Supreme Court dismisses appeal due to failure to legally summon additional intervenors for hearing.

Απόφαση 907 / 2020 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 907/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή, Αναστασία Περιστεράκη-Εισηγήτρια, Λάμπρο Καρέλο, Ανθή Γκάμαρη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 22 Ιανουαρίου 2020 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σωτηρία Κοσμά, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους που ανακάλεσε την από 14-1-2020 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ και παραστάθηκε στο ακροατήριο .

Των αναιρεσίβλητων:1.Ε. χήρας Δ. Κ., θυγ. Χ. Μ., 2Κ. Δ. Κ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο Δημήτριο Σαμαρτζή, ο οποίος δήλωσε ότι η 1η αναιρεσείουσα απεβίωσε και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζει ο 2ος αναιρεσείων ως μοναδικός καθολικός διάδοχός της, 3.Ο. θυγ. Δ. Κ., που δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-10-2000 αγωγή των ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Τρικάλων.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 40/2002 μη οριστική, 57/2004 οριστική ίδιου Δικαστηρίου, 228/2007 και 96/2012 μη οριστική, 193/2017 οριστική του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 15-12-2017 αίτησή του και τους από 30-7-2018 πρόσθετους λόγους .

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου να απορριφθεί, καθένας δε να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το άρθρο 576 παρ. 1 και 2 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως, αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπόμενου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για συζήτηση επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 226 παρ. 4 εδ. γ` και δ` ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη, κατ` άρθρο 575 εδ. β` του ίδιου Κώδικα, αν η συζήτηση αναβληθεί ο γραμματέας οφείλει αμέσως, μετά το τέλος της συνεδρίασης να μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίσθηκε.

Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη δικάσιμο αυτή δεν χρειάζεται και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διάταξης, η αναβολή της υπόθεσης και η αναγραφή αυτής στο πινάκιο του δικαστηρίου για τη μετ` αναβολή δικάσιμο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων για τη δικάσιμο αυτή και, επομένως, δεν χρειάζεται νέα κλήτευση του διαδίκου.

Προϋπόθεση, όμως, της εγκυρότητας της ανωτέρω κλήτευσης, είναι, ο απολειπόμενος κατά τη μετ` αναβολή δικάσιμο διάδικος, να είχε επισπεύσει εγκύρως τη συζήτηση ή να είχε νομίμως και εμπροθέσμως κλητευθεί να παραστεί κατά τη δικάσιμο, κατά την οποία αναβλήθηκε η υπόθεση, ή να είχε παραστεί νομίμως κατά την πρώτη αυτή δικάσιμο και, επομένως, με τη νόμιμη παράσταση και μη εναντίωσή του να καλύφθηκε η ακυρότητα της κλήτευσής του κατά την αρχική δικάσιμο (AΠ807/2018).

Εξάλλου ,από τις διατάξεις των άρθρων 286 περ. α, 287, 291 και 292 ΚΠοΛΔ, που εφαρμόζονται, κατά το άρθρο 573 παρ. 1ΚΠολΔ, και στην αναιρετική διαδικασία, συνδυαζόμενες και προς αυτές (διατάξεις) των άρθρων 1846 και 1847ΑΚ προκύπτει ότι η δίκη διακόπτεται, πλην άλλων, και στην περίπτωση κατά την οποία, μετά την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως και μέχρι να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, αποβιώσει κάποιος διάδικος.

Η διακοπή επέρχεται από τη γνωστοποίηση προς τον αντίδικο του διαδίκου υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή, του λόγου της διακοπής, η οποία πρέπει να γίνει είτε με επίδοση δικογράφου είτε με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή εκτός ακροατηρίου κατά την επιχείρηση της διαδικαστικής πράξεως από εκείνον που έχει δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη ή και από εκείνον που μέχρι τη στιγμή της επελεύσεως του θανάτου ήταν πληρεξούσιος του θανόντος διαδίκου και, επομένως, ο αντίδικος εκείνου του διαδίκου που πέθανε δεν νομιμοποιείται να προβεί στη γνωστοποίηση του θανάτου του ούτε η τυχόν τέτοια δήλωση του επιφέρει τη βίαιη διακοπή της δίκης.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 101 ΚΠοΛΔ, σε περίπτωση θανάτου εκείνου που έδωσε την πληρεξουσιότητα ,αυτή παύει μόνον αφότου επέλθει διακοπή της δίκης. Από αυτά παρέπεται ότι από το θάνατο του διαδίκου (ο οποίος αποτελεί λόγο διακοπής της δίκης), μέχρι τη γνωστοποίησή του οι διαδικαστικές πράξεις που διενεργήθηκαν στο όνομα του θανόντος δεν πάσχουν από ακυρότητα (ΑΠ1413/2003).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες .../1-6-2018, ...2-8-2018 και .../27-9-2019 εκθέσεις επίδοσης της Δικαστικής Επιμελητρίας στο Εφετείο Αθηνών, με έδρα το Πρωτοδικείο Αθηνών, Ε. Κ. αντίγραφα της ένδικης αίτησης αναίρεσης και των πρόσθετων λόγων αυτής για την αρχική δικάσιμο της 21-11-2018, καθώς και βεβαίωση για τη μετ'αναβολή δικάσιμο της 18-9-2019, και την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα στην τρίτη αναιρεσίβλητη Ο.

Κ. με θυροκόλληση. Κατά την εκφώνηση και συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των πρόσθετων λόγων αυτής η ανωτέρω τρίτη αναιρεσίβλητη δεν εμφανίστηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο και δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση, ενώ ο δεύτερος αναιρεσίβλητος Κ. Κ. παρέστη και δήλωσε το θάνατο της πρώτης αναιρεσίβλητης Ε.

Κ., στο ακροατήριο του δικαστηρίου τούτου, δηλώνοντας, περαιτέρω ότι συνεχίζει τη δίκη ως μοναδικός κληρονόμος της ανωτέρω μητρός του καθόσον η αδελφή του Ο. Κ. αποποιήθηκε την επαχθείσα σ'αυτήν κληρονομιά. Από τα νόμιμα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα έγγραφα και δη την από 4-7-2016 ληξιαρχική πράξη θανάτου του Δήμου Π Φαλήρου, το με αριθ πρωτ .../19-10-2016 πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών του Δήμου Π.Φαλήρου, τα με αριθ πρωτ .../3-2-2017 και ...2-10-2018 πιστοποιητικά και την.../25-10-2016 έκθεση καταχώρησης δήλωσης αποποίησης κληρονομιάς του Ειρηνοδικείου Αθηνών προκύπτει ότι η Ε.

Κ. αποβίωσε στις 2-7-2016, χωρίς διαθήκη και κατέλειπε μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους τα τέκνα της Κ. και Ο., από τους οποίους η τελευταία αποποιήθηκε νομότυπα την επαχθείσα σ'αυτήν κληρονομιά. Κατόπιν τούτου, το Δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία της απολειπόμενης αναιρεσίβήτης, η οποία έχει νόμιμα και εμπρόθεσμα κλητευθεί και να συνεχισθεί η διακοπείσα δίκη λόγω θανάτου της Ε.

Κ. από τον μοναδικό κληρονόμο της Κ. Κ. .

Περαιτέρω, στο άρθρο 82 ΚΠοΛΔ ορίζεται ότι ο προσθέτως παρεμβαίνων έχει δικαίωμα να ενεργήσει όλες τις διαδικαστικές πράξεις που επιτρέπονται στη δίκη προς το συμφέρον εκείνου για την υποστήριξη του οποίου ασκήθηκε η παρέμβαση και έχει υποχρέωση να δεχθεί τη δίκη στη θέση που βρίσκεται κατά το χρόνο της παρέμβασής του και ότι αποφάσεις και δικόγραφα που επιδίδονται στους κυρίους διαδίκους πρέπει να επιδίδονται και σ' εκείνον που άσκησε πρόσθετη παρέμβαση.

Εξάλλου κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 110 παρ. 2 ΚΠολΔ "οι διάδικοι έχουν δικαίωμα να παρίστανται σε όλες τις συζητήσεις της υπόθεσης, ακόμα και όταν γίνονται κεκλεισμένων των θυρών και πρέπει για το σκοπό αυτό να καλούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου", κατά δε τη διάταξη του άρθρου 81 παρ. 3 ΚΠολΔ "ο παρεμβαίνων καλείται στις επόμενες διαδικαστικές πράξεις από το διάδικο που επισπεύδει τη δίκη, σε περίπτωση δε πρόσθετης παρέμβασης έχει δικαίωμα να προτείνει την έλλειψη της κλήτευσης και ο διάδικος για την υποστήριξη του οποίου ασκήθηκε η παρέμβαση".

Τούτο δε είναι εύλογο, διότι και ο προσθέτως παρεμβαίνων είναι ανάγκη να ενημερώνεται για την εξέλιξη της δίκης που ανοίγεται με την άσκηση του ένδικου μέσου της αναίρεσης και να ασκεί τα νόμιμα δικαιώματά του, δοθέντος ότι χωρίς την κλήτευσή του παραβιάζεται η αρχή της εκατέρωθεν ακρόασης, ειδική εφαρμογή της οποίας περιέχουν οι προαναφερθείσες διατάξεις.

Περαιτέρω, από τις ίδιες, ως άνω, διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 20 παρ. 1 του Συντάγματος που ορίζει ότι "καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σ' αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή τα συμφέροντά του" και του άρθρου 558 ΚΠολΔ προκύπτει ότι κατά του προσθέτως παρεμβαίνοντος στη δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση δεν απευθύνεται κατ' αρχήν η αναίρεση, διότι αυτός δεν.

είναι κύριος διάδικος, ο προσθέτως παρεμβάς όμως πρέπει να καλείται στη συζήτηση της αναίρεσης. Σε αντίθετη περίπτωση η συζήτηση της τελευταίας κηρύσσεται απαράδεκτη (ΑΠ 447/2017, ΑΠ 436/2016), εκτός αν η πρόσθετη παρέμβαση απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, οπότε ο παρεμβάς δεν καλείται στις περαιτέρω διαδικαστικές πράξεις (ΑΠ 2192/2013), το δε απαράδεκτο της συζήτησης της αίτησης, ως αναφερόμενο στην προδικασία, λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από τον Άρειο Πάγο.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, προκύπτει ότι κατά τη συζήτηση της ένδικης διαφοράς στο Τριμελές Εφετείο Λάρισας, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη με την αίτηση αναίρεσης και τους πρόσθετους λόγους αυτής υπ' αριθ. 193/2017 απόφασή του, ασκήθηκε η από 10-11-2015 πρόσθετη, υπέρ του εφεσιβλήτου-αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, παρέμβαση, των :1...., 2....

Συνεταιρισμού ... -Διευρυμένης Κοινότητας ..., οι οποίοι παρέστησαν ενώπιον του άνω Εφετείου δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Θεμιστοκλή Λιακόπουλου. Η άνω πρόσθετη παρέμβαση κρίθηκε παραδεκτή. Από την .../1-10-2019 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελητρίας στο Εφετείο Λάρισας με έδρα το Πρωτοδικείο Τρικάλων Ε.

Τ. προκύπτει ότι η από 19-9-2019βεβαίωση αναβολής του δικαστηρίου τούτου από την δικάσιμο της 18-9-2019 για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο της 22/1/2020 μαζί με το δικόγραφο της αναίρεσης και των πρόσθετων λόγων αυτής κοινοποιήθηκε στον δικηγόρο Τρικάλων Λεωνίδα Μπέλτσιο, ως πληρεξούσιο δικηγόρο των προσθέτως παρεμβάντων, Δήμου Τρικκέων, του ...

Συνεταιρισμού Κοινότητας ... και του ... Δασικού Συνεταιρισμού Διευρυμένης Κοινότητας ..., ο οποίος από την επισκόπηση των εγγράφων της συναφούς υπόθεσης του ιδίου πινακίου με αριθμό πινακίου …, προκύπτει ότι υπογράφει την από 14-12-2017 και με αριθ καταθ. 32/2017 αίτηση αναίρεσης που άσκησαν οι άνω προσθέτως παρεμβάντες κατά της 193/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας.

Δυνάμει δε των .../6.9.2019, .../2020 και .../2020 πληρεξουσίων των συμ/φων Τρικάλων Γ. Τ. και Β. Ζ. αντίστοιχα, ορίζεται ως πληρεξούσιος και αντίκλητος των τριών πρώτων προσθέτως παρεμβάντων ο άνω δικηγόρος όμως για την ασκηθείσα από αυτούς αναίρεση (32/2017) και όχι γενικώς για κάθε δίκη σχετικά με την 193/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας αλλά ούτε, ειδικότερα, για την υποστήριξη της ένδικης αίτησης αναίρεσης και των πρόσθετων αυτής λόγων.

Στο σημείο δε αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι δεν έχει κλητευθεί ο τέταρτος προσθέτως παρεμβάς "... Δασικός Συνεταιρισμός ... -Διευρυμένης Κοινότητας ...". Επομένως, εφόσον δεν προκύπτει νόμιμη κλήτευση των παραπάνω προσθέτως παρεμβάντων, είτε με την επίδοση δικογράφου στους ίδιους νόμιμα εκπροσωπουμένους, είτε στον παραστάντα ενώπιον του άνω Εφετείου δικηγόρο Θεμιστοκλή Λιακόπουλο, που είναι αντίκλητός τους μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης, χωρίς να προκύπτει η με δικόγραφο αντικατάσταση του τελευταίου, (άρθρ. 143 § 1 ΚΠολΔ, όπως ισχύει), αυτοί δε (προσθέτως παρεμβάντες) δεν εμφανίσθηκαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά της που ήταν γραμμένη στο πινάκιο, πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και των πρόσθετων λόγων της ως προς όλους τους διαδίκους.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της από 15-12-2017 αίτησης και των από 20-7-2018 πρόσθετων λόγων της για την αναίρεση της υπ' αριθ. 193/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 29 Απριλίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 18 Αυγούστου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ