Supreme Court partially allowed appeal against insurance company's liability for third-party injury in traffic accident case.

Απόφαση 880 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 881/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Απριλίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... ", που εδρεύει στα ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Ανδροβιτσανέα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσίβλητου: Α. Π. Κ. , κατοίκου ... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Νικολιδάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1 Σεπτεμβρίου 1999 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 747/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8796/2003 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23 Ιουνίου 2004 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 22 Μαρτίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία επικαλείται το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ και προβάλλει την αιτίαση, ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από τη διάταξη αυτή, γιατί εσφαλμένα εφάρμοσε το άρθρο 15 παρ. 3 του ν. 2496/1997 για την πολλαπλή ασφάλιση, που δεν ίσχυε κατά το χρόνο του ένδικου τροχαίου ατυχήματος στις 2-9-1997, αλλά τέθηκε σε ισχύ από 16-11-1997 (άρθρο 34 ν. 2496/1997), με αποτέλεσμα να υποχρεωθεί με άλλες συνεναγόμενες ασφαλιστικές εταιρείες, κατά παράβαση του ισχύοντος τότε άρθρου 199 του ΕΝ, να καταβάλει (καταψηφιστικά και αναγνωριστικά) τα αναφερόμενα στο αναιρετήριο και στο διατακτικό της αναιρεσιβαλλομένης χρηματικά ποσά, σε ολόκληρο με την εταιρεία "... " και το "Επικουρικό Κεφάλαιο", ως αποζημίωση του αναιρεσίβλητου από το άνω αυτοκινητικό ατύχημα, κατά μερική παραδοχή της από 1-9-1999 αγωγής του. 'Ομως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, ότι το Εφετείο δέχτηκε δεδικασμένο από την 8328/2000 τελεσίδικη απόφασή του, ότι η αναιρεσείουσα και οι άλλες ασφαλιστικές εταιρείες, δηλαδή η "... " (στη θέση της οποίας υπεισήλθε το "Επικουρικό Κεφάλαιο") και η "... κατά του ζημιωθέντος αναιρεσίβλητου την ακύρωση ή λύση της σύμβασής τους με τον ασφαλισμένο τους Μ. Χ. και επομένως ευθύνονται σε ολόκληρο (η κάθε μια από τις άλλες) έναντι του παθόντος Α. Π. .

Συνεπώς ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 6 παρ. 5 του κ.ν. 489/1976 (π.δ. 237/1986) το ασφαλιστικό ποσό είναι τουλάχιστον ίσο με αυτό που καθορίζει κάθε φορά με αποφάσεις του ο Υπουργός Εμπορίου, για κάθε είδος κινδύνου που υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση, κατά δε την παράγραφο 1 του άρθρου 10 του ίδιου νόμου, το πρόσωπο που ζημιώθηκε έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι το ποσό αυτής, ιδία αξίωση κατά του ασφαλιστή.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει, ότι η ευθύνη του ασφαλιστή είναι κατά νόμο ποσοτικά περιορισμένη μέχρι το ποσό που καθορίζεται αρμόδια. Ο περιορισμός αυτός της έναντι του παθόντος τρίτου ευθύνης του ασφαλιστή δεν εφαρμόζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, αλλά αποτελεί περιεχόμενο σχετικής ένστασης από τον ασφαλιστή.

Η ένσταση έχει αξία όταν το ζητούμενο με την αγωγή ποσό υπερβαίνει το κατώτατο όριο ευθύνης του ασφαλιστή. Περαιτέρω, με την Κ3/8492/16-10-1995 απόφαση Υπουργού Εμπορίου τα κατώτατα υποχρεωτικά όρια ασφάλισης αστικής ευθύνης έναντι τρίτων από την κυκλοφορία αυτοκινήτων αναπροσαρμόστηκαν από 1-1-1996 για σωματικές βλάβες στο ποσό των 150.000.000 δραχμών.

Εξάλλου, κατά το εδάφιο 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολ ΑΠ 3/1997).

Στην προκείμενη περίπτωση η αναιρεσείουσα προέβαλε τόσο πρωτόδικα με τις από 9-1-2002 προτάσεις της στο μονομελές πρωτοδικείο Αθηνών, σε απόκρουση της από 1-9-1999 αγωγής του αναιρεσίβλητου για αποζημίωση από αυτοκινητικό ατύχημα στις 2-9-1997, όσο και στο Εφετείο με τις από 20-3-2003 προτάσεις της, σε απόκρουση του πρώτου λόγου της από 29-8-2002 έφεσης του ενάγοντος, ένσταση περιορισμού της ευθύνης της και συγκεκριμένα ισχυρίστηκε, για την περίπτωση ευδοκίμησης στην ουσία της αγωγής, ότι η ευθύνη της έπρεπε να περιοριστεί μέχρι το ποσό των 79.054.056 δραχμών (232.000, 16 ευρώ), γιατί είχε επιδικαστεί ως αποζημίωση στον ίδιο από το αυτό ατύχημα, με την προηγηθείσα 8328/2000 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, το συνολικό ποσό των 70.945.944 δραχμών (208.205,26 ευρώ) το οποίο και καταβλήθηκε (στον αναιρεσίβλητο), ενώ σύμφωνα και με το ασφαλιστήριο συμβόλαιό της το ανώτατο όριο της συνολικής (αρχικής) ευθύνης της ήταν 150.000.000 δραχμές (440.205,43 ευρώ).

Την ένσταση αυτή, που στηρίζεται στις άνω διατάξεις οι οποίες ρυθμίζουν την έκταση ευθύνης του ασφαλιστή, καταλυτική εν μέρει της αγωγής, παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη το Εφετείο, το οποίο περιορίστηκε μόνο σε απλή (με γενικό τρόπο) σημείωση, ότι "η ευθύνη προς αποζημίωση των εναγόμενων ασφαλιστικών εταιρειών και του επικουρικού κεφαλαίου περιορίζεται μέχρι του ποσού των 150.000.000 δραχμών", για να επιδικάσει κατόπιν, κατά παράβαση των άνω διατάξεων ουσιαστικού δικαίου, αλλά και αντιφατικά, μετά από παραδοχή της έφεσης του αναιρεσίβλητου κατά της 747/2002 απόφασης του μονομελούς πρωτοδικείου Αθηνών που εξαφάνισε, το συνολικό ποσό των 566.423,70 ευρώ, σε βάρος των εναγομένων, δηλαδή της ασφαλιστικής εταιρείας "... ", του Επικουρικού Κεφαλαίου και της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, ευθυνομένων σε ολόκληρο (κατά την ΑΚ 481 επ.), χωρίς έτσι να απαντήσει στην πιο πάνω ένσταση περιορισμού της ευθύνης της αναιρεσείουσας για αποζημίωση μέχρι το ποσό των 79.054.056 δραχμών.

Σύμφωνα με αυτά είναι βάσιμος ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, κατά την αιτίασή του, κατ'εκτίμηση, από το εδάφιο 8 (στο αναιρετήριο γίνεται επίκληση των εδαφίων 1 και 19) του άρθρου 559 ΚΠολΔ, Με την οποία (αιτίαση) η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται ότι το Εφετείο υπέπεσε πράγματι στην από τη διάταξη αυτή πλημμέλεια, για μη λήψη υπόψη πραγμάτων που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ο ίδιος λόγος αναίρεσης, κατά την αιτίαση από το εδάφιο 17 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αόριστος, διότι δεν προσδιορίζονται με σαφήνεια και πληρότητα κάποια πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν την αποδιδόμενη στην απόφαση πλημμέλεια, αλλά αναφέρεται μόνο η διάταξη που την προβλέπει.

Τέλος και η αιτίαση του αυτού λόγου, ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο του ... 56 ασφαλιστηρίου συμβολαίου της για το ... 81 ΙΧΦ αυτοκίνητο, γιατί "απ'αυτό προκύπτει ότι η ασφαλιστική κάλυψη για σωματικές βλάβες τρίτων εξικνείται για το ένδικο ατύχημα, μέχρι του ποσού των 150.000.000 δραχμών (440.206 ευρώ)", ενώ η προσβαλλομένη, μετά την καταβολή του ποσού των 70.946.000 δραχμών (208.206 ευρώ), σε εκτέλεση της προηγούμενης 8328/2000 άλλης απόφασης του ίδιου εφετείου, έπρεπε να επιδικάσει 232.000 ευρώ και όχι 566.731.86 ευρώ που τελικά επιδίκασε στον αναιρεσίβλητο, πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αόριστη και απαράδεκτη, διότι με τα πιο πάνω περιστατικά δεν ιδρύεται ο επικαλούμενος λόγος από το εδάφιο 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ.

ΙΙΙ. Ο τρίτος και τελευταίος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα επικαλείται το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ και υποστηρίζει ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από τη διάταξη αυτή, γιατί παραβίασε το άρθρο 2 παρ. 4 της Κ4/585/5-4-1978, απόφασης του Υπουργού Εμπορίου, καθώς και το άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 2496/1997, με το να δεχτεί ότι το ... 81 ΙΧΦ (ζημιογόνο) αυτοκίνητο του Μ.

Χ. ήταν ασφαλισμένο κατά τον κρίσιμο χρόνο του ατυχήματος (2-9-1997) σ' αυτή για τις έναντι τρίτων ζημίες από την κυκλοφορία του, αν και αποδεικνύεται ότι ουδέποτε έχει συναφθεί τέτοια σύμβαση ασφάλισης, αφού ουδέποτε υποβλήθηκε από τον ασφαλιζόμενο αυτό έγγραφη πρόταση ασφάλισης, ούτε πλήρωσε ποτέ ασφάλιστρα, ούτε αποδέχτηκε η ίδια σύναψη τέτοιας ασφάλισης είτε εγγράφως, είτε προφορικώς, πρέπει να απορριφθεί σε κάθε περίπτωση ως αβάσιμος, διότι η αναιρεσιβαλλομένη δέχτηκε δεδικασμένο από την 8328/2000 τελεσίδικη απόφαση του ίδιου Εφετείου, ότι για το κρίσιμο διάστημα από 21-4-1997 έως 21-10-1997 η αναιρεσείουσα είχε ασφαλίσει το πιο πάνω αυτοκίνητο, στις 18-6-1997 είχε προβεί μονομερώς σε ακύρωση της σύμβασης ασφάλισης για μια πληρωμή ασφαλίστρων, αλλά δεν γνωστοποίησε ποτέ μέχρι 2-9-1997 την αντίστοιχη ακύρωση ή λύση της σύμβασης στον ασφαλισμένο της και μάλιστα με το νόμιμο έγγραφο τρόπο, επομένως δεν μπορούσε αυτή να προτείνει κατά του ζημιωθέντος αναιρεσίβλητου την ακύρωση ή λύση αντίστοιχα της σύμβασης, ευθυνόμενη έτσι σε ολόκληρο έναντί του (μαζί με τις άλλες ασφαλιστικές εταιρείες).

ΙV. Μετά απ'αυτά πρέπει: α) να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση εν μέρει, κατά το μέτρο παραδοχής της αιτίασης, από το εδάφιο 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, του ως άνω δεύτερου λόγου του αναιρετηρίου και β) να παραπεμφθεί η υπόθεση στη συνέχεια για περαιτέρω εκδίκασή της, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, γιατί είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

Για τους λόγους αυτούς

Αναιρεί την 8796/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά ένα μέρος, όπως αναφέρεται στο σκεπτικό, μεταξύ της αναιρεσείουσας εταιρείας με την επωνυμία "... " και του αναιρεσίβλητου Α. Π. .

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, στο ίδιο Εφετείο Αθηνών για περαιτέρω εκδίκασή της από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Απριλίου 2006.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 5 Μαίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ