Supreme Court dismisses appeal claiming lower court ignored evidence proving trees were over one year old.

Απόφαση 880 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 880/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Μαρία Χυτήρογλου και Ειρήνη Καλού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Απριλίου 2015, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Β. Λ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αριστοτέλη Γιαννάκη.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Ευάγγελο Μαρίνη, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-5-2009 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως του ήδη αναιρεσείοντος και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Εφετείο Ιωαννίνων. Επί της αιτήσεως αυτής, που συνεκδικάστηκε με συναφείς αιτήσεις και ανταιτήσεις άλλων προσώπων, που επίσης δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, καθώς και με τις από 8-3-2010 προτάσεις - ανταιτήσεις του ήδη αναιρεσιβλήτου, εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 312/2010 μη οριστική και 288/2013 οριστική του Εφετείου Ιωαννίνων. Τη μερική αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 4-7-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Χυτήρογλου διάβασε την από 24-11-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της με αύξοντα αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 45/2014 αιτήσεως αναιρέσεως της 288/2013 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου εσωτερικού ή διεθνούς. Ο κανόνας παραβιάζεται, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα δικαίου διαφορετική έννοια από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία συντελείται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί ή όταν εφαρμόσθηκε εσφαλμένως.

Επομένως, για να είναι ορισμένος ο αναιρετικός αυτός λόγος, δεν αρκεί να αναφέρονται στο αναιρετήριο οι ουσιαστικού δικαίου διατάξεις που φέρονται ότι παραβιάστηκαν, η ανάλυση των εννοιών που ο αναιρεσείων αποδίδει στις φερόμενες ως παραβιασθείσες διατάξεις και οι σχετικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας, αλλά πρέπει να εξειδικεύεται και το, κατά την εκδοχή του αναιρεσείοντος, ερμηνευτικό ή υπαγωγικό σφάλμα και ειδικότερα, στην τελευταία περίπτωση, που ακριβώς έγκειται το σφάλμα κατά την εφαρμογή του κανόνα, καθώς επίσης πρέπει τα στοιχεία αυτά να εξειδικεύονται σε σχέση με καθένα από τους κανόνες του ουσιαστικού δικαίου που φέρονται ότι παραβιάστηκαν όταν αυτοί είναι περισσότεροι από ένας.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν, στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά, (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του, (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559, αριθ. 19 λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης με την έννοια της ανεπαρκούς αιτιολογίας αφορά ελλείψεις αναγόμενες αποκλειστικά στη διατύπωση του αιτιολογικού πορίσματος αναφορικά με τη συνδρομή ή μη γεγονότων, που στη συγκεκριμένη περίπτωση συγκροτούν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, έτσι ώστε, από την ανεπαρκή ή αντιφατική έκθεσή τους, να μην μπορεί να κριθεί αν η απόφαση στηρίζεται ή όχι νομικώς (Ολ.ΑΠ 13/1995).

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Άρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκειμένου λόγου αναίρεσης, ελέγχοντας μόνο την προσβαλλόμενη απόφαση και το αιτιολογικό της και όχι το περιεχόμενο άλλων εγγράφων ή αποφάσεων σε εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν, δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Για το ορισμένο του λόγου αναίρεσης με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης πρέπει αυτός να διαλαμβάνει τις πραγματικές παραδοχές της απόφασης ή τη μνεία ότι αυτή στερείται παντελώς αιτιολογίας και εξειδίκευση του σφάλματος του δικαστηρίου, δηλαδή, ποια επιπλέον περιστατικά έπρεπε να αναφέρονται στην απόφαση ή ως προς τι υπάρχει έλλειψη αιτιολογίας, και, αν πρόκειται για αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες σε τι συνίσταται και άν πρόκειται για αντιφατικές ή ανεπαρκείς αιτιολογίες σε τι συνίσταται η αντίφαση, από ποια αντιτιθέμενα μέρη των αιτιολογιών προκύπτει και σε τί συνίσταται η ανεπάρκειά τους.

Στην προκειμένη περίπτωση, η 288/2013 (πληττόμενη) απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων η οποία καθόρισε οριστική τιμή μονάδος για τα στην ένδικη αίτηση αναφερόμενα ακίνητα και συστατικά και απέρριψε το αίτημα προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδος για ορισμένα των τελευταίων και συγκεκριμένα για τα δένδρα ηλικίας ενός έτους που υπήρχαν στην απαλλοτριωθείσα έκταση, πλήττεται, με τον πρώτο και πέμπτο λόγο αναιρέσεως, για πλημμέλεια εκ των αριθμών 1 και 19 άρθ. 559 Κ.Πολ.Δ.

Πλην όμως οι λόγοι αυτοί πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτοι λόγω της αοριστίας του περιεχομένου των, διότι, εκτός από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις που ισχυρίζεται ότι παραβιάστηκαν (953, 954 ΑΚ, άρθ. 17 του ισχύοντος Συντάγματος και άρθ. 3, 4 κ.λπ. του Κ.Α.Α.Α.) καθώς και τις νομικές απόψεις του αναιρεσείοντος για αυτές, δεν εξειδικεύεται το κατά την εκδοχή του ερμηνευτικό ή υπαγωγικό σφάλμα και ειδικότερα ποιό το νομικό σφάλμα στην εφαρμογή του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, κατά το μέρος που απορρίφθηκε το αίτημα για προσδιορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης για τα δένδρα που κατά τον κτηματολογικό πίνακα ήταν ηλικίας μέχρις ενός έτους και δεν υφίσταντο κατά τον χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης.

Επίσης δεν αναφέρονται οι ελλείψεις των αιτιολογιών ή οι αντιφάσεις που υπάρχουν και καθιστούν αδύνατο τον αναιρετικό έλεγχο, ενώ, σε κάθε περίπτωση, ο από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ λόγος είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος, αφού από τις παραδοχές της απόφασης κατά το ενδιαφέρον μέρος ήτοι ότι "...Τέλος δεν θα καθοριστεί τιμή μονάδος αποζημίωσης και για τα δενδρύλια και φυτά που χαρακτηρίζονται στους κτηματολογικούς πίνακες ενός έτους καθόσον αυτά δεν υπήρχαν κατά τον χρόνο κηρύξεως της απαλλοτριώσεως..." προκύπτει ότι η απόφαση περιέχει αιτιολογίες σαφείς και πλήρεις, χωρίς αντιφάσεις ή αντιθέσεις ώστε να καθίσταται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος εφαρμογής των νομικών διατάξεων όπως υποστηρίζει ο αναιρεσείων.

Κατά το άρθρο 559 αριθμός 8 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε πράγματα υπόψη του που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα που προτάθηκαν ή δεν προτάθηκαν των οποίων η λήψη ή μη λήψη υπόψη από το δικαστήριο ιδρύει τον προβλεπόμενο ως άνω λόγο αναιρέσεως αποτελούν οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που θεμελιώνουν ή καταλύουν τη βάση της αγωγής, της ένστασης ή της αντένστασης.

Επομένως, δεν ιδρύεται ο ανωτέρω λόγος αναιρέσεως αν δεν λήφθηκαν υπόψη επιχειρήματα ή συμπεράσματα από την εκτίμηση των αποδείξεων έστω και αν προτείνονται ως λόγος εφέσεως όπως και οι νομικοί ισχυρισμοί ή η νομική επιχειρηματολογία των διαδίκων. Πράγμα αποτελούν και οι λόγοι εφέσεως εφόσον περιέχουν αυτοτελή ισχυρισμό ή παράπονο για την επιβολή της δικαστικής δαπάνης.

Στην προκειμένη περίπτωση και ο δεύτερος λόγος αναίρεσης με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια εκ του άνω αριθμού (8 άρθ. 559 ΚΠολΔ) διότι παρέλειψε να λάβει υπόψη της όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλέστηκε και προσκόμισε ο αναιρεσείων για την απόδειξη της ηλικίας των δένδρων πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος αφού όσα αναφέρει για την στοιχειοθέτησή του δεν αποτελούν πράγματα με την έννοια που προπαρατέθηκε.

Απορριπτέος ως αβάσιμος, είναι και ο τρίτος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια εκ του αριθμού 9 άρθ. 559 Κ.Πολ.Δ., αφού, με την απόρριψη του αιτήματος για καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος για τα φυτά που χαρακτηρίζονται στους κτηματολογικούς πίνακες ενός έτους δεν άφησε αδίκαστο το σχετικό αίτημα όπως αβάσιμα αιτιάται ο αναιρεσείων με τον άνω λόγο αναιρέσεως ώστε να στοιχειοθετείται η συγκεκριμένη πλημμέλεια αλλά τον έλαβε υπόψη και τον αξιολόγησε αρνητικά απορρίπτοντας το σχετικό αίτημα.

Κατά, το άρθρο 559 αριθ. 11γ' ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Για να είναι ορισμένος ο λόγος με τον οποίο προσβάλλεται η απόφαση, διότι, το δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδείξεις που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, θα πρέπει στην αίτηση αναιρέσεως να αναφέρεται:

α) ποιες είναι οι αποδείξεις που προσκομίσθηκαν, με επίκληση, και τις οποίες δεν έλαβε υπόψη του το δικαστήριο της ουσίας, β) ο ισχυρισμός για τον οποίο το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τις αποδείξεις, και γ) η επίδραση που έχει αυτός στο διατακτικό της απόφασης. Με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια εκ του άνω αριθμού διότι δεν έλαβε υπόψη α) τις καταθέσεις των δύο μαρτύρων των ομοδίκων του, τις τεχνικές εκθέσεις που επικαλέστηκε και προσκόμισε και από τις οποίες αποδεικνυόταν ότι τα δένδρα ήταν μεγαλύτερα του ενός έτους, β) τις 26/11 και 225/2009 αποφάσεις δικαστηρίων, (χωρίς να διευκρινίζεται το δικαστήριο που τις εξέδωκε), την 1118/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Άρτας, γ) τα ...16-10-2008 και ...4-9-2007 έγγραφα του ΥΠΕΧΩΔΕ και της Κτηματικής Υπηρεσίας αντίστοιχα, από τα οποία αποδεικνύεται ότι τα φυτά για τα οποία απέρριψε το αίτημα καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος ήταν μεγαλύτερα του ενός έτους.

Από την διαλαμβανόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση βεβαίωση ότι το Δικαστήριο έλαβε υπόψη τις καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων οι οποίοι εξετάστηκαν ενόρκως στο ακροατήριο του Δικαστηρίου τούτου κατά την συζήτηση της υπόθεσης στο δικαστήριο της 17-3-2010 και περιέχονται στα 312/2010 πρακτικά της δίκης εκείνης, τις ένορκες σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στη δίκη προσωρινού προσδιορισμού αποζημίωσης καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων οι οποίες περιέχονται στα 1118/2008 πρακτικά του Μονομελούς Πρωτοδικείου Άρτας, την με αριθμό κατάθεσης ...13-11-2012 έκθεση των πραγματογνωμόνων Χ.

Μ. του Α. τοπογράφου μηχανικού και Β. Τ. πολιτικού μηχανικού που διορίστηκαν με την παραπάνω προδικαστική απόφαση και όλα τα έγγραφα που προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι μεταξύ των οποίων και τα απαιτούμενα έγγραφα της προδικασίας καθώς και τις επικαλούμενες τεχνικές εκθέσεις εκτίμησης των ακινήτων που απαλλοτριώνονται, οι οποίες ως γνωμοδοτήσεις προσώπων με ιδιαίτερες γνώσεις επιστήμης λαμβάνονται υπόψη και εκτιμώνται ελεύθερα από το δικαστήριο, προκύπτει ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη του και τα φερόμενα ως μη ληφθέντα υπόψη αποδεικτικά μέσα, ήτοι τις μαρτυρικές καταθέσεις και τα έγγραφα που προσκόμισαν οι διάδικοι και τις τεχνικές εκθέσεις για να καταλήξει στο πόρισμα ότι τα δένδρα που υπήρχαν στην απαλλοτριωθείσα ιδιοκτησία του αναιρεσείοντα ήταν ενός έτους και επομένως δεν υπήρχαν κατά το στάδιο κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης και ως εκ τούτου δεν έπρεπε να οριστεί τιμή μονάδος αποζημίωσης γι' αυτά.

Συνεπώς, και ο άνω λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Με βάση τα ανωτέρω θα πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης στο σύνολό της, διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο και καταδικαστεί ο αναιρεσειων στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσίβλητου Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο παρέστη χωρίς να καταθέσει προτάσεις (άρθ. 22 ν. 3693/1957).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την με αύξοντα αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 45/2014 αίτηση αναιρέσεως της 288/2013 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης εκ 300 ευρώ του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Μαΐου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Ιουνίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ