Χατζηθέμελη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ7, για τον εαυτό του ατομικά και με την ιδιότητα του ασκούντος από κοινού με την 2η των αναιρεσιβλήτων τη γονική μέριμνα των ανηλίκων θυγατέρων τους... και ..., 2) ...συζύγου Ψ7, για τον εαυτό της ατομικά και με την ιδιότητα της ασκούσας από κοινού με τον 1ο των αναιρεσιβλήτων τη γονική μέριμνα των ανηλίκων θυγατέρων τους ...

και ..., 3) ... κατοίκων ..., 4) ..., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Πολύβιο Λαγουδάκη και κατέθεσαν προτάσεις, 5) Ψ6, η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο, 6) ...., , 7) Ψ3 συζύγου Ψ5, για τον εαυτό της ατομικά και με την ιδιότητα της α) ως ασκούσης από κοινού με τον 8ο των αναιρεσιβλήτων τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου τους..., β) ως καθολικής διαδόχου της Ψ4, 8) Ψ5, για τον εαυτό του ατομικά και με την ιδιότητα του ασκούντος από κοινού με την 7η των αναιρεσιβλήτων τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου τους ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Πολύβιο Λαγουδάκη και κατέθεσαν προτάσεις, 9) Ψ2, η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο, 10) ..., για τον εαυτό του ατομικά και με την ιδιότητα του ασκούντος τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων του ...

και ... , των τελευταίων νομιμοποιουμένων ατομικώς και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων του ..., 11) ..., ατομικώς και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του .., 12) ..., ατομικώς και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Πολύβιο Λαγουδάκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, ο δικηγόρος των ως άνω αναιρεσιβλήτων, αφού έλαβε το λόγο, δήλωσε ότι η υπό στοιχείο 5 αναιρεσίβλητη Ψ6 απεβίωσε στις ...σύμφωνα με την υπ' αριθμό ...ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου Ανατολικού Σελίνου Ιωάννη Παπαγρηγοράκη, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν για λογαριασμό της οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτής α) Ψ7 και β) ...., τους οποίους εκπροσώπησε και κατέθεσαν προτάσεις.

Στην συνέχεια δήλωσε ότι η υπό στοιχείο 5 αναιρεσίβλητη Ψ2, το γένος ..., απεβίωσε στις ...σύμφωνα με την υπ' αριθμό ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου Χανίων Ατντωνίου Κατράκη, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν για λογαριασμό της οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτής α) Ψ5 τον οποίο εκπροσώπησε και κατέθεσε προτάσεις και β) Ψ1, η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 29/6/2002, 31/7/2002 και 10/2/2003 κύριες και τις από 21/5/2003 παρεμπίπτουσες αγωγές που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 66/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 89/2007 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20/4/2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 10/9/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή, κατά το ως άνω μέρος, της κρινόμενης αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθ. 89/2007 αποφάσεως του Εφετείου Κρήτης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από την υπ' αριθμ. ... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ..., που προσκομίζει η αναιρεσείουσα, προκύπτει ότι αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης με την κάτω απ' αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αρχική δικάσιμο της 19-9-2008, των 81/2008 πρακτικών συνεδρίασης του δικαστηρίου τούτου κατά την αρχική αυτή δικάσιμο, και της υπ' αριθ.

πρωτ. 323/3-12-2008 βεβαίωσης της Γραμματείας του Αρείου Πάγου, η οποία βεβαιώνει ότι η συζήτηση της αίτησης κατά την ως άνω αρχική δικάσιμο αναβλήθηκε για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση, καθώς και κλήση προς συζήτηση της αίτησης αναίρεσης, επιδόθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα προς την απολιπόμενη αναιρεσίβλητη Ψ1 υπό την ιδιότητά της ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου της αποβιωσάσης μητέρας της Ψ2.

Επίσης από την ...έκθεση επίδοσης του ίδιου ως άνω δικαστικού επιμελητή, προκύπτει ότι στην ίδια ως άνω αναιρεσίβλητη έχει επιδοθεί νομίμως και εμπροθέσμως αντίγραφο της από 2-12-2008 κλήσης της αναιρεσείουσας με την οποία επαναφέρεται προς συζήτηση η αίτηση αναίρεσης με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού της αναφερόμενης στην αρχή της παρούσας δικασίμου κλήση προς συζήτηση κατ' αυτή.

Η αναιρεσίβλητη όμως αυτή δεν εμφανίσθηκε, κατά την ως άνω συνεδρίαση, κατά την οποία, η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της, από το οικείο πινάκιο. Πρέπει, επομένως, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση, που επισπεύδεται από την αναιρεσείουσα, παρά την απουσία της ως άνω αναιρεσίβλητης.

II. Κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του ν. 489/1976 "περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης", όπως κωδικοποιήθηκε με το ΠΔ 237/1986, "ο κύριος ή κάτοχος αυτοκινήτου κυκλοφορούντος εντός της Ελλάδος επί οδού υποχρεούται να έχη κεκαλυμμένην δι' ασφαλίσεως την εκ τούτου έναντι τρίτων αστικήν ευθύνην, συμφώνως προς τας διατάξεις του παρόντος".

Η παράγραφος 2 του άρθρου 6 του ίδιου νόμου ορίζει τις περιπτώσεις της ασφαλιστικής αυτής κάλυψης, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η έναντι τρίτων αστική ευθύνη λόγω θανατώσεως ή σωματικής βλάβης, ζημιών σε πράγματα και χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης, ενώ, κατά την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου, το ασφαλιστικό ποσό είναι τουλάχιστον ίσο με αυτό που καθορίζει κάθε φορά με αποφάσεις του ο Υπουργός Εμπορίου για κάθε είδους κίνδυνο που υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση.

Επίσης, κατά την παράγραφο 3 του άρθρου 10 του ίδιου νόμου " επί πλειόνων ζημιωθέντων προσώπων, οσάκις το σύνολον των καταβλητέων υπό του υπαιτίου αποζημιώσεων υπερβαίνει το ασφαλιστικόν ποσόν, το δικαίωμα εκάστου τούτων κατά του ασφαλιστού περιορίζεται συμμέτρως, μέχρι συμπληρώσεως του όλου ασφαλιστικού ποσού.

Εάν ο ασφαλιστής τελών εν αγνοία της υπάρξεως ή του μεγέθους άλλων απαιτήσεων ή κατόπιν δικαστικής αποφάσεως κατέβαλεν εις τι των προσώπων τούτων ποσόν ανώτερον του αναλογούντος αυτώ μεριδίου, ο ασφαλιστής υποχρεούται έναντι των λοιπών ζημιωθέντων μόνον μέχρι συμπληρώσεως του ασφαλιστικού ποσού. Τα πρόσωπα ταύτα έχουν δικαίωμα αναγωγής κατά του καθ' υπέρβασιν λαβόντος".

Περαιτέρω, και κατά το άρθρο 5 της Κ4/585/5-4-1978 ΑΥΕ "το ανώτατο όριο ευθύνης του ασφαλιστή κατ' ατύχημα, συμπεριλαμβανομένων των τόκων, των εύλογων δικαστικών δαπανών, ως και των πάσης φύσεως εξόδων, δεν δύναται να υπερβεί τα εις το ασφαλιστήριο αναφερόμενα ποσά, ανεξαρτήτως του αριθμού των καθ' έκαστο ατύχημα ζημιωθέντων.

Περισσότερες της μιας κατ' ατύχημα, εκ της αυτής αιτίας προκληθείσες ζημίες λογίζονται ως ενιαίο ατύχημα". Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι ο ασφαλιστής ευθύνεται έναντι του ζημιωθέντος από τη λειτουργία του ασφαλισμένου αυτοκινήτου με βάση την ασφαλιστική σύμβαση μέχρι του ασφαλιστικού ποσού και σε περίπτωση, κατά την οποία τα ζημιωθέντα πρόσωπα είναι περισσότερα, η ευθύνη του δεν δύναται να υπερβεί "τα εις το ασφαλιστήριο αναφερόμενα ποσά" ως προς όλους τους ζημιωθέντες και για κάθε ασφαλισμένο κίνδυνο, σε περίπτωση δε καταβολής κάποιου ποσού προς ζημιωθέντα, η καταβολή αυτή καταλογίζεται στο ασφαλιστικό ποσό, το σύνολο του οποίου ο ασφαλιστής υποχρεούται να καταβάλει στους παθόντες από το ίδιο ατύχημα.

Αν δε ο ζημιωθείς αξιώνει από τον ασφαλιστή μεγαλύτερο ποσό από αυτό της ασφαλιστικής κάλυψης, νόμιμα ο τελευταίος προτείνει κατ' εκείνου την ένσταση περιορισμού της ευθύνης του μέχρι το ασφαλιστικό ποσό. Για να είναι ορισμένος ο από την προαναφερόμενη διάταξη ισχυρισμός της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας περί μειώσεως δια συμμέτρου περιορισμού της απαιτήσεως για την οποία έχει εναχθεί από το αυτοκινητιστικό ατύχημα, πρέπει να αναφέρεται ότι, πλην της ένδικης απαιτήσεως, υφίστανται και απαιτήσεις εκ του ατυχήματος τούτου και άλλων κατονομαζομένων προσώπων, από την άθροιση των οποίων, συνυπολογιζομένης και της ένδικης απαίτησης, καλύπτεται το ασφαλιστέο ποσό.

Επίσης πρέπει να προσδιορίζεται κάθε μία από τις απαιτήσεις αυτές τόσο κατά το μέγεθος όσο και κατά τη φύση της. Ανάγκη όμως της εξειδίκευσης τους δεν υπάρχει, όταν οι πλείονες απαιτήσεις αντιμετωπίζονται ως υπαγόμενες αποκλειστικώς σε μία κατηγορία, όπως των σωματικών βλαβών και εισάγονται στα πλαίσια ενιαίας δίκης, κατά την οποία συνεκδικάζονται οι περιέχουσες αυτές αγωγές, οπότε το δικαστήριο και οι παράγοντες της δίκης λαμβάνουν γνώση των εκατέρωθεν απαιτήσεων, ο δε περιορισμός της ευθύνης του ασφαλιστή και ο αντίστοιχος σύμμετρος περιορισμός του δικαιώματος κάθε δικαιούχου λαμβάνει χώρα επί τη βάσει των επιδικαζομένων σχετικών κονδυλίων, με απλό μαθηματικό υπολογισμό.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559 αριθ. 14 του ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε απαράδεκτο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 14 του ΚΠολΔ, διότι, κατά τα εκτιθέμενα παρακάτω, το Εφετείο εσφαλμένα απέρριψε, ως αόριστη, την προβληθείσα από αυτή ως εναγομένης ένσταση περιορισμού της ευθύνης της μέχρι του ποσού της ασφαλιστικής καλύψεως για σωματικές βλάβες τρίτων των 484.220 ευρώ, μέχρι το οποίο ασφάλιζε , κατά το ένδικο χρονικό διάστημα, τον κίνδυνο από τη λειτουργία του ζημιογόνου ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου. Από την παραδεκτή κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων και ειδικότερα των πρακτικών δημόσιας συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και των προτάσεων ενώπιον αυτού της εναγομένης ήδη αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, προκύπτει ότι αυτή είχε προτείνει παραδεκτά, κατά τρόπο ευσύνοπτο, προς υπεράσπισή της ως εναγομένης, κατά των τριών αγωγών των αναιρεσίβλητων, την ένσταση περιορισμού της ευθύνης της, μέχρι την εξάντληση του ποσού του ασφαλίσματος, βάσει της ισχυούσης ασφαλιστικής συμβάσεως, το οποίο ανέρχεται στο επικαλούμενο ως άνω ποσό για την κάλυψη των σωματικών βλαβών της επίδικης υπόθεσης.

Ειδικότερα, εναγομένη - αναιρεσείουσα προέβαλε: α) προφορικά ενώπιον του Πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, που καταχωρήθηκε στα πρακτικά αυτού "ένσταση περιορισμού της ευθύνης της μέχρι του ποσού του ασφαλίσματος (165.000.000 δρχ). και αίτημα σύμμετρης ικανοποίησης των δικαιούχων", υπό την προφανή έννοια όλων των εναγόντων των τριών συνεκδικαζομένων αγωγών και β) με τις προτάσεις, τις οποίες κατέθεσε ενώπιον του ως άνω Δικαστηρίου, κατά των εναγόντων των επί μέρους αγωγών, "την ένσταση του περιορισμού της ευθύνης μας μέχρι του ποσού της ασφαλιστικής καλύψεως για σωματικές βλάβες τρίτων των δρχ. 165.000.000 ή 484.200 ευρώ, μέχρι του οποίου ασφάλιζαμε κατά τον ένδικο χρόνο το υπ' αριθμό. ...

Ι.Χ.Ε. επιβατικό αυτοκίνητο, με το προσαγόμενο και επικαλούμενο υπ' αριθμό ... ασφαλιστήριο συμβόλαιο, με διάρκεια 5-8-2000 έως 5-8-2001 και το υπ' αρ. ... ανανεωτήριο, με διάρκεια από 5-8-2001 έως 5-8-2002, και το Ν. 489/76, και δη σύμφωνα με το άρ. 10 παρ.3 του Ν. 489/76, συμμέτρως μεταξύ των πλειόνων ζημιωθέντων, αφού τα αιτήματά τους υπερβαίνουν το ασφαλιστικό ποσό.

Ειδικότερα? Οι Ψ3 δι' αυτήν και για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου της ..., ο Ψ5 για τον εαυτόν του και για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου του ..., η Ψ2 και η Ψ4 με την από 6-8-02 αγωγή τους εναντίον μου αιτούνται το ποσό των 596.338ευρώ η πρώτη, 92.936,9ευρώ ο δεύτερος, 90.000ευρώ για τον υιό των ως άνω ... 30.000 ευρώ, σε κάθε μία από την τρίτη και τέταρτη και τέλος ζητείται να αναγνωριστεί η υποχρέωσή μου να καταβάλω στη Ψ3 190.950 ευρώ.

Επίσης με την από χρονολογία 10-2-03 αγωγή τους οι 5ος, 6ος, 7ος, 8ος, 9ος, και 10ος των αντιδίκων μου αιτούνται να τους καταβάλω: 116.500 € στον 5ο, 115.000 € στον 6°, 174.658,06 € στην 7η, 735.000 € στον 8°, 73.500 € στην 9η και 58.700 € στη 10η. Τέλος, με την υπό χρονολογία 29-6-02 αγωγή τους οι υπόλοιποι των αντιδίκων μας ζητούν να καταβάλω σ' αυτούς:

Στον 11ο το ποσό 118.715, στη 12η το ποσό 115.000 €, στη 13η το ποσό 60.000 €, στη 14η το ποσό των 60.000 €, στον 15ο το ποσό των 60.000 €, στη 16η το ποσό των 60.000 €, στη 17η το ποσό των 20.000 €, στη 18η το ποσό των 20.000 € ...". Υπό τα ως άνω επικαλούμενα πραγματικά περιστατικά η προταθείσα από την αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία ένσταση για μείωση, με σύμμετρο περιορισμό, των απαιτήσεων, για τις οποίες έχει εναχθεί με τις συνεκδικαζόμενες αγωγές από το αυτοκινητικό ατύχημα, κατά το άρθρο 10 παρ. 3 του Ν. 489/1976, είναι πλήρως ορισμένη, αφού περιέχει σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν, ήτοι το μέγεθος και τη φύση όλων των ενδίκων απαιτήσεων, το ασφαλιστέο ποσό, που καλύπτει τις απαιτήσεις της εν λόγω κατηγορίες και ότι το συνολικό ποσό των ενδίκων απαιτήσεων υπερβαίνει το ασφαλιστέο ποσό.

Επομένως, το Εφετείο, με το να απορρίψει την πρωτοδίκως προταθείσα και με λόγο της εφέσεώς του επαναφερθείσα ενώπιόν του ένσταση αυτή του αναιρεσείοντος ως αόριστη, υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθμού 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, κατά το βάσιμο δεύτερο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως.

III. Μετά ταύτα, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το αναφερόμενο ανωτέρω μέρος, ήτοι όσον αφορά την προαναφερθείσα ένσταση και τις συνακόλουθες μεταξύ των παρόντων διαδίκων σχέσεις, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο, που την εξέδωσε, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (ΚΠολΔ 580 παρ. 3, όπως ισχύει), και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 176 και 183 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος, την 89/2007 απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το μέρος που αναιρέθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 31 Μαρτίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Απριλίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ