Supreme Court partially allowed appeal against compensation unit price for land and trees in Greece.

Απόφαση 865 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 865/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Μαρτίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Δ. Τ. του Π., κατοίκου ..., 2. Γ. Τ. του Π., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Αθανάσιου Παπαθανάση και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα και τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας κατοικοεδρεύοντα στην Πάτρα, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου Παρέδρου του ΝΣΚ Αντώνιου Αντωνίου, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-4-2007 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 23-7-2007 αίτηση των ήδη αναιρεσειόντων και άλλων προσώπων που δεν είναι διάδικοι σ' αυτήν την υπόθεση, που κατατέθηκε στο Εφετείο Πατρών για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης. Εκδόθηκε η απόφαση 764/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 9-9-2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς ανέγνωσε την από 14-3-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς τον τέταρτο λόγο αυτής.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Ουσιαστική προϋπόθεση για τη θεμελίωση του λόγου αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, είναι ότι η έλλειψη ή αντιφατικότητα των αιτιολογιών πρέπει να αφορά ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, ήτοι να αφορά αυτοτελή πραγματικό ισχυρισμό και όχι στην εκτίμηση και αξιολόγηση των αποδείξεων, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει κυριαρχικά και ανέλεγκτα (άρθρ. 340, 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται στην αναιρεσιβαλλομένη απόφαση η αιτίαση ότι εσφαλμένα εκτίμησε τις αποδείξεις σχετικά με το ύψος της μονάδος αποζημίωσης που καθόρισε για το έδαφος των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι πλήττει την εκτίμηση και αξιολόγηση των αποδείξεων, καθώς και την αιτιολόγηση του εξαγομένου από αυτές πορίσματος σχετικά με το ύψος της τιμής μονάδας αποζημίωσης για το έδαφος.

Η αριθμητική απλώς επίκληση στον ίδιο λόγο των αριθμών 1 και 6 της Ε.Σ.Δ.Α, που εκτιμάται ως αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένες πλημμέλειες για παράβαση για παράβαση των διατάξεων αυτών, είναι αόριστη και απαράδεκτη. Επίσης αόριστος και συνεπώς απορριπτέος ως απαράδεκτος είναι ο ίδιος λόγος από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, διότι δεν διαλαμβάνει ρητώς τα έγγραφα που δεν έλαβε υπόψη του το Εφετείο, αφού η παραπομπή για τη θεμελίωση του λόγου σε άλλα διαδικαστικά έγγραφα δεν αρκούν για να καταστήσουν ορισμένο τον αναιρετικό λόγο.

2. Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11 περίπτωση γ' ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται ότι το Εφετείο υπέπεσε στην ανωτέρω πλημμέλεια, διότι δεν έλαβε υπόψη το υπ' αριθμ. πρωτ. 1560/20-3-1975 δημόσιο έγγραφο του δασάρχη Πατρών. Από τη βεβαίωση όμως που περιέχεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα έγγραφα που προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι σε συνδυασμό με όλο το περιεχόμενο της δεν καταλείπεται αμφιβολία, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και το παραπάνω έγγραφο. Επομένως, ο πιο πάνω λόγος αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

3. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Ως αίτηση, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρείται εκείνη που αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και δημιουργεί εκκρεμοδικία. Με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι το Εφετείο άφησε αδίκαστο το αίτημά τους, με το οποίο ζητούσαν τη διόρθωση και συμπλήρωση του κτηματολογικού πίνακα, ώστε να περιληφθούν σ' αυτόν τα επικείμενα δένδρα (πεύκα, πουρνάρια κ.λ.π), που υπάρχουν στα απαλλοτριούμενα ακίνητά τους, τα οποία οι αρμόδιοι υπάλληλοι παρέλειψαν να συμπεριλάβουν. Το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφαση του, έλαβε υπόψη του το αίτημα αυτό και το απέρριψε ως απαράδεκτο. Επομένως, ο συναφής λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

4. Κατά τη διάταξη του άρθρου 17 παρ. 2 του Συντάγματος, η πλήρης αποζημίωση περιλαμβάνει και την αξία των κατά το άρθρο 953 ΑΚ συστατικών του ακινήτου, τα οποία απαλλοτριώνονται αυτοδικαίως, έστω και αν δεν έχουν περιληφθεί στην περί κηρύξεως της απαλλοτριώσεως απόφαση (ΟλΑΠ 5/2002). Άλλωστε τούτο ορίζεται και στο άρθρο 4 του ν.2882/2001, στο οποίο αναφέρεται ότι η αναγκαστική απαλλοτρίωση της κυριότητας του ακινήτου επιφέρει αυτοδικαίως και την απαλλοτρίωση κάθε κτίσματος, κατασκευής και δέντρου που υπάρχει πάνω σ' αυτό και κάθε άλλου συστατικού πράγματος, κατά τα άρθρα 953 επ. Α.Κ., ανεξάρτητα από τη μνεία τους στην απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ή στο κτηματολογικό διάγραμμα ή στον κτηματολογικό πίνακα.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφαση του προσδιόρισε την οριστική τιμή μονάδος για τις απαλλοτριούμενες δασικές εκτάσεις (μεταξύ των οποίων και τα Α.Κ.Π 35, 37, 76 και 77 ακίνητα των αναιρεσειόντων) ενιαίως ανά τετραγωνικό μέτρο για το έδαφος και τα επικείμενα (πεύκα και πουρνάρια), με βάση τα κριτήρια του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 998/1979. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε ευθέως τις ανωτέρω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου αφού δεν καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος ξεχωριστά για το έδαφος και τα επικείμενα σ' αυτό δένδρα και άρα υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, όπως εκτιμάται ο τέταρτος αναιρετικός λόγος. Επομένως, ο συναφής λόγος είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Μετά τα παραπάνω πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος της για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο στο σύνολό της δικαστικής δαπάνης των αναιρεσειόντων (άρθρ. 178 και 183 ΚΠολΔ), δεδομένου ότι στην προκειμένη δίκη δεν χωρεί μείωση ή περιορισμός αυτής κατά το άρθρο 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 764/2008 απόφαση του Εφετείου Πατρών και μόνο για τον τέταρτο αναιρετικό λόγο, που στο σκεπτικό κρίθηκε βάσιμος.

Παραπέμπει την υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Απριλίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Μαΐου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ