Supreme Court partially allows appeal against commercial agency contract damages claim regarding positive loss expenses.

Απόφαση 882 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Καταγγελία σύμβασης εμπορικής αντιπροσωπείας και αξίωσης για θετική ζημία λόγω δαπανών στις οποίες υποβλήθηκε η αντιπρόσωπος για να ανταποκριθεί στις συμβατικές υποχρεώσεις της. Εχει δικαίωμα αποζημίωσης με διάταξη ΑΚ (ΑΠ 910/2000) Πρόταση και αποδοχή για κατάρτιση σύμβασης, πως συντελείται, εσφαλμένη εφαρμογή από το Εφετείο των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 361, 192-195-196, 330 εδ. α΄, 298 ΑΚ. Αναιρεί κατά ένα μέρος απόφαση Εφετείου.

Αριθμός 882/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, κωλυομένου του Αντιπροέδρου Ιωάννη Παπανικολάου, Γεώργιο Χρυσικό, Νικόλαο Λεοντή, Γεώργιο Γεωργέλλη και Δημήτριο Τίγγα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 15 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρίας με την επωνυμία "ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Κουτσούκη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Γερμανικού δικαίου εταιρίας με την επωνυμία "STANDWERK EUGEN REIS GMBH & CO KG" που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Καρυτινό, με δήλωση κατ' αρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και 2. Εταιρίας με την επωνυμία "ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ Α.Ε" και το διακριτικό τίτλοΦ, η οποία προήλθε από μετατροπή της εταιρίας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΣ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ Ε.Π.Ε " και το διακριτικό τίτλο Φ που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα κατά το καταστατικό της, η οποία στο ακροατήριο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Στέφανο Βέρροιο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20 Δεκεμβρίου 2000 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1811/2003 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 3335/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28 Φεβρουαρίου 2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Τίγγας, ανέγνωσε την από 18 Σεπτεμβρίου 2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να 1. να γίνουν κατά ένα μέρος δεκτοί οι πρώτος κατά το πρώτο μέρος του και τρίτος λόγοι αναιρέσεως και να απορριφθούν οι λοιποί 2) να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση κατά το μέρος που απέρριψε την πρώτη κύρια βάση της αγωγής αποζημιώσεως για θετική ζημία της αναιρεσείουσας από ενδοσυμβατική ευθύνη της πρώτης αναιρεσίβλητης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο παραστάς πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η σύμβαση αποκλειστικής διανομής είναι ιδιόρρυθμη (άρθρο 361 ΑΚ) διαρκής ενοχική σχέση, επί της οποίας ο ένας συμβαλλόμενος (παραγωγός) υποχρεούται να πωλεί αποκλειστικώς και για ορισμένη εδαφική περιοχή σε άλλον (διανομέα) τα προϊόντα παραγωγής του, τα οποία στη συνέχεια ο τελευταίος μεταπωλεί σε τρίτους στο δικό του όνομα, για δικό του λογαριασμό και με δικό του επιχειρηματικό κίνδυνο, διακρινόμενη έτσι από την βοηθητική διαμεσολαβητική λειτουργία της σύμβασης αποκλειστικής εμπορικής αντιπροσωπείας.

Στη σύμβαση αποκλειστικής διανομής εφαρμόζονται για τις σχέσεις αποκλειστικού διανομέα και παραγωγού οι διατάξεις περί έμμεσης αντιπροσωπείας και εντολής σε συνδυασμό με τα π.δ. 219/1991, 243/1993, 88/1994 και 312/1995 που εκδόθηκαν σε συμμόρφωση προς την Οδηγία 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Από δε τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 1γ.3 του π.δ. 219/1991 προκύπτει ότι η καταγγελία συμβάσεως εμπορικής αντιπρο-σωπείας, η οποία ρυθμίζεται συμπληρωματικά από τις διατάξεις του άρθρου 91 του Ε.Ν.

και τις περί εντολής διατάξεις του Α.Κ., θεμελιώνει για τον εμπορικό αντιπρόσωπο - πλην άλλων - δικαίωμα αποζημίωσης κατά τις διατάξεις του Α.Κ. Περαιτέρω κατά το άρθρο 192 του Α.Κ., η σύμβαση συντελείται μόλις περιέλθει σ' αυτόν που πρότεινε η δήλωση περί αποδοχής της πρότασής του. Κατά το άρθρο 195 του ίδιου Κώδικα, σε περίπτωση αμφιβολίας η σύμβαση δεν είναι καταρτισμένη, εφόσον τα μέρη δεν συμφώνησαν σε όλα τα σημεία της.

Κατά το άρθρο 196 του ίδιου Κώδικα, αν τα μέρη συμφωνούν ότι η σύμβαση έχει συνομολογηθεί, αν και δεν έχουν συμφωνήσει σε κάποιο όρο της, ισχύει ό,τι συμφώνησαν, εφόσον συνάγεται ότι η σύμβαση θα καταρτιζόταν και χωρίς τα μέρη να αποφασίσουν για τον όρο αυτό. Από τις διατάξεις αυτές σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 361, 185, 189, 191 και 193 του ΑΚ συνάγεται, ότι η σύμβαση καταρτίζεται με πρόταση και αποδοχή αυτής.

Η πρόταση πρέπει να είναι πλήρης, να περιέχει δηλαδή όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για τη σκοπούμενη σύμβαση, προπαντός μεν τα ουσιώδη, από δε τα επουσιώδη εκείνα τα οποία ο προτείνων νομίζει ότι πρέπει να εξαρθούν ιδιαίτερα. Η πρόταση όμως είναι ισχυρή και όταν ακόμη είναι αόριστη ως προς κάποιο από τα στοιχεία της (ουσιώδη ή επουσιώδη), εφόσον ο προσδιορισμός αυτών επαφίεται στο λήπτη ή μπορεί να συναχθεί με αναφορές στις δηλώσεις των μερών που προηγήθηκαν.

Αντίστοιχα η αποδοχή της πρότασης για τη σύναψη σύμβασης, πρέπει να είναι σύμφωνη με το περιεχόμενο της πρότασης χωρίς επιφύλαξη ή τροποποίηση, να ακολουθεί την πρόταση και να περιέλθει σ' αυτόν που πρότεινε, με αφετηρία το χρόνο της πρότασης, μέσα στην προθεσμία που τάχθηκε με αυτή ή συγχρόνως με άλλο τρόπο γραπτώς ή προφορικώς ή αν δεν τάχθηκε προθεσμία έως τη στιγμή που κατά τις περιστάσεις κάθε συγκεκριμένης περίπτωσης απαιτείται και συνακόλουθα υποχρεούται να αναμένει αυτός που πρότεινε.

Η σιωπή εκείνου προς τον οποίο απευθύνεται η πρόταση δεν αποτελεί αποδοχή ούτε αποποίηση. Μόνον κατ' εξαίρεση μπορεί ερμηνευτικώς να δοθεί σ' αυτή δικαιοπρακτικός χαρακτήρας με βάση την ακολουθούμενη από τα μέρη πρακτική. Η αποδοχή με τροποποιήσεις επάγεται την απόσβεση της πρότασης, αλλά ταυτόχρονα ισχύει και ως νέα πρόταση προς σύναψη συμβάσεως, με περιεχόμενο τις προτεινόμενες τροποποιήσεις σε συνδυασμό και με το λοιπό περιεχόμενο της αρχικής πρότασης.

Τέλος η ασυμφωνία των μερών ως προς ουσιώδη όρο έχει ως συνέπεια την μη σύναψη της σύμβασης. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, δηλαδή με την απόδοση στον κανόνα δικαίου έννοιας μη αληθινής ή μη αρμόζουσας ή έννοιας περιορισμένης ή στενής, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006, 4/2005). Η νομική δε αοριστία της αγωγής που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ελέγχεται ως παραβίαση από τον αρ. 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., εάν το δικαστήριο για το σχηματισμό της περί νομικής επάρκειας της αγωγής κρίσης του αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος προς θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέστηκε σε λιγότερα.

Στην προκείμενη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της αγωγής της ήδη αναιρεσείουσας κατά των ήδη αναιρεσιβλήτων, η οποία απορρίφθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση, προκύπτει ότι ιστορούνται τα εξής: Η αναιρεσείουσα (ενάγουσα), δραστηριοποιούμενη στο χώρο των μηχανών γραφείων από το έτος 1928 και έχοντας επί δεκαετίες την αντιπροσώπευση στην ελληνική αγορά των αναφερομένων στην αγωγή παγκόσμιας φήμης αλλοδαπών εταιρειών γραφομηχανών, αριθμομηχανών και μηχανών γραμματοσήμανσης και εκδόσεως επιταγών, αλλά και μηχανημάτων καταμέτρησης χαρτονομισμάτων των Ιαπωνικών οίκων ...

από το έτος 1972 μέχρι το έτος 1981,... από το έτος 1981 μέχρι το έτος 1983 και ... από το έτος 1983 μέχρι την έγερση της αγωγής (28-2-2002), όπως και άλλων αλλοδαπών εταιρειών εμπορίας συναφών ειδών (μηχανών γραμματοσήμανσης, ανίχνευσης πλαστών νομισμάτων, καταμέτρησης και διαλογής κερμάτων, περίδεσης δεμάτων, συσκευασίας δεσμίδων, διατρητικών, επιταγογράφων κλπ.), διαθέτοντας τεχνικό προσωπικό και συνεργάτες για επισκευές των μηχανημάτων της σε κομβικά σημεία της Ελληνικής επικράτειας, με πελάτες τράπεζες, μεγάλες επιχειρήσεις και δημόσιους οργανισμούς, κατά το μήνα Μάρτιο του 1988 άρχισε διαπραγμάτευση με την πρώτη αναιρεσίβλητη (εναγόμενη), γερμανική εταιρεία κατασκευής μηχανών καταμέτρησης κερμάτων και χαρτονομισμάτων με το σήμα REIS, η οποία είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για την πώληση των προϊόντων της στην Ελληνική αγορά, ενόψει εισόδου της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή και Νομισματική Ένωση και εισαγωγής του κοινού νομίσματος αυτής.

Μετά από αλλεπάλληλες επικοινωνίες τους, τηλεφωνικώς και τηλεομοιοτυπικώς, η πρώτη αναιρεσίβλητη με την από 1... τηλεομοιοτυπία (FAX) δήλωσε στην αναιρεσείουσα την επιθυμία της "να βρει την άριστη λύση για την επιτυχή προώθηση όλου του φάσματος των προϊόντων στην ελληνική αγορά και βεβαίως ότι είναι ανοικτή να συζητήσει όλες τις δυνατές λύσεις συνεργασίας μαζί της, ενώ ταυτόχρονα της απέστειλε διαφημιστικό φυλλάδιο με τα προϊόντα της και τιμοκατάλογο".

Η αναιρεσείουσα με τις αρ. ... τηλεομοιοτυπίες της ζήτησε από την πρώτη αναιρεσίβλητη να δώσει προτεραιότητα στη συνεργασία τους και να της αποστείλει διαφημιστικά φυλλάδια προς επίδειξη στην ενδιαφερόμενη για αγορά μηχανών Τράπεζα Πίστεως, αίτημα στο οποίο ανταποκρίθηκε η πρώτη αναιρεσίβλητη με την από ...

τηλεομοιοτυπία που απέστειλε στην αναιρεσείουσα με τα ζητηθέντα διαφημιστικά φυλλάδια και όρισε την 17-1-2000 ως ημερομηνία ενημερωτικής επίσκεψης στη ... των τεχνικών εκπροσώπων της αναιρεσείουσας ... και ..., οι οποίοι έφθασαν στη ... στις 16-1-2000 και ανεχώρησαν στις 18-1-2000. Ακολούθησε ανταλλαγή αμοιβαίων δηλώσεων για συνεργασία με την αναιρεσείουσα να δηλώνει, με τα ...

τηλεομοιοτυπικά μηνύματά της πρόθυμη για την αγορά μηχανών ως δειγμάτων προς επίδειξη σε υποψήφιους πελάτες αφού επιτυγχάνονταν συμφωνία για το πλαίσιο συνεργασίας και την πρώτη αναιρεσίβλητη να συμφωνεί στην πώληση προς την αναιρεσείουσα δειγμάτων μηχανών και την ετοιμότητά της, για υπογραφή συμφωνίας με την από 10-3-2000 τηλεομοιοτυπία και με το από 30-3-2000 όμοιο να δηλώνει προς την αναιρεσείουσα: "Μετά από μακρές συσκέψεις είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε την πρότασή σας να αρχίσουμε μια στενή συνεργασία με την εταιρεία σας.

Προτείνουμε να συμφωνήσετε σε πρώτη φάση για μια συνεργασία ενός έτους, η οποία θα ανανεώνεται αυτόματα εάν τα μέρη θα έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους. Ιδιαίτερα ενόψει της εισόδου στην οικογένεια του Ευρωπαϊκού νομίσματος αναμένουμε μια σημαντική αύξηση πωλήσεων από διαφόρων τύπων καταμετρητές κερμάτων, διαλογητές και μηχανές.

Θεωρούμε δεδομένο ότι σεις θα επιδιώξετε ένα αποδεκτό μερίδιο αγοράς μέσω εντατικής προώθησης των προϊόντων. Αναμένουμε τις παραγγελίες σας για κάποια δείγματα μηχανών και ιδιαίτερα την επιβεβαίωσή σας για την προετοιμασία για το πρώτο disc sorter προσαρμοσμένο στην οικογένεια των Ελληνικών κερμάτων. Ελπίζουμε ότι τα παραπάνω θα γίνουν αποδεκτά από εσάς και ευελπιστούμε σε μία πάρα πολύ επιτυχή συνεργασία προς αμοιβαίο όφελος".

Την πρόταση αυτή αποδέχθηκε η αναιρεσείουσα με το αρ. ... τηλεομοιοτυπικό μήνυμά της προς την πρώτη αναιρεσίβλητη, αναφέροντας ότι "είμαστε πλήρως ικανοποιημένοι που λάβαμε την από 30-3-2000 απάντησή σας αναφορικά με τη συνεργασία ..." και αμέσως παρήγγειλε δείγμα μηχανής Disc sorter, της οποίας το τίμημα προκατέβαλε και ανέλαβε προσπάθεια προώθησης των προϊόντων της πρώτης αναιρεσίβλητης, με ενημέρωση των πελατών της (τραπεζών και οργανισμών) για την αναγκαιότητα προμήθειας μηχανών καταμέτρησης κερμάτων και αδειάλειπτη ενημέρωση της πρώτης αναιρεσίβλητης.

Στο συνεχόμενο χρονικό διάστημα των τεσσάρων (4) περίπου μηνών συνέχισε η αναιρεσείουσα την προσπάθεια προώθησης των προϊόντων της πρώτης αναιρεσίβλητης με ενημέρωση πελατών, αποστολή του τεχνίτη της ... για συμμετοχή σε εκπαίδευση στους υψηλής ταχύτητας διαλογητές, όπως και Ελληνικών κερμάτων "για να γίνουν οι προσαρμογές και οι δοκιμές της μηχανής, ώστε να είναι έτοιμη τον Ιούνιο προς χρήση με επιβεβαίωση της συμφωνίας" από την πρώτη αναιρεσίβλητη, ότι η αναιρεσείουσα θα αναλάμβανε τη μετάφραση των εγχειριδίων χρήσης των μηχανών με παραγγελία μιας μηχανής, για την οποία έδειξε ενδιαφέρον η Εθνική Τράπεζα και (με την...

τηλεομοιοτυπία της 1638 παραγγελίας) μιας μηχανής για την εταιρεία ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Α.Ε., με την έγκριση και τις ευχαριστίες της πρώτης αναιρεσίβλητης, που διατυπώθηκαν στο από 31-5-2000 τηλεομοιοτυπικό μήνυμά της προς την αναιρεσείουσα, μέχρι τις 25-7-2000, οπότε η τελευταία πληροφορήθηκε από τους εκπροσώπους της που επισκέφθηκαν την Εθνική Τράπεζα ότι ενώπιον αυτής προσήλθαν εκπρόσωποι της δεύτερης αναιρεσίβλητης Ελληνικής εταιρείας ..., συνοδευόμενοι από υψηλόβαθμα στελέχη της πρώτης αναιρεσίβλητης και παρουσίασαν προϊόντα της.

Αυθημερόν η αναιρεσείουσα ζήτησε με την ...τηλεομοιοτυπία εξηγήσεις από την πρώτη αναιρεσίβλητη, η οποία με την από 26-7-2000 τηλεομοιοτυπία απήντησε ως εξής: "Αφότου λήφθηκε η απόφαση ότι η Ελλάδα θα εισέλθει στην Κοινότητα του Ευρώ η Ελληνική αγορά έγινε πάρα πολύ ενδιαφέρουσα από ό,τι πριν. Είναι πολύ σημαντικό για μας να βρούμε τώρα την πλέον αποτελεσματική και αποδοτική στρατηγική διείσδυσης στην αγορά.

Γι' αυτό ήταν αναγκαίο να έχουμε μια προσωπική εντύπωση με συζητήσεις άμεσες με δυνητικούς πελάτες. Εκτός από την Εθνική Τράπεζα είχαμε άμεσες επαφές με την Τράπεζα Πίστεως και την Αγροτική Τράπεζα. Η παρουσίαση που έγινε στους πελάτες αφορούσε κυρίως την ανταλλαγή νομισμάτων την 1η Ιανουαρίου 2000 με κύριο αντικείμενο τεχνικές και λογιστικές απαιτήσεις.

Μπορείτε να φανταστείτε ότι μάθαμε πάρα πολλά σχετικά με την άποψη της Ελληνικής τραπεζικής βιομηχανίας τις εκτιμήσεις και τις ανάγκες της. Για να εκπληρώσουμε όλες τις απαιτήσεις κατά τον καλύτερο τρόπο ώστε να υπάρχει επιτυχία θα θέλαμε να αναπτύξουμε ένα δίκτυο δραστηριοτήτων. Αισθανόμαστε ότι όλες οι δραστηριότητες πωλήσεων και μάρκετινγκ συμπεριλαμβανομένων και των δραστηριοτήτων της εξυπηρέτησης και υποστήριξης δεν μπορούν να αναληφθούν από ένα μόνο συνεταίρο.

Μετά από προσεκτική θεώρηση των πραγμάτων καταλήξαμε στα εξής: Κεντρικός και αποκλειστικός συνεταίρος στην Ελλάδα θα είναι η εταιρεία Φ Ltd κ.Α. ... ... Τηλ. ... Φαξ ...". Αυτή η εταιρεία θα οργανώνει και θα ελέγχει όλες τις άλλες δραστηριότητες στην Ελλάδα, τις οποίες ελπίζουμε ότι η εταιρεία σας θα συνεχίσει επίσης ως συνεργαζόμενη εταιρεία και σε στενή επαφή με την εταιρεία ....

Παρακαλώ να είστε βέβαιοι ότι δεν θα θέλαμε να θέσουμε ένα τέλος στη συνεργασία μας, καθότι εμείς εκτιμήσαμε πάρα πολύ τις προσπάθειές σας. Παρόλα αυτά, όπως και σεις αναφέρατε στο από 24-7 φαξ σας, δεν είναι τόσο εύκολο να πείσετε πελάτες σχετικά με το πώς εμείς σκεπτόμαστε για την εμπορία προϊόντων κερμάτων στο μέλλον.

Θα θέλαμε να θέσουμε ένα στοπ στις εξηγήσεις για σήμερα. Είμαστε σίγουροι ότι θα έχουμε πολλά περισσότερα να συζητήσουμε αργότερα. Κατά πρώτο θα θέλαμε να περιμένουμε τα σχόλιά σας στις πολύ νέες αποφάσεις...". Με τις εξηγήσεις, οι οποίες από την πρώτη αναιρεσίβλητη δόθηκαν στη συνέχεια προς την αναιρεσείουσα μετά από αλλεπάλληλα προς εκείνη αιτήματά της για το επιτρεπτό να εμφανίζεται και αυτή διανομέας των μηχανημάτων εκείνης στην ημεδαπή, κατέστη σαφές ότι αυτό είχε αποκλεισθεί από την πρώτη αναιρεσίβλητη και μόνη αποκλειστική αντιπρόσωπός της στην ημεδαπή θα ήταν η δεύτερη αναιρεσίβλητη, αποκλείοντας κάθε αντιπροσωπευτική εξουσία της αναιρεσείουσας, ενώ το εξωδίκως υποβληθέν αίτημα αποκατάστασης της θετικής ζημίας της αναιρεσείουσας εξήρτησε η πρώτη αναιρεσίβλητη από την προηγούμενη παραίτηση της αναιρεσείουσας από κάθε άλλη συναφή αξίωσή της.

Ακολούθως η αναιρεσείουσα, ισχυρίζεται ότι η από την πρώτη αναιρεσίβλητη καταγγελία της μεταξύ τους συμβάσεως αποκλειστικής διανομής των προϊόντων της τελευταίας, υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος και ότι για τη θετική ζημία αυτής (αναιρεσείουσας), ανερχόμενη στο ποσό των 15.823.140 δραχμών, (όπως τα επί μέρους κονδύλια αναλύονται στην αγωγή για δαπάνες μετάβασης τεχνικών της στη ...

και απασχόλησής τους, αγορά δειγμάτων μηχανών με προορισμό επίδειξής τους σε υποψήφιους Έλληνες αγοραστές και για απασχόληση του διευθύνοντος συμβούλου της με τη γραμματέα του σε αλληλογραφία και τηλεφωνήματα προς την πρώτη αναιρεσίβλητη) και για την απαιτούμενη χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης της, λόγω μειώσεως της αξιοπιστίας της και της καλής φήμης της από την καταγγελία, υπόχρεες είναι αμφότερες οι αναιρεσίβλητες "επειδή η παραπάνω ζημία οφείλεται σε υπαιτιότητα των εναγομένων (αναιρεσιβλήτων) εταιρειών, αφού αυτές γνώριζαν ή αλλιώς όφειλαν να γνωρίζουν, αν επιδείκνυαν την επιβαλλόμενη στις συναλλαγές επιμέλεια, την παρανομία" ...

και επικουρικά όσον αφορά την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης για ηθική βλάβη είναι υπόχρεες κατά τις διατάξεις των άρθρων 57-59 ΑΚ και επικουρικότερα "ευθύνονται για τις παραπάνω ζημίες κατά τα άρθρα 1 του ν. 146/1914 περί αθεμίτου ανταγωνισμού, 914, 932 ΑΚ, αφού η ανάθεση της αποκλειστικής αντιπροσώπευσης στη δεύτερη εναγόμενη (αναιρεσίβλητη) καθώς και οι επιδιωκόμενοι με τις πράξεις αυτές σκοποί (ήτοι εκμετάλλευση όλων των πληροφοριών που έδωσε η ενάγουσα στην πρώτη εναγόμενη και η εκμετάλλευση των πελατών που υπέδειξε η ενάγουσα) είναι αθέμιτες, γιατί έγιναν με σκοπό ανταγωνισμού και αντίκεινται στα χρηστά ήθη".

Γι' αυτό ζήτησε να υποχρεωθούν εις ολόκληρον οι αναιρεσίβλητες να της καταβάλουν το συνολικό ποσό των 255.823.140 δραχμών νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής μέχρις εξοφλήσεως. Υπό τα εκτιθεμένα ως άνω πραγματικά περιστατικά, γίνεται σαφής επίκληση της καταρτίσεως μεταξύ της αναιρεσείουσας και της πρώτης αναιρεσίβλητης επιτρεπτής, κατ' άρθρο 361 του ΑΚ, συμβάσεως διανομής των προϊόντων της πρώτης αναιρεσίβλητης από την αναιρεσείουσα όχι ως αποκλειστική δικαιούχο, χρονικής διάρκειας ενός έτους, με αφετηρία την κατά τις 31-3-2000 περιέλευση στην πρώτη αναιρεσίβλητη της αποδοχής της πρότασής της από την αναιρεσείουσα και πρόωρη λύση αυτής της συμβάσεως από την πρώτη αναιρεσίβλητη με άτακτη καταγγελία της, γενόμενη όχι με την ανάθεση καθεαυτή της διανομής των προϊόντων της και στη δεύτερη αναιρεσίβλητη, που συνιστούσε δικαίωμα, για το οποίο δεν διατυπώθηκε ρήτρα αποκλεισμού κατά την κατάρτιση της συμβάσεως με την αναιρεσείουσα, αλλά με την κατά τις 26-7-2000 διασάφησή της προς την τελευταία, ότι με "νέες αποφάσεις της ...

μετά από προσεκτική θεώρηση των πραγμάτων" κατέληξε ότι "κεντρικός και αποκλειστικός συνεταίρος της στην Ελλάδα θα είναι η εταιρεία ..." (δεύτερη αναιρεσίβλητη), αποκλείοντας ουσιαστικά τη διάθεση των προϊόντων της από την αναιρεσείουσα και επιδιώκοντας να την ενθαρρύνει σε υποστηρικτικές (βοηθητικές) υπηρεσίες προς τη δεύτερη αναιρεσίβλητη, κατόπιν ειδικής συμφωνίας τους.

Ειδικότερα στην αγωγή γίνεται επίκληση ότι: α) Μετά από τις διερευνητικές των εκατέρωθεν προθέσεων και δυνατοτήτων διεργασίες και την παρότρυνση της πρώτης αναιρεσίβλητης προς την αναιρεσείουσα να αγοράσει με δικές της δαπάνες δείγματα μηχανών καταμέτρησης κερμάτων εκείνης και προς επίδειξη και ενημέρωση των υποψήφιων πελατών της στην Ελλάδα, η αναιρεσείουσα, με την από ...

τηλεομοιοτυπία, που απέστειλε στην πρώτη αναιρεσίβλητη, της γνωστοποίησε ότι μπορούσε να αγοράσει τα δείγματα μηχανών, εφόσον πρώτα θα "επιλυνόταν" το ζήτημα της συνεργασίας, δηλαδή η αναιρεσείουσα εξήρτησε την αγορά των προταθέντων από την πρώτη αναιρεσίβλητη δειγμάτων μηχανών της από τον καθορισμό ενός αμοιβαίως αποδεκτού (συμβατικού) πλαισίου συμφωνίας εμπορικής συνεργασίας τους, αφήνοντας την πρωτοβουλία διαμόρφωσης της σχετικής προτάσεως αυτού του πλαισίου στην πρώτη αναιρεσίβλητη. 2) Η πρώτη αναιρεσίβλητη με το από 30-3-2000 έγγραφό της, του οποίου τηλεομοιοτυπία εστάλη στην αναιρεσείουσα, πρότεινε να συμφωνήσει η τελευταία "σε πρώτη φάση για μια συνεργασία ενός έτους, η οποία θα ανανεώνεται αυτόματα εάν τα μέρη θα έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους", με προαπαιτούμενο ("δεδομένο") την επιδίωξη "ενός αποδεκτού μεριδίου αγοράς, μέσω εντατικής προώθησης των προϊόντων (της)". 3) Την επομένη η αναιρεσείουσα, με το ...

έγγραφό της, που απεστάλη σε τηλεομοιοτυπία στην πρώτη αναιρεσίβλητη (η οποία και το παρέλαβε) αποδέχθηκε την πρόταση αυτής χωρίς τροποποιήσεις, δηλώνοντας πλήρη ικανοποίηση για την προτεινόμενη συνεργασία και επιβεβαιώνοντας εμπράκτως τη συμφωνία, με την παραγγελία, με δαπάνες της, στην πρώτη αναιρεσίβλητη του πρώτου δείγματος μηχανής της, του οποίου την αγορά είχε προηγουμένως εξαρτήσει από την επίλυση του συμβατικού πλαισίου συνεργασίας τους. 4) Η πρώτη αναιρεσίβλητη, προκειμένου να εξυπηρετήσει καλύτερα τους δικούς της κερδοσκοπικούς υπολογισμούς προέβη σε άτακτη καταγγελία της με την αναιρεσείουσα συμβάσεως εμπορικής αντιπροσωπείας πριν ακόμα συμπληρωθεί και η ελάχιστη συμφωνημένη διάρκειά της, του ενός έτους, αναθέτοντας την αποκλειστική εκπροσώπησή της στη δεύτερη αναιρεσίβλητη. 5) Από την αθέτηση αυτή της συμβατικής υποχρεώσεως της πρώτης αναιρεσίβλητης δημιουργήθηκε υποχρέωσή της (ευθύνη της) προς ανόρθωση της (προβαλλόμενης) θετικής ζημίας της αναιρεσείουσας (άρθρο 330 εδ.

α' ΑΚ), την οποία υπέστη από το ότι για την εκτέλεση της δικής της υποχρεώσεως (αντιπαροχής) είχε υποβληθεί, με εντολή της πρώτης αναιρεσίβλητης, σε αγορά εμπορευμάτων της, τα οποία η τελευταία απαγόρευσε να διαθέσει στην αγορά, και απασχόληση προσωπικού προς ενημέρωση και διερεύνηση των συνθηκών της αγοράς για να επιτευχθεί η διάθεση των προϊόντων της πρώτης αναιρεσίβλητης, δηλαδή θεμελιώνεται δικαίωμα αποζημίωσης της αναιρεσείουσας από τις διατάξεις των άρθρων 9 παρ.1γ, 3 π.δ. 219/1991, 192, 195, 196, 361, 722-723, 330 εδ.

α', 298 Α.Κ. Το Εφετείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκρινε ότι δεν συνέπεσαν απολύτως οι δηλώσεις βουλήσεως των συμβαλλομένων στη συμφωνία ετήσιας εμπορικής συνεργασίας τους και απέρριψε την αγωγή ως μη νόμιμη, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις ενδοσυμβατικής ευθύνης της πρώτης αναιρεσίβλητης προς αποκατάσταση της θετικής ζημίας της αναιρεσείουσας, εσφαλμένως εφήρμοσε τους προαναφερόμενους κανόνες ουσιαστικού δικαίου, υποπίπτοντας στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., και είναι γι' αυτό βάσιμοι κατά ένα μέρος οι σχετικοί πρώτος (κατά το πρώτο μέρος του) και τρίτος λόγοι αναιρέσεως.

Αντιθέτως οι αυτοί λόγοι αναιρέσεως κατά το υπόλοιπο μέρος τους, όπως και ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως, που αφορούν την απόρριψη από το Εφετείο ως μη νομίμων της σωρευόμενης κυρίως βάσης της αγωγής αποζημιώσεως και χρηματικής ικανοποιήσεως της ηθικής βλάβης της αναιρεσείουσας από αδικοπραξία λόγω καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος καταγγελίας της πρώτης αναιρεσίβλητης και των επικουρικώς σωρευομένων βάσεων της αγωγής από τις διατάξεις των άρθρων 57, 59, ΑΚ για την προσβολή της προσωπικότητας, λόγω μειώσεως της φήμης και αξιοπιστίας της αναιρεσείουσας και (τις διατάξεις) του άρθρου 1 Ν.146/1914 "περί αθεμίτου ανταγωνισμού", είναι αβάσιμοι, διότι από το περιεχόμενο της αγωγής προκύπτει ότι:

α) Η άσκηση του δικαιώματος της πρώτης αναιρεσίβλητης για καταγγελία της συμβάσεως απέβλεπε στην καλύτερη εξυπηρέτηση των οικονομικών συμφερόντων της και δεν είχε σκοπό σφετερισμού των ωφελειών από την πελατεία της αναιρεσείουσας και τους μόχθους της. β) Η σύναψη συμβάσεως μεταξύ των δύο αναιρεσιβλήτων, που καθιστούσε ανενεργό την προηγούμενη σύμβαση της αναιρεσείουσας, δεν συντελέσθηκε με τρόπο αποδοκιμαζόμενο από τις περί ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου, ούτε με σκοπό αθέμιτου ανταγωνισμού.

Για να στοιχειοθετηθεί ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αρ.19 Κ.Πολ.Δ. πρέπει το Δικαστήριο να εξήτασε την ουσία της υποθέσεως. Επομένως δεν ιδρύεται ο λόγος αυτός αναιρέσεως, όταν το δικαστήριο απέρριψε την αγωγή ή την ένσταση ως μη νόμιμη αόριστη, απαράδεκτη ή για άλλο τυπικό λόγο (βλ. ΑΠ 44/1990). Με τον πρώτο κατά το δεύτερο μέρος του, εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ. λόγο αναιρέσεως, προβάλλεται η αιτίαση της εκ πλαγίου παραβιάσεως των διατάξεων των άρθρων 281, 297, 298, 330, 361, 722, 723, 288 ΑΚ 9 παρ.1γ πδ. 219/1991, διότι με αντιφατική αιτιολογία εσφαλμένως τις εφήρμοσε το Εφετείο. Κατά συνέπεια, εφόσον το Εφετείο δεν εισήλθε στην εξέταση της ουσίας της υποθέσεως, ο λόγος αυτός αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο προβάλλεται αντιφατική αιτιολογία για την απόρριψη της αγωγής ως μη νόμιμης, είναι απαράδεκτος.

Ο λόγος αναίρεσης του αρ.8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. δίδεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ή λόγο έφεσης, όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις τους, ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων έστω και αν αποτελούν περιεχόμενο λόγου έφεσης ούτε οι αβάσιμοι ή οι απαράδεκτοι ισχυρισμοί (Ολ.

ΑΠ 3/1997). Εξάλλου, δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αναίρεσης όταν το δικαστήριο έλαβε υπόψη προταθέντα ισχυρισμό (πράγμα) και τον απέρριψε ευθέως για οποιονδήποτε λόγο τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ.ΑΠ 12/1997), αλλά και όταν το δικαστήριο αντιμετωπίζει και απορρίπτει στην ουσία εκ των πραγμάτων προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή ως αποδειχθέντων γεγονότων αντίθετων προς αυτά που συγκροτούν (Ολ.

ΑΠ 11/1996). Στην υπόψη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια ότι δεν έλαβε υπόψη "ουσιώδεις αγωγικούς ισχυρισμούς που προέβαλε και με λόγο έφεσης η αναιρεσείουσα ότι η πρώτη αναιρεσίβλητη: 1) Στην ιστοσελίδα της στο διαδίκτυο, ανέφερε και όρισε την αναιρεσείουσα ως αποκλειστικό διανομέα και παροχέα υπηρεσιών επισκευής και συντήρησης των προϊόντων της στην Ελλάδα έως τον Οκτώβρη του 2000, 2) Παρέπεμψε την εταιρεία Μεταλλουργική Βιομηχανία Ηπείρου ΑΕ, που ενδιαφερόταν να αγοράσει μηχανές στην αναιρεσείουσα και 3) Κάλεσε την αναιρεσείουσα να στείλει τεχνικό σε σεμινάριο που έγινε το Μάιο του 2000 αναφορικά με τη λειτουργία των μηχανών αυτών.

Επομένως, εφόσον τα επικαλούμενα περιστατικά δεν θεμελιώνουν ισχυρισμό με αυτοτελή ύπαρξη, αλλά συνιστούν απλώς επιχειρήματα της αναιρεσείουσας προς ενίσχυση των αγωγικών ισχυρισμών της, ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απαράδεκτος. Εξάλλου με τον πέμπτο και τελευταίο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται η αυτή ως άνω, εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ.

πλημμέλεια, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έλαβε υπόψη το αγωγικό αίτημα που απορρίφθηκε πρωτοδίκως και επαναφέρθηκε με λόγο εφέσεως περί χρηματικής ικανοποιήσεως της ηθικής βλάβης, της αναιρεσείουσας από αμφότερες της αναιρεσίβλητες λόγω της αποδιδόμενες σ' αυτές αδικοπρακτικής συμπεριφοράς, ως αντίθετης στις διατάξεις των άρθρων 281 ΑΚ και 1 Ν.146/1914.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως στηριζόμενος σε εσφαλμένη προϋπόθεση, καθ' όσον το Εφετείο έλαβε υπόψη με την επικαλούμενη απόφασή του τον ως άνω ισχυρισμό και τον απέρριψε ως μη νόμιμο.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που απέρριψε την πρώτη κύρια βάση της αγωγής αποζημιώσεως για θετική ζημία της αναιρεσείουσας από ενδοσυμβατική ευθύνη της πρώτης αναιρεσίβλητης και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δικ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3335/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ως προς το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο αυτής.

Παραπέμπει την υπόθεση ως προς το ανωτέρω και μόνον κεφάλαιο για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει: α) την πρώτη αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ και β) την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της δεύτερης αναιρεσίβλητης από δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Απριλίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 19 Μαίου 2010.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ