Supreme Court quashes lower court decision for lack of legal basis due to insufficient reasoning on marital contribution.

Απόφαση 915 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 915/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Nοεμβρίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Οικονόμου .

Της αναιρεσιβλήτου : ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σωτήριο Μπρεγιαννό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-9-2001 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2837/2002 μη οριστική, 5792/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7352/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 7352/2007 αίτησή του και τους από 28-9-2009 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 29-10-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της απόφασης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψη τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του, στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Φέρονται προς συζήτηση η από 3-1-2008 αίτηση αναιρέσεως και οι παραδεκτά ασκηθέντες με αυτοτελές δικόγραφο από 28-9-2009 πρόσθετοι λόγοι αυτής, αντίγραφο των οποίων επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσίβλητη, όπως προκύπτει τούτο από την υπ' αριθμ. 4267Γ/30-0-2009 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ....

Επειδή, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως ιδρύεται, όταν από τις αιτιολογίες της δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι νόμιμοι όροι της ουσιαστικής διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή δεν συντρέχουν, ώστε να αποκλείεται η εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ελλιπείς και αντιφατικές ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ή όταν η διατύπωση της απόφασης είναι ενδοιαστική, ώστε το πόρισμα να μην είναι αναμφίβολο.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τις διατάξεις του άρθρου 1400 ΑΚ, προϋποθέσεις της αξιώσεως του συζύγου προς συμμετοχή στα αποκτήματα του άλλου είναι: 1) η λύση ή ακύρωση του μεταξύ των διαδίκων υπάρχοντος γάμου ή διάσταση των συζύγων μεγαλύτερη των τριών ετών, 2) αύξηση της περιουσίας του υπόχρεου συζύγου αφ' ότου τελέσθηκε ο γάμος και 3) συμβολή με οποιονδήποτε τρόπο του δικαιούχου συζύγου στην ανωτέρω αύξηση της περιουσίας του υποχρέου.

Ως προς την τελευταία αυτή προϋπόθεση, είναι αναγκαίος ο καθορισμός, στην αγωγή και στην απόφαση, του είδους της συμβολής, της αξίας και του αιτιώδους συνδέσμου αυτής με την αύξηση της περιουσίας του υποχρέου, της αποτιμήσεως της αυξήσεως της τελικής συνολικής περιουσίας του υποχρέου υπολογιζόμενης κατά τον χρόνο λύσεως ή ακυρώσεως του γάμου ή της συμπληρώσεως της τριετούς διαστάσεως, οπότε και γεννιέται η σχετική αξίωση.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το εφετείο, κατ' αποδοχή της εφέσεως της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης και αντίστοιχη απόρριψη της εφέσεως του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος, δέχθηκε ως βάσιμη κατά ένα μέρος την αγωγή του τελευταίου περί συμμετοχής του στην επαύξηση της περιουσίας της αναιρεσίβλητης συζύγου του, επιδικάζοντας σ' αυτόν το ποσό των 17.050,62 ευρώ, αφού προηγουμένως εξαφάνισε την απόφαση του Πρωτοδικείου, με την οποία είχε επιδικάσθει μεγαλύτερο του ανωτέρω ποσό.

Για τον σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: Οι διάδικοι τέλεσαν στο ... τη 2-3-1991 νόμιμο γάμο, από τον οποίο δεν απέκτησαν τέκνα, ο γάμος δε αυτός μέχρι τον χρόνο άσκησης της υπό κρίση αγωγής δεν είχε λυθεί αμετάκλητα. Η έγγαμη συμβίωσή τους διασπάσθηκε την 8-5-1998 με την αποχώρηση του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος από τη συζυγική κατοικία.

Κατά τον χρόνο τέλεσης του γάμου τους, η εναγομένη είχε το δικαίωμα ανεγέρσεως μιας οριζόντιας ιδιοκτησίας (μεζονέτας),ήτοι πρώτου και δευτέρου ορόφου, συνολικής επιφανείας 164,40 τ.μ. επί του βορείου τμήματος ενός οικοπέδου, κειμένου στο ... επί της οδού ..., επιφανείας 464,30τ.μ

Κατά τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης των διαδίκων και συγκεκριμένα από τις αρχές του έτους 1992 έως και τον Μάιο του έτους 1995 ανεγέρθηκε επί του τμήματος αυτού του οικοπέδου, βάσει της υπ' αριθ. ... οικοδομικής άδειας, ένα διώροφο διαμέρισμα (μεζονέτα), αποτελούμενο από πρώτο και δεύτερο όροφο, με συνολικά πέντε δωμάτια, δύο W.C και κουζίνα, συνολικής επιφανείας 176,80 τ.μ.

Από την από 5-5-2006 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού ..., ο οποίος, ως συνεργάτης, ανέλαβε μαζί με τον πολιτικό μηχανικό και εξάδελφο του ενάγοντα ... την έκδοση της προαναφερόμενης οικοδομικής άδειας και την επίβλεψη των εργασιών, καθώς και από την από 1-9-2001 αναλυτική κατάσταση του κόστους ανέγερσης της οικοδομής του ανωτέρω πολιτικού μηχανικού ..., την οποία επιβεβαιώνει και με την κατάθεση του ως μάρτυρος του ενάγοντος, απεδείχθη ότι το συνολικό κόστος των εργασιών για την ανέγερση και αποπεράτωση της ως άνω οικοδομής ανήλθε στο ποσό των 30.000.000 δραχμών ή 88.041 Ευρώ....

Απεδείχθη περαιτέρω ότι κατά τον χρόνο ανέγερσης της εν λόγω οικοδομής οι αποδοχές του ενάγοντος, ο οποίος εργαζόταν ως εμπορικός αντιπρόσωπος στην εταιρία ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΕΒΕ, κατά το έτος 1992 (και όχι 1972 όπως από προφανή παραδρομή αναφέρεται στην προσβαλλόμενη) ανέρχονταν στο ποσό των 2.706.197 δραχμών και της εναγομένης (ψυχιάτρου στο ...) στο ποσό των 4.288.273 δραχ.

Το έτος 1993, του ενάγοντος, στο ποσό των 2.947.596 δραχμών και, της εναγομένης, σ' αυτό των 4.449.953 δραχ. Το έτος 1994, του ενάγοντος, στο ποσό των 3.769.081 δραχμών και, της εναγομένης, στο ποσό των 4.570.679 δραχμών και το έτος 1995, του ενάγοντος, στο ποσό των 4.085.369 δραχμών και, της εναγομένης, σ'αυτό των 4.643.053 δραχμών. Στα δηλωθέντα εισοδήματα του ενάγοντος περιλαμβάνονται και τα μισθώματα που εισέπραττε αυτός από την εκμίσθωση 6 διαμερισμάτων του στην ... (οδός ...), τα οποία απέκτησε από κληρονομιά του πατέρα του κατά τα 3/4 εξ αδιαιρέτου, το δε υπόλοιπο 1/4 κατά ψιλή κυριότητα από γονική παροχή της μητέρας του το έτος 1993.

Απεδείχθη, επίσης, ότι τα έτη 1992-1995 η εναγομένη είχε πρόσθετο εισόδημα 1.000.000 δραχμών ετησίως από πλασματικές εφημερίες, δεν απεδείχθη δε ότι αυτή εισέπραττε συνολικά το ποσό του 1.500.000 ετησίως από επισκέψεις ασθενών κατ' οίκον... Απεδείχθη, επίσης, ότι κατά το επίδικο χρονικό διάστημα ο ενάγων κατέβαλε το ποσό των 200.000 δραχμών μηνιαίως ως διατροφή των δύο ανήλικων τέκνων του από προηγούμενο γάμο, καθώς και διάφορα ποσά σε ΔΟΥ προς εξόφληση χρεών του θανόντος πατέρα του από ξενοδοχειακή επιχείρηση....

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ο ενάγων κατά τα έτη 1992-1993, λόγω των ως άνω οικονομικών του υποχρεώσεων, δεν ηδύνατο να συμβάλει με τα εισοδήματα του στην ανέγερση της επίδικης οικίας.... Έκτοτε όμως και δη κατά τα έτη 1994 και 1995 συνέβαλε αυτός στην ανέγερση της εν λόγω οικίας, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα παρακάτω.

Ειδικότερα, απεδείχθη ότι, δυνάμει του υπ'αριθ. ... συμβολαίου της συμ/φου Καλλιθέας Αναστασίας Γεωργάκη - Ρούσσου, ο ενάγων πώλησε το υπό στοιχεία Β-1 διαμέρισμα του ανωτέρω κληρονομιαίου ακινήτου του επί της οδού .., αντί δηλωθέντος στο συμβόλαιο τιμήματος 10.000.000 δραχμών, από το ποσό δε αυτό διατέθηκε από τον ενάγοντα για την ολοκλήρωση της ανέγερσης και αποπεράτωσης της ανωτέρω οικοδομής το ποσό των 5.000.000 δραχμών....

Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν απεδείχθησαν οι ισχυρισμοί του ενάγοντος ότι για τον ως άνω σκοπό διέθεσε και το ποσό των 7.000.000 δραχμών, προερχόμενο από δωρεά της μητέρας του. Επίσης δεν απεδείχθησαν οι ισχυρισμοί της εναγομένης ότι για την ανέγερση της οικοδομής αυτής βοήθησαν οικονομικά οι γονείς και ο παππούς της και έτσι αυτή ολοκληρώθηκε μόνο με δικά της αποκλειστικά χρήματα, δεδομένου ότι από κανένα έγγραφο στοιχείο δεν απεδείχθη κάτι τέτοιο.........Επίσης, δεν απεδείχθησαν οι ισχυρισμοί της εναγομένης, ότι ο πατέρας της εισέπραξε κατά το επίδικο διάστημα από πώληση εμπορικού του καταστήματος στο ...

το ποσό των 20.000.000 δραχμών, το οποίο εν συνεχεία της παρέδωσε, αφού από κανένα αποδεικτικό στοιχείο (συμβ/κό έγγραφο πώλησης κλπ.) δεν απεδείχθη ότι έλαβε χώρα πώληση ακινήτου. Εξ άλλου, από τουλάχιστον ένα μέρος των προσκομιζόμενων αποδείξεων (αποδείξεις, τιμολόγια κλπ.), που αφορούν την ανέγερση της εν λόγω οικοδομής, προκύπτει ότι οι σχετικές καταβολές εγένοντο με χρήματα του ενάγοντος (βλ.

τις καταθέσεις των μαρτύρων του ενάγοντος οι οποίοι αναφέρουν με κατηγορηματικότητα ότι όλες οι καταβολές έγιναν με χρήματα του ενάγοντος)

Βάσει των προεκτεθέντων, ο ενάγων συνέβαλε στην ανέγερση του ως άνω ακινήτου της εναγομένης με την καταβολή του ποσού των 5.000.000 δραχμών συνολικά, η συμβολή του δε αυτή ανέρχεται σε ποσοστό 16,6% της όλης δαπάνης κατασκευής. Δεχθέν ακολούθως το Εφετείο, ότι κατά τον χρόνο συμπληρώσεως της τριετούς διαστάσεως των συζύγων αλλά και κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής η αξία της ανεγερθείσης οικοδομής, μη υπολογιζόμενης της αξίας του οικοπέδου, ανερχόταν στο ποσό των 35.000.000 δραχμών, έκρινε ότι η αξίωση του ήδη αναιρεσείοντος, με βάση το ποσοστό της συμβολής του στην περιουσιακή επαύξηση της αναιρεσίβλητης συζύγου του, ανέρχεται στο ποσό των 5.810.000 δραχμών.

Υπό τις εκτεθείσες παραδοχές της, η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης, εξαιτίας ελαττώματος της αιτιολογίας της ως προς το ουσιώδες ζήτημα της συμβολής του αναιρεσείοντος στην περιουσιακή επαύξηση της αναιρεσίβλητης, καθόσον δεν καλύπτεται, χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις ούτε με πληρότητα και σαφήνεια, το πραγματικό του εφαρμοστέου εδώ κανόνα ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 1400 του ΑΚ, τον οποίο η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες.

Ειδικότερα, ως προς τη συνεισφορά των διαδίκων στην απόκτηση του ανωτέρω περιουσιακού στοιχείου και την αντίστοιχη οικονομική δυνατότητά τους, το Εφετείο, ενώ δέχεται ότι το κόστος ανέγερσης της οικοδομής ανήλθε στο ποσό των 30.000.000 δραχμών, ότι η αναιρεσίβλητη συνέβαλε μόνο με τις αποδοχές της ως ιατρού συμποσούμενες στο ποσό των 17.951.958 δραχμών, πλέον της αμοιβής της για τις εφημερίες ανερχόμενης στο ποσό των 4.000.000 δραχμών για το χρονικό διάστημα των ετών 1992-1995 και ότι ο αναιρεσείων συνέβαλε μόνο με το ποσό των 5.000 000 δραχμών, δεν προσδιορίζει την πηγή προελεύσεως του υπόλοιπου ποσού του συνολικού κόστους ανεγέρσεως της οικοδομής, ούτε το ποσό που συνεισέφερε εκάτερος των διαδίκων για την αντιμετώπιση των εν γένει οικογενειακών αναγκών, αλλ'ούτε και το ποσό που δαπάνησε η αναιρεσίβλητη για τις ατομικές της ανάγκες, ενόψει της διαπιστώσεώς του ότι αυτή διέθεσε το σύνολο των αποδοχών της για την ανέγερση της οικοδομής.

Επίσης, ενώ δέχεται ότι "από ένα μέρος τουλάχιστον των προσκομιζόμενων αποδείξεων που αφορούν την ανέγερση της εν λόγω οικοδομής προκύπτει ότι οι σχετικές καταβολές εγένοντο με χρήματα του ενάγοντος", αντιφατικά δέχεται περαιτέρω, παραπέμποντας στις καταθέσεις των μαρτύρων του αναιρεσείοντος, ότι αυτοί (μάρτυρες) "με κατηγορηματικότητα αναφέρουν ότι όλες οι καταβολές έγιναν με χρήματα του ενάγοντος", χωρίς να διευκρινίζει εν τέλει ποιο ποσό αφορούν "οι σχετικές καταβολές" του αναιρεσείοντος.

Επομένως, οι συναφείς και αλληλοσυμπληρούμενοι υπό στοιχείο δ λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως και δεύτερος πρόσθετος λόγος, με τους οποίους προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ. για έλλειψη νόμιμης βάσης, είναι βάσιμοι. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκούσης της έρευνας του πρώτου λόγου της αιτήσεως και του πρώτου πρόσθετου λόγου και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω κρίση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο όμως από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, με παράλληλη καταδίκη της αναιρεσίβλητης στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 7352/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος εκ χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 23 Μαρτίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 25 Μαΐου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ