Supreme Court dismisses divorce appeal as abuse of right, citing no exceptional hardship beyond normal divorce consequences.

Απόφαση 869 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 869/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Ρήγα, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 3 Μαρτίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ1, η οποία δεν εμφανίστηκε ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο. Του αναιρεσιβλήτου: ........., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου Λεωνίδα Παυλόπουλου, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18.10.2000 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6605/2001 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 9633/2002 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 09.06.2003 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χρυσικός ανέγνωσε την από 19.02.2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την προσκομιζόμενη και επικαλούμενη από τον αναιρεσίβλητο με αριθ. ..... έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ......, προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς εμφάνιση κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσείουσα με τήρηση και των διατυπώσεων που ορίζονται από τη διάταξη του άρθρου 128 παρ. 4 του ΚΠολΔ για την επίδοση με θυροκόλληση (βλ. τις συνημμένες στην έκθεση επίδοσης βεβαιώσεις του ιδίου δικαστικού επιμελητή για την παράδοση του επιδοθέντος εγγράφου στο αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα και ειδοποίησης με συστημένη επιστολή στο Ταχυδρομικό Γραφείο. Η αναιρεσείουσα, όμως, όπως προκύπτει από τα πρακτικά, δεν εμφανίσθηκε, ούτε κατέθεσε έγγραφη δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, κατά την παραπάνω συνεδρίαση, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά τη σειρά του πινακίου. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της αναιρεσείουσας (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Για τη θεμελίωση της εκ του άρθρου 281 ΑΚ απορρέουσας ένστασης περί καταχρηστικής άσκησης του παρεχομένου από το άρθρο 1439 παρ. 3 του ίδιου Κώδικα δικαιώματος της διάζευξης, δεν αρκούν οποιεσδήποτε δυσμενείς επιπτώσεις του διαζυγίου σε βάρος του εναγομένου εκ των συζύγων ή των τέκνων τους, αλλά απαιτείται οι επιπτώσεις να εκφεύγουν εκείνων που είναι συνήθεις και αυτονόητες και να οδηγούν, λόγω του εξαιρετικού χαρακτήρα και της σοβαρότητάς τους, στη δημιουργία κατάστασης υπέρμετρα σκληρής για τον εναγόμενο ή τα τέκνα, ώστε εντεύθεν να επιβάλλεται η διατήρηση του γάμου για την αποτροπή αυτών των συνεπειών.

Εν προκειμένω, η αναιρεσείουσα για την απόκρουση της κατ' αυτής ασκηθείσας από τον αναιρεσίβλητο αγωγής διαζυγίου με βάση το άρθρο 1439 παρ. 3 ΑΚ, προέβαλε την ένσταση της καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος της διάζευξης, επικαλούμενη ειδικότερα ότι το διαζύγιο θα έχει γι' αυτή δυσμενείς συνέπειες για το λόγο ότι: "ο αναιρεσίβλητος συνήπτε συνεχώς εξωσυζυγικές σχέσεις σπαταλώντας τα εισοδήματα της οικογένειας, επί πλέον δε η κατάσταση της υγείας της είναι κλονισμένη και είναι σε κατάσταση απορίας".

Την ένσταση αυτή απέρριψε το εφετείο ως νόμω αβάσιμη, με τις ακόλουθες σκέψεις, κρίνοντας ότι τα για τη θεμελίωσή της προβαλλόμενα ως άνω περιστατικά δεν καθιστούν καταχρηστική (κατά την έννοια του άρθρου 281 ΑΚ), την άσκηση του δικαιώματος διάζευξης: "Από την κατά τα ανωτέρω διάσταση, ο κλονισμός στις σχέσεις των διαδίκων, που καθιστά, βάσιμα, αφόρητη την εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης των για τον εφεσίβλητο, τεκμαίρεται αμάχητα και, επομένως, αυτός είχε δικαίωμα για διάζευξη με βάση την παραγ. 3 του άρθρου 1439 Α.Κ.

Ως προς το δικαίωμα αυτό του εφεσίβλητου είχε προβάλλει η εκκαλούσα, με τις προτάσεις, που κατέθεσε στο Πρωτόδικο δικαστήριο, κατά τα συζήτηση της αγωγής, ότι η άσκηση, του μ' αυτή (αγωγή) αξιούμενου εν λόγω δικαιώματος του εφεσίβλητου, για λύση του γάμου, είναι καταχρηστική. Προς θεμελίωση του ισχυρισμού της αυτού, προέβαλε τα εξής: 1) τη συμπεριφορά του εφεσίβλητου έναντι της, που συνήπτε, κατά διαστήματα, διαδοχικά, εξωσυζυγικές σχέσεις με άλλες γυναίκες με τις οποίες σπαταλούσε χρήματα προερχόμενα και από εργασία της ως "ρετουζέζ" - εμφανίσεις φίλμς και σε μάνδρες οικοδομών που λειτουργούσαν στο όνομά του, και που την εγκατέλειψε", 2) την ηλικία της (70 ετών), 3) την επιδείνωση της κλονισμένης υγείας της (πάσχει από προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα, μελαγχολία αγχώδη μετά ιδεοληψίας) από τη λύση του γάμου και 4) ότι είναι άπορος, δεν έχει εισόδημα ούτε περιουσία, θα στερηθεί σύνταξης και ασφαλιστικής κάλυψης.

Ο ισχυρισμός αυτός ήταν απορριπτέος, ως μη νόμιμος διότι από τα άνω περιστατικά, εκείνα υπό στοιχ. 1 είναι απρόσφορα να θεμελιώσουν ένσταση κατάχρησης δικαιώματος, απορρέοντος από το άρθρο 1439 παρ. 3 Α.Κ., κατά το οποίο το δικαίωμα προς διάζευξη αναγνωρίζεται και στον υπαιτίως και με πρόθεση από τη διάταξη του άρθρου 281 του Α.Κ, που είχε απορριφθεί και πρωτόδικα, δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή ακόμη απαλλαγής, χωρίς υπαιτιότητα του άλλου συζύγου, από τις υποχρεώσεις του γάμου, διασπόντα την έγγαμη συμβίωση, αρκούσης μόνο της διάρκειας της διάστασης των συζύγων επί συνεχή 4ετία, ως αναγόμενα στον προγενέστερο της αγωγής χρόνο, ενώ τα λοιπά δεν κρίνονται ικανά να επιβάλλουν τη διατήρηση του γάμου των διαδίκων, με απόρριψη της αγωγής ως καταχρηστικής, κατά την έννοια του άρθρου 281 Α.Κ.

και αληθή υποτιθέμενα, ως αναφερόμενα, όχι εκτός του συνήθως συμβαίνοντος, αλλά σε συνήθεις συνέπειες του διαζυγίου, ο θεσμός του οποίου, από τη φύση του, συνεπάγεται πάντοτε δυσμενείς επιπτώσεις σε βάρος των διαζευγνυομένων συζύγων. Ειδικά δε, σχετικά με την επικαλούμενη στέρηση σύνταξης και ασφαλιστικής κάλυψης, πρέπει να λεχθεί ότι αυτό θα ληφθεί υπόψη στη δίκη διατροφής, οπότε η εκκαλούσα, εφόσον συντρέχουν πράγματι οι επικαλούμενες προϋποθέσεις, θα μπορέσει, μετά τη λύση του γάμου, να επιδιώξει την επιδίκαση ικανής διατροφής, η οποία θα καλύπτει τη διατροφή της και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψή της, αν δεν μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες αυτές η ίδια.

Επομένως, έπρεπε ν' απορριφθεί ο πιο πάνω ισχυρισμός και λυθεί ο γάμος των διαδίκων με βάση το άρθρο 1439 παρ. 3 ΑΚ".

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, με την οποία απέρριψε τον αντίστοιχο λόγο της έφεσης της αναιρεσείουσας, με τον οποίο επανέφερε τον ισχυρισμό της από τη διάταξη του άρθρου 281 του ΑΚ, που είχε απορριφθεί και πρωτόδικα, δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ και επομένως ο περί του αντιθέτου, εκ του άρθρου 559 παρ. 1 ΚΠολΔ, μοναδικός λόγος αναίρεσης κρίνεται αβάσιμος και απορριπτέος, όπως και η αναίρεση στο σύνολό της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9.6.2003 αίτηση της Χ1 για αναίρεση της υπ' αριθ. 9633/2002 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Μαρτίου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 17 Απριλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ