Supreme Court dismisses bank's appeal, upholding liability for employee fraud and negligence in misappropriating funds.

Απόφαση 882 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 882/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βασίλειο Ρήγα, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε και Χαράλαμπο Δημάδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Της αναιρεσείουσας : Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Τράπεζα EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία 'Τράπεζα Κρήτης Α.Ε ', την οποίο εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της Νικόλαος Κατσαντώνης, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων : 1) ..... και 2)........., τους οποίους εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος τους Εμμανουήλ Κιοσσές με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20.10.1997 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Κατερίνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 50/1999 προδικαστική και 37/2003 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 1599/2004 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά η αναιρεσείουσα με την από 27.08.2004 αίτησή της, που φέρεται σε συζήτηση με την από 16.01.2007 κλήση της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Δαλιάνης ανέγνωσε την από 09.11.2006 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Χαράλαμπου Παπαηλιού, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 297, 298, 330, 334 παρ. 1, 827, 820, 914, 922 ΑΚ, 2, 3 του ν.δ. της 17-7/13-8-1923 "περί ειδικών διατάξεων επί ανωνύμων εταιριών" και i του ν.5638/1932 "περί καταθέσεως εις κοινόν λογαριασμόν", όπως το τελευταίο αντικαταστάθηκε από το άρθρο i του ν.δ.951/1971, συνάγεται α) ότι, σε περίπτωση προκλήσεως ζημίας από παράνομη και υπαίτια πράξη ή παράλειψη υπαλλήλου ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας, η τελευταία υποχρεούται να αποκαταστήσει τη ζημία του παθόντος τρίτου, εφόσον η πράξη ή παράλειψη του υπαλλήλου έγινε κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του, έστω και καθ' υπέρβαση ή κατά κατάχρηση της εξουσίας του, ήτοι εφόσον μεταξύ της πράξεως και της ανατεθειμένης υπηρεσίας υφίσταται αιτιώδης σύνδεσμος, γεγονός που συντρέχει όταν η υπηρεσία αποτελεί το αναγκαίο μέσο για την επιχείρηση της πράξεως ή (και) όταν η πράξη εμπίπτει στους τυπικούς κινδύνους που ενυπάρχουν στη δραστηριότητα του υπαλλήλου και β) ότι, αν το κατατεθειμένο σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό χρηματικό ποσό καταβληθεί από υπάλληλο της Τράπεζας σε τρίτον, ο οποίος πλαστογράφησε προς τούτο την επί του σχετικού εντάλματος πληρωμής υπογραφή κάποιου εκ των δικαιούχων του λογαριασμού, τότε η Τράπεζα έχει υποχρέωση να αποδώσει το ποσό αυτό στον τελευταίο, μόνο εφόσον ο υπάλληλός της κατά την πληρωμή τελούσε σε δόλο ή σε βαριά αμέλεια.

Εξάλλου, οι προβλεπόμενοι στο άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ αναιρετικοί λόγοι ιδρύονται ο μεν πρώτος όταν το δικαστήριο της ουσίας προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία των προϋποθέσεων εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή σε εσφαλμένη υπαγωγή ή μη υπαγωγή των πραγματικών του διαπιστώσεων στον εν λόγω κανόνα, ο δε δεύτερος όταν στη δεύτερη (ελάσσονα) πρόταση του νομικού συλλογισμού της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του κατάλληλου κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το εφετείο, σε σχέση με την αδικοπρακτική συμπεριφορά του τότε διευθυντή του καταστήματος της αναιρεσείουσας Τράπεζας στην Κατερίνη Πιερίας, δέχθηκε ως αποδειχθέντα τα εξής: Στο εν λόγω κατάστημα οι αναιρεσίβλητοι (σύζυγοι) διατηρούσαν κατά το έτος 1995 προθεσμιακό λογαριασμό μηνιαίας αποδόσεως.

Στις 7.8.1995, όταν μετέβησαν εκεί για να προβούν στην ανανέωση του σχετικού ομολόγου τους, ο εν λόγω διευθυντής, με μοναδικό σκοπό να αποκομίσει παράνομο περιουσιακό όφελος σε βάρος της περιουσίας εκείνων και εκμεταλλευόμενος τις πολύ καλές φιλικές σχέσεις του με αυτούς και την εμπιστοσύνη που είχαν στο πρόσωπό του σχετικώς με την επωφελέστερη τοποθέτηση των χρημάτων τους, παρέστησε στους ίδιους ψευδώς ότι, λόγω σημαντικής μειώσεως των επιτοκίων καταθέσεως, η τυχόν ανανέωση του ομολόγου θα επέφερε μείωση των εισοδημάτων τους από τόκους και ότι αυτός θα φροντίσει για την καλύτερη και επωφελέστερη τοποθέτηση των χρημάτων τους.

Έτσι, τους έπεισε να μην προβούν στην ανανέωση του ομολόγου, αλλά να εκταμιεύσουν το ποσό των 14.000.000 δραχμών και να το καταθέσουν στον με αριθμό .... κοινό αυτών λογαριασμό ταμιευτηρίου του άνω καταστήματος. Στις 16.8.1995 ο ίδιος, με βάση το πλαστογραφημένο από αυτόν - ως προς την υπογραφή της δεύτερης των αναιρεσιβλήτων - με αριθμό.....

ένταλμα πληρωμής της αναιρεσείουσας Τράπεζας, εισέπραξε και ακολούθως ιδιοποιήθηκε παρανόμως το ανωτέρω ποσό των 14.000.000 δραχμών, συνετέλεσε δε προς τούτο και η συμπεριφορά του αρμόδιου ταμία, ο οποίος από βαριά αμέλεια παρέλειψε να ελέγξει τη γνησιότητα της κρίσιμης υπογραφής. Κατόπιν μηνύσεως των αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι από τον Σεπτέμβριο του έτους 1996 είχαν πληροφορηθεί για την ανάληψη των χρημάτων τους από τον διευθυντή, ασκήθηκε κατ' αυτού ποινική δίωξη για τις κακουργηματικές πράξεις της απάτης, της πλαστογραφίας με χρήση και της υπεξαιρέσεως.

Με τη 283 - 284/4.3.2003 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης κηρύχθηκε ένοχος της απάτης και του επιβλήθηκε ποινή καθείρξεως πέντε ετών, ενώ για τις άλλες δύο πράξεις είχε κηρυχθεί αθώος στον πρώτο βαθμό. Ακολούθως, το εφετείο, κρίναν ότι η ως άνω συμπεριφορά του διευθυντή ενέχουσα κατάχρηση της ανατεθειμένης σ' αυτόν υπηρεσίας και τελούσε σε εσωτερική συνάφεια με την εν λόγω υπηρεσία, καταφάσκει την ευθύνη της αναιρεσείουσας, ως προστήσασας, για την απόδοση του ειρημένου ποσού στους αναιρεσιβλήτους, εξαφάνισε την αντιθέτως κρίνασα πρωτόδικη απόφαση και, κατ' αποδοχή της αγωγής, κατεδίκασε την αναιρεσείουσα να πληρώσει το ποσό αυτό στους αναιρεσιβλήτους.

Με την κρίση του αυτή το εφετείο δεν παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή τις αναφερόμενες πιο πάνω διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, διέλαβε δε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των διατάξεων αυτών και ειδικότερα ως προς την παραδοχή του περί της αδικοπρακτικής συμπεριφοράς του τότε διευθυντή της αναιρεσείουσας.

Η παραδοχή του, περί τελέσεως από αυτόν απάτης, πλαστογραφίας με χρήση και υπεξαιρέσεως, δεν είναι αντιφατική, δεν τελεί δηλαδή σε λογική ανακολουθία, προς τη διαπίστωσή του, περί καταδίκης εκείνου μόνο για απάτη και περί αθωώσεώς του για την πλαστογραφία και την υπεξαίρεση, ενόψει του ότι η σχετική αθωωτική κρίση του ποινικού δικαστηρίου δεν αποτελεί δεδικασμένο στην παρούσα πολιτική δίκη.

Επομένως, αμφότεροι οι λόγοι του αναιρετηρίου, με τους οποίους, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, ψέγεται το εφετείο για παραβίαση των άνω διατάξεων και για αντιφατικές, άλλως ανεπαρκείς, αιτιολογίες στην προσβαλλόμενη απόφασή του, ως προς την αδικοπρακτική συμπεριφορά του ανωτέρω διευθυντή της αναιρεσείουσας, είναι αβάσιμοι.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27.8.2004 αίτηση της ανώνυμης εταιρίας "Τράπεζα EFG EUROBANK ERGASIAS A.E." περί αναιρέσεως της 1599/2004 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14-4-2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 21 Απριλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ