Supreme Court dismisses appeal on adverse possession claim against restored heir under Agricultural Code and Law 431/1968.

Απόφαση 866 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 866/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Σταύρο Γαβαλά, Ιωάννη Ιωαννίδη και Μιχαήλ Θεοχαρίδη , Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Ιανουαρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:1)....και 2)....., ως κληρονόμων του αρχικώς ενάγοντος ...., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεμιστοκλή Σφυρή.

Των αναιρεσίβλητων:1).... και 2) ...., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Πάσχο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-5-1998 αγωγή του αρχικού ενάγοντος ....., που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Τρικάλων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 253/1999 μη οριστική 124/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 13/2003 μη οριστική, 75/2004 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 28-9-2004 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ Θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 8-1-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης της 75/2004 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ, από τη διάταξη της παραγρ.2 του άρθρου 79 του Αγροτικού Κώδικα ( Β.Δ. της 29-10/6-12-1949 ), σε συνδυασμό προς τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 3 του ίδιου άρθρου και εκείνες των άρθρων 26, 74,180 και 203 του ίδιου Κώδικα, ενόψει δε και της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του α.ν. 431/1968, προκύπτει ότι ο κατά τον αγροτικό νόμο αποκαθιστάμενος κληρούχος από της παραχωρήσεως σ' αυτόν συγκεκριμένου κλήρου και μέχρι την έναρξη της ισχύος του α.ν. 431/1968, και αν ακόμη δεν τον κατέχει πραγματικά, θεωρείται κατά πλάσμα του νόμου ως μόνος καλής πίστεως νομέας αυτού και συνεπώς ο κλήρος που του παραχωρήθηκε είναι ανεπίδεκτος χρησικτησίας από άλλον, το ίδιο δε πλάσμα ισχύει και υπέρ των καθολικών διαδόχων του αρχικού κληρούχου για την ταυτότητα του νομικού λόγου.

Περαιτέρω από τη διάταξη του άρθρου 1 παράγρ. 1 του α.ν. 431/1968 προκύπτει ότι, μετά την έναρξη της ισχύος του νόμου αυτού (23-5-1968), ο κατά την εποικιστική εν γένει νομοθεσία αποκατασταθείς κληρούχος και οι κληρονόμοι του δεν λογίζονται κατά πλάσμα του νόμου νομείς του κλήρου αν δεν κατέχουν πράγματι αυτόν και συνεπώς είναι δυνατή η χωρίς τη θέλησή τους κτήση από τρίτο της νομής ολόκληρου του κληροτεμαχίου, η οποία μπορεί να οδηγήσει στην κτήση της κυριότητας τούτου με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία, εφόσον συμπληρωθεί ο απαιτούμενος για καθεμιά από αυτές χρόνος, υπό τον περιορισμό σε κάθε περίπτωση να μη κατατέμνονται τα τεμάχια της οριστικής διανομής.

Ο περιορισμός αυτός της μη κατάτμησης τίθεται ως γενική αρχή και έχει εφαρμογή σε κάθε μεταβίβαση του κλήρου, όχι μόνο όταν γίνεται με τη θέληση του κληρούχου, δηλαδή με δικαιοπραξία, αλλά και στην περίπτωση απόκτησης της κυριότητας χωρίς τη θέληση αυτού, όπως με χρησικτησία. Κατ' εξαίρεση όμως, ο περιορισμός αυτός της μη κατάτμησης των τεμαχίων της οριστικής διανομής δεν ισχύει, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγρ.2 εδ.

δ΄ του άρθρου 1 του ως άνω αν. νόμου, εκτός άλλων περιπτώσεων, και επί οικοπεδικών κλήρων. Τέλος, κατά μεν τη διάταξη της παραγρ. 1 του άρθρου 2 του ν.δ. 690/1948, η οποία καταργηθείσα με το άρθρο 3 παρ. 1 του α.ν. 625/1968, επαναφέρθηκε σε ισχύ με το άρθρο 6 παρ.1 του ν. 651/1977, "απαγορεύεται η μεταβίβαση της κυριότητας οικοπέδων επαγομένη τη δημιουργία οικοπέδων μη αρτίων, είτε κατά το ελάχιστο εμβαδόν, είτε κατά το ελάχιστο πρόσωπο ή το βάθος", κατά δε τη διάταξη της παραγρ.3 του ίδιου άρθρου " πάσα δικαιοπραξία εν ζωή ή αιτία θανάτου, έχουσα αντικείμενο απαγορευομένην κατά τις προηγούμενες παραγράφους μεταβίβαση κυριότητας, είναι αυτοδικαίως και εξ υπαρχής απολύτως άκυρη".

Από τις τελευταίες αυτές διατάξεις συνάγεται ότι μόνο η δικαιοπραξία με την οποία μεταβιβάζεται οικόπεδο και εξαιτίας της οποίας δημιουργούνται μη άρτια οικόπεδα είναι άκυρη.

Συνεπώς δεν αποκλείεται από τις διατάξεις αυτές η απόκτηση από τρίτο της κυριότητας επί τμήματος οικοπέδου με χρησικτησία, έστω και αν αυτή επάγεται τη δημιουργία οικοπέδων μη αρτίων, αφού στην περίπτωση αυτή δεν πρόκειται για μεταβίβαση με δικαιοπραξία ( Ολ. ΑΠ 606/1976 ). Στην προκειμένη περίπτωση , όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το δικάσαν ως Εφετείο Πολυμελές Πρωτοδικείο δέχθηκε τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά:

Κατά την οριστική διανομή οικοπέδων του οικισμού ..... του έτους 1929 παραχωρήθηκε, στο μεν πατέρα του αρχικώς ενάγοντος ....., προς αγροτική του αποκατάσταση, το με αριθμό τεμαχ. ....οικόπεδο, εμβαδού 496 τ.μ., που βρίσκεται στο 5ο Οικοδ. Τετράγωνο του ..... , στο δε παππού του πρώτου εναγομένου .... το με αριθμό τεμ. ...

οικόπεδο, εμβαδού 1080 τ.μ., που βρίσκεται στο ίδιο Οικοδ. Τετράγωνο και είναι όμορο προς το πρώτο. Για το ως άνω με αριθμό ... οικόπεδο εκδόθηκε υπέρ του κληρούχου ..... ο υπ' αριθμ. .... τίτλος κυριότητας της Διεύθυνσης Εποικισμού του Υπουργείου Γεωργίας, που μεταγράφηκε νόμιμα. Ο εν λόγω κληρούχος αποβίωσε στις 4-6-1980 και με δημόσια διαθήκη του κατέλειπε το ανωτέρω οικόπεδό του στον αρχικώς ενάγοντα γιό του, ο οποίος αποδέχθηκε την κληρονομία εκείνου με την υπ'αριθμ. .....

πράξη του συμβολαιογράφου Τρικάλων ......, που μεταγράφηκε νόμιμα. Εξάλλου ο κληρούχος .... κατά το έτος 1947 μεταβίβασε ατύπως το με αριθμό .... όμορο οικόπεδό του στο γιό του .... , ο οποίος το νεμόταν έκτοτε συνεχώς μέχρι το έτος 1974, οπότε, αφού το διαχώρισε σε δύο ίσα περίπου τμήματα, μεταβίβασε ατύπως, λόγω γονικής παροχής, τη νομή του ανατολικού τμήματος αυτού, στον πρώτο εναγόμενο γιο του, στον οποίο ακολούθως μεταβίβασε και την κυριότητα του ίδιου τμήματος, με το υπ' αριθμ......

δωρητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Τρικάλων ..... , που μεταγράφηκε νόμιμα. Κατά το χρονικό διάστημα των ετών 1950-1960 ο αρχικός ενάγων κατασκεύασε στη βόρεια και δυτική πλευρά του με αριθμό .... οικοπέδου, που ανήκε στο δικαιοπάροχο πατέρα του, περίφραξη με ξύλινους πασσάλους και δικτυωτή σίτα. Λόγω εσφαλμένης, όμως, οριοθέτησης του οικοπέδου αυτού, η γενόμενη περίφραξη δεν τοποθετήθηκε επακριβώς στο κατά τη βορειοδυτική πλευρά του κοινό όριο αυτού με το υπ' αριθμ. ...

οικόπεδο, αλλά ανατολικότερα του ορίου τούτου, με αποτέλεσμα ένα τριγωνικό τμήμα από το οικόπεδο που ανήκε στο δικαιοπάροχο του ενάγοντος, εμβαδού 44,55τ.μ., που εικονίζεται στο τοπογραφικό διάγραμμα της πραγματογνώμονα .... με περιμετρικά στοιχεία ΝΔΕΙΚΛΜΝ και το οποίο αποτελεί το επίδικο ακίνητο, να αφεθεί έξω από την περίφραξη και να συνενωθεί φυσικώς έκτοτε με το υπ' αριθμ. ...

όμορο οικόπεδο, το οποίο κατά τα ανωτέρω είχε στη νομή του ο πατέρας του πρώτου εναγομένου ..... Ο τελευταίος από το έτος 1960 κατείχε και νεμόταν το επίδικο ως μέρος του υπ' αριθμ. ... οικοπέδου του, καλλιεργώντας σ' αυτό καπνό ή κηπευτικά και χρησιμοποιώντας το ως ξηραντήριο καπνού, συνεχώς μέχρι το έτος 1974, οπότε μεταβίβασε άτυπα το ανατολικό ήμισυ του όλου οικοπέδου του, στο οποίο από το έτος 1960 είχε ενσωματωθεί το επίδικο, στον πρώτο εναγόμενο γιό του, ο οποίος και συνέχισε έκτοτε να ασκεί τη νομή επ' αυτού.

Ειδικότερα ο πρώτος εναγόμενος από το έτος 1974 μέχρι το έτος 1998 νεμόταν ενιαίως μαζί με το συνεχόμενο διαιρετό τμήμα του υπ' αριθμ.... οικοπέδου, που του μεταβίβασε ο πατέρας του, και το επίδικο τμήμα, το οποίο άλλοτε χρησιμοποιούσε ο ίδιος ως καπνότοπο και άλλοτε καλλιεργούσε με καπνό και κηπευτικά ο αδελφός του ...., στον οποίο παραχωρούσε τη χρήση αυτού.

Ακόμη ο ίδιος εναγόμενος, ενεργώντας από κοινού με τη δεύτερη εναγόμενη, σύζυγό του, ανήγειρε κατά το έτος 1997 επί του ανωτέρω οικοπέδου του διώροφη οικοδομή, η εξωτερική κλίμακα της οποίας, αλλά και η πλάκα της οροφής του υπογείου της, κατασκευάσθηκαν κατά ένα μέρος εντός του επιδίκου τμήματος. Με βάση τα παραπάνω το Πολυμελές Πρωτοδικείο δέχθηκε ότι ο πρώτος εναγόμενος νεμήθηκε το επίδικο ακίνητο, το οποίο αποτελούσε τμήμα του υπ' αριθμ. ....

κληρουχικού οικοπέδου που ανήκε στο δικαιοπάροχο πατέρα του αρχικά ενάγοντος, συνεχώς και αδιαλείπτως, από το έτος 1974 μέχρι το έτος 1998, δηλαδή επί χρονικό διάστημα μιας τουλάχιστον εικοσαετίας, και συνεπώς απέκτησε την κυριότητα του επιδίκου με έκτακτη χρησικτησία. Ακολούθως το Πρωτοδικείο έκρινε βάσιμη την ένσταση του πρώτου εναγομένου περί ιδίας αυτού κυριότητας στο επίδικο και, αφού δέχθηκε την έφεση των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων και εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν την ένδικη αγωγή του αρχικά ενάγοντος - καθολικού δικαιοπαρόχου των αναιρεσειουσών- περί διεκδικήσεως του επιδίκου ακινήτου.

Έτσι που έκρινε το Πρωτοδικείο δεν παραβίασε τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 79 παρ.2 του Αγροτ. Κώδικα και 1παρ.1 και 2 εδ. δ΄ του α.ν. 431/1968, τις οποίες εφάρμοσε, ούτε την επαναφερθείσα με το άρθρο 6 του ν. 651/1977 διάταξη του άρθρου 2 παρ.1 του ν.δ. 690/1948, την οποία ορθώς δεν εφάρμοσε, αφού από τη διάταξη αυτή δεν αποκλείεται η απόκτηση κυριότητας επί τμήματος οικοπέδου με έκτακτη χρησικτησία, έστω και αν αυτή επάγεται, όπως στην προκειμένη περίπτωση, τη δημιουργία οικοπέδου μη αρτίου, είτε ως προς το εμβαδόν είτε ως προς τις διαστάσεις του.

Επομένως ο περί του αντιθέτου μοναδικός λόγος της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, από το άρθρο 560 αριθ.1 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 28-9-2004 αίτηση αναιρέσεως των ... και .... κατά της 75/2004 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τις αναιρεσείουσες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 18 Απριλίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ