Supreme Court partially allows appeal against forced expropriation valuation, ruling separate land and tree prices required by law.

Απόφαση 874 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 874/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Απριλίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Τους αναιρεσείοντες: 1. Ά. Σ. του Α., κατοίκου ... και 2. Δ. Σ. του Κ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ιωάννη Αποστολόπουλο και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, όπως νόμιμα εκπροσωπείται από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και το Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, που κατοικοεδρεύει στην Πάτρα, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου Παρέδρου του Ν.Σ.Κ Αντωνίου Αντώνιο, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 1551/2006 αίτηση αναγκαστικής απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσιβλήτου στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών, επί της οποίας εκδόθηκε η 171/2007 απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου, η οποία διορθώθηκε με την 210/2008 απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου, της 115/20-6-2007 αιτήσεως για οριστική τιμή μονάδας απαλλοτρίωσης των ήδη αναιρεσειόντων, καθώς και ανταιτήσεις και πρόσθετες παρεμβάσεις προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα υπόθεση που κατατέθηκαν στο Εφετείο Πατρών. Αφού συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκε η απόφαση 764/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 17-9-2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς ανέγνωσε την από 9-4-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Κατά τη διάταξη του άρθρου 17 παρ. 2 του Συντάγματος, η πλήρης αποζημίωση περιλαμβάνει και την αξία των κατά το άρθρο 953 ΑΚ συστατικών του ακινήτου, τα οποία απαλλοτριώνοντας αυτοδικαίως, έστω και αν δεν έχουν περιληφθεί στην περί κηρύξεως της απαλλοτριώσεως απόφαση (ΟλΑΠ 5/2002). Άλλωστε τούτο ορίζεται και στο άρθρο 4 του ν.2882/2001, στο οποίο αναφέρεται ότι η αναγκαστική απαλλοτρίωση της κυριότητας του ακινήτου επιφέρει αυτοδικαίως και την απαλλοτρίωση κάθε κτίσματος, κατασκευής και δέντρου που υπάρχει πάνω σ' αυτό και κάθε άλλου συστατικού πράγματος, κατά τα άρθρα 953 επ. Α.Κ., ανεξάρτητα από τη μνεία τους στην απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ή στο κτηματολογικό διάγραμμα ή στον κτηματολογικό πίνακα.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφαση του προσδιόρισε την οριστική τιμή μονάδος για την απαλλοτριούμενη με ΑΚΠ 315 δασική έκταση ενιαίως ανά τετραγωνικό μέτρο για το έδαφος και τα επικείμενα (πεύκα και πουρνάρια), με βάση τα κριτήρια του άρθρου 6 παρ. 1 του ν.998/1979. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε ευθέως τις ανωτέρω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου αφού δεν καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος ξεχωριστά για το έδαφος και τα επικείμενα σ' αυτό δένδρα και άρα υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ. Επομένως, είναι βάσιμος ο πρώτος λόγος του αναιρετηρίου και πρέπει να γίνει δεκτός.

2. Σύμφωνα με το άρθρο 18 παρ. 4 εδ. ε' του ν. 2882/2001 σε περίπτωση εμπρόθεσμης αίτησης το Εφετείο αποφαίνεται ενιαίως τόσο για τη δικαστική δαπάνη της ενώπιον αυτού διαδικασίας, όσο και για τη δικαστική δαπάνη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι οι διαδικασίες για τον προσωρινό και οριστικό προσδιορισμό της καταβλητέας αποζημίωσης αφορούν τη διερεύνηση μιας και της αυτής διαφοράς.

Γι' αυτό, αν παραστάθηκε και στις δύο διαδικασίες ο ίδιος δικηγόρος του οφείλεται αμοιβή μια φορά και για τις δύο διαδικασίες, αφού ουσιαστικά μια μόνο φορά παρέσχε την εργασία του. Αν δεν υπάρχει ειδική συμφωνία η αμοιβή αυτή υπολογίζεται κατά τα άρθρα 98, 100 παρ. 1, 107, 110, 111, και 114 παρ. 5 του ν.δ 3026/1954 "Περί του Κώδικος των δικηγόρων" επί της αξίας του αντικειμένου της δίκης που ταυτίζεται με την οριστική αποζημίωση που προσδιορίστηκε προς 3%, από το οποίο 2% για τη σύνταξη των αιτήσεων προσωρινού και οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης 1% για τη σύνταξη και κατάθεση των προτάσεων (ΑΠ 1170/2010, 672/2003).

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο ως προς τον απολογισμό της επιδικαστέας δικαστικής δαπάνης, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ανωτέρω διατάξεις και δεν υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια. Άρα ο αντίθετος τρίτος λόγος του αναιρετηρίου είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Μετά τα παραπάνω πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος της για περαιτέρω εκδίκαση, διότι χρειάζεται διευκρίνιση, στο ίδιο Εφετείο, ήτοι στο Εφετείο Πατρών, κατά διορθωτική ερμηνεία του άρθρου 580 παρ. 3ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 παρ. 4 του ν. 4055/2012, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Η έρευνα του δευτέρου λόγου του αναιρετηρίου παρέλκει. Ακολούθως, πρέπει το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο να καταδικαστεί στο σύνολο της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσειόντων (άρθρ. 176 και183 ΚΠολΔ), δεδομένου ότι στην παρούσα δίκη δεν χωρεί μείωση ή περιορισμός αυτής κατά το άρθρο 22 παρ. 1 ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 764/2008 απόφαση του Εφετείου Πατρών και μόνο για τον πρώτο λόγο της αναιρέσεως, που στο σκεπτικό κρίθηκε βάσιμος.

Παραπέμπει την υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Απριλίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Μαΐου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ