Supreme Court quashes appeal verdict due to statute of limitations expiry under Law 4043/2012.

Απόφαση 860 / 2016 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 860/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βιολέττα Κυτέα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αγγελική Αλειφεροπούλου, Δημήτριο Χονδρογιάννη, Δημήτριο Τζιούβα και Ιωάννη Μπαλιτσάρη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 11 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Αθανασίου Ακριτίδη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελεύς) και του Γραμματέως Γερασίμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του Εισαγγελέως Εφετών Αθηνών, περί αναιρέσεως της 1883/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Με κατηγορούμενο τον Α. Α. του Π., κάτοικο ..., που δεν παρέστη.

Το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων Εισαγγελέας Εφετών Αθηνών ζητεί τώρα την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην με ημερομηνία 7 Απριλίου 2015 έκθεση αναιρέσεως, η οποία συντάχθηκε ενώπιον της Γραμματέως του Ποινικού Τμήματος του Εφετείου Αθηνών Βασιλικής Κονδύλη και καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 853/2015.

Αφού άκουσε

Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η έκθεση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το άρθρο 504 παρ.1 ΚΠΔ. "Όταν ο νόμος δεν ορίζει ειδικά κάτι άλλο, αίτηση αναίρεσης επιτρέπεται μόνο κατά της απόφασης που, όπως απαγγέλθηκε, δεν προσβάλλεται με έφεση και κατά της απόφασης του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου που εκδόθηκε ύστερα από άσκηση έφεσης, αν με τις αποφάσεις αυτές το δικαστήριο αποφάνθηκε τελειωτικά για την κατηγορία ή εάν έπαυσε οριστικά ή κήρυξε απαράδεκτη την ποινική δίωξη (άρθρο 370) ..." και κατά το άρθρο 505 παρ.1 ιδίου Κωδ. ... αναίρεση μπορούν να ζητήσουν, α) ... β) ... γ) ... δ) και ο εισαγγελέας εφετών για τις αποφάσεις του εφετείου και τις αποφάσεις των μικτών ορκωτών και των τριμελών και μονομελών πλημμελειοδικείων που ανήκουν στην περιφέρειά του". Δια των διατάξεων αυτών ορίζεται ο δικαιούμενος εις άσκηση αναιρέσεως εισαγγελεύς κατά των άνω αποφάσεων, ο οποίος ασκεί την αναίρεση δι` οιονδήποτε εκ των εις το άρθρο 510 παρ. 1 ΚΠΔ λόγων, συνεπώς και δι` εσφαλμένη εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως.

Συνεπώς η κρινομένη αίτηση αναιρέσεως, υπ` αριθμ. 64/7-4-2015, του εισαγγελέως εφετών Αθηνών κατά της κατ' έφεσιν εκδοθείσης υπ` αριθμ. 1883/3-4-2015 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία καταχωρήθηκε στο ειδικό βιβλίο της γραμματείας του δικαστηρίου αυτού την 7 Ιουλίου 2015 (άρθρο 473 σε συνδ. με άρθρο 507 παρ.1 ΚΠΔ) και με την οποία (απόφαση) εκηρύχθη ένοχος ο κατηγορούμενος Α. Α. του Π. της αξιοποίνου πράξεως της απειθείας (ΠΚ 169), και λόγον έχουσα (η αναίρεση) την εσφαλμένη εφαρμογή των σχετικών διατάξεων του άρθρου 8 παρ.3 εδ. α' του ν.4198/2013, έχει ασκηθεί νομοτύπως και εμπροθέσμως και ούσα τυπικώς παραδεκτή, πρέπει να εξετασθεί περαιτέρω κατ` ουσίαν.

Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 169 του ΠΚ, με φυλάκιση μέχρι έξι μηνών τιμωρείται όποιος, ύστερα από νόμιμη πρόσκληση αρνείται σε κάποιον από τους υπαλλήλους του άρθρου 13, παρ. α', χωρίς αντίσταση την υπηρεσία ή συνδρομή που οφείλεται κατά νόμο ή την είσοδο σε οποιοδήποτε μέρος για να επιχειρηθεί κάποια νόμιμη υπηρεσιακή ενέργεια.

Περαιτέρω, σύμφωνα: α) με την αρχή της νομιμότητας, που καθιερώνεται με το άρθρο 7 παρ. 1 του Συντάγματος, β) με την αρχή της ισότητας, που καθιερώνεται με το άρθρο 4 του Συντάγματος και γ) με το άρθρο 15 παρ. 1 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, που έχει, κατά το άρθρο 28 του Συντάγματος, υπερνομοθετική τυπική ισχύ, καθιερώνεται η αναδρομική εφαρμογή του επιεικέστερου νόμου.

Εξ άλλου, κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ. 1 του ΠΚ, με το οποίο καθιερώνεται η αρχή της αναδρομικότητας του επιεικέστερου ποινικού νόμου, που ίσχυσε από την τέλεση της πράξεως μέχρι το χρόνο της αμετακλήτου εκδικάσεως της υποθέσεως, επιεικέστερος νόμος θεωρείται εκείνος, ο οποίος με την εφαρμογή του, δηλαδή, με βάση τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, επιφέρει στη συγκεκριμένη περίπτωση ευνοϊκότερη για τον κατηγορούμενο ποινική μεταχείριση.

Προς τούτο γίνεται σύγκριση των περισσοτέρων διατάξεων στο σύνολο των προϋποθέσεων που προβλέπονται από καθεμιά από αυτές. Εάν από τη σύγκριση αυτή προκύψει ότι ο κατηγορούμενος, με βάση το αποδιδόμενο σ' αυτόν έγκλημα, επιβαρύνεται το ίδιο από όλους τους νόμους, τότε εφαρμοστέος είναι ο νόμος που ίσχυε κατά το χρόνο τελέσεως της πράξεως, διαφορετικά εφαρμόζεται ο νεότερος επιεικέστερος νόμος (ΟλΑΠ 1/2015).

Περαιτέρω, κατά μεν την διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 4 του Ν.4043/2012 "Μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στα καταστήματα κράτησης και άλλες διατάξεις", ΦΕΚ Α' 25/13.2.2012 η ισχύς του οποίου αρχίζει κατ' άρθρο 8 αυτού από τη δημοσίευση του στις 13.2.2012 στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, "Παραγράφεται το αξιόποινο και παύει η δίωξη των ακόλουθων αξιοποίνων πράξεων, που έχουν τελεσθεί μέχρι 31-12-2011:

α) των πταισμάτων και β) των πλημμελημάτων κατά των οποίων ο νόμος απειλεί ποινή φυλακίσεως μέχρι ένα έτος ή χρηματική ποινή ή και τις δύο ποινές. Στην περίπτωση των πλημμελημάτων, εάν ο υπαίτιος υποπέσει μέσα σε ένα έτος από τη δημοσίευση του νόμου σε νέα από δόλο αξιόποινη πράξη κακουργήματος ή πλημμελήματος και καταδικασθεί αμετάκλητα οποτεδήποτε σε ποινή στερητική της ελευθερίας ανώτερη των έξι μηνών συνεχίζεται η κατ' αυτού παυθείσα ποινική δίωξη και δεν υπολογίζεται στο χρόνο παραγραφής του αξιοποίνου της πρώτης πράξης ο διανυθείς χρόνος από την παύση της δίωξης μέχρι την αμετάκλητη καταδίκη για τη νέα πράξη".

Κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου του ανωτέρω Ν.(4043/2012) η παραγραφή του αξιοποίνου και η παύση της ποινικής δίωξης κατά την παράγραφο 1, δεν ισχύει για τις παραβάσεις α) του άρθρου 358 του Ποινικού Κώδικα του ν.690/1945 γ) του άρθρου 28 ν.3996/2011 και δ) των ν. 703/1977 και 3959/2011. Έτι περαιτέρω, κατά μεν την διάταξη του εδ. α' της παρ. 3 του άρθρου 8 του Ν.4198/2013 "Πρόληψη και καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και προστασία των θυμάτων αυτής και άλλες διατάξεις" (ΦΕΚ Α 215/11.10.2013), η ισχύς του οποίου κατά το άρθρο 10 αυτού άρχισε από την δημοσίευσή του την 11-10-2013, στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως παραγράφεται το αξιόποινο και παύει η δίωξη των ακόλουθων αξιόποινων πράξεων, που έχουν τελεσθεί μέχρι 31.8.2013:

α) των πταισμάτων και β) των πλημμελημάτων, κατά των οποίων ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι ένα έτος ή χρηματική ποινή ή και τις δύο ποινές. Στην περίπτωση των πλημμελημάτων, εάν ο υπαίτιος υποπέσει μέσα σε ένα έτος από τη δημοσίευση του νόμου σε νέα από δόλο αξιόποινη πράξη κακουργήματος ή πλημμελήματος και καταδικαστεί αμετάκλητα οποτεδήποτε σε ποινή στερητική της ελευθερίας ανώτερη των έξι μηνών, συνεχίζεται η κατ` αυτού παυθείσα ποινική δίωξη και δεν υπολογίζεται στο χρόνο παραγραφής του αξιόποινου της πρώτης πράξης ο διανυθείς χρόνος από την παύση της δίωξης μέχρι την αμετάκλητη καταδίκη για τη νέα πράξη.

Κατά δε την διάταξη του εδ. δ' της αυτής ως άνω παραγράφου του προαναφερομένου άρθρου 8 (του Ν.4198/2013), η κατά τα ανωτέρω παραγραφή του αξιόποινου και η παύση της ποινικής δίωξης, δεν ισχύει για τις παραβάσεις: α) του άρθρου 358 και του άρθρου 377 του Ποινικού Κώδικα για τις περιπτώσεις αγοράς εμπορευμάτων με πίστωση, β) του ν. 690/1945, γ) του άρθρου 28 του ν. 3996/2011, δ) του άρθρου 29 του ν. 703/1977 και του άρθρου 44 του ν. 3959/2011, ε) του ν. 2168/1993, στ) της Α5/3010 από 14.8.1985 απόφασης του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Β` 593), ζ) του άρθρου 6 του ν. 456/1976 και η) του άρθρου 41 ΣΤ` του ν.2725/1999 και θ) του άρθρου 268 του ν.δ. 86/1969 (η περίπτωση θ` προστέθηκε με το άρθρο 48 παρ.1 Ν.4280/2014,ΦΕΚ Α 159/8.8.2014).

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει, ότι επί των σε βαθμό πλημμελήματος εγκλημάτων, που δεν υπάγονται στις ανωτέρω εξαιρέσεις αμφοτέρων των ν.4043/2012 και ν.4198/2013, και ο νόμος απειλεί ποινή φυλακίσεως μέχρις ενός έτους, όπως και επί απειθείας, εφ' όσον έχουν τελεσθεί μέχρι τις 31-12-2011, επιεικέστερος και επομένως εφαρμοστέος για την υπ' αυτών προβλεπομένη υφ' όρον παραγραφή του αξιοποίνου τους, τυγχάνει ο Ν.4043/2012, αφού από της εφαρμογής του επέρχεται η υφ' όρον παραγραφή τους και ένεκα αυτού δεν υπάρχει πλέον πεδίον εφαρμογής του νεοτέρου Ν.4198/2013.

Εξ άλλου κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Η' Κ.Ποιν.Δ., "υπέρβαση εξουσίας υπάρχει, όταν το δικαστήριο άσκησε δικαιοδοσία, που δεν του δίνει ο νόμος και ιδίως όταν: α) το δικαστήριο αποφάσισε για υπόθεση που δεν υπάγεται στη δικαιοδοσία του, β) έλυσε προκαταρκτικό ζήτημα που υπάγεται σύμφωνα με ρητή διάταξη του νόμου στην αποκλειστική δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, γ) έκρινε για την πολιτική αγωγή παραβαίνοντας αυτά που ορίζουν τα άρθρα 65 παρ.1 και 66 παρ.1, δ) καταδίκασε για έγκλημα για το οποίο δεν υποβλήθηκε η απαιτούμενη αίτηση ή έγκληση (άρθρα 41 και 46) ή για το οποίο δε δόθηκε η άδεια δίωξης (άρθρο 54) ή για το οποίο δεν έχει ρητά επιτραπεί η έκδοση (άρθρο 438)".

Από τις άνω διατάξεις προκύπτει, ότι υπέρβαση εξουσίας υπάρχει, όταν το δικαστήριο ασκεί δικαιοδοσία που δεν του παρέχει ο νόμος ή χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις, που απαιτούνται κατά το νόμο για την άσκηση της στη συγκεκριμένη περίπτωση (θετική υπέρβαση) ή όταν παραλείπει να ασκήσει τη δικαιοδοσία που του παρέχει ο νόμο καίτοι συντρέχουν οι απαιτούμενες για την άσκηση της προϋποθέσεις (αρνητική υπέρβαση).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση των εγγράφων της δικογραφίας, ο κατηγορούμενος Α. Α. του Π. κρίθηκε ένοχος, πρωτοδίκως μεν, με την υπ' αριθμ. 5451/25-1-2013 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, της αξιοποίνου πράξεως της αντιστάσεως και καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης ενός (1) έτους, κατ' έφεσιν δε, με την αναιρεσιβαλλομένη υπ' αριθμ. 1883/3-4-2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, και, κατά μεταβολή της κατηγορίας, της αξιοποίνου πράξεως της απευθείας, την οποίαν φέρεται ότι τέλεσε στις 26-10-2011 και καταδικάσθηκε σε ποινή φυλακίσεως έξι (6) μηνών.

Επομένως, εφ' όσον με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του το δικαστήριο δέχθηκε ότι η αξιόποινη πράξη, την οποίαν τέλεσε ο κατηγορούμενος κατά τον ανωτέρω χρόνο, είναι εκείνη της απείθειας, η οποία αφ' ενός μεν είναι από αυτές που τιμωρούνται σε βαθμό πλημμελήματος και επισύρει ποινή φυλακίσεως μέχρι ένα έτος, αφ' ετέρου δε δεν ανήκει σε αυτές, για τις οποίες δεν ισχύει η θεσπιζόμενη, από το άρθρο 4 παρ. 1 εδ.

β' κατ'άρθρο 4 παρ. 4 του, ως εκ του χρόνου αυτού τελέσεώς της (26-10-2011) εφαρμοζομένου, κατά τα εκτεθέντα, Ν.4043/2012, υφ' όρον παραγραφή του αξιοποίνου της, έπεται, ότι κατά τον προαναφερόμενο χρόνο της τελεσιδίκου εκδικάσεώς της, ήτοι την 3-4-2015, το αξιόποινό της είχε ήδη υφ' όρον παραγραφεί από της ισχύος του νόμου αυτού στις 13-2-2012 και έπρεπε το δικαστήριο, κατ' εφαρμογή της εν λόγω διατάξεως, να παύσει υφ' όρον την ποινική γι' αυτήν δίωξή της, ως τελεσθείσης πριν την 31-12-2011, δυνάμει της ως άνω διατάξεως (του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ.

β' του Ν.4043/2012). Έτσι, κατ' εφαρμογή αυτεπαγγέλτως από τον Άρειο Πάγο του ως άνω επιεικέστερου νόμου, (αφού πρόκειται για εμπρόθεσμη και νομότυπη και επομένως για παραδεκτώς ασκηθείσα αίτηση αναιρέσεως κατά τ'άνω εκτεθέντα), πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφασή και να παύσει υφ' όρον η κατά του κατηγορουμένου ποινική δίωξη, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1883/3-4-2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Παύει, λόγω της, κατά το άρθρο 4 παρ. 1 στοιχ. β' του Ν. 4043/2012, υφ' όρον παραγραφής του αξιοποίνου της, την ποινική δίωξη κατά του κατηγορουμένου Α. Α. του Π., για το ότι: "Στο ..., στις 26.10.2011, ύστερα από νόμιμη πρόσκληση, αρνήθηκε σε κάποιον από τους υπαλλήλους του άρθρου 13 παρ. α' Π.Κ., χωρίς αντίσταση, την υπηρεσία και συνδρομή που οφείλεται κατά το νόμο. Συγκεκριμένα, ο κατηγορούμενος, επιβαίνοντας ως οδηγός σε δίκυκλη μοτοσυκλέτα μάρκας YAMAHA, αφού δεν συμμορφώθηκε με το σήμα στάσης που του έδωσαν ο εγκαλών αστυνομικός, Α. Κ. και ο αστυνομικός Α. Α., χρησιμοποιώντας τα ηχητικά και φωτεινά σήματα του υπηρεσιακού τους οχήματος, αλλά τράπηκε σε φυγή αναπτύσσοντας ταχύτητα με το όχημά του και στη συνέχεια τράπηκε σε φυγή πεζός εντός του ρέματος Πικροδάφνης, όταν τα ως άνω αστυνομικά όργανα μετά από καταδίωξη τον ακινητοποίησαν και επεχείρησαν να τον συλλάβουν και να τον οδηγήσουν στο κοντινό αστυνομικό κατάστημα, αυτός (κατηγορούμενος), αρνήθηκε χωρίς αντίσταση να πράξει τούτο, επιχειρώντας να αποφύγει τη σύλληψή του και την προσαγωγή του στο αστυνομικό κατάστημα."

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Ιανουαρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 15 Απριλίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ