Supreme Court remands appeal regarding hospital staff overtime pay validity against statutory abolition. The court finds the overtime pay is part of regular wages, not a abolished allowance.

Απόφαση 866 / 2014 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 866/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Μουστάκα Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Γεωργίου Γιαννούλη), Χριστόφορο Κοσμίδη, Νικόλαο Τρούσα, Ασπασία Καρέλλου και Κωνσταντίνο Παπασταματίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Κ. Σ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Λάμπρο Γεωργακόπουλο και Γρηγόριο Κοσσυβάκη και κατέθεσε προτάσεις, 2) Ε. Γ., 3) Ν. Μ., 4) Β. Μ., 6) Μ. Μ., 7) Σ. Α., 8) Χ. Τ., 9) Α. Κ., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γρηγόριο Κοσσυβάκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ" που εδρεύει στα Τρίκαλα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Σταυρόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30/12/2008 αγωγή των ήδη αναιρεσειουσών, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Τρικάλων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 124/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 212/2010 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 1/7/2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Κωνσταντίνος Παπασταματίου ανέγνωσε την από 3/2/2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η από 1-7-2012 αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 212/2010 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειουσών ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, το άρθρο 2 παρ. 3 του ν. 201/1975 (Α' 228) ορίζει ότι: "Από 1ης Ιανουαρίου 1976 εις το απασχολούμενον προσωπικόν των Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων Ν.Δ. 2592/53 επί οκτάωρον ημερησίως καταβάλλεται αμοιβή διά μίαν ώραν ημερησίως υπολογιζόμενη κατά τας διατάξεις του εδαφίου (γ) της παρ. 3 του άρθρου 5 του Ν.Δ. 4548/66 και από 1.1.1977 αμοιβή διά δύο ώρας ημερησίως".

Επειδή, με την 10/2005 απόφαση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου κρίθηκε, επί αμφισβητήσεως που ανέκυψε με την έκδοση αντίθετων αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου, ως προς την έννοια της ανωτέρω διάταξης, ότι "... η πρόσθετη αυτή αμοιβή καταβάλλεται ως κίνητρο για την προσέλκυση μισθωτών σε θέσεις προσωπικού των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, ενόψει της εξαιρετικά επίπονης εργασίας και του μικρού ύψους των αποδοχών, όπως αναφέρεται και στην εισηγητική έκθεση.

Η αμοιβή αυτή δεν αποτελεί αντάλλαγμα για απασχόληση πέραν του νομίμου ωραρίου, αλλά αποτελεί τμήμα των νομίμων αποδοχών του προσωπικού, το οποίο κατά την έναρξη ισχύος του Ν. 201/1975 είχε νόμιμη υποχρέωση παροχής οκτάωρης ημερήσιας απασχόλησης. Η μεταγενέστερη διά νόμου μείωση του νομίμου ωραρίου εργασίας δεν συνεπάγεται την κατάργηση ή τη μείωση της εν λόγω πρόσθετης αμοιβής, διότι η οκτάωρη ημερήσια απασχόληση προβλέπεται από το νόμο για τον προσδιορισμό των εργαζομένων που δικαιούνται της αμοιβής και όχι ως ουσιαστική προϋπόθεση απαραίτητη για την εκάστοτε καταβολή αυτής.

Επομένως, της πρόσθετης αυτής αμοιβής δικαιούνται όσοι απασχολούνται κατά πλήρες ωράριο σε θέσεις προσωπικού των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, το οποίο κατά τον κρίσιμο χρόνο της έναρξης της ισχύος του Ν. 201/1975 είχε υποχρέωση οκτάωρης ημερήσιας απασχόλησης. Η αμοιβή αυτή, λόγω της φύσεως της ως μέρους των νομίμων αποδοχών των ανωτέρω κατηγοριών εργαζομένων, δεν αποτελεί επίδομα και για το λόγο αυτό δεν καταργήθηκε με το άρθρο 19 του ν. 1505/1984, το οποίο αφορά τα ρητώς κατονομαζόμενα επιδόματα μεταξύ των οποίων και το ειδικό νοσοκομειακό επίδομα του άρθρου 2 παρ. 1 του Ν. 201/1975...".

Επειδή, με το άρθρο 10 παρ. 1 και 4 του ν. 2470/1997 "Αναμόρφωση μισθολογίου προσωπικού της Δημόσιας Διοίκησης και άλλες συναφείς διατάξεις" (Α' 40), οι διατάξεις του οποίου, σύμφωνα με το όρθρο 33 αυτού, άρχισαν να ισχύουν από 1.1.1997, ορίσθηκε ότι: "1. Διατηρούνται στο ύψος που έχουν διαμορφωθεί κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, πέρα από τα προβλεπόμενα στο προηγούμενο άρθρο, και τα εξής επιδόματα και παροχές: ... 4.

Πέραν των ως άνω διατηρούμενων επιδομάτων και παροχών, όλα τα λοιπά επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις που καταβάλλονται στους υπαλλήλους που εμπίπτουν στις διατάξεις του παρόντος, κατά την έναρξη της ισχύος του, με οποιαδήποτε ονομασία και από οποιαδήποτε πηγή, περιλαμβανομένων και εκείνων που χορηγήθηκαν με μορφή κινήτρου παραγωγικότητας ή αποδοτικότητας, καθώς και παροχές για κίνητρο προσέλκυσης και παραμονής καταργούνται, εφόσον δεν προβλέπεται ρητά η χορήγηση τους από τις διατάξεις του παρόντος".

Ακόμη, στο άρθρο 29 του ως άνω νόμου ορίσθηκε ότι: "Σε περίπτωση που από τις ρυθμίσεις των διατάξεων του νόμου αυτού προκύπτουν συνολικές μηνιαίες αποδοχές μικρότερες από αυτές που έπαιρναν οι δικαιούχοι τους κατά την έναρξη της ισχύος του, η τυχόν διαφορά διατηρείται ως προσωπική μέχρι την κάλυψη της από οποιαδήποτε αύξηση των νέων αποδοχών.".

Εξάλλου, στο άρθρο 31 του ίδιου νόμου ορίσθηκε ότι: "Από την έναρξη της ισχύος του παρόντος καταργούνται: α. Τα άρθρα 1 έως και 27 του ν. 1505/1984 (ΦΕΚ 194 Α') β... η. Κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη κατά το μέρος που αντίκειται στις διατάξεις του νόμου αυτού ή κατά το μέρος που ρυθμίζει θέματα που διέπονται από αυτόν.".

Περαιτέρω, με το άρθρο 8 παρ. Β3 του ν. 3205/2003 (Α' 297) ορίσθηκε ότι: " ...3. Πέραν των επιδομάτων και παροχών του παρόντος άρθρου, όλα τα λοιπά επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις που καταβάλλονται στους υπαλλήλους που εμπίπτουν στις διατάξεις του Μέρους Α' του νόμου αυτού, κατά την έναρξη της ισχύος του, με οποιαδήποτε ονομασία και από οποιαδήποτε πηγή, καταργούνται εφόσον δεν προβλέπεται ρητά η χορήγηση τους από τις διατάξεις του νόμου αυτού ...", ενώ με το άρθρο 28 του ως άνω νόμου ορίσθηκε ότι: "Από την έναρξη της ισχύος του παρόντος νόμου καταργούνται: 1.

Τα άρθρα 1 έως και 27 και 29 έως και 33 του ν. 2470/1997 (ΦΕΚ 40 Α'), με εξαίρεση την παράγραφο 2 του άρθρου 16 του ίδιου νόμου. 2... 9. Κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη κατά το μέρος που αντίκειται στις διατάξεις του Μέρους Α' του νόμου αυτού ή κατά το μέρος που ρυθμίζει θέματα που διέπονται από αυτό.".

Επειδή, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, η πρόσθετη αμοιβή του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 201/1975, η οποία θεσπίσθηκε ως κίνητρο προσέλκυσης προσωπικού σε νοσηλευτικά ιδρύματα, καταργήθηκε από την έναρξη ισχύος του ν. 2470/1997, ήτοι από 1.1.1997,εφόσον δεν προβλέφθηκε η διατήρηση της από τις διατάξεις του νόμου αυτού. Εξάλλου, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι δεν καταργήθηκε, με τις ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 10 του ν. 2470/1997, η προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 201/1975 επίδικη πρόσθετη αμοιβή, ως εκ του ότι επακολούθησε μεταγενέστερη ρητή κατάργηση της τελευταίας αυτής διάταξης με την παρ. 6 του όρθρου 9 του ν. 3670/2008 (Α' 117/20,6.2008), διότι, όπως προκύπτει από την εισηγητική έκθεση του νόμου αυτού, τούτο έγινε για το λόγο ότι η ανωτέρω ρητά καταργούμενη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 201/1975 ενέπιπτε στις διατάξεις του άρθρου 28 του ν. 3205/2003 (Α' 297), με την παρ.1 του οποίου είχαν καταργηθεί, μεταξύ άλλων, και οι διατάξεις του άρθρου 10 του ν. 2470/1997 (Α.Π 1722/201 ,ΑΠ 798, 808/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση η ένδικη από 30.12.2008 αγωγή των αναιρεσειουσών, με την οποία ζητούσαν να τους επιδικασθεί η μηνιαία μισθολογική παροχή των άρθρων 2 παρ. 3 του ν. 201/1975 για το χρονικό διάστημα από 1.1.2006 μέχρι 30.6.2008 από το αναιρεσίβλητο Ν.Π.ΔΔ "ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ", με την προσβαλλόμενη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων, μετά την εξαφάνιση της πρωτόδικης απόφασης, απορρίφθηκε ως μη νόμιμη καθόσον κρίθηκε ότι η ως άνω μισθολογική παροχή καταργήθηκε από 1.1.1997 με βάση τη διάταξη των άρθρων 10 παρ. 4 του ν.2470/1997.

Επομένως και κατά την γνώμη, που επικράτησε στο δικαστήριο, ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 561 Κ.Πολ.Δικ., πρώτος αναιρετικός λόγος, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες ισχυρίζονται ότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, εσφαλμένα ερμήνευεσε και εφήρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 10 παρ. 4, 28 παρ. 7 του ν. 2470J1987, 8 ν.3205|2003, 9 παρ. 6 ν. 2760|2008 και 2 παρ. 3 ν. 201)1975, είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος.

Κατά τη γνώμη, όμως, δύο μελών του δικαστηρίου, ήτοι των αρεοπαγιτών Δημητρίου Μουστάκα και Νικολάου Τρούσα, ο λόγος αυτός έπρεπε να γίνει δεκτός, ως βάσιμος ουσιαστικά, για τους εξής ειδικότερα λόγους: Η παράγραφος 3 του άρθρου 2 του ν. 201/1975 ορίζει: "Από 1ης Ιανουαρίου 1976 εις το απασχολούμενο προσωπικόν των νοσηλευτικών ιδρυμάτων του ν.δ. 2592/1953 επί οκταώρων ημερησίως καταβάλλεται αμοιβή δια μίαν ώραν ημερησίως υπολογιζόμενη κατά τας διατάξεις του εδ.

γ" της παρ. 3 του άρθρου 5 του ν.δ. 4538/1966 και από 1-1-1977 δια δύο ώρας ημερησίως". Κατά την έννοια της ως άνω διατάξεως, η πρόσθετη αυτή αμοιβή καταβάλλεται ως κίνητρο για την προσέλευση μισθωτών σε θέσεις προσωπικού των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, ενόψει της εξαιρετικά επίπονης εργασίας και του μικρού ύψους των αποδοχών, όπως αναφέρεται στην εισηγητική έκθεση.

Η αμοιβή αυτή δεν αποτελεί αντάλλαγμα για απασχόληση πέραν του νόμιμου ωραρίου, αλλά αποτελεί τμήμα των νομίμων αποδοχών του προσωπικού, το οποίο κατά την έναρξη της ισχύος του ν. 201/1975 είχε νόμιμη υποχρέωση παροχής οκτάωρης ημερήσιας απασχόλησης. Η μεταγενέστερη δια νόμου μείωση του νομίμου ωραρίου εργασίας, δεν συνεπάγεται την κατάργηση ή μείωση της εν λόγω πρόσθετης αμοιβής, διότι η οκτάωρη ημερήσια απασχόληση προβλέπεται από το νόμο για τον προσδιορισμό των εργαζομένων που δικαιούνται της αμοιβής και όχι ως ουσιαστική προϋπόθεση απαραίτητη για την εκάστοτε καταβολή αυτής.

Επομένως, της πρόσθετης αυτής αμοιβής δικαιούνται όσοι απασχολούνται κατά πλήρες ωράριο σε θέσεις προσωπικού των νοσηλευτικών ιδρυμάτων, το οποίο κατά τον κρίσιμο χρόνο της έναρξης της ισχύος του ν. 201/1975 είχε υποχρέωση οκτάωρης ημερήσιας απασχόλησης. Η αμοιβή αυτή, λόγω της φύσεως, της ως μέρους των νομίμων αποδοχών των ανωτέρω κατηγοριών εργαζομένων, δεν αποτελεί επίδομα και για το λόγο αυτό δεν καταργήθηκε με το άρθρο 19 του ν. 1505/1984, το οποίο αφορά τα ρητώς κατονομαζόμενα επιδόματα, μεταξύ των οποίων και το ειδικό νοσοκομειακό επίδομα του άρθρου 2 παρ. 1 του ν. 201/1975. (ΑΕΔ 10/2005, Ολ.ΑΠ 15/2009, Ολ ΑΠ 24/2008).

Εξάλλου, με το άρθρο 10 παρ. 1 και 4 του ν. 247011997, "Αναμόρφωση μισθολογίου προσωπικού της Δημόσιας Διοίκησης και άλλες συναφείς διατάξεις", οι διατάξεις του οποίου, σύμφωνα με το άρθρο 33 αυτού, άρχισαν να ισχύουν από 1.1.1997, ορίσθηκε ότι: "1. Διατηρούνται στο ύψος που έχουν διαμορφωθεί κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, πέρα από τα προβλεπόμενα στο προηγούμενο άρθρο και τα εξής επιδόματα και παροχές... 4.

Πέραν των ως άνω διατηρούμενων επιδομάτων και παροχών, όλα τα λοιπά επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις που καταβάλλονται στους υπαλλήλους που εμπίπτουν στις διατάξεις του παρόντος, κατά την έναρξη της ισχύος του, με οποιαδήποτε ονομασία και από οποιαδήποτε πηγή, περιλαμβανομένων και εκείνων που χορηγήθηκαν με μορφή κινήτρου παραγωγικότητας ή αποδοτικότητας, καθώς και παροχές για κίνητρο προσέλευσης και παραμονής καταργούνται, εφόσον δεν προβλέπεται ρητά η χορήγηση τους από τις διατάξεις του παρόντος".

Ακολούθως, με το άρθρο 8 του ν. 3205/2003 που άρχισε να ισχύει από 1.1.2004 ορίσθηκαν τα χορηγούμενα κατά μήνα επιδόματα των υπαλλήλων του Δημοσίου, μεταξύ των οποίων προβλέφθηκε (περ. 5) και το επίδομα "Νοσοκομειακό και τροφής" για το προσωπικό των Νοσοκομείων, των Μονάδων Κοινωνικής φροντίδας της Χώρας, του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (Ε.Κ.Α.Β.), των Κέντρων Υγείας, των Ν.Π.Δ.Δ.

του Τομέα Πρόνοιας και των Κέντρων Ψυχικής Υγείας", οριζόμενο σε διαφορετικά ποσά ανά κατηγορία προσωπικού, ενώ με την παράγραφο 3 του άρθρου 8 του ιδίου ως άνω νόμου ορίσθηκε ότι: "Πέραν των επιδομάτων και παροχών του παρόντος άρθρου, όλα τα λοιπά επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις που καταβάλλονται στους υπαλλήλους που εμπίπτουν στις διατάξεις του Μέρους Α' του νόμου αυτού, κατά την έναρξη της ισχύος του, με οποιαδήποτε ονομασία και από οποιαδήποτε πηγή, καταργούνται εφόσον δεν προβλέπεται ρητά η χορήγηση τους από τις διατάξεις του νόμου αυτού.

Στα ως άνω καταργούμενα επιδόματα, αμοιβές και αποζημιώσεις δεν περιλαμβάνονται τα προβλεπόμενα από τις διατάξεις της παρ. 7 του άρθρου 7 του ν. 2860/2000, της παρ. 11 του άρθρου 4 του ν. 2819/2000, της παρ. 1 του άρθ. 21 του ν. 2965/2001 και της παρ. 2 του άρθρου 20 του ν. 2606/1998".

Συνεπώς, η πρόσθετη αμοιβή του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 201/1975, δεν καταργήθηκε ούτε με το νόμο 2470/1997, ούτε με το νόμο 3205/2003 και τούτο διότι η πρόσθετη αυτή αμοιβή δεν συνιστά επίδομα ή ειδική πρόσθετη παροχή αλλά μέρος των νομίμων αποδοχών που λαμβάνει υπάλληλος νοσηλευτικού ιδρύματος για την απασχόληση του Α.Π 1228/2012 ,Α.Π 1859/2008). Η άποψη αυτή ενισχύεται και από το ότι η προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 του ν. 201/1975 πρόσθετη αμοιβή καταργήθηκε ρητά μεταγενέστερα με την παρ. 6 του άρθρου 9 του ν. 3670/2008. Μετά από αυτά και εφόσον η απόφαση του δικαστηρίου, σχετικά με τον ως άνω αναιρετικό λόγο, ελήφθη με πλειοψηφία μιας ψήφου πρέπει να παραπεμφθεί αυτός στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου (άρθρο 563 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ). Ως προς τους λοιπούς αναιρετικούς λόγους, το δικαστήριο πρέπει να επιφυλαχθεί, ώστε να κριθούν αυτοί μετά την έκδοση της απόφασης από την Ολομέλεια.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκδίκαση, ως προς τον ως άνω αναιρετικό λόγο, στην τακτική ολομέλεια του Αρείου Πάγου.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 13 Μαρτίου 2014.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 15 Απριλίου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ