Supreme Court allows appeal against lower court's erroneous interpretation of land subdivision laws regarding inheritance plots.

Απόφαση 903 / 2018 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 903/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου, και Γεώργιο Παπανδρέου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 15η Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:1. Ε. Τ. του Α., 2 Ε. συζ. Ε. Τ., το γένος Σ. Κ., κατοίκων ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Αθανάσιο Λαμπρόπουλο Των αναιρεσίβλητων: 1. ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..., τεχνική, εμπορική Ανώνυμος εταιρεία" 2. ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "...", οι οποίες εδρεύουν στην … και εκπροσωπούνται νόμιμα, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Κωνσταντίνο Γκρινιαράκη.

Κοινοποιουμένη προς: 1.Ι. χα Χ. Ρ., κάτοικο ..., 2.Ε. Λ. του Σ., κάτοικο ..., 3.Γ. Π. του Α., κάτοικο ....

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-4-2009 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:75/2014 του ιδίου Δικαστηρίου, 207/2016 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 4-11-2016 αίτησή τους και τους από 6-4-2017 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων να απορριφθούν, καθένας δε να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1). Με την από 4-11-2016 αίτηση αναίρεσης και τους από 6-4-2017 πρόσθετους λόγους της προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα 207/2016 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών (τακτικής διαδικασίας), με την οποία απορρίφθηκε η πρόσθετη παρέμβαση υπέρ των αναιρεσιβλήτων, έγινε τυπικά δεκτή και κατ' ουσία η έφεση των αναιρεσιβλήτων κατά της 75/2014 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (με την οποία είχε γίνει δεκτή οι από 9-4-2009 με αριθμ. κατάθ. .../2009 διεκδικητική ακινήτου αγωγή των πρώτου και δεύτερης των αναιρεσειόντων) εξαφανίσθηκε η απόφαση και απορρίφθηκε η αγωγή τους. Η αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι ασκήθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566 §1, 569 Κ.Πολ.Δ και καταβλήθηκε το προσήκον παράβολο του Δημοσίου, όπως προκύπτει από την ...2016 έκθεση κατάθεσης δικογράφου του Γραμματέα του Εφετείου Αθηνών, έχουν κληθεί νομότυπα, κατ'αρθρο 81 παρ.3 ΚΠολΔ, οι προσθέτως παρεμβάντες στη δίκη στο Εφετείο: 1) Ι. χήρα Χ. Ρ., 2)Ε. Λ. του Σ. και 3) Γ. Π. του Α. (βλ.προσκομιζόμενες εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Πρωτοδικείου Αθηνών Π. Ν., με αριθμ..../27-1-2017 και .../24-1-2017 για την αναίρεση, .../11-4-2017 για τους πρόσθετους λόγους. Είναι συνεπώς παραδεκτοί (άρθρ. 577 § 1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να συνεκδικασθούν (άρθρο 246 ΚΠολΔ) και να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων τους (άρθρ. 577§3 Κ.Πολ.Δ).

2). Από τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1 του Α.Ν. 431/1968, με τις οποίες έχει αρθεί η απαγόρευση διάθεσης των αγροτικών κλήρων που παραχωρήθηκαν για την αποκατάσταση ακτημόνων καλλιεργητών, σύμφωνα με τα άρθρα 208-212 του Αγροτικού Κώδικα, υπό τον όρο να μη κατατέμνονται τα τεμάχια της οριστικής διανομής, σαφώς προκύπτει, ότι ο περιορισμός αυτός της μη κατάτμησης τίθεται ως γενική αρχή και έχει εφαρμογή σε κάθε μεταβίβαση του κλήρου, όχι μόνο όταν γίνεται εκουσίως από τον κληρούχο, δηλαδή με δικαιοπραξία, αλλά και στην περίπτωση απόκτησης της κυριότητας και χωρίς τη θέληση του κληρούχου, όπως με χρησικτησία (τακτική ή έκτακτη).

Επομένως μετά την ισχύ του Α.Ν 431/1968 ο κληρούχος, ο οποίος θεωρείται κατά πλάσμα του νόμου καλής πίστης νομέας του κλήρου και αν ακόμη δεν ήταν πραγματικά κάτοχος (αρθρ. 79 παρ.2 Αγροτικού Κώδικα), μπορεί να απολέσει τη νομή ή κυριότητα επί του κλήρου αν τη φυσική εξουσία αυτού αποκτήσει και ασκήσει τρίτος με τα προσόντα της χρησικτησίας, οπότε ο τελευταίος αποκτά την κυριότητα και νομή του όλου κλήρου (κληροτεμαχίου), όχι όμως και όταν η φυσική εξουσία αποκτάται και ασκείται σε τμήμα μόνο του κληροτεμαχίου, γιατί στην περίπτωση αυτή επέρχεται κατάτμηση του και ο τρίτος δεν μπορεί να θεωρηθεί νομέας του τμήματος, του οποίου κατά πλάσμα του νόμου, εξακολουθεί να είναι ο κληρούχος, έστω και αν δεν είναι πλέον κάτοχος.

Η φυσική κατάτμηση των κληροτεμαχίων κατά το τελευταίο εδάφιο της παραπάνω διάταξης (αρθρ. 1 Α.Ν 431/1968) απαγορεύεται όχι μόνο όταν γίνεται από τον κληρούχο, αλλά και από τους διαδόχους του για τον προφανή αντικειμενικό λόγο της επωφελέστερης εκμετάλλευσης των κληροτεμαχίων (ΟλΑΠ 1520/1982 ΑΠ 220/2010). Περαιτέρω κατά τη διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 1 του πιο πάνω Α.Ν 431/1968, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του Ν.666/1977,και συμπληρώθηκε με το άρθρο 8 παρ.2 ν.3147/30-6-2003 κατ` εξαίρεση δεν ισχύει ο περιορισμός της μη κατάτμησης, εκτός των άλλων περιπτώσεων,και επί μεταβιβάσεως των, ως έπεται, κατηγοριών κλήρων:

α) ... β) "Κειμένων εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων πόλεων ή χωρίων υπό την προϋπόθεσιν, ότι, τόσον τα μεταβιβαζόμενα όσον και τα απομένοντα τεμάχια κλήρων, πληρούν τα, κατά τας οικείας πολεοδομικάς διατάξεις, ελάχιστα όρια εμβαδού και διαστάσεων γ) .....δ) Οικοπεδικών κλήρων.''Από τιςανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι στην αναφερόμενη εξαίρεση υπάγονται κληροτεμάχια τα οποία ευρίσκονται εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων πόλεων ή χωρίων και δεν αρκεί το γεγονός ότι ευρίσκονται ''εντός προϋφισταμένου του έτους 1923 οικισμού''.

Περαιτέρω πρέπει προκειμένου περί ''οικοπεδικού ''κλήρου .ανεξαρτήτως του πιστοποιουμένου ενεστώτως τοιούτου χαρακτήρος του, το κληροτεμάχιο να είχε πράγματι παραχωρηθεί ως οικοπεδικός κλήρος, οπότε και μόνον δεν ισχύει, ο περιορισμός της μη κατατμήσεως των τεμαχίων της οριστικής διανομής, (ΑΠ 2055/1984).

Τέλος, κατά μεν τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 2 του ν.δ. 690/1948, η οποία καταργηθείσα με το άρθρο 3 § 1 α.ν. 625/1968, επαναφέρθηκε σε ισχύ με το άρθρο 6 § 1 ν. 651/1977, "απαγορεύεται η μεταβίβαση της κυριότητας οικοπέδων επαγόμενη τη δημιουργία οικοπέδων μη άρτιων, είτε κατά το ελάχιστο εμβαδόν, είτε κατά το ελάχιστο πρόσωπο ή το βάθος", κατά δε τη διάταξη της παραγράφου 3 του ίδιου άρθρου, "πάσα δικαιοπραξία εν ζωή ή αιτία θανάτου, έχουσα αντικείμενο απαγορευομένην κατά τις προηγούμενες παραγράφους μεταβίβαση κυριότητας, είναι αυτοδικαίως και εξ υπαρχής απολύτως άκυρη".

Από τις τελευταίες αυτές διατάξεις συνάγεται ότι μόνο η δικαιοπραξία με την οποία μεταβιβάζεται οικόπεδο και εξαιτίας της οποίας δημιουργούνται μη άρτια οικόπεδα είναι άκυρη.

Συνεπώς δεν αποκλείεται από τις διατάξεις αυτές η απόκτηση από τρίτο της κυριότητας επί τμήματος οικοπέδου με χρησικτησία, έστω και αν αυτή επάγεται τη δημιουργία οικοπέδων μη αρτίων, αφού στην περίπτωση αυτή δεν πρόκειται για μεταβίβαση με δικαιοπραξία (ΟλΑΠ 606/1976, ΑΠ 866/2007). Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρα 974, 1045 ΑΚ, για την απόκτηση της κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία αρκεί η επί εικοσαετία νομή του πράγματος, δηλαδή η με διάνοια κυρίου φυσική εξουσίαση αυτού. Εκείνος, που προβάλλει τη χρησικτησία, πρέπει να επικαλεσθεί τη νομή και να καθορίσει συνάμα και τις μερικότερες υλικές πράξεις αυτής, από τις οποίες, αν αποδειχθούν, θα συναχθεί η πραγμάτωση της θελήσεως του κατόχου να κατέχει το ακίνητο ως κύριος (ΑΠ 479/2010). "Ασκηση νομής, προκειμένου για ακίνητο, συνιστούν οι εμφανείς υλικές ενέργειες επάνω σ` αυτό που προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό του, με τις οποίες εκδηλώνεται η βούληση του νομέα να το εξουσιάζει, όπως θεωρούνται, μεταξύ άλλων, η επίβλεψη, η επίσκεψη, η οριοθέτηση, ο καθαρισμός, η φύλαξη, η εκμίσθωση του ακινήτου κ.α., με τη δυνατότητα εκείνου που απέκτησε τη νομή του ακινήτου με καθολική ή ειδική διαδοχή να συνυπολογίσει το δικό του χρόνο χρησικτησίας στο χρόνο χρησικτησίας του δικαιοπαρόχου του (άρθρο 1051 ΑΚ).

3.-Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόστηκε, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσία την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση και τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Στην προκείμενη περίπτωση το Μονομελές Εφετείο που δίκασε με την προσβαλλόμενη απόφαση του αναφορικά με την από 9-4-2009 διεκδικητική κυριότητας αγωγή των αναιρεσειουσών δέχθηκε, μετ` εκτίμηση των αποδείξεων, τα ακόλουθα περιστατικά: " Δυνάμει του .../29-10-1984 συμβολαίου αγοραπωλησίας ακινήτου του συμβολαιογράφου Μαραθώνα Σ.

Π., που μεταγράφηκε νόμιμα στον τόμο … και αριθμό … του Υποθηκοφυλακείου Μαραθώνα, οι ενάγοντες, έγιναν συγκύριοι, κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας τους, του … κληροτεμαχίου, Α κατηγορίας, εκτάσεως, κατά τον τίτλο 1.370 τ.μ., το οποίο βρίσκεται στην εποικιοθείσα περιοχή του αγροκτήματος ... (υπέρ ...) του νομού Αττικής, της κτηματικής περιφέρειας της πρώην Κοινότητας και ...

Αττικής και ήδη ..., το οποίο προέκυψε από την, συμπληρωματική της αρχικής διανομής του έτους 1929, οριστική διανομή αυτού, που κυρώθηκε με την .../1956 απόφαση της Νομαρχίας Αττικής και δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 89 στις 15-5-1956. Το εν λόγω κληροτεμάχιο, εμφαίνεται στο από 10-4-1956 επίσημο σχεδιάγραμμα της Διευθύνσεως της Τοπογραφικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Γεωργίας, καθώς επίσης με τα κεφαλαία αλφαβητικά γράμματα ...

στο από Οκτωβρίου 1984 τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Χ. Α. Π., επίσημο αντίγραφο του οποίου προσαρτήθηκε στο, τίτλο των εναγόντων και συνορεύει κατά αυτό βορειοανατολικά με τα ... κληροτεμάχια, βορειοδυτικά με το … κληροτεμάχιο, νότια με το … κληροτεμάχιο και με υπάρχουσα οδό, δυτικά με αγροτική οδό, με το … κληροτεμάχιο και με το … κληροτεμάχιο, και νοτιοανατολικά με το … κληροτεμάχιο.

Το εν λόγω ακίνητο είχε περιέλθει στους δικαιοπαρόχους των εναγόντων, Α. χήρα Σ. Κ. και Α. - Γ. Σ. Κ., λόγω κληρονομικής διαδοχής, δυνάμει της .../1984 πράξης αποδοχής κληρονομιάς της συμβολαιογράφου Β. Μ., νομίμως μεταγεγραμμένης στα οικεία βιβλία του Υποθηκοφυλακείου Μαραθώνα στον τόμο ..., με την οποία αποδέχτηκαν την κληρονομιά του αποβιώσαντος, το έτος 1970, συζύγου και πατέρα, αντίστοιχα, Σ.

Γ. Κ.. Στον τελευταίο, το κληροτεμάχιο αυτό, είχε περιέλθει δυνάμει του .../1962 παραχωρητηρίου του Υπουργείου Γεωργίας, νομίμως μεταγεγραμμένου στα οικεία βιβλία του Υποθηκοφυλακείου Μαραθώνα στον τόμο … και με αριθμό …. Το ακίνητο αυτό, ήδη κατά το χρόνο της αγοράς του από τους ενάγοντες τεμνόταν από υπάρχουσα οδό, την οδό ..., όπως ονομάστηκε, το τμήμα δε του ακινήτου, που βρίσκεται δυτικά της οδού (...), φέρεται στον τίτλο να έχει επιφάνεια 940 τ.μ.

και πρόσοψη σε αυτήν μήκους 13,50 μ, ενώ το τμήμα αυτού που βρίσκεται ανατολικά της οδού, έχει επιφάνεια κατά τον τίτλο 350 τ.μ., ενώ η υπόλοιπη έκτασή του, εμβαδού 80 τ.μ., καταλαμβανόταν από την εν λόγω οδό. Στο βορειοδυτικό της οδού ... τμήμα του … κληροτεμαχίου, οι ενάγοντες ανήγειραν οικοδομή, η οποία, όπως απεικονίζεται στην …1990 άδεια οικοδομής, που εκδόθηκε από την Πολεοδομία Καπανδριτίου και στα σχετικά τοπογραφικά διαγράμματα, που είχαν συνταχθεί για λογαριασμό των εναγόντων, κατασκευάστηκε εφαπτόμενη στο φερόμενο σε αυτά όριο του …κληροτεμαχίου με το όμορό του …, κληροτεμάχιο και έκτοτε κατοικούν σε αυτή.

Αποδείχτηκε ακόμη οι εναγόμενες τεχνικές (κατασκευαστικές) εταιρείες δυνάμει του .../29-12-2006 συμβολαίου αγοραπωλησίας ακινήτου της συμβολαιογράφου Αθηνών Δ. Σ., έγιναν συγκυρίες σε ποσοστό 30% εξ αδιαιρέτου η πρώτη εναγομένη και 70% εξ αδιαιρέτου η δεύτερη εναγομένη ενός οικοπέδου, (του … κληροτεμαχίου), εμβαδού 3.340 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση "...", στην κτηματική περιφέρεια του ...

και ήδη ..., τέως Δήμου Μαραθώνα και επί των οδών ... και ... και ειδικότερα δυτικά της οδού ... και συνορεύει βόρεια και δυτικά επί τεθλασμένών πλευρών με την οδό ..., νότια επί τεθλασμένης πλευράς με το ακίνητο των εναγόντων ... κληροτεμάχιο) και ανατολικά, επίσης επί τεθλασμένης πλευράς με την οδό .... Επί του οικοπέδου αυτού οι εναγόμενες συνέστησαν δυνάμει της .../26-11-2007 πράξης σύστασης της συμβολαιογράφου Αθηνών Δ.

Σ., επτά αυτοτελείς κάθετες ιδιοκτησίες - κατοικίες, μετά δε την έκδοση σχετικής οικοδομικής άδειας ξεκίνησαν την ανέγερση των κατοικιών αυτών. Οι εργασίες ξεκίνησαν ειδικότερα τον Νοέμβριο του έτους 2007 με την κοπή των πεύκων που υπήρχαν επί αυτού, κατόπιν σχετικής άδειας κοπής που έλαβαν από τον τότε ..., τη χάραξη περιγραμμάτων, ενώ η εκσκαφή του οικοπέδου για τη διάνοιξη των θεμελίων των κατοικιών ξεκίνησε περί τα μέσα του έτους 2008.

Το εν λόγω …κληροτεμάχιο είχε παραχωρεί αρχικά στον Π. Π. του Α. δυνάμει του .../2-12-1950 τίτλου κυριότητας της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Μαραθώνα στον τόμο …, με αριθμό …. Εν συνεχεία αυτό περιήλθε μετά τον θάνατο του αρχικού κληρούχου στους εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, Μ.

χα Π. Π., Π. Π. του Π., Χ. Π. του Π., Ε. Π. του Π. και Σ. συζ. Χ. Χ. το γένος Π. του Π., οι οποίοι αποδέχτηκαν την κληρονομιά του, δυνάμει της .../1963 πράξης αποδοχής κληρονομιάς του συμβολαιογράφου Μαραθώνα Α. Ν., που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Μαραθώνα στον τόμο …, με αριθμό …. Οι κληρονόμοι του αρχικού κληρούχου το πούλησαν στην συνέχεια δυνάμει του .../17-3-1965 αγοραπωλητηρίου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Αθηνών Α.

Π. Σ. Λ. του Π. Την 25-2-1968 απεβίωσε ο Σ. Λ. και κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από την σύζυγο του Ά. Λ. το γένος Β. Τ., κατά το ποσοστό των 2/8 εξ αδιαιρέτου και από τις κόρες του Ι. Λ. και Ε. Λ., κατά το ποσοστό των 3/8 εξ αδιαιρέτου η καθεμία, οι οποίες αποδέχτηκαν την κληρονομιά, εκδοθέντος σχετικά και του ...1968 κληρονομητηρίου με αίτησή τους, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Μαραθώνα στον τόμο …, με αριθμό ..., καθώς και στον τόμο … με αριθμό ….

Την 6-7-2000 απεβίωσε η Ά. χα Σ. Λ. και κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τις κόρες της, ΙωΆ. Λ. και Ε. Λ., κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου η καθεμία, οι οποίες αποδέχτηκαν την επαχθείσα σε αυτές κληρονομιά της μητέρας τους δυνάμει της .../12-2-2003 πράξεως αποδοχής κληρονομιάς του συμβολαιογράφου Αθηνών Π. Λ., που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Μαραθώνα στον τόμο …, με αριθμό … και συνεπώς κατέστησαν αυτές συγκυρίες του …κληροτεμαχίου κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου η καθεμία από αυτές.

Εν συνεχεία η Ε. Λ. δυνάμει του ...30-7-2004 συμβολαίου του συμβολαιογράφου Αθηνών Π. Λ., που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Μαραθώνα στον τόμο …, με αριθμό … μεταβίβασε λόγω δωρεάς προς τον Γ. Π. ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου (από τα 2/4 εξ αδιαιρέτου που της ανήκαν) του εν λόγω ακινήτου.

Τέλος η Ι. χα Χ. Ρ. το γένος Σ. Λ., η Ε. Λ. του Σ. και ο Γ. Π. του Α., μεταβίβασαν κατά τα ανωτέρω στους εναγόμενους τα ανήκοντα στο ακίνητο αυτό ποσοστά τους. Αποδείχτηκε επίσης ότι τα επίδικα ακίνητα για τα οποία ερίζουν οι διάδικοι, αποτελούν τμήματα που βρίσκονται στα όρια μεταξύ των δύο παραπάνω κληροτεμαχίων και ειδικότερα πρόκειται για τα εξής ειδικότερα τμήματα:

α) μία έκταση εμβαδού 204,39 τ.μ., που συνορεύει βορειοανατολικά επί πλευράς μήκους 27,35 μ., βόρεια επί πλευράς μήκους 6,92 μ. και δυτικά επί πλευράς μήκους 6,45 μ. με το ... κληροτεμάχιο, νοτιοανατολικά επί πλευράς μήκους 4,61 μ. και νότια, επί πλευράς μήκους 26,74μ. με την υπόλοιπη ιδιοκτησία των εναγόντων και ανατολικά επί προσώπου μήκους 6,20μ.

με την οδό ... και βρίσκεται αμέσως μετά την οικία των εναγόντων και τον μαντρότοιχο που προσαρτάται σε αυτή. β) Μία έκταση εμβαδού 19,20 τ.μ., που συνορεύει βορειοανατολικά επί πλευράς μήκους 11,83μ. με το ... κληροτεμάχιο, δυτικά επί προσώπου μήκους 5,15μ. με οδό ... και νότια επί πλευράς μήκους 8,47μ. με την υπόλοιπη ιδιοκτησία των εναγόντων και γ) μία έκταση εμβαδού 4,32 τ.μ.

που συνορεύει βορειοδυτικά επί πλευράς μήκους 3,67μ. με το ... κληροτεμάχιο, ανατολικά επί πλευράς μήκους 2,42μ. και νοτιοδυτικά επί πλευράς μήκους 3,88μ. με την υπόλοιπη ιδιοκτησία των εναγόντων. Οι παραπάνω επίμαχες εκτάσεις λόγω εσφαλμένης υλοποίησης των τοπογραφικών διαγραμμάτων των διανομών των ετών 1929, από την οποία προέκυψε το ...

κληροτεμάχιο, ήδη των εναγομένων και 1956, από την οποία προέκυψε το ... κληροτεμάχιο ήδη των εναγόντων, περιελήφθησαν στο ... κληροτεμάχιο και όχι στο ... κληροτεμάχιο, στο οποίο πράγματι αυτά ανήκαν, σύμφωνα με το πόρισμα του διορισθέντος από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο πραγματογνώμονα, που εκτιμάται μεν ελεύθερα από το Δικαστήριο, πλην όμως δεν αναιρείται από κάποιο άλλο αποδεικτικό μέσο και ιδίως από τις προσκομιζόμενες από τις εναγόμενες τεχνικές εκθέσεις, καθώς με αυτές αμφισβητείται μεν το πόρισμα του πραγματογνώμονα για το λόγο ότι δεν έλαβε υπόψη του αυτός το τοπογραφικό διάγραμμα της διανομής του έτους 1929 αλλά αυτό της διανομής του έτους 1956, για το λόγο ότι ήταν σε μεγαλύτερη κλίμακα, χωρίς όμως και να λαμβάνεται θέση συγκεκριμένη περί του ότι από το πρώτο τοπογραφικό του έτους 1929 προκύπτει τελικά κάτι διαφορετικό, από αυτό στο οποίο κατέληξε ο πραγματογνώμονας, λαμβάνοντας υπόψη του όλα τα στοιχεία που προσκόμισαν οι διάδικοι στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο.

Αποδείχτηκε επίσης ότι από πολλών ετών, τουλάχιστον από το έτος 1965, οπότε ο Σ. Λ. είχε αγοράσει το ... κληροτεμάχιο, τόσο το ακίνητο των εναγόντων όσο και αυτό των εναγομένων ήταν περιφραγμένα με σιδερένιους πασσάλους και συρματόπλεγμα, τα οποία είχαν τοποθετήσει οι δικαιοπάροχοι τους και είχαν έτσι υλοποιημένα τα όριά τους μέχρι και το έτος 1990, οπότε οι ενάγοντες, ξεκίνησαν εργασίες οικοδόμησης του ακινήτου τους.

Ειδικότερα οι τελευταίοι στο βορειοδυτικό τμήμα του ακινήτου τους, αποξήλωσαν την παλιά περίφραξη που οριοθετούσε τα όμορα κληροτεμάχια, και επί αυτής τοποθέτησαν μαντρότοιχο, ύψους, περίπου 1,5 μέτρων, που ξεκίνησε από την οδό ... και εκτείνεται βορειοδυτικά, όπου προσαρτήθηκε στην οικοδομή τους. Με τον μαντρότοιχο αυτό, που είναι μόνιμος, κατασκευασμένος από οπλισμένο σκυρόδεμα, οι ενάγοντες οριοθέτησαν το ακίνητο τους από την βορειανατολικά του πλευρά, χωρίς να αμφισβητήσουν με οποιοδήποτε τρόπο τα όρια μεταξύ των δύο όμορων ακινήτων, όπως είχαν υλοποιηθεί με την παλαιά περίφραξη και ταυτόχρονα απέκλεισαν πλήρως την πρόσβασή τους, μέσα από το οικόπεδο τους, στην πέρα αυτού βόρεια πλευρά του ακινήτου τους, όπου ουδέποτε απέκτησαν φυσική εξουσία αυτής και ουδέποτε άσκησαν οποιαδήποτε πράξη νομής επί αυτής.

Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται και εκ του ότι τόσο στην αρχική οικοδομή άδεια ...1990 που εξέδωσαν για την ανέγερση της οικίας τους, όσο και στις μεταγενέστερες, ...1... και ...2004 οικοδομικές άδειες περιγράφουν το οικόπεδο τους με πλευρικές διαστάσεις σύμφωνες με την ανεγερθείσα από αυτούς μάνδρα. Ομοίως και στα τοπογραφικά διαγράμματα που οι ενάγοντες προσάρτησαν στις .../6-4-1990, .../14-11-1996 και .../17-2-2004 δηλώσεις του Ν. 1221/1981 ενώπιον του συμβολαιογράφου Μαραθώνα Σ.

Π., η οικοδομή τους φέρεται να έχει κτιστεί ακριβώς στο όριο του ακινήτου τους και όχι σε απόσταση από αυτό και δη 6 και πλέον μέτρων. Η τοποθέτηση από τους εκκαλούντες παράλληλα με τον μαντρότοιχο και λίγα μόλις εκατοστά έξω από αυτόν, αγωγού απορροής ομβρίων υδάτων δεν συνιστά πράξη νομής, ώστε να θεωρηθεί ότι οι ενάγοντες είχαν τη φυσική εξουσία επί του α' κατά τα ανωτέρω επίδικου τμήματος ακινήτου.

Επίσης στη βόρεια πλευρά της οικοδομής τους δεν τοποθέτησαν ανοίγματα αλλά μόνο δύο μικρά με σταθερά μη ανοιγόμενα υαλότουβλα στο ημιυπόγειο και πάνω από αυτό όροφο της οικοδομής τους. Οι ανωτέρω δε θετικές ενέργειές τους καταδεικνύουν ότι ουδέποτε θεώρησαν ότι το πέραν του μαντρότοιχου τμήμα του ακινήτου τους, τους ανήκε.

Ομοίως όσον αφορά τα δύο μικρότερα επίδικα τμήματα (β' και γ' κατά τα ανωτέρω) εμβαδού 19,20 τ.μ. και 4,32 τ.μ. αντίστοιχα, οι ενάγοντες από τότε που απέκτησαν το ακίνητο τους και μέχρι τα μέσα του έτους 2008, τουλάχιστον, θεωρούσαν ότι αυτά ανήκαν στο όμορο ... κληροτεμάχιο, γεγονός που αποδεικνύεται και από το ότι με το .../1994 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Μαραθώνα Σ.

Π. αγόρασαν από τους δικαιοπαρόχους των εναγομένων έκταση 139 τ.μ. από το ... ακίνητο τους, η οποία όμως βρίσκεται πριν από τα επίδικα τμήματα, όπου σε αυτά πράξεις νομείς ασκούσαν ανενόχλητα οι δικαιοπάροχοι των αντιδίκων τους, που θεωρούσαν ότι ανήκαν στο ... κληροτεμάχιο. Ειδικότερα οι δικαιοπάροχοι των εναγομένων τουλάχιστον από το έτος 1965, οπότε αγόρασε ο Σ.

Λ. το ... κληροτεμάχιο, αρχικά το κατείχαν και εν συνεχεία, από την 23- 5-1968 και εντεύθεν, οι κληρονόμοι του, που προαναφέρθηκαν, οπότε ήρθη η απαγόρευση διάθεσης των κληροτεμαχίων και οι κληρούχοι έπαψαν να θεωρούνται καλής πίστης νομείς εφόσον δεν κατείχαν τον κλήρο, ασκούσαν φυσική εξουσία σε ολόκληρο το ...

κληροτεμάχιο, όπως ήταν οριοθετημένο, δηλαδή και με τα παραπάνω τμήματα που ανήκαν κανονικά στο ... κληροτεμάχιο, επιβλέποντας και φροντίζοντας αυτό, καθώς και τα πεύκα που φύονταν εντός του, καθαρίζοντάς το και διαμένοντας τους θερινούς μήνες στον ξύλινο οικίσκο που υπήρχε εκεί, χωρίς ποτέ να ενοχληθούν από οποιονδήποτε και ιδίως να αμφισβητηθεί η νομή τους από τους ενάγοντες ή τρίτους.

Περαιτέρω αποδείχτηκε ότι τα παραπάνω ακίνητα, τόσο το ... των εναγόντων όσο και το ... των εναγομένων, τουλάχιστον από την 7-10-1976 αποτελούν οικόπεδα, καθώς βρίσκονται εντός του προϋφισταμένου του έτους 1923 οικισμού ... Αττικής, όπως τα όρια αυτού καθορίστηκαν με την Υ.Π. ... απόφαση από 28-9-1976 του Νομάρχη Αττικής που δημοσιεύτηκε στο 311/ΦΕΚ Δ/7-10-1976 (βλ.

σχ. την ....14-5-2015 βεβαίωση του Αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών, Υποδομών, Χωροταξίας και Πολεοδομίας του ...), το δε Βασιλικό Διάταγμα "Περί εγκρίσεως ρυμοτομίας και οριστικής διανομής του Συνοικισμού Αγιος Στέφανος Αττικής", το οποίο προσυπογράφηκε από τον Υπουργό Γεωργίας είχε εκδοθεί ήδη από την 8-8-1937.

Συνακόλουθα τουλάχιστον από την 7- 10-1976 και εντεύθεν, αν όχι και νωρίτερα, ήταν δυνατή η κτήση της νομής των κληροτεμαχίων αυτών και από μη κληρούχο, όπως εν προκειμένω, χωρίς να ισχύει ο περιορισμός της μη κατάτμησης του ακινήτου, διότι τα επίμαχα κληροτεμάχια αποτελούσαν έκτοτε οικόπεδα. Τις ανωτέρω εξάλλου διακατοχικές πράξεις ασκούσαν από την παραπάνω ημερομηνία και μετά στο επίδικο οι κληρονόμοι του Σ.

Λ., οι οποίες επελήφθησαν της νομής αυτών χωρίς ποτέ να ενοχληθούν από κανένα μέχρι το θάνατο της η πρώτη (2000), μέχρι τη μεταβίβαση λόγω δωρεάς το έτος 2003 η τρίτη του ημίσεως του ποσοστού της εξ αδιαιρέτου που της ανήκε και μέχρι το Δεκέμβριο του έτους 2006 άπαντες, οπότε το μεταβίβασαν στους εναγόμενους κατά τα ανωτέρω, οι οποίοι εξακολούθησαν να ενεργούν πράξεις νομής σε αυτά, αφού στο μεν α' επίδικο τμήμα έκοψαν τα πεύκα που βρίσκονταν σε αυτό και προέβησαν σε διάνοιξη θεμελίων για την κατασκευή της μιας εκ των επτά καθέτων ιδιοκτησιών, στα δε β' και γ', κατασκεύασαν βόθρο και έκοψαν ένα πεύκο εντός αυτού, αντίστοιχα.

Από τα ανωτέρω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, αποδεικνύεται ότι οι εναγόμενες εταιρείες, προσμετρώντας στο χρόνο της νομής τους και τον χρόνο της νομής των άμεσων και απώτερων δικαιοπαρόχων τους κατά τα προαναφερόμενα, έχουν καταστεί συγκυρίες των επίδικων εδαφικών τμημάτων κατά ποσοστό 30% εξ αδιαιρέτου η πρώτη και 70 % εξ αδιαιρέτου η δεύτερη, πρωτότυπα με έκτακτη χρησικτησία, καθόσον νέμονταν αυτό με διάνοια συγκυρίων από το έτος 2006 και πιο μπροστά οι δικαιοπάροχοι τους από το έτος 1976, τουλάχιστον, έστω και αν η κυριότητά τους αφορά τμήματα οικοπέδου (τα επίδικα) τα οποία είναι, σύμφωνα με τις ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις, μη άρτια και μη οικοδομήσιμα καθόσον, στην απαγόρευση της κατάτμησης οικοπέδου με σύμβαση ή διαθήκη, που θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μη αρτίων οικοπέδων δεν εμπίπτει και η χρησικτησία ως τρόπος κτήσης κυριότητας επί τμήματος οικοπέδου, έστω και αν το τμήμα αυτό δεν είναι άρτιο, σύμφωνα και με όσα αναπτύχθηκαν στις σχετικές νομικές σκέψεις της παρούσας, παρά τα περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα από τους ενάγοντες είναι απορριπτέα ως αβάσιμα.

Ως εξ τούτου και σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, η - παραδεκτά και νόμιμα - προβληθείσα από τις εναγόμενες ένσταση ιδίας κυριότητας, αποκτηθείσα με έκτακτη χρησικτησία, έπρεπε να γίνει δεκτή και να απορριφθεί η αγωγή, καθ' ο μέρος θεμέλιο είχε την κατά παράγωγο τρόπο κτήση από τους ενάγοντες, καθώς πρωτότυπος τρόπος κτήσης της κυριότητας, με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία των επίδικων τμημάτων ακινήτων δεν αποδείχθηκε.

Η εκκαλούμενη που έκρινε αντίθετα και απέρριψε την ένσταση των εναγομένων ως νόμω αβάσιμη, έσφαλε συνεπώς καθώς παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 1 παρ.1 του α ν. 431/1968, της παρ. 2 του άρθρου 1 αυτού του αναγκαστικού νόμου, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του ν. 666/1977, και του άρθρου 2 παρ. 1 του ν.δ. 690/1948, η οποία καταργήθηκε με το άρθρο 3 παρ. 1 του α.ν.625/1968 και επαναφέρθηκε σε ισχύ με το άρθρο 6 παρ.1 του 651/1977, καθώς και των άρθρων 974, 1045 και 1051 ΑΚ, κατά το βάσιμο δεύτερο λόγο της έφεσης των εκκαλουσών - εναγομένων.

Κατόπιν τούτων πρέπει η έφεση των εναγομένων να γίνει δεκτή ως βάσιμη και από ουσιαστική άποψη και να εξαφανιστεί η εκκαλούμενη απόφαση, ενώ παρέλκει η έρευνα των υπόλοιπων λόγων της έφεσής τους, καθώς η παραδοχή του παραπάνω λόγου της επιφέρει πλήρη ικανοποίηση του επιδιωκόμενου με την έφεσή τους αποτελέσματος, που είναι η πλήρης εξαφάνιση της απόφασης και η απόρριψη της αγωγής.

Περαιτέρω, το δικαστήριο, αφού κρατήσει την υπόθεση και δικάσει την ουσία της, πρέπει να απορρίψει την αγωγή, αφού γίνει δεκτή ως ουσία βάσιμη η νόμιμη ένσταση των εναγομένων περί ιδίας αυτών κυριότητας επί των επίδικων τμημάτων." 4 Με βάση τις παραδοχές αυτές, το δίκασαν Μονομελές Εφετείο έκρινε ότι η ένδικη αγωγή των αναιρεσειουσών είναι ουσιαστικά αβάσιμη και, αφού δέχθηκε την έφεση των εναγομένων -αναιρεσιβλήτων κατ` ουσίαν, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση που είχε εκφέρει αντίθετη κρίση και απέρριψε την αγωγή των με τις ακόλουθες, κρίσιμες, παραδοχές ότι: 1.

τα όμορα ακίνητα των διαδίκων αποτελούν κληροτεμάχια, και τουλάχιστον από την 7-10-1976 αποτελούν οικόπεδα, καθώς βρίσκονται εντός του προϋφισταμένου του έτους 1923 οικισμού ... Αττικής, όπως τα όρια αυτού καθορίσθηκαν με την από 28-9-1976 απόφαση του Νομάρχη Αττικής που δημοσιεύθηκε στο 311/ΦΕΚΔ/7-10-1976...Συνακόλουθα από την 7-10 -1976 και εντεύθεν, αν όχι νωρίτερα ήταν δυνατή η κτήση νομής των κληροτεμαχίων αυτών και από μη κληρούχο, όπως εν προκειμένω, χωρίς να ισχύει ο περιορισμός της μη κατάτμησης του ακινήτου, διότι τα επίμαχα κληροτεμάχια αποτελούσαν έκτοτε οικόπεδα.

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερθείσες διατάξεις της εποικιστικής νομοθεσίας δεχθέν ότι χωρεί χρησικτησία σε τμήματα κληροτεμαχίου με την άσκηση πράξεων νομής αφότου το κληροτεμάχιο απέκτησε με την ένταξή του στο ρυμοτομικό σχέδιο το χαρακτήρα του οικοπέδου χωρίς μάλιστα να επικαλείται ότι το επίδικο είχε εξαρχής από την παραχώρησή του το χαρακτήρα οικοπεδικού κλήρου. Έτσι προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων και κατ'αποδοχή του πρώτου εκ του αριθμ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγου της αναίρεσης (παρέλκει δε η έρευνα των λοιπών αναιρετικών και πρόσθετων λόγων, ως καλυπτομένων από την αναιρετική εμβέλεια του πρώτου λόγου) πρέπει να γίνει δεκτή η αναίρεση. Κατ` ακολουθία, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 του ΚΠολΔικ, η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλο Δικαστή, εκτός από εκείνο που την είχε δικάσει προηγουμένως και να διαταχθεί η απόδοση στις αναιρεσείουσες του παραβόλου, που έχουν καταθέσει. Τέλος, πρέπει να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών κατά το νόμιμο αίτημα αυτών [ΚΠολΔικ 176, 183, 191 παρ.2].

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 207/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλο Δικαστή είναι εφικτή.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου, που κατατέθηκε. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τις αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων [2.700] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Απριλίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 14 Μαΐου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ