Supreme Court dismisses appeal discussion due to failure to summon an intervening party for the hearing.

Απόφαση 908 / 2020 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 908/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή, Αναστασία Περιστεράκη-Εισηγήτρια, Λάμπρο Καρέλο, Ανθή Γκάμαρη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 22 Ιανουαρίου 2020 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:...., νομίμως εκπροσωπουμένου, που εδρεύει στην ... 2.Αγροτικού Δασικού Συνεταιρισμού με την επωνυμία "... Συνεταιρισμός ..." που εδρεύει στο ΤΚ ..., νομίμως εκπροσωπουμένου, 3. Αγροτικού Συνεταιρισμού με την επωνυμία " ... ..." που εδρεύει στο ..., νομίμως εκπροσωπουμένου, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Λουκά Δρόσο.

Των αναιρεσίβλητων:1.Ε. χήρας Δ. Κ., θυγ. Χ. Μ., 2.Κ. Δ. Κ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο Δημήτριο Σαμαρτζή, ο οποίος δήλωσε ότι η 1η αναιρεσείουσα απεβίωσε και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζει ο 2ος αναιρεσείων ως μοναδικός καθολικός διάδοχός της, 3.Ο. θυγ. Δ. Κ., που δεν παραστάθηκε. Υπέρ Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σωτηρία Κοσμά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-10-2000 αγωγή των ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Τρικάλων.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 40/2002 μη οριστική, 57/2004 οριστική ίδιου Δικαστηρίου, 228/2007 και 96/2012 μη οριστική, 193/2017 οριστική του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 14-12-2017 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Οι πληρεξούσιοι των διαδίκων ζήτησαν να γίνουν δεκτά τα αιτήματά τους, καθένας δε να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη .

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το άρθρο 576 παρ. 1 και 2 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως, αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπόμενου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για συζήτηση επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ,ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί .Εξάλλου ,από τις διατάξεις των άρθρων 286 περ. α, 287, 291 και 292 ΚΠοΛΔ, που εφαρμόζονται, κατά το άρθρο 573 παρ. 1ΚΠολΔ, και στην αναιρετική διαδικασία, συνδυαζόμενες και προς αυτές (διατάξεις) των άρθρων 1846 και 1847 ΑΚ προκύπτει ότι η δίκη διακόπτεται, πλην άλλων, και στην περίπτωση κατά την οποία, μετά την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως και μέχρι να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, αποβιώσει κάποιος διάδικος.

Η διακοπή επέρχεται από τη γνωστοποίηση προς τον αντίδικο του διαδίκου υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή, του λόγου της διακοπής, η οποία πρέπει να γίνει είτε με επίδοση δικογράφου είτε με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή εκτός ακροατηρίου κατά την επιχείρηση της διαδικαστικής πράξεως από εκείνον που έχει δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη ή και από εκείνον που μέχρι τη στιγμή της επελεύσεως του θανάτου ήταν πληρεξούσιος του θανόντος διαδίκου και, επομένως, ο αντίδικος εκείνου του διαδίκου που πέθανε δεν νομιμοποιείται να προβεί στη γνωστοποίηση του θανάτου του ούτε η τυχόν τέτοια δήλωση του επιφέρει τη βίαιη διακοπή της δίκης.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 101 ΚΠοΛΔ, σε περίπτωση θανάτου εκείνου που έδωσε την πληρεξουσιότητα, αυτή παύει μόνον αφότου επέλθει διακοπή της δίκης. Από αυτά παρέπεται ότι από το θάνατο του διαδίκου (ο οποίος αποτελεί λόγο διακοπής της δίκης), μέχρι τη γνωστοποίησή του οι διαδικαστικές πράξεις που διενεργήθηκαν στο όνομα του θανόντος δεν πάσχουν από ακυρότητα (ΑΠ1413/2003).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη .../12-11-2019 έκθεση επίδοσης του Δικαστικού Επιμελητή στο Εφετείο Πειραιά, με έδρα το Πρωτοδικείο Πειραιά, Κ. Κ. αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης για την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στην τρίτη αναιρεσίβλητη Ο.

Κ. με θυροκόλληση. Κατά την εκφώνηση και συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης η ανωτέρω τρίτη αναιρεσίβλητη δεν εμφανίστηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο και δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση ,ενώ ο δεύτερος αναιρεσίβλητος Κ. Κ. παρέστη και δήλωσε το θάνατο της πρώτης αναιρεσίβλητης Ε.

Κ. στο ακροατήριο του δικαστηρίου τούτου, δηλώνοντας, περαιτέρω, ότι συνεχίζει τη δίκη ως μοναδικός κληρονόμος της ανωτέρω μητρός του, καθόσον η αδελφή του Ο. Κ., τρίτη αναιρεσίβλητη αποποιήθηκε την επαχθείσα σ'αυτήν κληρονομιά. Από τα νόμιμα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα έγγραφα και δη την από 4-7-2016 ληξιαρχική πράξη θανάτου του Δήμου Π.

Φαλήρου, το με αριθ. πρωτ. ...19-10-2016 πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών του Δήμου Π. Φαλήρου, τα με αριθ πρωτ .../3-2-2017 και .../2-10-2018 πιστοποιητικά και την.../25-10-2016 έκθεση καταχώρησης δήλωσης αποποίησης κληρονομιάς του Ειρηνοδικείου Αθηνών προκύπτει ότι η Ε. Κ., πρώτη αναιρεσίβλητη, αποβίωσε στις 2-7-2016, χωρίς διαθήκη και κατέλειπε μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους τα τέκνα της Κ.

και Ο., από τους οποίους η τελευταία αποποιήθηκε νομότυπα την επαχθείσα σ'αυτήν κληρονομιά. Κατόπιν τούτου το δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία της απολειπόμενης τρίτης αναιρεσίβλητης και να συνεχισθεί η διακοπείσα δίκη λόγω θανάτου της Ε. Κ. από τον άνω μοναδικό κληρονόμο της Κ.

Κ. Περαιτέρω, στο άρθρο 82 ΚΠοΛΔ ορίζεται ότι ο προσθέτως παρεμβαίνων έχει δικαίωμα να ενεργήσει όλες τις διαδικαστικές πράξεις που επιτρέπονται στη δίκη προς το συμφέρον εκείνου για την υποστήριξη του οποίου ασκήθηκε η παρέμβαση και έχει υποχρέωση να δεχθεί τη δίκη στη θέση που βρίσκεται κατά το χρόνο της παρέμβασής του και ότι αποφάσεις και δικόγραφα που επιδίδονται στους κυρίους διαδίκους πρέπει να επιδίδονται και σ' εκείνον που άσκησε πρόσθετη παρέμβαση.

Εξάλλου κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 110 παρ. 2 ΚΠολΔ "οι διάδικοι έχουν δικαίωμα να παρίστανται σε όλες τις συζητήσεις της υπόθεσης, ακόμα και όταν γίνονται κεκλεισμένων των θυρών και πρέπει για το σκοπό αυτό να καλούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου", κατά δε τη διάταξη του άρθρου 81 παρ. 3 ΚΠολΔ "ο παρεμβαίνων καλείται στις επόμενες διαδικαστικές πράξεις από το διάδικο που επισπεύδει τη δίκη, σε περίπτωση δε πρόσθετης παρέμβασης έχει δικαίωμα να προτείνει την έλλειψη της κλήτευσης και ο διάδικος για την υποστήριξη του οποίου ασκήθηκε η παρέμβαση".

Τούτο δε είναι εύλογο διότι και ο προσθέτως παρεμβαίνων είναι ανάγκη να ενημερώνεται για την εξέλιξη της δίκης που ανοίγεται με την άσκηση του ενδίκου μέσου της αναίρεσης και να ασκεί τα νόμιμα δικαιώματά του, δοθέντος ότι χωρίς την κλήτευσή του παραβιάζεται η αρχή της εκατέρωθεν ακρόασης, ειδική εφαρμογή της οποίας περιέχουν οι προαναφερθείσες διατάξεις.

Περαιτέρω, από τις ίδιες, ως άνω διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 20 παρ. 1 του Συντάγματος που ορίζει ότι "καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σ' αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή τα συμφέροντά του" και του άρθρου 558 ΚΠολΔ σαφώς προκύπτει ότι κατά του προσθέτως παρεμβαίνοντος στη δίκη, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση δεν απευθύνεται κατ' αρχήν η αναίρεση, διότι αυτός δεν.

είναι κύριος διάδικος, ο προσθέτως παρεμβάς όμως πρέπει να καλείται στη συζήτηση της αναίρεσης. Σε αντίθετη περίπτωση η συζήτηση της τελευταίας κηρύσσεται απαράδεκτη (ΑΠ 447/2017, ΑΠ 436/2016), εκτός αν η πρόσθετη παρέμβαση απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, οπότε ο παρεμβάς δεν καλείται στις περαιτέρω διαδικαστικές πράξεις (ΑΠ 2192/2013), το δε απαράδεκτο της συζήτησης της αίτησης, ως αναφερόμενο στην προδικασία, λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από τον Άρειο Πάγο.

Εξάλλου, από τα άνω άρθρα 20 του Συντάγματος 1975 και 110 του ΚΠολΔ σε συνδυασμό με το άρθρο 6 παρ.1 της Ευρ.ΣΔΑ που κυρώθηκε με το ν.δ. 53/1974με το οποίο ορίζεται ότι "παν πρόσωπο έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσή του δικασθή δικαίως, δημοσία και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και μερολήπτου δικαστηρίου....", προκύπτει ότι κάθε διάδικος δικαιούται να παρίσταται στις επισπευδόμενες από άλλο διάδικο δικαστικές πράξεις επί της υποθέσεώς του και πρέπει να κλητεύεται προς τούτο υπό την προθεσμία και τις διατυπώσεις που τάσσει ο νόμος.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τα άρθρα 80 επόμ. ΚΠολΔ, επί απλής πρόσθετης παρεμβάσεως, ο υπερ ού αυτή κύριος διάδικος (ενάγων ή εναγόμενος), αν δεν συντρέξουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 85ΚΠολΔ για να πάρει τη θέση του ο προσθέτως παρεμβάς, εξακολουθεί να είναι υποκείμενο της έννομης σχέσεως της δίκης και μετά την άσκηση της εν λόγω παρεμβάσεως, επί ενδίκων δε μέσων, τα οποία ασκεί προς το συμφέρον του ο προσθέτως παρεμβάς κατά τα άρθρα 502 παρ.3, 516 παρ.1, 542 παρ.1, 556 παρ.1ΚΠολΔ, αυτός καταλαμβάνει αντιστοίχως τη θέση του ανακόπτοντος, εκκαλούντος, αιτούντος την αναψηλάφηση, αναιρεσείοντος και συνεπώς πρέπει, κατά τις προδιαληφθείσες διατάξεις των άρθρων 20 του Συντάγματος 1975, 6 παρ.1 της Ευρ.

ΣΔΑ και 110 του ΚΠολΔ, να καλείται για να συμμετάσχει στη συζήτηση αυτών, όταν αυτή επισπεύδεται από τον αντίδικο του ή τον υπέρ αυτού προσθέτως παρεμβάντα. Αντίθετη λύση, επιτρέπουσα τη συζήτηση του ασκηθέντος από τον προσθέτως παρεμβάντα ένδικου μέσου μεταξύ τούτου και του αντιδίκου του υπερού η πρόσθετη παρέμβαση, χωρίς κλήτευση του μη παραστάντος υπερού η παρέμβαση κυρίου διαδίκου, δεν συνάγεται από το άρθρο 82 εδάφιο τελευταίο του ΚΠολΔ, κατά το οποίο αποφάσεις και δικόγραφα που επιδίδονται στους κύριους διαδίκους πρέπει να επιδίδονται και σε εκείνον που άσκησε πρόσθετη παρέμβαση, αφού η διάταξη αυτή απλώς προνόησε και ρύθμισε θέματα που λόγω της θέσεως του προσθέτως παρεμβάντος στη δίκη θα μπορούσαν να εκληφθούν ως μη καλυπτόμενα από τη γενική διάταξη του άρθρου 110 του ίδιου κώδικος (ΑΠ750/2019).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, προκύπτει ότι κατά τη συζήτηση της ένδικης διαφοράς στο Τριμελές Εφετείο Λάρισας, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη, με την από 14/12/2017 αίτηση αναίρεσης, υπ' αριθ. 193/2017 απόφασή του, ασκήθηκε η από 10-11-2015 πρόσθετη, υπέρ του εφεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, παρέμβαση, των: 1....

και ήδη …, 2.... Συνεταιρισμού ..., 3…. Αγροτικού Δασικού Συνεταιρισμού ... και 4….Αγροτικού Δασικού ... -..., οι οποίοι παρέστησαν ενώπιον του άνω Εφετείου δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Θεμιστοκλή Λιακόπουλου. Η άνω πρόσθετη δε παρέμβαση κρίθηκε παραδεκτή. Όμως, δεν προκύπτει κλήτευση για να παραστούν κατά τη συζήτηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης στη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, τόσο του υπέρ ου η πρόσθετη παρέμβαση Ελληνικού Δημοσίου όσον και του τέταρτου παρεμβάντος ......>.

Και ναι μεν το Ελληνικό Δημόσιο παρίσταται νομίμως ενώπιον του δικαστηρίου τούτου, όμως δεν συμβαίνει το ίδιο με τον τέταρτο προσθέτως παρεμβάντα υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου άνω Συνεταιρισμό. Επομένως, εφόσον δεν προκύπτει νόμιμη κλήτευση του παραπάνω προσθέτως παρεμβάντος υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, είτε με την επίδοση δικογράφου στον ίδιο νόμιμα εκπροσωπούμενο, είτε στον παραστάντα ενώπιον του άνω Εφετείου δικηγόρο Θεμιστοκλή Λιακόπουλο, που σύμφωνα με το άρθρο 143 § 1 ΚΠοΛΔ, (όπως αντικ.

από το άρθ. 1 άρθ. Πρώτο § 2 ν. 4335/2015) είναι αντίκλητός του μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης, αυτός δε (προσθέτως παρεμβάς) δεν εμφανίσθηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά της που ήταν γραμμένη στο πινάκιο, πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της αναίρεσης ως προς όλους τους διαδίκους.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της από 14-12-2017 αίτησης για την αναίρεση της υπ' αριθ. 193/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 29 Απριλίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 18 Αυγούστου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ