Supreme Court partially allowed appeal, correcting lower court's excessive legal costs award based on statutory calculation rules.

Απόφαση 85 / 2024 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 85/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μαρία Ανδρικοπούλου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη και Παναγιώτα Πασσίση - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Δεκεμβρίου 2021, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: κοινοπραξίας των επόμενων εταιρειών, κάθε μια από τις οποίες εκπροσωπείται νόμιμα: 1) ... SA, που εδρεύει στο ... της Γαλλίας, 2) ... S.A., που εδρεύει στο ... της Γαλλίας, 3) ... S.A., που εδρεύει στο ... της Γαλλίας, 4) ... που εδρεύει στο ... της Γερμανίας, 5) ... που εδρεύει στο ... της Γερμανίας, 6) ...., που εδρεύει στο ... της Γερμανίας, 7) ... S.A.S., που εδρεύει στο ... της Γαλλίας, 8) ... S.A., που εδρεύει στο ... της Γαλλίας, 9) ... S.A., που εδρεύει στο ... της Γαλλίας, 10) ... AG, που εδρεύει στο ... της Γερμανίας, 11) ... Α.Ε., που εδρεύει στο ... Αττικής, 12) ..., που εδρεύει στη ... της Γερμανίας, 13) ..., που εδρεύει στο ... Γερμανίας, 14) ...S S.A., που εδρεύει στο ... της Γαλλίας, 15) ... S.A.,που εδρεύει στο ... της Γαλλίας, 16) ..., που εδρεύει στο ... της Γερμανίας, 17) ...., που εδρεύει στην Αθήνα και 18) ... A.E., που εδρεύει στο ... Αττικής. Η κοινοπραξία των ανωτέρω εταιρειών, με την επωνυμία "...", έχει συσταθεί με το από ...1991 συμφωνητικό, εδρεύει στο ... της Γερμανίας και στο ... της Γαλλίας και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φιλιώ Μεντή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσιβλήτου: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξουσίους δικηγόρους της Γεώργιο Αρβανίτη και Άννα - Νεκταρία Μπασιάκου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-12-2006 προσφυγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η απόφαση 1877/2009 του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζήτησε η ήδη αναιρεσείουσα με την από 10-02-2012 αίτησή της και τους από 28-11-2012 προσθέτους αυτής λόγους.

Εκδόθηκε η απόφαση: 1699/2013 του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την υπ' αριθ. 1877/2009 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών και παρέπεμψε την υπόθεση για εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτείτο από δικαστές άλλους από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Στη συνέχεια εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 5749/2017 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 12-11-2018 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσιβλήτου ζήτησαν την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ|

Με την υπό κρίση, από 12.11.2018, αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την ειδική διαδικασία του άρθρου 13 παρ. 4 και 5 του ν. 1418/1984 (άρθ. 77 παρ. 4 και 5 του κ.ν. 3669/2008), υπ' αριθ. 5749/2017 τελεσίδικη απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, που απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη την από 20.12.2006 προσφυγή της ήδη αναιρεσείουσας Κοινοπραξίας, αναδόχου τμήματος του έργου "...", στρεφόμενης κατά της υπ' αριθ. ΠΑ-...2005 απόφασης της Προϊσταμένης Αρχής της, ήδη αναιρεσίβλητης, καθ' ης η προσφυγή εταιρείας "... Α.Ε.", κυρίας και φορέα κατασκευής του έργου, με την οποία εγκρίθηκε το Πρωτόκολλο Προσωρινής Παραλαβής του τμήματος του έργου Σύνταγμα-...

ΙΙ [ενώ αυτό, κατά τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, είχε εγκριθεί αυτοδικαίως από τις 25.4.2002] και αποφασίστηκε η μείωση του συμβατικού εργολαβικού ανταλλάγματος, κατά τα παρατιθέμενα ποσά, για τα αναφερόμενα, ως φερόμενα, ελαττώματα [της κυματοειδούς φθοράς των σιδηροτροχιών, της στάθμης του θορύβου εντός και εκτός των συρμών, των βραχυκυκλωτήρων και του μειωμένου χρόνου ζωής τροχών και τροχιών].

Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι επί της ως άνω προσφυγής είχε εκδοθεί αρχικά η υπ' αριθ. 1877/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών (υπό πενταμελή σύνθεση), η οποία απέρριψε αυτήν ως απαράδεκτη, κατά παραδοχή της σχετικής ενστάσεως της ήδη αναιρεσίβλητης-καθής η προσφυγή, με την αιτιολογία ότι η προσβληθείσα, ως βλαπτική, των συμφερόντων της προσφεύγουσας, ήδη αναιρεσείουσας, πράξη - απόφαση ...2008 της Προϊσταμένης Αρχής, είναι, ως προς τα επίδικα θέματα, επιβεβαιωτική μη εκτελεστή πράξη μεταγενέστερη άλλων προηγηθεισών βλαπτικών, για τα ίδια ένδικα συμφέροντα της προσφεύγουσας-αναιρεσείουσας, πράξεων, κατά των οποίων η τελευταία, όπως κρίθηκε με τις αναφερόμενες αποφάσεις του Εφετείου Αθηνών, δεν άσκησε την επιβαλλόμενη ενδικοφανή προδικασία και προσφυγή.

Η εν λόγω (1877/2009) εφετειακή απόφαση αναιρέθηκε με την υπ' αριθ. 1699/2013 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου και η ένδικη προσφυγή επανήλθε προς συζήτηση ενώπιον του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, στο οποίο παραπέμφθηκε προς εκδίκαση και το οποίο με την ήδη αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του (5749/2017) απέρριψε την προσφυγή ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Στο άρθρο 53 "Προσωρινή παραλαβή" του π.δ/τος 609/1985 "Κατασκευή δημοσίων έργων" ορίζονται, μεταξύ άλλων και, τα ακόλουθα: 1. Για την διενέργεια της προσωρινής παραλαβής η Προϊσταμένη Αρχή ορίζει την επιτροπή παραλαβής, αφού προηγουμένως η Διευθύνουσα υπηρεσία της ανακοινώσει την περάτωση των εργασιών και τη σύνταξη της τελικής επιμέτρησης .....

Για την παραλαβή συντάσσεται πρωτόκολλο που υπογράφεται από όλα τα μέλη της επιτροπής ... και από τον ανάδοχο που παραδίδει το έργο ... 2. Η επιτροπή παραλαβής παραλαμβάνει το έργο ποσοτικά και ποιοτικά, ... Η επιτροπή επίσης ελέγχει κατά το δυνατό την ποιότητα των εργασιών και αναγράφει στο πρωτόκολλο τις παρατηρήσεις της ιδίως για τις εργασίες που κρίνονται απορριπτέες ή ελαττωματικές που πρέπει να αποκατασταθούν ή παραδεκτές μεν αλλά με μείωση της τιμής τους. 3. ....

Η προσωρινή παραλαβή ολοκληρώνεται με την έγκριση του πρωτοκόλλου από την Προϊσταμένη Αρχή.....". Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε ή αν συνέτρεχαν οι όροι άλλου κανόνα που ήταν εφαρμοστέος αλλά δεν εφαρμόσθηκε (ΟλΑΠ 6/2006).

Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 εδ. α' του Συντάγματος, που επιτάσσει ότι κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να είναι ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (ΟλΑΠ 1/1999).

Ως ζητήματα των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο αντιφατικό ή ανεπαρκή, στερεί από νόμιμη βάση την απόφαση, νοούνται οι ισχυρισμοί, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν, δηλαδή, στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όπως είναι και τα αναγκαία, κατά νόμο προς στήριξη της αγωγής ή κάποιας νόμιμης ένστασης περιστατικά (ΑΠ 666/2014).

Το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος προτάσεως προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της αποφάσεως στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Ελλείψεις αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες.

Δηλαδή μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΟλΑΠ 18/08, ΟλΑΠ 15/2006). Για το ορισμένο δε του λόγου αυτού, πρέπει αφενός μεν να περιέχονται στο αναιρετήριο οι κρίσιμες πραγματικές παραδοχές της αναιρεσιβαλλομένης, οι οποίες πρέπει να παρατίθενται σ' αυτό με σαφήνεια και πληρότητα και δεν αρκούν περιορισμένες, μεμονωμένες, κατ' επιλογή του αναιρεσείοντος, αποσπασματικές παραδοχές της απόφασης, αφετέρου δε να εξειδικεύονται οι ανεπάρκειες ή οι αντιφάσεις που προσάπτονται στις ως άνω παραδοχές, δηλαδή να διαλαμβάνεται ποίες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιλαμβάνει η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας ή που εντοπίζονται οι αντιφάσεις (ΟλΑΠ 20/2005, ΟλΑΠ 32/1996).

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις, απορρίπτεται, ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο.

Γενικότερα, απαράδεκτοι είναι οι λόγοι που υπό την επίφαση νομικής πλημμέλειας πλήττουν την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας επί πραγματικών περιστατικών (ΟλΑΠ 1/1995, ΑΠ 871/2018, 86/2018) ή χαρακτηρίζονται και ως αλυσιτελείς όταν, ανεξαρτήτως αν αληθεύουν ή όχι, δεν μπορούν να επιφέρουν την έννομη συνέπεια που επιδιώκουν, δηλαδή δεν επιδρούν στο διατακτικό της απόφασης (ΑΠ 337/2023).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 5749/2017 απόφασή του, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "... Με την από 19.6.1991 εργολαβική σύμβαση, που περιέχεται στο με την ίδια ημερομηνία εργολαβικό συμφωνητικό (Ε.Σ.), που κυρώθηκε και έχει ισχύ νόμου με το άρθρο τρίτο του ν. 1955/1991, το Ελληνικό Δημόσιο, μετά τη διενέργεια δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού, ανέθεσε στην προσφεύγουσα [ήδη αναιρεσείουσα] την εκτέλεση του έργου με τον τίτλο "8565000, ΣΑΕ 065, ΥΠΟΓΕΙΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑΣ (...) ΓΡΑΜΜΗ 2 ΣΕΠΟΛΙΑ - ΔΑΦΝΗ, ΓΡΑΜΜΗ 3 ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ - ΥΕΘΑ", με αντικείμενο (άρθρο 2 του Ε.Σ.) τη μελέτη, κατασκευή, και θέση σε λειτουργία της επέκτασης του δικτύου ΜΕΤΡΟ της Αθήνας, σύμφωνα με τους όρους του παραπάνω συμφωνητικού και των λοιπών συμβατικών τευχών και παραρτημάτων κατά τη σειρά που αναφέρονται και προσδιορίζονται στο άρθρο 4 του συμφωνητικού, αυτού, έναντι εργολαβικού ανταλλάγματος, το οποίο συμφωνήθηκε να καταβληθεί κατ' αποκοπή σε δραχμές και μάρκα γερμανίας (DM), σε τιμές που καθορίσθηκε να αναφέρονται στην ημερομηνία της ημέρας της υποβολής της προσφοράς (29.3.1988).

Με το άρθρο 3 του Ε.Σ. συμφωνήθηκε η σύμβαση να διέπεται από το Ελληνικό Δίκαιο και ειδικότερα από το νόμο που την κυρώνει και από τις διατάξεις του ν. 1418/1984 και του π. δ/τος 609/1985, ενώ με το άρθρο τέταρτο του άνω νόμου και τις [...] αποφάσεις του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ (ΦΕΚ 836/Β/10-10-1991 και 74/Β/7-2-1992), που εκδόθηκαν σε εκτέλεση του πρώτου, η καθ' ης η προσφυγή [ήδη αναιρεσίβλητη], που ιδρύθηκε με το άρθρο πρώτο του άνω νόμου, αποτελεί νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, λειτουργεί με τη μορφή ανώνυμης εταιρείας και είναι επιχείρηση κοινής ωφέλειας, για την οποία ισχύουν οι κείμενες διατάξεις για τις επιχειρήσεις αυτές, διαδέχθηκε, το Ελληνικό Δημόσιο σε όλα τα πάσης φύσεως δικαιώματα και υποχρεώσεις που απορρέουν από το ανωτέρω έργο και υποκαθιστά το Ελληνικό Δημόσιο σε όλες ανεξαιρέτως τις διατάξεις της επίδικης από 19.6.1991 σύμβασης, που στη συνέχεια τροποποιήθηκε, συμπληρώθηκε και διευκρινίσθηκε με την από 18.10.1994 (τροποποιητική) σύμβαση, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2274/1994 (ΦΕΚ 237/Β/29.12.1994).

Στη συνέχεια το τμήμα της Γραμμής 3 "Σύνταγμα - Εθνική Άμυνα" [...], ονομαζόμενο ΦΑΣΗ I περαιώθηκε και παραλήφθηκε προσωρινά στις 11.7.2001, οπότε και συντάχθηκε και υπογράφηκε το "Πρωτόκολλο Προσωρινής Παραλαβής της Φάσης I", που εγκρίθηκε με την με αρ. ΠΑ 430/27.9.2001 απόφαση της Προϊσταμένης Αρχής. Στο εν λόγω πρωτόκολλο Ι) ..., ΙΙ) στο άρθρο 8 με τίτλο "ποιοτική παραλαβή", αναφέρεται ότι η Επιτροπή Προσωρινής Παραλαβής παραλαμβάνει ποσοτικά και ποιοτικά το τμήμα του Έργου με τις ακόλουθες παρατηρήσεις: "Α.

Η επιτροπή διαπίστωσε ότι υπάρχουν εργασίες που κρίνονται ελαττωματικές ή ελλιπείς που πρέπει να αποκατασταθούν από την ανάδοχο Κοινοπραξία σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 53 παρ. 2 π.δ. 609/1985.... [...] Περαιτέρω, III). α) ..., β) με τον Προσαρτώμενο Πίνακα 3 του ίδιου Πρωτοκόλλου με κατάλογο θεμάτων με εργασίες ελαττωματικές παραδεκτές μεν αλλά με μείωση της τιμής τους σύμφωνα με το άρθρο 53 παρ. 2 αναγράφεται μεταξύ άλλων ότι "1.

είδος/θέση Γενικά: "υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για την ύπαρξη κυματοειδούς φθοράς των σιδηροτροχιών πέραν του αναμενόμενου. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε μειωμένο χρόνο ζωής των σιδηροτροχιών που επηρεάζονται (κυρίως στα καμπύλα τμήματα της χάραξης) και σε αύξηση του κόστους συντήρησης αυτών..... 16 "είδος/θέση τροχαίο υλικό:

η στάθμη του θορύβου εντός και εκτός συρμών υπερβαίνει τα ανώτατα αποδεκτά όρια που προβλέπονται στη σύμβαση [...]. Το γεγονός αυτό έχει σαν συνέπεια την υποβάθμιση γενικότερα της ποιότητας των παρεχομένων μεταφορικών υπηρεσιών στους επιβάτες του συστήματος, 17. [...]". Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η προσφεύγουσα ανάδοχος [ήδη αναιρεσείουσα] υπέγραψε με επιφύλαξη το ως άνω Πρωτόκολλο Προσωρινής Παραλαβής της Φάσης I [...].

Ακολούθως, [...] η διευθύνουσα Υπηρεσία της καθ'ης [...] εξέφρασε τη γνώμη ότι η απόφαση της αναδόχου [αναιρεσείουσας] να μην προβεί στην προλείανση των σιδηροτροχιών δεν ήταν σωστή και ότι τα παραδοθέντα εγχειρίδια συντήρησης του έργου ήταν ελλιπή. Τέλος, ζήτησε από την ανάδοχο να προβεί άμεσα στη διόρθωση του προβλήματος της κυματοειδούς φθοράς την εμφάνιση της οποίας θεώρησε ως ελάττωμα του συστήματος, που υποχρεούται η ανάδοχος να επιδιορθώσει τουλάχιστον κατά την περίοδο εγγύησης.

Κατά της άποψης αυτής η ανάδοχος υπέβαλε ένσταση που απορρίφθηκε και μετά και την άσκηση αίτησης θεραπείας, που απορρίφθηκε σιωπηρά, άσκησε τη με αρ. ΒΑΒ 659/2002 προσφυγή. Ακολούθως, αποδείχθηκε ότι στις 25.1.2002 υπογράφηκε το πρωτόκολλο προσωρινής παραλαβής του δεύτερου τμήματος του έργου και συγκεκριμένα του τμήματος με τον τίτλο "ΓΡΑΜΜΗ 2 ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΤΑΘΜΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΕΩΣ ΤΟΝ ΣΤΑΘΜΟ ΔΑΦΝΗ ΤΡΟΧΑΙΟ ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ" συμπεριλαμβανομένων 7 συρμών ονομαζόμενο ως ΦΑΣΗ II.

Το εν λόγω Πρωτόκολλο εγκρίθηκε στις 19.4.2006 με την απόφαση ...2006 της Προϊσταμένης Αρχής [ήδη προσβληθείσα με την ένδικη προσφυγή]. Στο εν λόγω πρωτόκολλο [...]. Περαιτέρω, III) 1) στον πίνακα 2 με τίτλο "κατάλογος θεμάτων με εργασίες που κρίνονται ελαττωματικές ή ελλιπείς, που πρέπει να αποκατασταθούν από την ανάδοχο κοινοπραξία [ήδη αναιρεσείουσα] σύμφωνα με το άρθρο 53 παρ. 2" [...], 2) στον προσαρτώμενο Πίνακα 3 του ίδιου Πρωτοκόλλου με "κατάλογο θεμάτων με εργασίες ελαττωματικές παραδεκτές μεν αλλά με μείωση της τιμής τους, σύμφωνα με το άρθρο 53 παρ. 2", αναγράφεται μεταξύ άλλων ότι "1.

είδος/θέση: Γενικά: "υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για την ύπαρξη κυματοειδούς φθοράς των σιδηροτροχιών πέραν του αναμενομένου. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε μειωμένο χρόνο ζωής των σιδηροτροχιών που επηρεάζονται (κυρίως στα καμπύλα τμήματα της χάραξης) και σε αύξηση του κόστους συντήρησης αυτών ..... 14. "... η στάθμη του θορύβου εντός και εκτός συρμών υπερβαίνει τα ανώτατα αποδεκτά όρια που προβλέπονται στη σύμβαση και συγκεκριμένα στις προδιαγραφές επιδόσεων για το τροχαίο υλικό (άρθρο 2.6) όπως σχετικά εννοείται στο με αρ. 783 θέμα της Ειδικής Εντολής.

Το γεγονός αυτό έχει σαν συνέπεια την υποβάθμιση γενικότερα της ποιότητας των παρεχομένων μεταφορικών υπηρεσιών στους επιβάτες του συστήματος, [...]". Η ανάδοχος υπέγραψε με επιφύλαξη στις 25.1.2002 το ως άνω Πρωτόκολλο της ΦΑΣΗΣ II και στη συνέχεια αφού υπέβαλε ένσταση που απορρίφθηκε από την Προϊσταμένη Αρχή, όπως και αίτηση θεραπείας άσκησε τη με αρ.

καταθ. ΒΑΒ 1326/2002 προσφυγή. Με την προσφυγή αυτή προσβάλλονται οι παρατηρήσεις που περιέχονται στον πίνακα 3 και έχουν αυξ. αριθμ. 1 και 14, (...). Επομένως, με την ως άνω προσφυγή προσβλήθηκαν μόνο οι παρατηρήσεις σχετικά με την κυματοειδή φθορά και τον θόρυβο [...], 3) στον Προσαρτώμενο Πίνακα 3 του ίδιου Πρωτοκόλλου με κατάλογο θεμάτων με εργασίες ελαττωματικές παραδεκτές μεν αλλά με μείωση της τιμής τους σύμφωνα με το άρθρο 53 παρ. 2 αναγράφεται μεταξύ άλλων ότι "1.

είδος/θέση Γενικά: "υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για την ύπαρξη κυματοειδούς φθοράς των σιδηροτροχιών πέραν του αναμενόμενου. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε μειωμένο χρόνο ζωής των σιδηροτροχιών που επηρεάζονται (κυρίως στα καμπύλα τμήματα της χάραξης) και σε αύξηση του κόστους συντήρησης αυτών...... 16. "είδος/θέση τροχαίο υλικό:

η στάθμη του θορύβου εντός και εκτός συρμών υπερβαίνει τα ανώτατα αποδεκτά όρια που προβλέπονται στη σύμβαση και συγκεκριμένα στις προδιαγραφές επιδόσεων για το τροχαίο υλικό (άρθρο 2.6) όπως σχετικά εννοείται στο με αρ. 783 θέμα της Ειδικής Εντολής. Το γεγονός αυτό έχει σαν συνέπεια την υποβάθμιση γενικότερα της ποιότητας των παρεχομένων μεταφορικών υπηρεσιών στους επιβάτες του συστήματος, 17. [...]".

Ακολούθως, όπως προαναφέρθηκε το ως άνω Πρωτόκολλο προσωρινής Παραλαβής ΦΑΣΗΣ II εγκρίθηκε με τη με αρ. ...2006 απόφαση της Προϊσταμένης Αρχής [ήδη προσβαλλόμενη με την ένδικη προσφυγή], με την οποία η τελευταία αποφάσισε τη μείωση του συμβατικού ανταλλάγματος λόγω των εκεί αναφερόμενων ως ελαττωμάτων του έργου κατά τα ακόλουθα ποσά:

α) κατά το ποσό των 10.600.960 ευρώ για μη συμμόρφωση της αναδόχου κοινοπραξίας με τις προδιαγραφές του θορύβου, όπως αυτές ορίζονται στη σύμβαση, β) κατά το ποσό των 488.375 ευρώ για το μειωμένο χρόνο ζωής των τροχών και των τροχιών, γ) κατά το ποσό των 475.000 ευρώ για την κυματοειδή φθορά των σιδηροτροχιών και δ) κατά το ποσό των 360.177 ευρώ για τους βραχυκυκλωτήρες.

Ακολούθως, η ανάδοχος, που υπέγραψε με επιφύλαξη στις 30.6.2006 τον σχετικό 160° Συγκριτικό Πίνακα (ΣΠ) και 131° Πρωτόκολλο Κανονισμού Τιμών Μονάδος Νέων Εργασιών (ΠΚΤΜΝΕ), άσκησε την υπό κρίση προσφυγή, όπως και τη με αρ. καταθ. ΒΑΒ 561/2007 προσφυγή. [...]. Επί της με αρ. καταθ. 1326/2002 προσφυγής κατά του από 25.1.2002 Πρωτοκόλλου Προσωρινής Παραλαβής [του ένδικου τμήματος του έργου ΦΑΣΗ

ΙΙ] εκδόθηκε η με αρ. 5288/2008 απόφαση αυτού του Δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε αυτή ως απαράδεκτη, επειδή διαπιστώθηκε ότι για τα προβληθέντα και εξετασθέντα θέματα της προσφυγής, ήτοι το θέμα της κυματοειδούς φθοράς των σιδηροτροχιών και της στάθμης του θορύβου εντός και εκτός των συρμών ως ελαττώματος είχαν ήδη εκδοθεί πράξεις της καθ' ης βλαπτικές των συμφερόντων της προσφεύγουσας σε χρόνο προγενέστερο της έκδοσης του πρωτοκόλλου προσωρινής παραλαβής χωρίς η τελευταία να τηρήσει την ενδικοφανή προδικασία και να ασκήσει προσφυγή. [...], γ) [...] δ) επί της με αρ.

ΒΑΒ 561/2007 προσφυγής κατά του 160ου Σ.Π και του 131ου ΠΚΤΜΝΕ, εκδόθηκε η με αρ. 5691/2008 απόφαση αυτού του Δικαστηρίου, το οποίο ανέβαλε την έκδοση οριστικής απόφασης μέχρι την έκδοση απόφασης επί της υπό κρίση προσφυγής. [...]. Περαιτέρω, από το σύνολο των αποδεικτικών μέσων προέκυψαν τ' ακόλουθα: όπως προαναφέρθηκε το από 25.1.2002 πρωτόκολλο προσωρινής παραλαβής εγκρίθηκε στις 19.4.2006 με την προσβαλλόμενη με αριθμ. 925/2006 απόφαση της Προϊσταμένης Αρχής.

Η προσφεύγουσα [ήδη αναιρεσείουσα] με την υπό κρίση προσφυγή της ισχυρίζεται ότι α) επειδή η Προϊσταμένη Αρχή δεν προέβη στην έγκριση του ως άνω πρωτοκόλλου εντός ευλόγου χρόνου από την υποβολή του προς έγκριση και συγκεκριμένα εντός τριμήνου, δηλαδή μέχρι την 25.4.2002, αυτό θεωρείται αυτοδικαίως, εγκεκριμένο και επομένως είναι δεν δυνατή [ενν.

δεν είναι δυνατή] η τροποποίησή του με την ως άνω προσβαλλόμενη μεταγενέστερη με αρ. 925/2006 πράξη της, β) ότι η ως άνω πράξη της προϊσταμένης αρχής είναι καταχρηστική και στερείται νομιμότητας διότι δεν εκδόθηκε κατά τις προβλέψεις των άρθρων 46 και 53 του Π.Δ 609/1985 και του άρθρου 7 του ν. 1418/1984. Ειδικότερα, ότι αποφάσισε τη μείωση της αμοιβής της, χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένα την τυχόν υπαιτιότητα του αναδόχου, και χωρίς να αιτιολογεί την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της δήθεν αντισυμβατικής συμπεριφοράς του αναδόχου και της συντέλεσης του ελαττώματος ούτε και αιτιολογεί με σαφήνεια τον τρόπο υπολογισμού των περικοπών της αμοιβής με αποτέλεσμα το περιεχόμενο της πράξης αυτής να είναι παντελώς ανεπίδεκτο εκτίμησης και αντίκρουσης.

Από το σύνολο, όμως, των αποδεικτικών μέσων δεν προέκυψε, ούτε εξάλλου και η προσφεύγουσα [αναιρεσείουσα] το ισχυρίζεται, ότι η τελευταία υπέβαλε μετά την πάροδο ευλόγου χρόνου από την υποβολή του Πρωτοκόλλου Προσωρινής Παραλαβής προς έγκριση και συγκεκριμένα μετά την πάροδο τριμήνου, σχετική όχληση για την διενέργειά της.

Επί πλέον, σύμφωνα και με τα ως άνω αναφερθέντα η Διευθύνουσα Υπηρεσία απηύθυνε στην ανάδοχο προσφεύγουσα Ειδικές Εντολές - Διαταγές σχετικά με τα επίδικα ελαττώματα, πλην όμως η τελευταία δεν συμμορφώθηκε. Ενόψει των παραπάνω [...] δεν συντρέχει περίπτωση, εφαρμογής του άρθρου 53 του Π.Δ 609/1985 περί αυτοδίκαιης συντέλεσης της έγκρισης του Πρωτοκόλλου Προσωρινής παραλαβής, η οποία αλυσιτελώς προβάλλεται σε ότι αφορά τα ελαττώματα, πλην της κυματοειδούς φθοράς, ως προς τα οποία η κρινόμενη προσφυγή κρίθηκε ότι ασκείται απαραδέκτως.

Περαιτέρω, σύμφωνα με όσα αναλυτικά εκτίθενται παραπάνω για τις επίδικες περικοπές μειώσεις του εργολαβικού ανταλλάγματος, τις αφορώσες τα ακριβώς περιγραφόμενα για καθ' έκαστον ελαττώματα πληρούνται οι προϋποθέσεις των αναφερόμενων στη νομική σκέψη της παρούσας διατάξεων του νόμου 1418/1984 και του π.δ/τος 609/1985 και επομένως ελέγχονται ως αβάσιμοι οι προπαρατεθέντες ισχυρισμοί περί ασάφειας και αναιτιολόγητου της προσβαλλόμενης Πράξης.

Σημειώνεται, επίσης, ότι αβάσιμοι κρίνονται και οι ισχυρισμοί περί μη συνδρομής των νόμιμων προϋποθέσεων για περικοπή της αμοιβής δεδομένου ότι σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν τα επίδικα ελαττώματα χαρακτηρίσθηκαν ως μη ουσιώδη και επομένως νόμιμα η καθ' ης προέβη σε μείωση του εργολαβικού ανταλλάγματος.

Συνακόλουθα τα προαναφερθέντα αιτήματα της κρινόμενης προσφυγής περί αναγνώρισης της έλλειψης νομιμότητας της προσβαλλόμενης απόφασης και της συντέλεσης αυτοδίκαιης έγκρισης του Πρωτοκόλλου Προσωρινής Παραλαβής πρέπει να απορριφθούν ως προς την ουσιαστική τους βασιμότητα. Ακολούθως, αποδείχθηκαν τα εξής σχετικά αφενός μεν με το ελάττωμα της κυματοειδούς φθοράς και αφετέρου με τις περικοπές της εργολαβικής αμοιβής για κάθε ένα από τα επίδικα ελαττώματα [που ενδιαφέρουν τον αναιρετικό έλεγχο] Α) ΜΕΙΩΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΤΡΟΧΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΧΙΩΝ: [...].

Β) ΒΡΑΧΥΚΥΚΛΩΤΗΡΕΣ: Η προσφεύγουσα [ήδη αναιρεσείουσα] έχει αντιρρήσεις ως προς την μείωση της αμοιβής της κατά το ποσό των 360.687 ευρώ το οποίο αντιστοιχεί στην αξία των φορητών και τηλεχειριζόμενων συσκευών βραχυκύκλωσης. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι α) η καθής [αναιρεσίβλητη] δεν προχώρησε στη μείωση της αμοιβής με ανάλογη εφαρμογή των άρθρων 540 και 688 ΑΚ δηλαδή με εκτίμηση της αξίας της εργασίας κατά τον χρόνο παραλαβής χωρίς το ελάττωμα και με εκτίμηση της αξίας της ίδιας εργασίας με το ελάττωμα και ακολούθως τη μείωση της συμβατικής τιμής κατά την ίδια αναλογία, β) δεν υπολόγισε τη μείωση της αμοιβής με τους προβλεπόμενους με το άρθρο 43 παρ. 3 του Π.Δ 609/1985 τρόπους αλλά υπολόγισε αυθαίρετα και χωρίς καμία ανάλυση της τιμής την προμήθεια και εγκατάσταση των συσκευών στο ύψος των 704.445,00 γερμ.

Μάρκων χωρίς το ποσό αυτό να συνοδεύεται από αντίστοιχα υποστηρικτικά στοιχεία (π.χ. παραστατικά εμπορίου κλπ), γ) προχώρησε στη μείωση της αμοιβής χωρίς να λάβει υπόψη της ότι η ίδια έχει ήδη τοποθετήσει στους συρμούς 224 τηλεχειριζόμενες συσκευές βραχυκύκλωσης και 56 φορητές συσκευές βραχυκύκλωσης που χρησιμοποιούνται ήδη 6 χρόνια από την ΑΜΕΛ, χωρίς κανένα πρόβλημα και επομένως η καθ' ης είναι αδικαιολόγητα πλουσιότερη σε βάρος της.

Πλην όμως, οι ως άνω ισχυρισμοί ελέγχονται ως αβάσιμοι και ειδικότερα: α) η καθ' ης [αντί του ορθού, η προσφεύγουσα] πέραν της γενικής αναφοράς στην αυθαίρετη και μη νόμιμη μείωση της αμοιβής της δεν εκθέτει ούτε προσκομίζει κανένα στοιχείο ώστε να εξαχθεί το ορθό ποσό της μείωσης, β) ο γενικός και αόριστος ισχυρισμός περί αδικαιολόγητου πλουτισμού της καθ' ης [ήδη αναιρεσίβλητης] από την επί 6 χρόνια λειτουργία των αρχικών συσκευών βραχυκύκλωσης, ο οποίος μάλιστα δεν συνδέεται με οιοδήποτε σχετικό αίτημα (π.χ συμψηφισμού) και αληθής υποτιθέμενος δεν συνδέεται αιτιωδώς με εριζόμενο ζήτημα του ύψους της μείωσης της αμοιβής λόγω του προπεριγραφέντος ελαττώματος, γ) από την επισκόπηση του άρθρου 4 του 131ου ΠΚΤΜΝΕ προκύπτει η νομιμότητα της επίδικης περικοπής, καθώς αυτή παρατίθεται με ανάλυση τιμής ανά τεμάχιο υλικά και εργασία.

Γ) ΚΥΜΑΤΟΕΙΔΗΣ ΦΘΟΡΑ ΣΙΔΗΡΟΤΡΟΧΙΩΝ: Το πρόβλημα της κυματοειδούς φθοράς των σιδηροτροχιών παρατηρήθηκε από τους πρώτους μήνες της δοκιμαστικής λειτουργίας του μετρό. Ειδικότερα, η καθ' ης [αναιρεσίβλητη] εντόπισε το πρόβλημα και ζήτησε τη διερεύνησή του με την προαναφερθείσα με αρ. ALO 33514/22.2.2001 επιστολή την οποία απηύθυνε στην ανάδοχο [ήδη αναιρεσείουσα].

Από τα διαμειφθέντα μεταξύ των διαδίκων έγγραφα προκύπτει ότι η διαφωνία εντοπίστηκε στην πληρότητα και επάρκεια των εγχειριδίων συντήρησης, στο αναγκαίο ή μη της διενέργειας προλείανσης των σιδηροτροχιών πριν την εγκατάσταση των τροχιών και πριν να τεθεί αυτό σε λειτουργία και στο αν τα χαρακτηριστικά της κυμάτωσης και ο χρόνος εμφάνισης αυτής, ήτοι αν ο βαθμός της ομολογουμένως και από τους δυο διαδίκους εμφανισθείσας και παρατηρηθείσας κυματοειδούς φθοράς είναι φυσιολογικός.

Για τα θέματα αυτά με εντολή της προσφεύγουσας [ήδη αναιρεσείουσας] διενεργήθηκε αρχικά έρευνα από την εταιρεία ... και ακολούθως, επειδή η καθ'ής [αναιρεσίβλητη] δεν ικανοποιήθηκε από τις εξηγήσεις-έκθεση της τελευταίας, η προσφεύγουσα ανέθεσε την έρευνα στην εταιρεία ..., η οποία και συνέταξε σχετική έκθεση.

Ήδη, βέβαια, η Επιτροπή Παραλαβής της καθ'ής κατά την προσωρινή παραλαβή του τμήματος του έργου, της ΦΑΣΗΣ Ι στις παρατηρήσεις της σημείωσε την εμφάνιση κυματοειδούς φθοράς πέραν του αναμενόμενου (ιδιαίτερα στα καμπύλα μέρη των σιδηροτροχιών) ως αποδεκτή ελαττωματική εργασία που οδηγεί στη μείωση της διάρκειας της ζωής των σιδηροτροχιών, και στην αύξηση του κόστους συντήρησης και δήλωσε ότι θα έπρεπε να υπάρξει μείωση της τιμής.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις των ως άνω εταιρειών, τις οποίες αμφισβήτησε η καθ'ής [αναιρεσίβλητη], η κυματοειδής φθορά ήταν φυσιολογική και αναμενόμενη, δεν αποτελούσε ελάττωμα, αλλά η εταιρεία λειτουργίας και συντήρησης του μετρό προκειμένου να ελαχιστοποιήσει την έκταση της φθοράς και τις επιπτώσεις της είχε την υποχρέωση να λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα κατά την συντήρηση.

Ακολούθως, μετά και την ολοκλήρωση και του τμήματος του έργου της ΦΑΣΗΣ II [στο οποίο αφορά η, προσβληθείσα με την προσφυγή, απόφαση-πράξη] και πάλι στο ως άνω από 25.1.2002 Πρωτόκολλο Προσωρινής Παραλαβής η κυματοειδής φθορά περιελήφθη και πάλι στον κατάλογο των θεμάτων με εργασίες ελαττωματικές παραδεκτές αλλά με μείωση της τιμής τους, ενώ όλες οι σχετικές ενστάσεις που άσκησε η προσφεύγουσα σχετικά με το ως άνω θέμα απορρίφθηκαν από την καθ'ής.

Κατά την κρίση αυτού του Δικαστηρίου λαμβανομένων υπόψη όλων των αποδεικτικών μέσων σχετικά με τα προαναφερθέντα εριζόμενα θέματα προέκυψαν τα εξής: η κυματοειδής φθορά σιδηροτροχιών αποτελεί φαινόμενο φθοράς που παρατηρείται σε όλα τα μετρό παγκοσμίως και μπορεί να λάβει αρκετές μορφές (μικρού, μέσου ή μακρού μήκους) και συμβάλλει στη μείωση του χρόνου ζωής των τροχιών, την αύξηση του θορύβου, την αύξηση των ταλαντώσεων των συρμών και στην αύξηση του κόστους συντήρησής τους.

Τα ακριβή αίτιά της δεν έχουν ακόμη συγκεκριμενοποιηθεί και αναλυθεί. Όμως, έχουν προσδιοριστεί παράμετροι που επηρεάζουν την έναρξη και ανάπτυξή της, ενώ οι προαναφερθείσες αρνητικές συνέπειες είναι ανάλογες με τον βαθμό, την έκταση και τη μορφή του φαινομένου αυτού. Στο δίκτυο της ΑΜ το φαινόμενο αναπτύχθηκε πολύ γρήγορα και συγκεκριμένα σε ένα μήνα μετά την έναρξη της δοκιμαστικής λειτουργίας της γραμμής 2 και σε τρεις μήνες μετά την έναρξη της δοκιμαστικής λειτουργίας της γραμμής 3.

Το βάθος της κυματοειδούς φθοράς σύμφωνα με τις μετρήσεις της ΑΜΕΛ (... ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Α.Ε) ήταν 0,4 mm και εμφανίσθηκε κυρίως σε καμπύλες των οποίων η ακτίνα είναι 600mm και πολύ πιο έντονη στην εσωτερική τροχιά, ενώ μετά την εμφάνισή της οι υπεύθυνοι συντήρησης της Εταιρείας Λειτουργίας προβαίνουν στην χειροκίνητη λείανση τρεις φορές τον χρόνο, συχνότητα που κρίνεται ιδιαίτερα υψηλή.

Μετά και την υποβολή της έκθεσης της εταιρείας και αφού είχαν μεσολαβήσει συσκέψεις των ενδιαφερομένων μερών και διαφωνίες επί του τεχνικού αυτού ζητήματος, η καθ'ής [ήδη αναιρεσίβλητη] με βάση τις διαπιστώσεις των τεχνικών της και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η συντάξασα την έκθεση εταιρεία δεν εντόπιζε κανένα κατασκευαστικό ελάττωμα προτείνοντας μόνο μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος, απέστειλε στην προσφεύγουσα [ήδη αναιρεσείουσα] έγγραφο, με το οποίο ζητούσε, να απαντηθούν από την ... ...

ερωτήματα, τα οποία ήταν κρίσιμα σχετικά με τον χαρακτηρισμό του προβλήματος ως ελαττώματος. Ειδικότερα, με το ως άνω έγγραφο η καθής [αναιρεσίβλητη] ενόψει των διαπιστώσεων των δικών της τεχνικών: 1) ρωτούσε γιατί μια από τις καμπύλες παρουσίαζε διαφορετικό μήκος κυματισμού, 2) εντόπιζε την έλλειψη συγκριτικών στοιχείων για τον χαρακτηρισμό του βαθμού φθοράς ως φυσιολογικού, 3) ζητούσε την προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων και επεξηγήσεις σχετικά με την διαπίστωση ότι οι πλευρικές ταλαντώσεις των συστημάτων τροχών/αξόνων συμβάλουν στην αιτία της κυματοειδούς φθοράς, 4) ζητούσε την αποσαφήνιση του κατά πόσο επιπτώσεις της πλευρικής κίνησης των συστημάτων τροχών/αξόνων στην φθορά της κεφαλής των σιδηροτροχιών είναι αποτέλεσμα του συστήματος διεύθυνσης του φορείου (ημιτονοειδείς ταλαντώσεις) ή απλώς μια παράλληλη μετατόπιση, 5) ρωτούσε γιατί οι μετρήσεις της συντάξασας την έκθεση εταιρείας για το βάθος του κυματισμού ήταν διαφορετικές από τις μετρήσεις της καθ'ής, παρά το γεγονός ότι οι μηχανικοί της πρώτης δεν είχαν αμφισβητήσει τα δεδομένα της AM, 6) ρωτούσε αν οι επιδράσεις των οχημάτων σε καμπύλη θεωρούνται φυσιολογικές ή όχι, όπως και 7) αν το πρόβλημα της κυματοειδούς φθοράς θα ήταν μικρότερο αν όλες οι σιδηροτροχιές είχαν τροχιστεί πριν την λειτουργία, 8) σχετικά με την επισήμανση της έκθεσης ότι η ασυμβατότητα μεταξύ προφίλ κεφαλής σιδηροτροχιάς και τροχού δημιουργεί μια περιοχή στο προφίλ του τροχού που δεν φθείρεται σε ορισμένους και όχι σε όλους τους τροχούς ζητούσε να απαντηθεί:

γιατί δεν συμβαίνει σε όλους τους τροχούς και αν οι ανοχές της μηχανικής επεξεργασίας προφίλ είναι επαρκείς ώστε να επιτρέπει αυτό το συμβάν, 9) επίσης ζητούσε να προταθούν λόγοι για την ανάπτυξη του κοίλου προφίλ του ανοίγματος του τροχού και γνωμάτευση ως προς το κατά πόσο αυτό μπορεί να θεωρηθεί φυσιολογικό ή όχι, και κατά πόσο αυτό το κοίλο προφίλ καταλήγει σε αστάθεια των τροχών/αξόνων, αλλά και να ποσοτικοποιήσει το βαθμό αστάθειας, και τις επιπτώσεις της στην κυματοειδή φθορά, 10) ενόψει της αναφοράς της έκθεσης στο ότι ο τροχός και τα προφίλ των σιδηροτροχιών έχουν βελτιστοποιηθεί επαρκώς ζητούσε να σχολιαστεί η παρατηρούμενη φθορά του ανοίγματος τροχού και της κεφαλής της σιδηροτροχιάς και όσον αφορά το πρόβλημα της κυματοειδούς φθοράς, 11) ενόψει της αναφοράς της έκθεσης ότι η ποιότητα άνεσης ταξιδιού και επιπέδου θορύβου αποτελούν χαρακτηριστικό συστήματος με κυματοειδή φθορά των σιδηροτροχιών του ζητούσε να ποσοτικοποιηθεί η αναμενόμενη επιδείνωση της ποιότητας άνεσης ταξιδιού και των επιπέδων θορύβου, 12) όσον αφορά στις μεταβαλλόμενες παραμέτρους του συστήματος ζητούσε τον σχολιασμό της επίδρασης της μεταβολής της απόστασης των στρωτήρων, και τέλος ζητούσε 13) να ποσοτικοποιηθεί η πιθανότητα και οι επικείμενες επιπτώσεις των λόγων ταλαντώσεων λόγω τρανταγμάτων στο σύστημα της AM και αν έχουν παρατηρηθεί τέτοιες επιπτώσεις σε άλλα συστήματα μετρό.

Από τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα έγγραφα, σε συνδυασμό με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα, δεν προκύπτει ότι τα ως άνω θέματα διερευνήθηκαν, σχολιάσθηκαν ή απαντήθηκαν καθ' οιονδήποτε τρόπο από την προσφεύγουσα ή την συντάξασα την έκθεση προαναφερθείσα εταιρεία. Πέραν αυτού, από την μελέτη των προαναφερθεισών εκθέσεων σε συνδυασμό με τις καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων, που περιέχονται στις προαναφερθείσες ένορκες βεβαιώσεις, και τους εν γένει ισχυρισμούς της τελευταίας, κατά την κρίση αυτού του δικαστηρίου ο χρόνος εμφάνισης, η μορφή, έκταση και τα σημεία στα οποία εμφανίσθηκε η κυματοειδής φθορά καταδεικνύουν ότι αυτή αποτελεί ελάττωμα, το οποίο οφείλεται στο γεγονός ότι η προσφεύγουσα δεν έλαβε κανένα μέτρο για να αμβλύνει την εμφάνιση του φαινομένου, παρά το ότι στο έργο υπήρχαν αρκετές καμπύλες με ακτίνα καμπυλότητας των 600 μέτρων και επομένως θα αναπτυσσόταν κυματοειδής φθορά.

Επίσης, η προσφεύγουσα δεν προσπάθησε να βελτιώσει τις συνθήκες τριβής ράγας και τροχιάς και τη σχέση απόσταση στρωτήρων και ελαστικότητα παρεμβυσμάτων στήριξης γραμμής επί των στρωτήρων και των ελαστικών παρεμβυσμάτων στήριξης των στρωτήρων επί του επιπέδου τροχιάς. Περαιτέρω, σχετικά με την επάρκεια των εγχειριδίων συντήρησης αναφορικά με το θέμα της κυματοειδούς φθοράς από την επισκόπηση των επικαλούμενων και προσκομιζόμενων εγχειριδίων και λαμβανομένων υπόψη όλων των εγγράφων και των λοιπών αποδεικτικών μέσων κατά την κρίση αυτού του Δικαστηρίου προέκυψε ότι πράγματι αυτά ήταν ελλιπή ιδιαίτερα στα θέματα του ελέγχου της κυματοειδούς φθοράς, του τρόπου και της συχνότητας λείανσης και στην περιγραφή των απαιτούμενων ενεργειών και εργασιών.

Επί πλέον, η προσφεύγουσα, παρά το ότι της ζητήθηκε, αρνήθηκε να προβεί α) σε λείανση της σιδηροτροχιάς πριν την έναρξη λειτουργίας σύμφωνα με τα άρθρα 6 της ΕΣΥ "κανονισμοί - προδιαγραφές που διέπουν τη σύμβαση", οπότε όπως αποδέχεται η εταιρεία ΑΕΑ ... θα επιβραδυνόταν η ανάπτυξη της κυματοειδούς φθοράς, όπως και β) σε λείανση της σιδηροτροχιάς μετά τη λειτουργία σε ορισμένες θέσεις που παρουσιαζόταν έντονη κυμάτωση σύμφωνα με το άρθρο του ΕΣΥ ως ελάττωμα κατά τη διάρκεια του χρόνου εγγύησης.

Την ως άνω άρνησή της η προσφεύγουσα [αναιρεσείουσα], όπως και την υπό κρίση διαφωνία της, επιχειρεί να την στηρίξει στα προπαρατεθέντα συμπεράσματα της εταιρείας ΑΕΑ .... Η τελευταία, όμως, όπως προαναφέρθηκε περιορίζεται μόνο στο να προτείνει μέτρα προς ελαχιστοποίηση της εμφανισθείσας φθοράς, χωρίς να απαντά στα κρίσιμα ερωτήματα που τέθηκαν από την καθ' ής και αφορούν τεχνικά κατασκευαστικά θέματα, και χωρίς να επιχειρεί να εξηγήσει, έστω και θεωρητικά, τους κατασκευαστικούς παράγοντες που συντείνουν, σε κάποιο βαθμό στην ελαχιστοποίηση της έκτασης και μορφής, με την οποία θα εμφανιστεί η κυματοειδής φθορά, η οποία, πάντως, αφενός μεν αποτελεί φαινόμενο που παρατηρείται παντού, αλλά όχι με την ίδια μορφή και έκταση, αλλά και αντιμετωπίζεται με εργασίες συντήρησης οι οποίες διαφέρουν εκάστοτε ως προς τη συχνότητα και το είδος των απαιτούμενων εργασιών, ανάλογα με την έκταση και τη μορφή του φαινομένου.

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, κατά την κρίση αυτού του Δικαστηρίου ορθά η καθής (ήδη αναιρεσίβλητη) χαρακτήρισε την εμφανισθείσα κυματοειδή φθορά των σιδηροτροχιών ως ελαττωματική μεν εργασία, αλλά αποδεκτή και προχώρησε στην περικοπή της αμοιβής κατά το προαναφερθέν συνολικό ποσό των 475.000 ευρώ, το οποίο απαιτείται για την αποκατάσταση του ελαττώματος.

Η προσφεύγουσα [αναιρεσείουσα] δεν αμφισβητεί το ύψος κατά το οποίο περικόπηκε η αμοιβή της, αλλά την εκτέλεση των αναφερόμενων εργασιών, γεγονός, όμως, που δεν αποτελούσε προϋπόθεση για να προβεί η καθ'ής στην επίδικη περικοπή της αμοιβής. Δ) ΘΟΡΥΒΟΣ: Για το ελάττωμα αυτό η Προϊσταμένη Αρχή αποφάσισε τη μείωση του συμβατικού εργολαβικού ανταλλάγματος κατά 10.600.960,00 ευρώ και στη συνέχεια σε εφαρμογή της απόφασης αυτής στον 160° Σ.Π έγινε μείωση/περικοπή του εργολαβικού ανταλλάγματος κατά 18.407.834 Γερμ.

Μάρκα. Ειδικότερα, η καθής (αναιρεσίβλητη) θεωρεί ότι για τη βελτίωση του θορύβου πρέπει να γίνουν τροποποιήσεις: α) στο δάπεδο οχήματος, β) αντικατάσταση θύρας και συγκεκριμένα αντικατάσταση 1344 θυρών (δηλαδή 168 βαγόνια Χ 8 πόρτες ανά βαγόνι), γ) στους αεραγωγούς και δ) στην εσωτερική απορρόφηση στο δάπεδο και την οροφή οχήματος.

Σχετικά με τις τροποποιήσεις αυτές η προσφεύγουσα [ήδη αναιρεσείουσα], συμφωνεί στα θέματα σχετικά με τους αεραγωγούς και σε ότι αφορά το σχετικό-κονδύλιο. Όσον αφορά τις λοιπές τροποποιήσεις: 1) ΘΥΡΕΣ ΣΥΡΜΩΝ: ισχυρίζεται ότι α) ο μηχανισμός των θυρών που βρίσκεται σε συνάρτηση με τον γενικό σχεδιασμό του βαγονιού υλοποιήθηκε σύμφωνα με τη σύμβαση και τις συμβατικές απαιτήσεις, δηλαδή δεν συνιστά ελάττωμα, β) η συνολική αντικατάσταση όλων των θυρών είναι μια άκρως δαπανηρή εργασία, η οποία δεν συνεισφέρει στη μείωση των επιπέδων του θορύβου ή την μόνωση περισσότερο από την παρέμβαση επί ορισμένων μόνο στοιχείων των υφισταμένων θυρών.

Συγκεκριμένα, προτείνει (αντί των τροποποιήσεων που κρίνει απαραίτητες η καθ'ής) να αφαιρεθούν οι άνω και κάτω σφραγίσεις των θυρών, να αντικατασταθούν με ελαστικές και να τοποθετηθούν στα φύλλα κάθε θύρας υψηλότερης πυκνότητας μονωτικό υλικό με εκτιμώμενο κόστος 2022 ευρώ ανά ζεύγος θυρών, γ) επικουρικά, ισχυρίζεται ότι οι τιμές που χρησιμοποίησε η AM, ήτοι εκείνη των 6000 ευρώ ανά ζεύγος θυρών είναι υπερβολική, όπως επίσης ότι είναι υπερβολικά δυσανάλογα υψηλά και μη ανταποκρινόμενα στην πραγματικότητα ο αριθμός και το κόστος για τις εργατοώρες.

Β) ΟΡΟΦΕΣ: η προσφεύγουσα [αναιρεσείουσα] συμφωνεί με την προτεινόμενη τροποποίηση, ήτοι την αντικατάσταση των πετασμάτων οροφής με διάτρητα πετάσματα εξοπλισμένα με ηχοαπορροφητικά φύλλα μελαμίνης, προκειμένου ν' αυξηθούν οι ηχοαπορροφητικές ιδιότητες στο εσωτερικό των οχημάτων, αλλά ισχυρίζεται ότι η τιμή εμπορίου που χρησιμοποιεί η υπηρεσία για την αντικατάσταση της επένδυσης της οροφής (155 ευρώ /όχημα) είναι δυσανάλογα υψηλή σε σχέση με τις υπάρχουσες τιμές εμπορίου Γ) ΔΑΠΕΔΟ ΟΧΗΜΑΤΩΝ:

η προσφεύγουσα α) θεωρεί ότι είναι εσφαλμένη η προτεινόμενη αντικατάσταση του ξύλινου δαπέδου, διότι θα επιφέρει αμελητέα ή και μηδενική βελτίωση, ενώ το ήδη τοποθετημένο ξύλινο δάπεδο είναι σύμφωνο με τις συμβατικές απαιτήσεις και ανταποκρίνεται στα σύγχρονα δεδομένα, ώστε να μην χρειάζεται αντικατάστασή του β) συμφωνεί με την αντικατάσταση του CLD του δαπέδου, θεωρεί όμως ότι οι τιμές για τα υλικά, τις εργασίες και τις εργατοώρες είναι δυσανάλογα υψηλές μη ανταποκρινόμενες στις τρέχουσες τιμές του εμπορίου, γ) αποδέχεται την προσθήκη τάπητα στο δάπεδο, διαφωνεί όμως με τις εργατοώρες και το κόστος αυτών, δ) σχετικά με την προσθήκη στο δάπεδο τάπητα πάχους 9 mm αποδέχεται την εργασία αυτή αλλά θεωρεί δυσανάλογα υψηλές και μη ανταποκρινόμενες στην πραγματικότητα τις εργατοώρες και το κόστος αυτών.

Σχετικά με τα παραπάνω, αμφισβητούμενα θέματα κατά την κρίση αυτού του Δικαστηρίου αποδείχθηκαν τα εξής: επειδή η προσφεύγουσα αρνήθηκε την πραγματοποίηση μετρήσεων θορύβου στις σήραγγες όσον αφορά το επίπεδο θορύβου στο εσωτερικό των συρμών που λειτουργούν σε σήραγγα, η καθ'ής [αναιρεσίβλητη] ανέθεσε στην εταιρεία ... ...

αρχικά την μελέτη της ακουστικής εντός και εκτός συρμών και στη συνέχεια την εκτίμηση των μέτρων που έπρεπε να ληφθούν ώστε να επιτευχθεί η στάθμη θορύβου των προδιαγραφών και να μετρηθεί το κόστος των μετατροπών, ενώ η προσφεύγουσα ανέθεσε στην συνέχεια στην εταιρεία ... να διερευνήσει την συμπεριφορά του θορύβου στο εσωτερικό των συρμών και να προτείνει πιθανά μέτρα βελτίωσης του θορύβου.

Η ... ... προκειμένου να μελετηθεί ο θόρυβος στο εσωτερικό των οχημάτων χρησιμοποίησε το μοντέλο Στατιστικής ανάλυσης Ενέργειας SEA το οποίο καθιστά σχετικά εύκολο τον συνδυασμό δεδομένων μέτρησης και προβλέψεων, απλοποιεί σε μεγάλο βαθμό την μοντελοποίηση σύνθετων κατασκευών και διευκολύνει την κατανόηση των αποτελεσμάτων.

Με τη χρήση του ανωτέρω μοντέλου πραγματοποιήθηκαν προβλέψεις για τη μείωση της στάθμης του θορύβου στο εσωτερικό των συρμών σύμφωνα με τον συνδυασμό των παρακάτω μέτρων καταπολέμησης θορύβου: θύρες και σφραγίσεις θυρών: βελτίωση της απώλειας μετάδοσης θορύβου μέσω των θυρών με τη χρήση συστήματος επίστρωσης υλικού απόσβεσης και γύρω από αυτές βελτιώνοντας τις σφραγίσεις τους.

Δάπεδο: μείωση της διέγερσης και της εκπομπής του θορύβου με τη χρήση συστήματος επίστρωσης υλικού απόσβεσης στο δάπεδο του οχήματος αυξάνοντας τη μάζα του και την ικανότητα απόσβεσης. Στόμια εξαγωγής αέρα: αύξηση της ακουστικής απόσβεσης, των στομίων εξαγωγής αέρα με τη χρήση σιγαστήρα κατάλληλου ηχοαπορροφητικού υλικού.

Παράθυρα: μείωση μετάδοσης θορύβου με τη χρήση διπλών υαλοπινάκων. Τροχοί: μείωση της εκπομπής θορύβου με τη χρήση συστήματος επίστρωσης υλικού απόσβεσης στους τροχούς. Εσωτερικό των οχημάτων: αύξηση του συντελεστή απορρόφησης, του εσωτερικού με τη χρήση κατάλληλων επενδύσεων. Η ανάδοχος [αναιρεσείουσα] συνήψε σύμβαση με την εταιρεία ...

η οποία πραγματοποίησε μετρήσεις θορύβου στους συρμούς καθώς και μετρήσεις τροχιών και τροχών. Μετά τις μετρήσεις αυτές, αλλά και τις μετρήσεις της εταιρείας ALSTOM που πραγματοποίησε δοκιμές θορύβου σε ομοιώματα δαπέδου και θυρών στο εργοστάσιό της στη ..., όπως και τη προσομοίωση και μοντελοποίηση των μετρήσεων και δοκιμών που πραγματοποίησε η ...

σε ηλεκτρονικό υπολογιστή η ανάδοχος προέβη σε τροποποιήσεις επί των συρμών και οι τιμές του θορύβου εντός της σήραγγας στο τμήμα Μέγαρο Μουσικής - Ευαγγελισμός μειώθηκαν κατά 4,8 db τιμή μικρότερη από τα 12,6 db που έπρεπε να μειωθούν. Σύμφωνα με τις μελέτες τόσο της ... ... όσο και της ... οι μηχανισμοί που συμβάλλουν στον θόρυβο είναι μεταξύ άλλων οι θύρες και το δάπεδο των συρμών.

Ειδικότερα μάλιστα σύμφωνα με την εκτίμηση της ... οι κυριότεροι δρόμοι μεταφοράς θορύβου είναι α) σε σήραγγες: οι θύρες που αντιπροσωπεύουν το 38% σε μετάδοση θορύβου (επί πλέον το 75% της ακουστικής ισχύος λόγω των θυρών προέρχεται από διαρροές μέσω των θυρών) και 14% είναι η συμβολή δαπέδου, β) σε ανοικτό πεδίο περίπου το 50% της ακουστικής ισχύος προέρχεται από το δάπεδο...

και 15% από τις θύρες. Περαιτέρω, η ... ... με την αρχική εκτίμηση των μέτρων μείωσης εκτιμά ότι τα ακουστικά-οφέλη ως προς τους εσωτερικούς θορύβους θα είναι υψηλά με την αντικατάσταση θυρών και μέτρια με την τροποποίηση του δαπέδου των οχημάτων και τη βελτίωση των σφραγίσεων των θυρών. Τα μέτρα, δε, μείωσης που πρότεινε η εν λόγω εταιρεία έχουν επίπτωση στην σύνθετη ροή ενέργειας μεταξύ των στοιχείων και επομένως η μείωση του θορύβου που επιτυγχάνεται με τον συνδυασμό μέτρων δεν αποτελεί απλά το σύνολο των μειώσεων των επί μέρους μέτρων.

Δηλαδή, τα επί μέρους μέτρα που προτείνονται εκτιμώνται όσον αφορά την αναγκαιότητα και αποτελεσματικότητά τους όχι μεμονωμένα αλλά συνδυαστικά και συνολικά με τα υπόλοιπα. Έτσι, κατά την μελέτη αυτής της εταιρείας α) πρέπει να αντικατασταθεί το ήδη υπάρχον ξύλινο δάπεδο με νέο και β) οι σφραγίσεις των θυρών απέδειξαν ότι αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα για τους πιο σύνθετους συνδυασμούς των μέτρων.

Περαιτέρω, η εφαρμογή στις θύρες του προτεινόμενου υλικού επίστρωσης απόσβεσης αυξάνει σημαντικά τη μάζα των φύλλων της θύρας. Προτάθηκε η εφαρμογή ενός φύλλου ηχοαπορροφητικού υλικού σε πλευρά της πόρτας χρησιμοποιώντας αλουμίνιο και ανοξείδωτο χάλυβα πάχους 1mm. Το αλουμίνιο είναι ελαφρύτερο αλλά παρέχει χαμηλότερη απόσβεση και από την έρευνα που έκανε η ανάδοχος με παρεμφερές υλικό μικρότερου πάχους 0,7mm αποδείχθηκε ότι συμβάλει λίγο.

Ο χάλυβας έχει καλύτερα χαρακτηριστικά αλλά αυξάνει σημαντικά το βάρος της πόρτας και σύμφωνα με τη μελέτη και τον κατασκευαστή των θυρών ο υφιστάμενος μηχανισμός των θυρών δεν μπορεί να δεχθεί το συνολικό βάρος. Για το λόγο αυτό απαιτείται η αντικατάσταση των φύλλων των θυρών με όμοια με άλλου κατασκευαστή και συγκεκριμένα της γαλλικής εταιρείας ..., διότι έτσι επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατόν σφράγιση που μπορεί να επιτύχει μια συρταρωτή ηλεκτροφοδοτούμενη θύρα.

Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η τιμή για την προμήθεια των εν λόγω θυρών ήτοι των 6000 ευρώ/ σετ θυρών είναι υπερβολικά υψηλή και προτείνει την προσφορά της εταιρείας ... που κοστίζει το 1/3, της τιμής και συγκεκριμένα 2022 ευρώ/σετ θυρών. Επίσης, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η εκτίμηση της καθ'ής για τις εργατοώρες ήτοι 100.000 για το δάπεδο και 40320 για τις θύρες είναι υψηλή και ότι η ίδια εκτιμά ότι απαιτούνται 31.416 και 13.875 εργατοώρες, αντίστοιχα.

Πλην όμως για τον ως άνω υπολογισμό δεν ελήφθη υπόψη ότι οι εργασίες δεν θα γίνουν σε συνθήκες εργοστασίου, αλλά στο αμαξοστάσιο που είναι σχεδιασμένο για συντήρηση και όχι για παραγωγή συρμών. Επομένως οι σχετικοί ισχυρισμοί της προσφεύγουσας σχετικά με την αναγκαιότητα των μέτρων των αφορώντων το δάπεδο και τις θύρες των συρμών και το εκτιμώμενο κόστος αυτών ελέγχονται αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθούν.

Περαιτέρω, αβάσιμοι είναι και λοιποί ισχυρισμοί που αφορούν α) το εκτιμώμενο κόστος των υλικών των αεραγωγών, των οροφών και του CLD δαπέδου, δεδομένου ότι δεν αποδεικνύονται, σημειουμένου του ότι οι εκτιμήσεις του μάρτυρα της προσφεύγουσας Π. Κ. βασίζονται σε προσφορές εταιρειών που έλαβε ο ίδιος και βρίσκονται στα χέρια του, πλην όμως δεν προσκομίζονται προκειμένου να τις εκτιμήσει και το παρόν Δικαστήριο:

Τέλος, σε ότι αφορά τους ισχυρισμούς σχετικά με τις εργατοώρες και το εκτιμώμενο ύψος για τα λοιπά μέτρα μείωσης του θορύβου, πρέπει να απορριφθούν και αυτοί ως αβάσιμοι, διότι και εδώ δεν ελήφθη υπόψη ότι οι εργασίες δεν θα γίνουν σε συνθήκες εργοστασίου, αλλά στο αμαξοστάσιο που είναι σχεδιασμένο για συντήρηση και όχι για παραγωγή συρμών.".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη την προσφυγή-αγωγή της αναιρεσείουσας. Με τον πρώτο λόγο (και κατά τα τρία σκέλη του) της αίτησης αναίρεσης, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια της έλλειψης νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών και αντιφατικών αιτιολογιών σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, και ειδικότερα:

α) Με το πρώτο σκέλος (υπό στοιχ. 1.1.) η αναιρεσείουσα προβάλλει ανεπαρκή αιτιολογία ως προς τη νομιμότητα-ορθότητα του ύψους της περικοπής, κατά το ποσό των 360.687 ευρώ, της εργολαβικής αμοιβής της, λόγω των ελαττωματικών βραχυκυκλωτήρων, ισχυριζόμενη ότι "για να ήταν επαρκώς αιτιολογημένη η απόφαση, θα έπρεπε να αναφέρεται στα αποδεικτικά στοιχεία εκείνα βάσει των οποίων υπολογίστηκε το ύψος της περικοπής και να κρίνει σχετικώς επ' αυτών, ώστε να καταλήξει στην κρίση επί της ορθότητας του ύψους της περικοπής".

Κατά το σκέλος αυτό, ο πρώτος αναιρετικός λόγος είναι αβάσιμος διότι στην προσβαλλόμενη απόφαση αναφέρεται σαφώς ως στοιχείο, στο οποίο βασίστηκε το Δικαστήριο της ουσίας για τον υπολογισμό του ύψους της συγκεκριμένης επίδικης περικοπής, το 131ο Πρωτόκολλο Κανονισμού Τιμών Μονάδας Νέων Εργασιών [ΠΚΤΜΝΕ], στο άρθρο 4 του οποίου θεμελιώνει με σαφήνεια και επάρκεια την κρίση του για την ορθότητα του ύψους της περικοπής, καθώς σ' αυτό (άρθρο), στο περιεχόμενο του οποίου ρητά παραπέμπει, παρατίθεται η συγκεκριμένη περικοπή με ανάλυση τιμής ανά τεμάχιο βραχυκυκλωτήρα, υλικά και εργασία, με το περιεχόμενο δε αυτό, κατά τις σαφείς παραδοχές της προσβαλλομένης, ταυτίζεται και η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας, στην οποία κατέληξε από τη συνεκτίμηση όλων των αποδεικτικών μέσων που προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι [ΑΠ 625/2010].

β) Με το δεύτερο σκέλος (υπό στοιχ. 1.2.) η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι, όσον αφορά στην περικοπή της αμοιβής της, κατά το ποσό των 475.000 ευρώ, λόγω της κυματοειδούς φθοράς των σιδηροτροχιών, οι αιτιολογίες της αναιρεσιβαλλομένης είναι αντιφατικές και ανεπαρκείς επειδή, ενώ έκρινε ότι η φθορά αυτή αποτελεί φαινόμενο που παρατηρείται σε όλα τα μετρό παγκοσμίως και ότι τα ακριβή αίτιά της δεν έχουν ακόμη συγκεκριμενοποιηθεί, τελικώς έκρινε την εργασία ως ελαττωματική, χωρίς περαιτέρω αιτιολογία, άλλως, με ανεπαρκή και αόριστη αιτιολογία.

Κατά το σκέλος του αυτό, ο πρώτος λόγος αναίρεσης είναι, πρωτίστως, απαράδεκτος, λόγω αοριστίας, συνισταμένης στην έλλειψη αναφοράς, στο αναιρετήριο, των κρίσιμων ουσιαστικών παραδοχών της αναιρεσιβαλλομένης, δηλαδή των πραγματικών περιστατικών, που δέχθηκε το Εφετείο, υπό τα οποία και συντελέστηκε η επικαλούμενη παραβίαση, αφού η αναιρεσείουσα αρκέσθηκε στην παράθεση σ' αυτό (αναιρετήριο) περιορισμένων, αποσπασματικών και εκτιμώμενων από την ίδια παραδοχών αυτής (αναιρεσιβαλλομένης), ενώ, σύμφωνα με την προηγηθείσα οικεία νομική σκέψη, μόνο με βάση τις ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας, μπορεί να ελεγχθεί αν η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση οδήγησε σε εσφαλμένο διατακτικό, από το οποίο τελικά και εξαρτάται κατ' άρθρο 578 ΚΠολΔ, η ευδοκίμηση της αναίρεσης.

Σε κάθε περίπτωση, ο ίδιος λόγος αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος του, είναι αβάσιμος αφού, τα, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας, γενόμενα δεκτά ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, θεμελιώνουν το σαφώς, με πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις, διατυπούμενο αποδεικτικό πόρισμα ότι η εμφανισθείσα κυματοειδής φθορά των σιδηροτροχιών ορθώς χαρακτηρίστηκε και περιλήφθηκε στο ως άνω από 25.1.2002 Πρωτόκολλο Προσωρινής Παραλαβής, ως ελαττωματική μεν εργασία, αλλά παραδεκτή που οδηγεί, κατ' άρθρο 53 παρ. 2 του π.δ. 609/1985, σε μείωση-περικοπή της αμοιβής της αναιρεσείουσας αναδόχου, κατά το ποσό των 475.000 ευρώ, που απαιτείται για την αποκατάστασή της, και ότι, επομένως, νομίμως προέβη η καθ' ης σε μείωση του εργολαβικού αυτού ανταλλάγματος, με τις υποστηρίζουσες το αποδεικτικό αυτό πόρισμα ειδικότερες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης ότι: 1) ναι μεν η κυματοειδής φθορά των σιδηροτροχιών αποτελεί φαινόμενο που παρατηρείται σε όλα τα μετρό παγκοσμίως και τα ακριβή αίτιά της δεν έχουν ακόμη συγκεκριμενοποιηθεί και αναλυθεί, στην προκείμενη, όμως, περίπτωση στο δίκτυο της ...

το φαινόμενο αναπτύχθηκε μόλις ένα μήνα μετά την έναρξη της δοκιμαστικής λειτουργίας της γραμμής 2 [ήτοι στο ένδικο τμήμα του έργου] και σε τρεις μήνες μετά την έναρξη της δοκιμαστικής λειτουργίας της γραμμής 3, 2)_το βάθος της κυματοειδούς φθοράς σύμφωνα με τις μετρήσεις της ΑΜΕΛ ήταν +- 0,4 mm και εμφανίσθηκε κυρίως σε καμπύλες των οποίων η ακτίνα είναι 600mm...., 3) μετά την εμφάνισή της οι υπεύθυνοι συντήρησης της Εταιρείας Λειτουργίας προβαίνουν στη χειροκίνητη λείανση της σιδηροτροχιάς τρεις φορές το χρόνο, συχνότητα που κρίνεται ιδιαίτερα υψηλή, 4) ο χρόνος εμφάνισης, η μορφή, η έκταση και τα σημεία στα οποία εμφανίσθηκε η κυματοειδής φθορά καταδεικνύουν ότι αυτή αποτελεί ελάττωμα, το οποίο οφείλεται στο γεγονός ότι η αναιρεσείουσα δεν έλαβε κανένα μέτρο για να αμβλύνει την εμφάνιση του φαινομένου, παρά το ότι στο έργο υπήρχαν αρκετές καμπύλες με ακτίνα καμπυλότητας των 600mm και, επομένως, θα αναπτυσσόταν κυματοειδής φθορά, ούτε προσπάθησε να βελτιώσει τις συνθήκες τριβής ράγας και τροχιάς.

Επί πλέον, η αναιρεσείουσα, παρόλο που της ζητήθηκε, αρνήθηκε να προβεί α) σε λείανση της σιδηροτροχιάς πριν από την έναρξη λειτουργίας σύμφωνα με τα άρθρα 6 της ΕΣΥ "κανονισμοί - προδιαγραφές που διέπουν τη σύμβαση", οπότε θα επιβραδυνόταν η ανάπτυξη της κυματοειδούς φθοράς, και β) σε λείανση της σιδηροτροχιάς μετά τη λειτουργία σε ορισμένες θέσεις που παρουσιαζόταν έντονη κυμάτωση ως ελάττωμα κατά τη διάρκεια του χρόνου εγγύησης.

Πέραν δε αυτών, δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών, αφού οι ως άνω παραδοχές καλύπτουν, με επάρκεια και σαφήνεια, το πιο πάνω ουσιώδες για την έκβαση της δίκης ζήτημα, ότι, δηλαδή, η εμφανισθείσα, πέραν του αναμενόμενου, κυματοειδής φθορά, αποτέλεσε ελαττωματική εργασία, παραδεκτή μεν αλλά με μείωση της εργολαβικής αμοιβής της αναιρεσείουσας αναδόχου, η δε αναιρεσίβλητη, σύμφωνα με τις σαφείς παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, ουδέποτε αποδέχθηκε ότι η κυματοειδής φθορά δεν αποτελούσε ελάττωμα.

Εξάλλου, η τεχνική ορολογία που εμπεριέχεται στις ανωτέρω ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλομένης, προς αιτιολόγηση του ίδιου αποδεικτικού πορίσματος και συγκεκριμένα "Επίσης, η προσφεύγουσα [ήδη αναιρεσείουσα] δεν προσπάθησε να βελτιώσει τις συνθήκες τριβής ράγας και τροχιάς και τη σχέση απόσταση στρωτήρων και ελαστικότητα παρεμβυσμάτων στήριξης γραμμής επί των στρωτήρων και των ελαστικών παρεμβυσμάτων στήριξης των στρωτήρων επί του επιπέδου τροχιάς" (βλ. 2η σελ. 13ου φύλλου της προσβαλλομένης), ουδόλως καθιστά μη κατανοητή και ανεπαρκή την αιτιολογία και, συνακόλουθα, ούτε ασαφές το ως άνω αποδεικτικό πόρισμα, όπως αβάσιμα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με το δεύτερο σκέλος του εξεταζόμενου αναιρετικού λόγου, αφού η κρινόμενη υπόθεση αφορά σε τεχνικό δημόσιο έργο, με την ορολογία του οποίου τα εμπλεκόμενα διάδικα μέρη είναι εξοικειωμένα και εκ των πραγμάτων τη χρησιμοποίησαν στα δικόγραφά τους, στις προτάσεις τους κλπ, βάσει των οποίων έκρινε το δικαστήριο της ουσίας.

Και γ) Με το τρίτο σκέλος (υπό στοιχ. 1.3.) του πρώτου λόγου της αίτησης αναίρεσης η αναιρεσείουσα προβάλλει ανεπαρκείς αιτιολογίες όσον αφορά στην περικοπή της αμοιβής της, κατά το ποσό των 10.600.960 ευρώ, λόγω της στάθμης του θορύβου εντός και εκτός των συρμών, αιτιώμενη, ειδικότερα, την προσβαλλόμενη απόφαση ότι: i) Δεν αιτιολογεί για ποιο λόγο υιοθετεί τις απόψεις της εταιρείας ΑΕΑ ... ..., συμβούλου της αναιρεσίβλητης, στην οποία η τελευταία ανέθεσε το θέμα του θορύβου, και όχι της δικής της συμβούλου εταιρείας ..., ii) δεν αιτιολογεί το ύψος της περικοπής για την προμήθεια των θυρών και συγκεκριμένα γιατί, έκρινε-επέλεξε το ποσό των 6.000 ευρώ/σετ θυρών και όχι εκείνο των 2.022 ευρώ/σετ θυρών, που η ίδια (αναιρεσείουσα) προέβαλε, προτείνοντας την προσφορά της εταιρείας ...

και iii) είναι αναιτιολόγητη ως προς το εκτιμώμενο κόστος των υλικών των οροφών και του CLD δαπέδου, που απαιτούνται να ενσωματωθούν προκειμένου να μειωθεί η στάθμη του θορύβου, "διότι δεν γίνεται κανενός είδους συγκριτική αντιπαράθεση των εκατέρωθεν σχετικών απόψεων και εν συνεχεία κρίση επί του κόστους των υλικών".

Ο πρώτος αναιρετικός λόγος κατά το τρίτο σκέλος του είναι απαράδεκτος και κατά τις υπό στοιχ. i, ii, iii επιμέρους αιτιάσεις του, γιατί με αυτές πλήττεται η, περί την εκτίμηση των αποδείξεων, ουσιαστική κρίση του παραπάνω Δικαστηρίου της ουσίας, και, ιδιαίτερα, η εκτίμησή του ως προς το περιεχόμενο εγγράφων, συγκεκριμένα των ως άνω εκθέσεων-μελετών και προσφορών των εταιρειών συμβούλων των διαδίκων επί των ανωτέρω θεμάτων, η οποία (εκτίμηση) κατά το άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου.

Τέλος, η αποδιδόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση μομφή ότι "Χαρακτηριστικό του συνόλου της αναιρεσιβαλλομένης αποτελεί το γεγονός ότι καταπιάνεται με αμιγώς τεχνικά ζητήματα, για τα οποία το Δικαστήριο δεν διαθέτει τις αναγκαίες επιστημονικές γνώσεις ώστε να γίνουν αντιληπτά σ' αυτό και είναι αξιοσημείωτο και απορίας άξιο ότι δεν καταφεύγει στις επιστημονικές γνώσεις πραγματογνώμονα, αλλά επιχειρεί να επιλύσει θέματα, τα οποία δεν γνωρίζει", δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης διότι εναπόκειται στη κυριαρχική και μη ελεγχόμενη αναιρετικά κρίση του δικαστηρίου της ουσίας να διατάξει τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης, το οποίο ελευθέρως εκτιμά την ανάγκη χρησιμοποίησης του αποδεικτικού αυτού μέσου, με εξαίρεση την περίπτωση κατά την οποία κάποιος από τους διαδίκους ζητήσει την διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης και το δικαστήριο κρίνει ότι χρειάζονται "ιδιάζουσες" γνώσεις επιστήμης ή τέχνης, οπότε οφείλει να διατάξει την διενέργεια πραγματογνωμοσύνης, που, εν προκειμένω, δεν συντρέχει τέτοια περίπτωση.

Kατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Περαιτέρω, από τις διατάξεις του άρθρου 58 παρ. 1, 3 και 5 του ν. 4194/2013 "Κώδικας Δικηγόρων", που ισχύει και εφαρμόζεται στην ένδικη περίπτωση, προκύπτει ότι η αμοιβή του δικηγόρου ορίζεται ελεύθερα με έγγραφη συμφωνία με τον εντολέα του (§1) και σε περίπτωση που δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία, η αμοιβή καθορίζεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στα επόμενα άρθρα του εν λόγω Κώδικα, με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης (§3), μπορεί, όμως, η αμοιβή του δικηγόρου να καθοριστεί μεγαλύτερη από τα οριζόμενα με τον Κώδικα Δικηγόρων ποσοστά και αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο, ανάλογα με την επιστημονική εργασία του δικηγόρου, την αξία και το είδος της υπόθεσης, του χρόνου που απαιτήθηκε, τη σπουδαιότητα της διαφοράς κλπ. (§5).

Με τη διάταξη δε του άρθρου 63 παρ. 1 του ίδιου ως άνω νόμου, περί καθορισμού αμοιβής με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης, όπως η περ. (ζ) αντικαταστάθηκε με το άρθρο 7 § 10.β'του ν. 4205/2013, ορίζεται ότι: "1. Η αμοιβή, σε περίπτωση μη ύπαρξης έγγραφης συμφωνίας, καθορίζεται με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης ως εξής: i.

Η αμοιβή για τη σύνταξη κύριας αγωγής ορίζεται με βάση την αξία του αντικειμένου της αγωγής όπως παρακάτω: α) 2% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται μέχρι το ποσό των 200.000 ευρώ. β) 1,5% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 200.001 ευρώ μέχρι 750.000 ευρώ. γ) 1% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 750.001 ευρώ μέχρι 1.500.000 ευρώ.

δ) 0,5% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 1.500.001 ευρώ μέχρι 3.000.000 ευρώ. ε) 0,3% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 3.000.001 ευρώ μέχρι 6.000.000 ευρώ. στ) 0,2% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 6.000.001 ευρώ μέχρι 12.000.000 ευρώ. ζ) 0,1% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται από το ποσό των 12.000.001 ευρώ μέχρι 25.000.000 ευρώ.

η) 0,05% όταν η αξία του αντικειμένου της αγωγής ανέρχεται πέραν από το ποσό των 25.000.001 ευρώ. Επίσης, κατά το άρθρο 68 του ίδιου ως άνω νόμου για τη σύνταξη προτάσεων κατά την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης, η αμοιβή του δικηγόρου του εναγόμενου είναι ίση με την αμοιβή της παραγράφου 1 του άρθρου 63 του Κώδικα και του δικηγόρου του ενάγοντος ορίζεται στο μισό της αμοιβής αυτής.

Οι παραπάνω διατάξεις, όπως και αυτή του άρθρου 176 ΚΠολΔ, είναι ουσιαστικού δικαίου και η παραβίασή τους ελέγχεται από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ (βλ. ΟλΑΠ 8/2021, ΑΠ 1813/2022, ΑΠ 1457/2022). Στην προκείμενη περίπτωση, η αξία του αντικειμένου της διαφοράς ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 12.588.871 ευρώ [ήτοι, σε 11.478.546 ευρώ + 1.110.325 ευρώ, κατά τις αναφερόμενες στην ένδικη προσφυγή-αγωγή διακρίσεις].

Η καθ' ης η προσφυγή-εναγομένη [ήδη αναιρεσίβλητη] παραστάθηκε ενώπιον του Εφετείου δια της πληρεξουσίου της δικηγόρου, η οποία κατέθεσε προτάσεις, εφόσον δε απορρίφθηκε κατ' ουσίαν από το Εφετείο η προσφυγή, η νικήσασα καθ' ης η προσφυγή και ήδη αναιρεσίβλητη είχε δικαίωμα να λάβει ως δικαστικά έξοδα, λόγω μη ύπαρξης σχετικής έγγραφης συμφωνίας μεταξύ αυτής και της πληρεξουσίου της δικηγόρου, τα ακόλουθα ποσά:

Α) για τη σύνταξη των προτάσεών της, αμοιβή ανερχομένη σε 48.838,87 ευρώ, το ύψος της οποίας προσδιορίζεται με αναφορά στην αξία του αντικειμένου της προσφυγής-αγωγής με βάση τη φθίνουσα κλίμακα συντελεστών, που προβλέπει η ως άνω διάταξη της παρ. 1 περ. i του άρθρου 63 του Κώδικα Δικηγόρων - ν. 4194/2013 (ΟλΑΠ 8/2021), [υπολογιζόμενη, ειδικότερα ως εξής:

α) 200.000 χ 2%=4.000, β) [750.000 - 200.000 =] 550.000 χ 1,5%=8.250, γ) [1.500.000 - 750.000 =] 750.000 χ 1% =7.500, δ) [3.000.000 - 1.500.000=] 1.500.000Χ 0,5%=7.500, ε) [6.000.000 - 3.000.000=] 3.000.000 χ 0,3% =9.000, στ) [12.000.000-6.000.000=] 6.000.000 χ 0,2%=12.000 και ζ) [12.588.871 (η αξία αντικειμένου της προσφυγής-αγωγής) - 12.000.000=] 588.871 χ 0,1%=588,87, ήτοι σύνολο 4.000 + 8.250 + 7.500 + 7.500 + 9.000 + 12.000 + 588,87=48.838,87], και Β) για παράσταση της πληρεξουσίου της δικηγόρου στο Εφετείο 161 ευρώ [που προβλέπεται στο Παράρτημα Ι του Κώδικα Δικηγόρων].

Συνολικά, δηλαδή, η καθ'ης η προσφυγή και ήδη αναιρεσίβλητη είχε δικαίωμα να λάβει (48.838,87 + 161=) 48.999,87 ευρώ. Το Εφετείο καταδίκασε την προσφεύγουσα-ενάγουσα [ήδη αναιρεσείουσα] στα δικαστικά έξοδα της καθ' ης-εναγομένης, τα οποία καθόρισε σε 200.000 ευρώ, ήτοι σε ποσό πολλαπλάσιο εκείνου που, κατόπιν ορθής εφαρμογής και ερμηνείας των προαναφερόμενων διατάξεων, προσδιορίστηκε ως άνω.

Έτσι, το Εφετείο, με το να επιδικάσει δικαστική δαπάνη ύψους 200.000 ευρώ, αντί του ως άνω ορθού των 48.999,87 ευρώ, παραβίασε τις ως άνω διατάξεις με εσφαλμένη ερμηνεία και μη ορθή εφαρμογή τους, υποπίπτοντας στην από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, κατά παραδοχή ως βάσιμου του δεύτερου λόγου της αίτησης αναίρεσης.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία παραβιάσθηκαν οι ως άνω διατάξεις αναφορικά με τον καθορισμό της δικαστικής δαπάνης, να αναιρεθεί κατ' αυτό και μόνο το μέρος, δηλαδή ως προς τη διάταξή της περί δικαστικών εξόδων και επειδή, κατόπιν τούτου, δεν υπάρχει στάδιο περαιτέρω εκδίκασης της υπόθεσης, αφού δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση, πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, να κρατηθεί η υπόθεση και να επιβληθεί η, κατά τα ανωτέρω ορθώς καθορισθείσα σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4194/2013, δικαστική δαπάνη σε βάρος της προσφεύγουσας-ενάγουσας.

Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στην αναιρεσείουσα του κατατεθέντος για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης παραβόλου (άρθ. 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη, ως εν μέρει ηττώμενη διάδικος, σε μέρος των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας για την αναιρετική αυτή δίκη, κατ' άρθρο 178 παρ. 1 ΚΠολΔ, όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει και ειδικότερα μόνον ως προς τη διάταξή της περί δικαστικών εξόδων την υπ' αριθ. 5749/2017 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών [που απέρριψε την ως άνω προσφυγή-αγωγή]. Και Επιβάλλει σε βάρος της προσφεύγουσας-ενάγουσας Κοινοπραξίας τη δικαστική δαπάνη της καθ' ης η προσφυγή-εναγομένης, για την ενώπιον του Εφετείου δίκη, την οποία ορίζει στο ποσό των σαράντα οκτώ χιλιάδων εννιακοσίων ενενήντα εννέα ευρώ και ογδόντα επτά λεπτών [48.999,87].

Διατάσσει την επιστροφή του, κατατεθέντος για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης, παραβόλου στην αναιρεσείουσα. Και Επιβάλλει στην αναιρεσίβλητη μέρος των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, της αναιρετικής αυτής δίκης, το οποίο ορίζει στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων [1.500] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Νοεμβρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Ιανουαρίου 2024.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ