Supreme Court dismisses appeal against negligence death verdict due to lack of evidence and vague grounds.

Απόφαση 879 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά τη νοσηλεία ασθενούς σε ψυχιατρική κλινική, όπου παρουσίασε απόφραξη εντέρου λόγω παρεχομένων ψυχοφαρμάκων χωρίς να διαγνωσθεί εγκαίρως τούτο και να της παρασχεθεί η δέουσα ιατρική μέριμνα σε κατάλληλο νοσηλευτικό ίδρυμα. Λόγοι αναίρεσης κατ΄ αρθρο 559 ΚΠολΔ. αρ. 20 αβάσιμος, αρ. 11 αβάσιμοι, αρ. 8 αόριστοι, αρ. 1 ( παραβίαση αρχής δίκης ΕΣΔΑ ) αόριστος.

Αριθμός 879/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, κωλυομένου του Αντιπροέδρου Ιωάννη Παπανικολάου, Γεώργιο Χρυσικό, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Τίγγα και Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 15 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

:

Της αναιρεσείουσας: Ανωνύμου Εταιρίας με την επωνυμία "ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ... Α.Ε" που εδρεύει στο Ελληνικό Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία Ροντήρη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.... και 2. ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Στυλιανό Γρηγορίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15 Σεπτεμβρίου 2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1481/2006 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 3540/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 3 Σεπτεμβρίου 2008 αίτησή της ως και τους από 4 Νοεμβρίου 2008 προσθέτους αυτής λόγους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Τίγγας, ανέγνωσε την από 23 Οκτωβρίου 2009 έκθεση του κωλυομένου να συμμετέχει στην σύνθεση Αρεοπαγίτη Ιωάννη Σίδερη , με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, ως και οι πρόσθετοι αυτής λόγοι.

Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και των προσθέτων αυτής λόγων, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή των, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 559 αριθ. 20 και 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι ο θεσπιζόμενος με την πρώτη από αυτές λόγος αναίρεσης, για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου, ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας υποπίπτει σε διαγνωστικό λάθος, όταν δηλαδή σε αποδεικτικό έγγραφο, κατά την έννοια των άρθρων 339 και 432 επ.

Κ.Πολ.Δ. αποδίδεται περιεχόμενο διαφορετικό από εκείνο που πράγματι, έχει, είτε γιατί ανέγνωσε αυτό λανθασμένα, είτε γιατί παρέλειψε να αναγνώσει χρήσιμα τμήματα του κειμένου αυτού, στη δε συνέχεια καταλήγει, στηριζόμενο αποκλειστικά ή κυρίως σ' αυτό σε περίπτωση συνεκτίμησης του με άλλα αποδεικτικά μέσα, σε επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα αποδεικτικό πόρισμα σχετικά με πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν έχει απλώς συνεκτιμήσει το έγγραφο μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να το εξαίρει κατά το σχηματισμό του πορίσματος του ως προς την ύπαρξη ή μη του αποδεικτέου γεγονότος (ΑΠ 484/1997, 442/1993).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο, κατά το πρώτο μέρος τους, από το άρθρο 559 αρ. 20 του Κ.Πολ.Δικ. λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια ότι παραμόρφωσε το περιεχόμενο της από 20-10-1998 ιατροδικαστικής έκθεσης νεκροψίας - νεκροτομής του επίκουρου Καθηγητή - Ιατροδικαστή του Πανεπιστημίου Αθηνών Π1 , όπως και την από ...

έκθεση τοξικολογικής εξετάσεως της Επιμελήτριας Αρτέμιδος ..., μη δεχόμενο, κατόπιν παραλείψεως κρίσιμων περικοπών τους, ότι ο θάνατος της Θ1 προήλθε από γενετήσια ανωμαλία, ως προς τη διάπλαση του παχέος εντέρου της. Από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει, ωστόσο, ότι το Εφετείο κατέληξε σε αντίθετο συμπέρασμα, όχι μόνον από την εκτίμηση όλων των εγγράφων που νόμιμα προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων και τις ως άνω εκθέσεις που φέρονται ότι παραμορφώθηκαν, αλλά και από τις καταθέσεις των μαρτύρων αποδείξεως και ανταποδείξεως, ώστε το Εφετείο δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά ή κυρίως στο εν λόγω έγγραφο για τη συναγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος, αλλά το συνεκτίμησε με τις λοιπές αποδείξεις.

Επομένως ο ανωτέρω από το άρθρο 559 αρ. 20 Κ.Πολ.Δικ. λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 11γ του Κ.Πολ.Δικ., σύμφωνα με την οποία αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 335 και 338 έως 340 και 561 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα συνάγεται ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκείμενου να σχηματίσει την κρίση του για τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, χωρίς να ελέγχεται η κρίση του ως προς την αξιοπιστία των μαρτύρων και την αξιολόγηση των αποδείξεων γενικά, εκτός αν παραβιάσθηκαν κανόνες δικαίου, περιλαμβανομένων και των ερμηνευτικών ή στοιχειοθετείται λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 19 και 20 Κ.Πολ.Δικ..

Ωστόσο δεν επιβάλλεται να γίνεται ειδική αναφορά και χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα, αλλά αρκεί να καθίσταται βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως, ότι συνεκτιμήθηκαν:όλα τα από αυτή κατ' είδος αναφερόμενα, κατά νόμο επιτρεπτά αποδεικτικά μέσα και σε καταφατική περίπτωση ο λόγος αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμος.

Κατά δε το άρθρο 559 αρ. 8 του Κ.Πολ.Δικ. αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη Θεμελίωση κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκείται ως αμυντικό ή επιθετικό .μέσο με αγωγή, ανταγωγή, ένσταση ή αντένσταση ή με λόγο έφεσης ή αντέφεσης που αφορούν αυτοτελείς ισχυρισμούς ή άρνηση αυτοτελών ισχυρισμών όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις ή οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων, έστω και αν αποτελούν περιεχόμενο λόγου έφεσης, ούτε οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι ισχυρισμοί (Ολ.

Α.Π. 3/1997) ή τα προσκομιζόμενα από τους διαδίκους αποδεικτικά μέσα και τα πραγματικά περιστατικά που προκύπτουν από αυτά. Στην κρινόμενη υπόθεση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, σχετικά με την ύπαρξη ευθύνης της αναιρεσείουσας ως προς το θάνατο της συγγενούς των αναιρεσιβλήτων Θ1 κατά τη διάρκεια της νοσηλείας της, βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα απόδειξης (των αναιρεσιβλήτων - εναγόντων) που περιέχεται στα πρακτικά συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων απόδειξης και ανταπόδειξης που εξετάσθηκαν ενώπιόν του, τις ένορκες βεβαιώσεις των ...

και Μ1 ενώπιον της συμβολαιογράφου Αθηνών Μ. Λεμπέση και όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Από τη βεβαίωση αυτή σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως προκύπτει ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και τις με επίκληση προσκομισθείσες από την αναιρεσείουσα : 1) 1597/27-3-99 παραγγελία του Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών για θέση δικογραφίας στο αρχείο και την 539/2003 διάταξη του αυτού Εισαγγελέα ότι δεν διαγνώσθηκε ποινική ευθύνη σε βάρος οποιουδήποτε εκπροσώπου, ιατρού ή υπαλλήλου της κλινικής ...( αναιρεσείουσας) για το θάνατο της Θ1, 2) την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα της αναιρεσείουσας Μ1 και την .../14-9-2007 ένορκη βεβαίωσή του ενώπιον της συμβολαιογράφου Αθηνών Μαρίτσας Λεμπέση, αφού μάλιστα στην απόφαση γίνεται ειδική αναφορά και αξιολόγηση της καταθέσεως και της ένορκης βεβαιώσεως του τελευταίου αυτού μάρτυρα και επισημαίνεται το ατεκμηρίωτο ορισμένων συμπερασμάτων του με βάση θεωρητικές εκτιμήσεις του για τη συμπτωματολογία "της εκσεσημασμένης δυσκοιλιότητας, η οποία φέρεται ότι προκάλεσε (στην παθούσα) μεγάκολο", που επαληθευτηκε με "υπόταση και ουρολοίμωξη" αυτής.

Επομένως οι αντίθετοι από το άρθρο 559 αρ. 11 του Κ.Πολ.Δικ. πρώτος κατά το δεύτερο μέρος του, όπως εκτιμάται και δεύτερος από το αναιρετήριο, πρώτος και τρίτος από το δικόγραφο προσθέτων λόγων, όπως εκτιμώνται, λόγοι αναιρέσεως είναι αβάσιμοι, κατά το μέρος δε που υπό την επίκληση των ως άνω λόγων αναιρέσεως πλήσσεται η εκτίμηση από το Εφετείο πραγματικών γεγονότων είναι απαράδεκτοι (άρθρο 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δικ.).

Εξάλλου κατά το μέρος που με την επίκληση, αφενός μεν της μη λήψης υπόψη των ως άνω αποδεικτικών μέσων, αφετέρου δε της εκτιμήσεως από το Εφετείο της 916/20-10-1998 ιατροδικαστικής εκθέσεως νεκροψίας - νεκροτομής του ιατροδικαστή Π1 προβάλλεται σωρευτικά με τους πρώτο κατά δεύτερο μέρος του από το αναιρετήριο και πρώτο από το δικόγραφο προσθέτων λόγων και αυτοτελώς με τον δεύτερο πρόσθετο λόγο αναιρέσεως αντιστοίχως η από το άρθρο 559 αρ. 8 του Κ.Πολ.Δικ.

αναιρετική πλημμέλεια, είναι οι λόγοι αυτοί αναιρέσεως αόριστοι, διότι δεν προσδιορίζεται ποίοι είναι οι συνιστώντες "πράγματα" ισχυρισμοί που ασκούσαν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και τους οποίους το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη ούτε αν προτάθηκαν αυτοί παραδεκτώς. Τέλος ο δεύτερος, κατά το οικείο μέρος του, από το αναιρετήριο, όπως εκτιμάται, από το άρθρο 559 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ.

λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια της παραβιάσεως της κατ' άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ (ν.δ. 53/1974) αρχής της δίκαιης δίκης, με επίδειξη "έκδηλης μονομέρειας στην αξιολόγηση των (καταθέσεων) των εξετασθέντων μαρτύρων και αξιοποίηση ορισμένων μόνον πτυχών του αποδεικτικού υλικού...., με αποτέλεσμα να υπάρξει εσφαλμένη κρίση ως προς τις συνθήκες θανάτου της Θ1....", είναι επίσης αόριστος, διότι δεν αρκεί η κατά τις εκτιμήσεις της αναιρεσείουσας αποδεικτική σημασία των επί μέρους αποδεικτικών στοιχείων, αλλά θα έπρεπε να προσδιορίζει ποιά ήταν τα περιστατικά που καταδείκνυαν ότι δεν ήταν "ανεξάρτητο και αμερόληπτο" το Δικαστήριο για την εξασφάλιση "δίκαιης δίκης".

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3-9-2009 αίτηση της ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ... ΑΕ για αναίρεση της 3540/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων από δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Απριλίου 2010. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Μαΐου 2010.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ