Supreme Court acquits defendant of non-payment of public debts under new law raising threshold to 100,000 euros.

Απόφαση 864 / 2016 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 864/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βιολέττα Κυτέα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αγγελική Αλειφεροπούλου, Δημήτριο Χονδρογιάννη, Δημήτριο Τζιούβα και Διονυσία Μπιτζούνη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 5 Φεβρουαρίου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Γεωργίου Μπόμπολη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελεύς του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας-κατηγορουμένης Γ. Γ. του Α., που παραστάθηκε διά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Γεωργίου Αβραμόπουλου, για αναίρεση της υπ’ αριθ. 19417/2015 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείου Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και η αναιρεσείουσα - κατηγορουμένη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 12 Οκτωβρίου 2015 αίτησή της αναιρέσεως που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1126/2015.

Αφού άκουσε

τον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας- κατηγορουμένης, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να αναιρεθεί η προκείμενη αίτηση αναιρέσεως και να κηρυχθεί αθώα η αναιρεσείουσα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 25 παρ. 1 του ν.1882/1990 θεσπίσθηκε η ποινική ευθύνη από την μη καταβολή χρεών προς το Δημόσιο, που είναι βεβαιωμένα στις δημόσιες υπηρεσίες και ειδικότερα από την παραβίαση της προθεσμίας καταβολής τους, κατά τις ισχύουσες εκάστοτε διατάξεις, αναλόγως του αν αυτά είναι καταβλητέα εφάπαξ ή με δόσεις, έτσι ώστε η ποινική μεταχείριση να διαφοροποιείται ως προς το χρονικό σημείο ενάρξεως της ποινικής ευθύνης του υπαιτίου, αλλά και ως προς το ύψος του μεγέθους του χρέους.

Το άρθρο αυτό (25 του ν.1882/1990) ακολούθως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 23 του ν.2523/1997, με το οποίο αφενός μεν ποινικοποιήθηκε η μη καταβολή χρεών και προς τρίτους (πλην ιδιωτών), που εισπράττονται από τις δημόσιες υπηρεσίες ή τα τελωνεία και, αφετέρου αυξήθηκε το ύψος του οφειλομένου ποσού, που καθιστά αξιόποινη την πράξη της μη καταβολής. (Εν συνεχεία η παρ.1 συμπληρώθηκε με το άρθρο 34 του ν.3016/2002 (ΦΕΚ 110/17.5.2002) και ακολούθως το άνω άρθρο αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρ. 34 του ν.3220/2004 (ΦΕΚ Α’ 15/ 28.1.2004).

Μετά την τελευταία αυτή αντικατάσταση, το ποινικό αδίκημα της μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο και λοιπών βεβαιωμένων και ληξιπροθέσμων εσόδων στις Δ.Ο.Υ. και τα τελωνεία, κατά τον εν προκειμένω χρόνο καταβολής των επίδικων χρεών, 1) αντιμετωπίσθηκε ενιαία ως προς το χρόνο εισπράξεώς τους, ορισθέντος ότι είναι ο χρόνος της συμπληρώσεως τεσσάρων μηνών από τότε που έπρεπε να καταβληθεί το χρέος, ανεξάρτητα από τον τρόπο καταβολής των χρεών, εφάπαξ ή σε δόσεις, 2) στο κατώτερο ληξιπρόθεσμο ποσό οφειλής για την οποία ζητείται η ποινική δίωξη, υπολογίζονται μαζί με τη βασική οφειλή και οι λοιπές επιβαρύνσεις από τόκους και προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής, 3) οι ποινές καθορίσθηκαν βάσει του κατώτερου ποσού συνολικής κατά οφειλέτη ληξιπρόθεσμης οφειλής, ανεξάρτητα από το είδος του χρέους και 4) αυξήθηκαν τα όρια του χρέους για τη μη καταβολή, για τα οποία ζητείται η ποινική δίωξη του οφειλέτη, ενώ περαιτέρω με το άρθρο 3 Ν. 3943/2011 τροποποιήθηκε ως άρθρο 25 ορισθέντος έτσι ότι: "1.

Όποιος δεν καταβάλλει τα βεβαιωμένα στις δημόσιες οικονομικές υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ.) και τα τελωνεία χρέη προς το Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς του ευρύτερου δημόσιου τομέα για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων μηνών, τιμωρείται με ποινή φυλάκισης:

α) έως ένα έτος, εφ’ όσον το συνολικό χρέος από κάθε αιτία, συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων ή προσαυξήσεων μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του πίνακα χρεών, που αναφέρεται στην παράγραφο 5, υπερβαίνει το ποσό των πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ. β) έξι τουλάχιστον μηνών, εφόσον το συνολικό χρέος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην ανωτέρω περίπτωση α`, υπερβαίνει το ποσό των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ, γ) ενός τουλάχιστον έτους, εφόσον το συνολικό χρέος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην ανωτέρω περίπτωση α`, υπερβαίνει το ποσό των πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ.

δ) τριών τουλάχιστον ετών, εφόσον το συνολικό χρέος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην ανωτέρω περίπτωση α`, υπερβαίνει το ποσό των εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) ευρώ. Περαιτέρω, κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 2 του ν.1882/1990, όπως αντικ/θη με το άρθρο 23 Ν. 2523/1977 όπως επίσης ίσχυε κατά τον χρόνο καταβολής των επίδικων χρεών, στις κατωτέρω περιπτώσεις οφειλετών του δημοσίου και τρίτων (πλην ιδιωτών), οι προβλεπόμενες ποινές που αναφέρονται στην 1 του παρόντος άρθρου, επιβάλλονται και προκειμένου:

α) Για ημεδαπές ανώνυμες εταιρίες, στους προέδρους των Δ.Σ., στους διευθύνοντες ή εντεταλμένους ή συμπράττοντες συμβούλους ή διοικητές ή γενικούς διευθυντές ή διευθυντές αυτών ή σε κάθε πρόσωπο εντεταλμένο είτε άμεσα από το νόμο είτε από ιδιωτική βούληση είτε από δικαστική απόφαση στη διοίκηση ή διαχείριση αυτών, σωρευτικά ή μη.

Αν ελλείπουν όλα τα παραπάνω πρόσωπα, οι ποινές επιβάλλονται κατά των μελών των διοικητικών συμβουλίων των εταιριών αυτών, εφόσον ασκούν πράγματι προσωρινά ή διαρκώς ένα από τα καθήκοντα που αναφέρονται πιο πάνω. β) Για εταιρίες ομόρρυθμες ή ετερόρρυθμες. γ) Για περιορισμένης ευθύνης εταιρίες. δ) Για συνεταιρισμούς.

ε) Για κοινοπραξίες, κοινωνίες, αστικές εταιρίες, που ασκούν επιχείρηση. στ) Για συμμετοχικές ή αφανείς εταιρίες που ασκούν επιχείρηση. ζ) Για αλλοδαπές επιχειρήσεις γενικά και για κάθε είδους αλλοδαπούς οργανισμούς. η) Για νομικά πρόσωπα, εκτός των παραπάνω περιπτώσεων. Κατά δε την διάταξη της παρ. 3 του ίδιου άρθρου, (όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 23 του ν. 2523/1997), για τα πρόσωπα, που αναφέρονται στην παρ. 2 του παρόντος άρθρου, η ποινική δίωξη ασκείται για τα χρέη προς το δημόσιο και τρίτους, πλην ιδιωτών, που ήταν βεβαιωμένα κατά το χρόνο απόκτησης της πιο πάνω ιδιότητος ή βεβαιώθηκαν κατά τη διάρκεια που είχαν τη συγκεκριμένη ιδιότητα, ανεξάρτητα αν μεταγενέστερα απέβαλαν την ιδιότητα αυτή με οποιονδήποτε τρόπο ή για οποιαδήποτε αιτία, καθώς και για τα χρέη που βεβαιώθηκαν ανεξάρτητα από τη λύση ή μη των νομικών προσώπων, αλλά γεννήθηκαν ή ανάγονται στο χρόνο που είχαν την ιδιότητα αυτή.

Μετά εξεδόθη ο Ν.4321/21.3.2015 "ρυθμίσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας", με το άρθρο 20 του οποίου η παράγρ.1 του παρ.1 του άρθρου 25 του Ν.1882/1990 αντ/θη ως εξής: "1. Όποιος δεν καταβάλλει τα βεβαιωμένα στη Φορολογική Διοίκηση χρέη προς το Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς του ευρύτερου δημοσίου τομέα για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων (4) μηνών τιμωρείται με ποινή φυλάκισης:

α) Ενός (1) τουλάχιστον έτους, εφόσον το συνολικό χρέος από κάθε αιτία, συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων ή προσαυξήσεων και λοιπών επιβαρύνσεων μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του πίνακα χρεών, υπερβαίνει το ποσό "των πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ". β) Τριών (3) τουλάχιστον ετών, εφόσον το συνολικό χρέος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην ανωτέρω περίπτωση α, υπερβαίνει το ποσό "των εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) ευρώ".

Η ποινική δίωξη ασκείται ύστερα από αίτηση του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. ή των Ελεγκτικών Κέντρων ή του Τελωνείου προς τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών της έδρας τους, που συνοδεύεται υποχρεωτικά από πίνακα χρεών, συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων ή προσαυξήσεων και λοιπών επιβαρύνσεων. Η πράξη μπορεί να κριθεί ατιμώρητη, εάν το ποσό που οφείλεται εξοφληθεί μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης σε οποιονδήποτε βαθμό".

Τέλος με το άρθρο 8 Ν.4337/17.10.2015 προσετέθη νέο Κεφάλαιο Δωδέκατο του Ν.4174/2013, με το άρθρο 71 παρ.2 δε ορίσθηκε ότι "Τα ποσά των πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ και των εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) ευρώ, των περιπτώσεων α) και β), αντίστοιχα της παραγράφου 1 του άρθρου 25 του νόμου 1882/1990 ("Ποινικό αδίκημα μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο και τρίτους"), όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, αντικαθίστανται από τα ποσά των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ και διακοσίων χιλιάδων (200.000) ευρώ, αντίστοιχα".

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω προκύπτει, ότι μετά την τελευταία αυτή νομοθετική μεταβολή, η πράξη της μη καταβολής χρεών ποσού έως 100.000 ευρώ και προς τρίτους (πλην ιδιωτών), που εισπράττονται από τις δημόσιες υπηρεσίες ή τα τελωνεία, η οποία έχει τελεσθεί έως την 17.10.2015 από τα προαναφερόμενα πρόσωπα ή για την οποίαν ευθύνονται αυτά, κατέστη ανέγκλητη.

Εξ άλλου, από τη διάταξη του άρθρου 2 παρ.1 του Π.Κ. που ορίζει ότι, αν από την τέλεση της πράξεως έως την αμετάκλητη εκδίκασή της ίσχυσαν δύο ή περισσότεροι νόμοι, εφαρμόζεται αυτός που περιέχει τις ευμενέστερες για τον κατηγορούμενο διατάξεις, προκύπτει ότι καθιερώνεται από αυτή η αρχή της αναδρομικότητας του επιεικέστερου νόμου που ίσχυσε από την τέλεση της πράξεως μέχρι του χρόνου της αμετάκλητης εκδικάσεως της υποθέσεως, προδήλως δε είναι ευμενέστερος για τον κατηγορούμενο ο κατά την εκδίκαση ισχύων μεταγενέστερος νόμος, όταν χαρακτηρίζει την πράξη ανέγκλητη.

Περαιτέρω, από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό και προς τις διατάξεις των άρθρων 511 εδ. δ`, 514 παρ. Α. περ. β’ και 518 παρ.1 του Κ.Ποιν.Δ., συνάγεται ότι, αν μετά την καταδίκη του κατηγορουμένου επακολουθήσει νεότερος νόμος, που χαρακτηρίζει ως ανέγκλητη την πράξη, για την οποία καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος, τότε ο Άρειος Πάγος, εφόσον διαπιστώσει ότι η αίτηση αναιρέσεως είναι παραδεκτή, σύμφωνα με τα άρθρα 474 παρ. 2 και 476 παρ. 1 Κ.Ποιν.Δ., δηλαδή ασκήθηκε εμπροθέσμως και νομοτύπως και περιέχει ένα τουλάχιστον παραδεκτό λόγο, ήτοι ένα λόγο σαφή και ορισμένο από τους περιοριστικώς περιλαμβανόμενους στο άρθρο 510, (χωρίς να απαιτείται να είναι αυτός και βάσιμος, όταν δε εμφανισθεί ο αναιρεσείων) εφαρμόζει αυτεπαγγέλτως το νεότερο νόμο και κηρύσσει αθώο τον κατηγορούμενο, αφού το γεγονός δεν περιέχει αξιόποινη πράξη, ακόμη και στην περίπτωση, κατά την οποία δεν εμφανίσθηκε ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, για να υποστηρίζει ενώπιον του Αρείου Πάγου την αίτηση αναιρέσεως, κατ` εξαίρεση του καθιερουμένου από τη διάταξη του άρθρου 514 εδ.

α` Κ.Ποιν.Δ. τεκμηρίου της παραιτήσεως από την αναίρεση (ΟλΑΠ 3/1995, ΟλΑΠ 583-585/1991).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα έγγραφα του φακέλλου της δικογραφίας που επιτρεπτώς επισκοπούνται στα πλαίσια ελέγχου του παραδεκτού της υπό κρίση δηλώσεως αναιρέσεως κατά της προσβαλλόμενης υπ’ αριθμ. 19417/2015 αποφάσεως του δικάσαντος κατ` έφεση Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, με την οποία κηρύχθηκε ένοχη η αναιρεσείουσα - κατηγορουμένη, για τις πράξεις της μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο κατ’ εξακολούθηση, συνολικού ύψους 88.744,50 ευρώ, η ένδικη δήλωση επιδοθείσα στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 13.10.2015, ασκήθηκε νομοτύπως, εμπροθέσμως εντός είκοσι ημερών από της καταχωρίσεως της τελεσιδίκου ως άνω αποφάσεως καταχωρηθείσας (στις 23.9.2015) στο ειδικό βιβλίο που τηρείται από τη γραμματεία του ποινικού δικαστηρίου που την εξέδωσε.

Όπως προελέχθη στη μείζονα σκέψη, ο νέος νόμος, ήτοι το άρθρο 71 παρ. 2 του ν. 4174/2013, το οποίο προσετέθη με το άρθρο 8 του ν. 4337/2015 και ισχύει από 17.10.2015, ως προς την θεμελίωση της αξιόποινης πράξης της μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο κατ’ εξακολούθηση, απαιτεί πλέον τα οφειλόμενα ποσά μετά των κάθε είδους τόκων ή προσαυξήσεων, για τη μη πληρωμή των οποίων καταδικάσθηκε ο ήδη αναιρεσείων από το δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση να υπερβαίνουν το ποσό των 100.000 ευρώ.

Έτσι το άρθρο αυτό περιέχει ευμενέστερες διατάξεις και εφαρμόζεται στις υποθέσεις που δεν έχουν αμετακλήτως εκδικασθεί (αρθρ. 2 περ. 1 του Π.Κ.). Επομένως, συντρέχει νόμιμη περίπτωση αυτεπάγγελτης εφαρμογής, κατ` άρθρ. 511 και 514 Κ.Ποιν.Δ., από τον Άρειο Πάγο του ως άνω επιεικέστερου νόμου που άρχισε να ισχύει μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης αποφάσεως, σύμφωνα με τις διατάξεις του οποίου οι προαναφερόμενες πράξεις, για τις οποίες καταδικάσθηκε η αναιρεσείουσα - κατηγορουμένη, κατέστησαν, κατά τα προεκτεθέντα, ανέγκλητες.

Ακολούθως, και αφού η δήλωση περιέχει τον σαφή και ορισμένο εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Δ’ λόγο αναιρέσεως της ελλείψεως επαρκούς και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, πρέπει να αναιρεθεί στο σύνολό της η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς την καταδίκη της αναιρεσείουσας για τις ως άνω πράξεις που δεν είναι πλέον αξιόποινες και να κηρυχθεί, κατ` άρθρο 518 παρ.1 Κ.Ποιν.Δ., αθώα η αναιρεσείουσα κατηγορουμένη - δηλούσα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 19417/2015 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών.

Κηρύσσει την αναιρεσείουσα-κατηγορουμένη Γ. Γ. του Α., αθώα του ότι: "Στην ΑΘΗΝΑ την 1.5.2008 με περισσότερες πράξεις που συνιστούν εξακολούθηση του ιδίου εγκλήματος, όντας οφειλέτης του Δημοσίου και ενώ τα χρέη της κατέστησαν ληξιπρόθεσμα κατά την ισχύ του Ν.3220/04, με πρόθεση καθυστέρησε την καταβολή χρεών προς το Δημόσιο για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων (4) μηνών, το δε ποσό της ληξιπρόθεσμης για την καταβολή οφειλής, μαζί με τις κάθε είδους προσαυξήσεις υπερβαίνει τα 50.000 ευρώ. Συγκεκριμένα ενώ είχαν βεβαιωθεί σε βάρος της εταιρείας "...", με έδρα τους ..., της οποίας η κατηγορουμένη τυγχάνει Διευθύνων Σύμβουλος, διάφορα χρέη υπέρ του Δημοσίου στη Δ.Ο.Υ. ΦΑΒΕ ΑΘΗΝΩΝ, όπως ακριβώς αναφέρονται στον συνημμένο πίνακα χρεών της παραπάνω Δ.Ο.Υ. (αρ ειδ. Βιβλίου 210/2008) και συνοδεύει ως αναπόσπαστο μέρος αυτής την από 12.1.2009 (αρ. πρωτ. 560) μηνυτήρια αναφορά του Προϊσταμένου της πιο πάνω Δ.Ο.Υ., ηθελημένα δεν κατέβαλε ποσό 88.744,50€ που αφορά βεβαιωμένα χρέη αυτού προς το Δημόσιο".

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις19 Φεβρουαρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Απριλίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ