Supreme Court dismisses appeal regarding compensation for remaining property after expropriation of part.

Απόφαση 869 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 869/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μαρία Βασιλάκη-Φραγκίσκου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Απριλίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου Παρέδρου του ΝΣΚ, Ευάγγελου Μαρίνη και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Χ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 940/2-3-2005 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Εφετείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκε η απόφαση: 2784/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 16-1-2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Βασιλάκη-Φραγκίσκου ανέγνωσε την από 9-4-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) "εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα "άξιο του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τίμημα αυτού να γίνει άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται, με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημίωσης για το απολλοτριούμενο τμήμα προσδιορίζεται και ιδιαίτερη αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη, η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο".

Κατά τις διατάξεις δε του άρθρου 20§2 και 4 του ίδιου κώδικα "μέσα σε τριάντα ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου κάθε ενδιαφερόμενος δικαιούται και αν ακόμη δεν υπήρξε διάδικος στη δίκη για τον προσωρινό καθορισμό της αποζημίωσης να ζητήσει τον οριστικό προσδιορισμό αυτής.

Εάν η απόφαση του μονομελούς Πρωτοδικείου δεν επιδόθηκε η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης οριστικού προσδιορισμού της αποζημιώσεως είναι σε κάθε περίπτωση εξ' μήνες από τη δημοσίευση της απόφασης. Εάν η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης παρήλθε άπρακτη η αποζημίωση που προσδιορίσθηκε προσωρινά καθίσταται οριστική για τον ενδιαφερόμενο που δεν άσκησε αίτηση".

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτουν τα εξής: α) για να είναι πλήρης η αποζημίωση η οποία οφείλεται ως αντάλλαγμα για τη στέρηση της ιδιοκτησίας, πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο την αξία του απαλλοτριούμενα τμήματος του ακινήτου αλλά και τη ζημία που υφίσταται ο ιδιοκτήτης γιατί το τμήμα που του απομένει μετά την απαλλοτρίωση γίνεται άχρηστο ή μειώνεται η αξία του (Ολ.ΑΠ 8/1999, Ολ.ΑΠ 714/1979), β) στην περίπτωση αυτή που το εναπομένον τμήμα υφίσταται σημαντική μείωση της αξίας του ή καθίσταται άχρηστο ο ιδιοκτήτης του δικαιούται να ζητήσει τον καθορισμό και την παροχή ιδιαίτερης αποζημίωσης γ) αν αυτός δεν ζήτησε τον καθορισμό και την παροχή τέτοιας αποζημίωσης κατά τη δίκη του προσωρινού προσδιορισμού που οφείλεται για το απαλλοτριωθέν τμήμα του ακινήτου μπορεί να ζητήσει τον καθορισμό αυτής (ιδιαίτερης αποζημίωσης) απευθείας από το εφετείο είτε με την αίτηση, με την οποία ζητεί τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης που οφείλεται για το απαλλοτριωθέν τμήμα του ακινήτου, είτε και με ιδιαίτερη αίτηση, η οποία πάντως πρέπει να υποβληθεί σε τέτοιο χρόνο ώστε να καταστεί δυνατός ο ενιαίος καθορισμός της ιδιαίτερης αποζημίωσης για το απαλλοτριωθέν και το τμήμα που απέμεινε με την ίδια απόφαση που θα καθορίζει την οριστική αποζημίωση για το τμήμα που απαλλοτριώθηκε και δ) στην περίπτωση κατά την οποία ο καθορισμός της ιδιαίτερης αποζημίωσης επιδιώκεται με αίτηση απ' ευθείας από το εφετείο η σχετική αίτηση μπορεί να υποβληθεί και μετά την πάροδο της εξάμηνης προθεσμίας που προβλέπεται από το παραπάνω άρθρο 20 § 2 του ΚΑΑΑ, για την περίπτωση που δεν έχει επιδοθεί η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου η οποία καθόρισε προσωρινώς την αποζημίωση για το τμήμα που απαλλοτριώθηκε αφού στη δίκη ενώπιον του μονομελούς Πρωτοδικείου δεν είχε επιδιωχθεί ο προσδιορισμός προσωρινής ιδιαίτερης αποζημίωσης για το τμήμα που απέμεινε, το οποίο έτσι δεν αποτέλεσε αντικείμενο της δίκης εκείνης.

Η άποψη δε ότι αίτηση για τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης μπορεί να υποβληθεί ως άνω και μετά την πάροδο της πιο πάνω εξάμηνης προθεσμίας είναι σύμφωνη και με την ανωτέρω συνταγματική επιταγή, ότι η αποζημίωση του ιδιοκτήτη του απαλλοτριωθέντος ακινήτου πρέπει να είναι πλήρης περιλαμβάνουσα κατά τα ανωτέρω και τη ζημία από την μείωση της αξίας του εναπομένοντος τμήματος ή γιατί τούτο είναι άχρηστο.

Είναι δε σύμφωνη και με το σκοπό της παρατεθείσας διάταξης του άρθρου 13 παρ. 4 του ΚΑΑΑ που έγκειται στον καθορισμό με την ίδια απόφαση και της ιδιαίτερης αποζημίωσης για το τμήμα που απέμεινε αφενός για να έχει ο υπέρ ου η απαλλοτρίωση σαφή αντίληψη της εκτάσεως των υποχρεώσεων του απ' αυτήν και αφετέρου να περατώνεται με ταχύτητα η όλη διαδικασία της απαλλοτριώσεως και να εκκαθαρίζει η κατάσταση που δημιουργείται από αυτή, ώστε να καθίσταται δυνατή η συντέλεση της απαλλοτριώσεως με την καταβολή ή παρακατάθεση της πλήρους αποζημιώσεως και να μην τίθεται αυτή σε αμφιβολία με την προβολή των αξιώσεων (Ο.ΑΠ 67/74, σχολ ΑΠ 125/2002 ΑΠ 1227/2003).

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή ( αρθρ. 561 § 2 Κ.πολ.Δ) επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν, τα ακόλουθα. Με την υπ' αριθμό 1124308/8768/0010/23-12-1997 κοινή απόφαση των Υπουργών οικονομικών και περιβάλλοντος χωροταξίας Δημοσίων έργων (ΠΕΧΩΔΕ) κηρύχθηκε αναγκαστικώς απαλλοτριωτέο υπερ και δαπάναις του Ελληνικού Δημοσίου η με στοιχεία ΚΠ 71 έκταση 2297 εκ κείμενη καθεμία στη θέση "ΚΑΜΑΡΑ" της κτηματικής περιφέρειας του Δημοτικού Διαμερίσματος Λητης του Δήμου Μυγδονίας Θεσσαλονίκης που αποτελεί τμήμα μείζονος έκτασης εκ 4749 τ.μ και ανήκει στη συγκυριότητα του ήδη αναιρεσιβλήτου κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου.

Με επίσπευση του ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου εκδόθηκε η 28844/98 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης για τον καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης και η 503/2004 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης για την απαλλοτριωθείσα, τα επικείμενα και την εναπομείνασα εκτός απαλλοτρίωσης έκταση.

Επειδή ο ήδη αναιρεσίβλητος δεν εκλήθη και δεν παρέστη τόσο κατά τον καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδας όσο και κατά τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας άσκησε ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης την από 1-3-2009 αίτηση με την οποία ζήτησε τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αφενός για την απαλλοτριωθείσα έκταση και αφετέρου για την εναπομείνασα εκτός απαλλοτρίωσης έκταση σε ποσοστό 100% επί της καθορισθησόμενης οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης της απαλλοτριωθείσας εκτάσεως.

Επί της άνω αιτήσεως εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη η οποία απέρριψε την άνω αίτηση, λόγω εκπροθέσμου ασκήσεως της, ως απαράδεκτη κατά το σκέλος που ζητούσε τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας για την αλλοτριωθείσα έκταση και δέχθηκε αυτήν ως εν μέρει κατ' ουσίαν βάσιμη κατά το σκέλος που ζητούσε τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος για την εναπομείνασα εκτός απαλλοτριώσεως έκταση.

Με την άνω παραδοχή το Εφετείο καθόσον αφορά το σκέλος της αίτησης που αφορούσε την εναπομείνασα εκτός απαλλοτρίωσης έκταση ορθά δεν απέρριψε την αίτηση ως απαράδεκτη εφόσον ο αιτών κατά την ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου δεν εκλήθη και δεν παρέστει κατά τον επιμέλεία του αναιρεσείοντος καθορισμό προσωρινής και οριστικής τιμής μονάδος και δεν είχε το εν λόγω αίτημα, αποτελέσει αντικείμενο της δίκης εκείνης.

Επομένως ο πρώτος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1και 14 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 1 εδ. α του άρθρου 15 του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) "Μετά την κήρυξη της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης επιτροπή προβαίνει στην εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου και του ύψους της τυχόν οφειλόμενης κατά την παρ. 4 του άρθρου 13 ιδιαίτερης αποζημίωσης , ενώ στην παρ. 2 εδ.

α του ίδιου άρθρου " Η κατά την παρ.1 του παρόντος άρθρου επιτροπή επιλαμβάνεται του έργου της οίκοθεν ή ύστερα από αίτηση κάθε ενδιαφερομένου, η οποία υποβάλλεται στον πρόεδρο αυτής. Προκειμένου ειδικώς για τον προσδιορισμό της κατά την παράγραφο 4 του άρθρου 13 αποζημίωσης η επιτροπή επιλαμβάνεται μόνο ύστερα από αίτηση του ιδιοκτήτη.

Με την δε παρ. 6 του άρθρου 18 του ίδιου νόμου ορίζεται "Αίτημα για τον προσδιορισμό της κατά την παρ. 4 του άρθρου 13 ιδιαίτερης αποζημίωσης είναι απαράδεκτο αν ο ιδιοκτήτης δεν έχει προβάλλει την κατά το άρθρο 15 παρ. 2 αίτηση. Κατά τη διάταξη του άρθρου 17 παρ. 3 του αφού ως άνω νόμου (ΚΑΑΑ) η συζήτηση της αίτησης για τον προσωρινό ή οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης είναι απαράδεκτη εάν δεν προσαχθούν α) ...

β) η κατά την παρ. 3 του άρθρου 15 έκθεση ή η κατά την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου βεβαίωση και γ) η έκθεση που ορίζεται στην παράγραφο στον άρθρου 15. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθ. 2784/2005 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης όσον αφορά το σκέλος της από 1-3-2005 αίτησης περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας για το εναπομείναν εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα του υπό στοιχείο ΚΠ ακινήτου ρητά αναφέρεται σ' αυτήν (απόφαση) ότι "για το παραδεκτό της προσκομίζονται τα προβλεπόμενα από το άρθρο 17 του ν. 2882/2001 έγγραφα".

Επομένως ο δεύτερος λόγος με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη η πλημμέλεια του αριθμού 14 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ διότι δεν κήρυξε απαράδεκτη την αίτηση κατά το προαναφερόμενο σκέλος λόγω μη προσκομίσεως της, από το άρθρο 15 παρ. 2 του Ν. 2882/2001, αίτησης προς την επιτροπή του άρθρου 15 παρ. 1 του ίδιου νόμου, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Όπως προκύπτει από τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 20 Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) αν παρήλθε άπρακτη η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδας η αποζημίωση που προσδιορίσθηκε καθίσταται οριστική και για τον ενδιαφερόμενο που δεν άσκησε αίτηση η αίτησή του απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη. Σύμφωνα με τη διάταξη του αριθμού 9 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε.

Στην προκειμένη περίπτωση ο αναιρεσίβλητος με την από 1-3-2003 αίτησή του ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης ζήτησε τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος τόσο για το απαλλοτριωθέν τμήμα της συνιδιοκτησίας του όσο και για το εκτός απαλλοτρίωσης εναπομείναν. Όσον δε αφορά το εκτός απαλλοτρίωσης εναπομείναν ζήτησε να καθορισθεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης σε ποσοστό 100% της καθορισθησόμενης οριστικής τιμής μονάδας για το απαλλοτριωθέν τμήμα.

Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε ως απαράδεκτη λόγω εκπρόθεσμου ασκήσεως η άνω αίτηση κατά το σκέλος του καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης για το απαλλοτριωθέν τμήμα και ως εκ τούτου σύμφωνα με την προπαρατεθείσα σκέψη ισχύει πλέον και για τον αναιρεσιβαλλόμενο η ήδη επιμέλεια του αναιρεσείοντος καθορισθείσα οριστική τιμή μονάδας για το απαλλοτριωθέν τμήμα.

Ως εκ τούτου ορθώς το εφετείο με την προσβαλλομένη καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας για το εντός απαλλοτρίωσης εναπομείναν τμήμα της συνιδιοκτησίας του αναιρεσίβλητου με βάση την ήδη καθορισθείσα οριστική τιμή μονάδας του απαλλοτριωθέντος τμήματος. Επομένως ο τρίτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλομένη η πλημμέλεια του αριθμού 9 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.

διότι δεν υπήρχε αίτημα από τον αναιρεσίβλητο πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Συνακόλουθα πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί το αναιρεσείον στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσίβλητου (αρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27-1-2006 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 2784/2005 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 4 Μαΐου 2012 και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 25 Μαΐου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ