Supreme Court quashes appeal judgment for procedural error regarding non-existent counter-appeal and remands case.

Απόφαση 881 / 2018 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 881/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1 Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Χριστόφορο Κοσμίδη, προεδρεύοντα αρεοπαγίτη, Μαρία Νικολακέα, Αρετή Παπαδιά, Αντιγόνη Καραΐσκου - Παλόγου και Γεώργιο Δημάκη, αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 5η Δεκεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέα Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. (K.) Φ. (F.) του Μ. (M.), κατοίκου ..., που παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Διονυσίου Μουτζούρη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσίβλητων: 1) Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στον ..., 2) Μ. Μ. του Χ., ως μοναδικού ομόρρυθμου μέλους της ως άνω εταιρίας και 3) Η. Τ. του Γ., ως μοναδικού ετερόρρυθμου μέλους της ως άνω εταιρίας, κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-11-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας.

Εκδόθηκαν η 11/2012 προδικαστική και 117/2013 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 90/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας.

Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 14-7-2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Εισηγητής ορίσθηκε ο αρεοπαγίτης, Γεώργιος Δημάκης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη των αναιρεσίβλητων στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Κατά το άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ’ αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τις .../29-7-2017 εκθέσεις επιδόσεως του Δ. Χ., δικαστικού επιμελητή στο Εφετείο Καλαμάτας, ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την πράξη ορισμού δικασίμου και με πρόσκληση του αναιρεσείοντος προς τους αναιρεσίβλητους για να παραστούν στη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως σ’ αυτούς. Οι αναιρεσίβλητοι, όμως, δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου της εν λόγω δικασίμου ούτε κατέθεσαν κατ’ άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ δήλωση μη παραστάσεως σ’ αυτή. Επομένως, η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει παρά τη δικονομική απουσία των αναιρεσίβλητων (ΚΠολΔ 568 παρ.4 και 576 παρ.2).

2. Κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ, πράγματα που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης είναι και οι λόγοι έφεσης, που περιέχουν παράπονα κατά της πρωτοβάθμιας κρίσης (ΟλΑΠ 25/2003). Γι’ αυτό, η παραδοχή από το εφετείο ανύπαρκτου λόγου έφεσης ή η επανάκριση κεφαλαίου της πρωτόδικης απόφασης έξω από τα όρια της έφεσης, συνιστούν πλημμέλειες που εμπίπτουν στον προβλεπόμενο από την ανωτέρω διάταξη λόγο αναίρεσης, εκτός αν πρόκειται για σφάλμα της απόφασης που αφορά προσβαλλόμενο με την έφεση κεφάλαιο και μπορεί να ερευνηθεί αυτεπαγγέλτως από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο (ΑΠ 1255/2009).

Τα ίδια ισχύουν και για την αντέφεση, διότι πρόκειται, αντίστοιχα, για ένδικο μέσο που ασκείται από τον εφεσίβλητο κατά το μέρος που ηττήθηκε πρωτοδίκως. Ακολούθως, κατά το άρθρο 522 ΚΠολΔ, με την άσκηση της έφεσης η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο μέσα στα όρια που καθορίζονται με την έφεση και τους πρόσθετους λόγους.

Η διάταξη αυτή ρυθμίζει ειδικώς, σε σχέση με την έφεση, την καθιερούμενη από το άρθρο 106 ΚΠολΔ γενική αρχή της διάθεσης, σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο ενεργεί μόνον ύστερα από αίτηση διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς που προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις που υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά.

Το αίτημα συνεπώς της έφεσης και οι λόγοι αυτής, που το στηρίζουν, οριοθετούν το μεταβιβαστικό της αποτέλεσμα (ΑΠ 781/2017). Τέλος, στο άρθρο 674 παρ.1 ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν την κατάργησή του και εφαρμόζεται εν προκειμένω κατ’ άρθρο 9 των μεταβατικών διατάξεων του ισχύοντος ΚΠολΔ, ως εκ του χρόνου άσκησης της έφεσης, οριζόταν ότι οι πρόσθετοι λόγοι της έφεσης και η αντέφεση ασκούνται και με τις προτάσεις.

3. Στην προκείμενη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν τα ακόλουθα: Ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων άσκησε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας (διαδικασία εργατικών διαφορών) την από 24-11-2010 (με αριθμό κατάθεσης ...) αγωγή κατά των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων, με αντικείμενο αξιώσεις του από το περιγραφόμενο σ’ αυτήν εργατικό ατύχημα.

Επί της αγωγής, αρχικά, εκδόθηκε η 11/2012 εν μέρει οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία α) απορρίφθηκε κονδύλιο ύψους 483.764,16 ευρώ, που αφορούσε αποζημίωση του ενάγοντος για περιουσιακή, θετική και αποθετική, ζημία (δαπάνες για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, μετακινήσεις, βελτιωμένη διατροφή, οικιακή βοηθό και διαφυγόντα ημερομίσθια), β) απορρίφθηκε κονδύλιο ύψους 300.000 ευρώ, που αφορούσε αυτοτελή αποζημίωσή του κατ’ άρθρο 931 ΑΚ και γ) διατάχθηκε η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης για τα θέματα που αναφέρονται σ’ αυτήν.

Ακολούθως, εκδόθηκε η 117/2013 οριστική απόφαση, η οποία έκανε κατά ένα μέρος δεκτή την αξίωση του ενάγοντος για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης (ΑΚ 932) και επιδίκασε το ποσό των 100.000 ευρώ. Κατά της ως άνω οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, ο ενάγων άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας την από 2-1-2014 έφεση (με αριθμό κατάθεσης ...-2014).

Κατά της ίδιας απόφασης, οι εναγόμενοι άσκησαν ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας την από 11-2-2014 αντίθετη έφεση (με αριθμό κατάθεσης ...-2-2014). Κατά την εκφώνηση των παραπάνω εφέσεων στην ορισθείσα δικάσιμο της 2-3-2015, οι εναγόμενοι παραιτήθηκαν από το δικόγραφο της δικής τους έφεσης, όπως αυτό προκύπτει αφ’ ενός από την επισημείωση του δικαστή στο οικείο πινάκιο και αφ’ ετέρου από το 2/2-3-2015 πρακτικό συνεδρίασης του ως άνω δικαστηρίου.

Κατέθεσαν μόνο τις από 2-3-2015 προτάσεις τους (και όχι αντέφεση δια των προτάσεών τους, κατ’ άρθρο 674 παρ.1 ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν την κατάργησή του και εφαρμόζεται εν προκειμένω κατ’ άρθρο 9 των μεταβατικών διατάξεων του ισχύοντος ΚΠολΔ) για αντίκρουση των λόγων της εφέσεως του ενάγοντος. Επί της μόνης, τελικά, συζητηθείσας εφέσεως του ενάγοντος εκδόθηκε η ήδη προσβαλλόμενη 90/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας, της οποίας το διατακτικό, ως προς τα σημεία που ενδιαφέρουν τον αναιρετικό έλεγχο, έχει ως εξής: "Συνεκδικάζει την έφεση και την αντέφεση αντιμωλία των διαδίκων.

Δέχεται τυπικά και απορρίπτει στην ουσίαν την έφεση. Δέχεται τυπικά και ουσιαστικά την αντέφεση. Εξαφανίζει την εκκαλουμένη 117/2013 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας. Δέχεται εν μέρει την από 24-11-2010 αγωγή. Αναγνωρίζει την υποχρέωση των εναγομένων, ευθυνομένων αλληλεγγύως και εις ολόκληρον ο καθένας, να καταβάλουν στον ενάγοντα το ποσό των 35.000 ευρώ, νομιμότοκα από την επίδοση της αγωγής μέχρι πλήρους εξόφλησης".

4. Από το ως άνω διαδικαστικό ιστορικό προκύπτει ότι το εφετείο έλαβε υπ’ όψη πράγμα το οποίο δεν προτάθηκε από τους διαδίκους, ήτοι δίκασε και έκανε δεκτή αντέφεση, η οποία ήταν δικονομικώς ανύπαρκτη. Διότι ούτε κατ’ εκτίμηση των προτάσεων, τις οποίες οι εναγόμενοι και εκεί εφεσίβλητοι είχαν καταθέσει ενώπιόν του, [δεν] μπορούσε να συναχθεί παράπονο κατά της, εκ μέρους του ενάγοντος και εκεί μόνου εκκαλούντος (μετά την παραίτηση των εναγομένων από την εκ μέρους αυτών ασκηθείσα αυτοτελή και αντίθετη έφεση), προσβαλλομένης αποφάσεως του πρωτοδικείου, δυνάμενο να αξιολογηθεί ως αντέφεση. Αντιθέτως, με τις εν λόγω προτάσεις, όπως από την επισκόπηση αυτών προκύπτει, οι εναγόμενοι επιδίωκαν μόνον την απόρριψη της εφέσεως του ενάγοντος. Επισημαίνεται, τέλος, ότι οι εκεί εφεσίβλητοι και ήδη αναιρεσίβλητοι ούτε με ιδιαίτερο δικόγραφο είχαν ασκήσει αντέφεση, όπως προκύπτει από το ...7-2017 πιστοποιητικό της γραμματέως του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας. Επομένως, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως, με τον οποίο επισημαίνεται το σφάλμα αυτό και προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ, εξ αιτίας της οποίας το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έκανε χειρότερη τη θέση του εκκαλούντος χωρίς αντίθετη έφεση ή αντέφεση του εφεσίβλητου (ΚΠολΔ 536 παρ.1), είναι βάσιμος.

5. Σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, που πρέπει να συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (ΚΠολΔ 580 παρ.3). Η έρευνα των υπολοίπων λόγων της αιτήσεως αποβαίνει περιττή. Τέλος, πρέπει να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα του τελευταίου (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ.2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 90/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή.

Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους να πληρώσουν στον αναιρεσείοντα δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα.

Κρίθηκε, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 20η Απριλίου 2018.

Και

Δημοσιεύθηκε σε έκτακτη, δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 8η Μαΐου 2018.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ