Supreme Court dismisses appeal for lack of specific grounds regarding a first defendant's compensation claim.

Απόφαση 869 / 2020 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 869/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Βρυνιώτη, Γεώργιο Χοϊμέ, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου και Ελένη Φραγκάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Ιανουαρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρείας με την επωνυμία "... Ltd" και το δ.τ. "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ευανθία Καλαμακίδου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Σ. του Χ. και 2) Χ. Σ. του Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ντανίτσα Τιράνα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-4-2017 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκε η 1275/2018 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 25-5-2018 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ελένη Φραγκάκη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 25.5.2018 με αριθμό κατάθ. 12514/2257/2018 αίτηση για την αναίρεση της υπ' αριθμ. 1275/2018 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρ. 614 αρ. 6 ΚΠολΔ όπως ισχύει από 1-1-2016 σύμφωνα με το νόμο 4335/2015 - διαφορές για ζημίες από αυτοκίνητα και από τη σύμβαση ασφάλισης αυτοκινήτου) έχει ασκηθεί νόμιμα, εμπρόθεσμα και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ' ιδίαν λόγων αυτής (άρθρ. 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ).

Από τις διατάξεις των άρθρων 566 παρ. 1 και 577 παράγραφοι 1 και 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, μεταξύ των στοιχείων που απαιτούνται για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης, είναι να περιέχεται στο δικόγραφο αυτής ένας τουλάχιστον σαφής και ορισμένος λόγος αναίρεσης, από τους περιοριστικώς αναφερομένους στο άρθρο 559 του ίδιου Κώδικα, διαφορετικά η αίτηση απορρίπτεται αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη.

Στην προκείμενη περίπτωση η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης απευθύνεται και κατά της Ε. Σ., πρώτης ενάγουσας και ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης, ως προς την οποία η ένδικη αγωγή κατά της μεταξύ άλλων ήδη αναιρεσείουσας ως εναγομένης έγινε δεκτή, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, για το ποσό των 1.143,80 ευρώ.

Όμως, με την κρινόμενη αίτηση, δεν προβάλλεται κανένας λόγος αναίρεσης, σχετικά με τη διάταξη της προσβαλλόμενης, που αναφέρεται στην επιδικασθείσα υπέρ της πρώτης αναιρεσίβλητης αγωγική αξίωση, οι δε επικαλούμενες αναιρετικές πλημμέλειες αφορούν μόνον τη διάταξη της αποφάσεως κατά το κεφάλαιο της επιδικασθείσας υπέρ του δευτέρου των εναγόντων και δευτέρου των αναιρεσιβλήτων χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης.

Επομένως, η κρινόμενη αίτηση, κατά το μέρος που στρέφεται κατά της πρώτης αναιρεσίβλητης είναι απαράδεκτη. Στη διάταξη του άρθρου 932 του Α.Κ. ορίζεται "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης". Κατά την έννοια του άρθρου αυτού, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι συνεπεία αδικοπραξίας προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, καθορίζει στη συνέχεια το ύψος της οφειλόμενης γι' αυτήν χρηματικής ικανοποιήσεως, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τελέσεως της αδικοπραξίας, την βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών.

Ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ' αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ.), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως, είτε εκ πλαγίου, για έλλειψη νόμιμης βάσεως.

Επιβάλλεται όμως, σε κάθε περίπτωση, να τηρείται, κατά τον καθορισμό του επιδικαζόμενου ποσού, η αρχή της αναλογικότητας ως γενική νομική αρχή και δη αυξημένης τυπικής ισχύος (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 του ισχύοντος Συντάγματος), με την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, πράγμα που, αν συμβαίνει, ελέγχεται ως παραβίαση της πιο πάνω γενικής νομικής αρχής, την οποία ήτοι ως πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 του ΚΠολΔ (ΑΠ Ολομ. 10/2017, ΑΠ Ολομ. 9/2015).

Και τούτο, διότι μία απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο, κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση (όσον αφορά τον δικαιούχο - παθόντα), το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και στη δεύτερη (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το δικαστήριο, επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών, πρέπει να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων (ΑΠ 170/2020 ΑΠ 989/2018, ΑΠ 604/2018).

Εξάλλου η παράβαση κανόνα δικαίου, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, υπάρχει εφόσον αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν αυτός εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε ή αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 36/1988 ΕλλΔ 1989,1153). Έλλειψη νόμιμης βάσης, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του αριθμ. 19 του ανωτέρω άρθρου υπάρχει όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας ή την άρνησή της ή αντιφάσκουν μεταξύ τους (Ολ.ΑΠ 25/2004).

Με τον μοναδικό λόγο αναίρεσης, αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλειες από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ κατά το μέρος, που αφορά τα αγωγικό κονδύλιο της χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ηθικής βλάβης, ισχυριζόμενη ότι το Εφετείο, επιδικάζοντας στον αναιρεσίβλητο το ποσό των 17.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης συνεπεία του τραυματισμού του κατά το ένδικο ατύχημα, υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και την αρχή της αναλογικότητας.

Στην προκειμένη περίπτωση το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, με την προσβαλλομένη απόφασή του, αφού έκρινε, κατά τις σχετικές παραδοχές του που δεν πλήττονται με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, ότι αποκλειστικά υπαίτια του επίδικου τροχαίου ατυχήματος και του τραυματισμού που απ' αυτό υπέστη ο δεύτερος των αναιρεσιβλήτων, οδηγός της με αριθμ.

κυκλοφ. ... δίκυκλης μοτοσικλέτας ιδιοκτησίας της πρώτης αναιρεσίβλητης είναι η, μη διάδικος εν προκειμένω, οδηγός του με αριθμό κυκλοφ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου ιδιοκτησίας της που ήταν ασφαλισμένο, για τις ζημίες έναντι των τρίτων, στην αναιρεσείουσα ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "... Ltd" αναφορικά με το κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποίησης για την ηθική βλάβη, που υπέστη ο ως άνω (τραυματισθείς) τα εξής που ενδιαφέρουν στην παρούσα αναιρετική δίκη: "Από την ένδικη σύγκρουση τραυματίστηκε ο δεύτερος των εναγόντων και ειδικότερα διακομίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο "Άγιος Παύλος" στις 7-4-2016 και νοσηλεύθηκε έως τις 18-4-2016 με ανοιχτό κάταγμα διάφυσης Αρ κνήμης και κάταγμα κεφαλής περόνης αρ και κάταγμα έξω κνημιαίου κονδύλου αρ.

Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση, ήτοι ενδομυελική ήλωση της κνήμης και ανοιχτή ανάταξη εσωτερική οστεοσύνθεση του έξω κνημιαίου κονδύλου. Κατά την έξοδο δόθηκαν οδηγίες για βάδιση με βακτηρίες μασχάλης χωρίς φόρτιση του σκέλους (βλ. το ενημερωτικό σημείωμα του Νοσοκομείου). Στις 24-5-2016 εξετάστηκε από τα εξωτερικά ιατρεία του νοσοκομείου και διαπιστώθηκε ότι το τραύμα της κνήμης έδειχνε επουλωμένο, αφαιρέθηκαν τα ράμματα και ο ενάγων βάδιζε με πατερίτσες χωρίς φόρτιση και νάρθηκα.

Η φόρτιση του σκέλους σχεδιάστηκε από το θεράποντα ιατρό για 4 μήνες αργότερα, αλλά χωρίς κατά το χρόνο της εξέτασης να μπορεί να προσδιοριστεί ο χρόνος αποθεραπείας" (σελ. 13). Και περαιτέρω ότι "...ο ενάγων λόγω της προαναφερόμενης σωματικής βλάβης που υπέστη από το ατύχημα, στεναχωρήθηκε και ταλαιπωρήθηκε και επομένως υπέστη ηθική βλάβη για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούται χρηματική ικανοποίηση.

Ενόψει των συνθηκών που έγινε η σύγκρουση, της ηλικίας του ενάγοντος κατά το ατύχημα, 63 ετών, της αποκλειστικής υπαιτιότητας της πρώτης εναγομένης, της στεναχώριας και σωματικής και ψυχικής ταλαιπωρίας λόγω των σωματικών βλαβών που υπέστη ο ενάγων, της κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης των μερών, με εξαίρεση αυτής της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική, η χρηματική ικανοποίηση του ιδίου, ανέρχεται στο ποσό των 17.000 ευρώ το οποίο, μετά τη στάθμιση των κατά νόμο στοιχείων, κρίνεται εύλογο (άρθρο 932 ΑΚ)" (τέλος σελ. 16 - 17).

Έτσι το ως άνω Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, αφού έλαβε υπόψη του τις συνθήκες του ατυχήματος, το βαθμό υπαιτιότητας, την ηλικία του ενάγοντος, το είδος και την έκταση του τραυματισμού του, την ψυχική και σωματική ταλαιπωρία του, τη μη εισέτι αποκατάσταση της υγείας του, ως και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των μερών, έκρινε ότι ο ενάγων και ήδη δεύτερος αναιρεσίβλητος δικαιούται να λάβει χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη ύψους 17.000 ευρώ, που κρίθηκε εύλογη.

Με την κρίση του όμως αυτή δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου την αρχή της αναλογικότητας, ούτε τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας κατά την εφαρμογή του άρθρου 932 του ΑΚ, καθότι υπό τα γενόμενα δεκτά, ως αποδειχθέντα, ως άνω πραγματικά περιστατικά, που διαλαμβάνονται στην προηγούμενη σκέψη, και με βάση τα κριτήρια καθορισμού εύλογης χρηματικής ικανοποίησης του άρθρου 932 του ΑΚ, το εν λόγω ποσό, κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου αντίληψη δεν υπερβαίνει και μάλιστα καταφανώς το συνήθως επιδικαζόμενο ποσό σε παρόμοιες περιπτώσεις.

Επομένως, ο από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ περί του αντιθέτου μόνος λόγος της ένδικης αίτησης αναίρεσης, που αφορά μόνον τον δεύτερο των αναιρεσιβλήτων και τότε ενάγοντα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Σε κάθε περίπτωση, οι αιτιάσεις της αναιρεσείουσας, ότι το ποσό που επιδικάσθηκε στον δεύτερο ενάγοντα και ήδη δεύτερο των αναιρεσιβλήτων υπερβαίνει τα ποσά, που, σύμφωνα με τη δικαστηριακή πρακτική, έχουν επιδικασθεί κατά τις επιλεκτικά παρατεθείσες στην αίτηση αναίρεσης αποφάσεις δικαστηρίων ουσίας σε παθόντες με παρεμφερείς αλλά και βαρύτερες κατ' είδος και έκταση σωματικές βλάβες είναι απαράδεκτες, εφόσον με αυτές ουσιαστικά πλήττεται η αξιολόγηση από το δικαστήριο της ουσίας των προσδιοριστικών για το δικαιούχο, αλλά και τους υπόχρεους στην ένδικη υπόθεση στοιχείων της χρηματικής ικανοποίησης, η οποία, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, είναι αναιρετικά ανέλεγκτη.

Μετά από αυτά και ενόψει της μη προβολής άλλου αναιρετικού λόγου προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου, που έχει κατατεθεί κατά την άσκησή της στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρ. 495 παρ. 3 εδ. ε' του ΚΠολΔ), η δε αναιρεσείουσα, που ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων που κατέθεσαν προτάσεις κατά το σχετικό νόμιμο αίτημά τους (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει, την από 25.5.2018 και με αριθμό καταθ. 12514/2257/2018 αίτηση για την αναίρεση της με αριθμ. 1275/2018 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα στο Δημόσιο Ταμείο. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Ιουνίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Ιουλίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ