Supreme Court allows appeal against traffic accident compensation, remanding case for new assessment of mental distress damages.

Απόφαση 858 / 2021 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 858/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Μαρία Τζανακάκη, Αικατερίνη Βλάχου και Ευστάθιο Νίκα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Οκτωβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Π. χας Ι. Κ., το γένος Ι. και Μ. Θ., 2) Π. Κ. του Ι., 3) Θ. Κ. του Ι., 4) Ρ. Κ. του Ε., που εκπροσωπείται νόμιμα από τους γονείς της Ε. Κ. και Π. Κ., που ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα αυτής, 5) Μ. Κ. του Ε., που εκπροσωπείται νόμιμα από τους γονείς της Ε. Κ. και Π. Κ., που ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα αυτής, 6) Γ. Θ. του Ε., που εκπροσωπείται νόμιμα από τους γονείς του Ε. Θ. και Θ. Κ., που ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα αυτού, 7) Κ. Θ. του Ε., που εκπροσωπείται νόμιμα από τους γονείς της Ε. Θ. και Θ. Κ., που ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα αυτής, 8) Ε. Κ. του Ν. και 9) Ε. Θ. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Βρεττό, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι: α) ανακαλεί την από 14-10-2020 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται, β) η από 27-6-2018 αίτηση αναίρεσης κατά της 1033/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης δεν εισάγεται ως προς την 1η των αναιρεσιβλήτων Α. Ν. και γ) οι 8ος και 9ος των αναιρεσειόντων Ε. Κ. του Ν. και Ε. Θ. του Γ., αντίστοιχα, παραιτούνται του δικογράφου της από 27-6-2018 αίτησης αναίρεσης κατά της 1033/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Ν. του Ι., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και 2) ανώνυμης εταιρείας γενικών ασφαλίσεων ζημιών με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ ΑΕΓΑΖ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Καραγκούνη, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 15-10-2020 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-6-2014 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4409/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1033/2017 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 27-6-2018 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Ευστάθιο Νίκα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος της 2ης αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 27-6-2018 και με Γενικό Αριθμό Κατάθεσης 2176/2-7- 2018 και Ειδικό Αριθμό Κατάθεσης 173/2-7-2018 αίτηση αναιρέσεως, κατά της υπ` αριθμ. 1033/2017 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε με την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο και από τη σύμβαση ασφάλισής του (άρθρο 681Α ΚΠολΔ.), κατ' αντιμωλία των διαδίκων, από το δικόγραφο της οποίας παραιτήθηκαν παραδεκτά οι 8ος και 9ος των αναιρεσειόντων [βλ. το προσκομισθέν μετ'επικλήσεως υπ' αρ. …./…-5-2019 πληρεξούσιο (φύλλο 3 περ. Δ αυτού) σε συνδυασμό με τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως του δικαστηρίου αυτού και τις περιεχόμενες σε αυτά δηλώσεις των διαδίκων], η οποία (όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως του δικαστηρίου αυτού και τις περιεχόμενες σε αυτά δηλώσεις των διαδίκων) εισάγεται προς συζήτηση μόνο ως προς την δεύτερη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία, έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ.).Επίσης, πρέπει να ερευνηθεί προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθρο 577 του ίδιου Κώδικα). Πρέπει όμως να θεωρηθεί πως δεν ασκήθηκε η ως άνω από 27-6-2018 αίτηση αναίρεσης ως προς τους παραιτηθέντες παραδεκτά από το δικόγραφό της 8ο και 9ο των αναιρεσειόντων κατ'άρθρο 295 παρ. 1σε συνδυασμό με το άρθρο 573 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ.1 εδ. α του ΚΠολΔ., αναίρεση επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σ` αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006, ΑΠ 367/2020, ΑΠ 19/2020, ΑΠ 270/2018, ΑΠ 1136/2018).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν [ΑΠ 367/2020, ΑΠ 19/2020, ΑΠ 1136/2018, ΑΠ 319/2017, ΑΠ 130/2016, ΑΠ 1420/2013].

Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 932 του Α.Κ., "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του.

Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης". Κατά την έννοια του άρθρου αυτού, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι συνεπεία αδικοπραξίας προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, καθορίζει στη συνέχεια το ύψος της οφειλόμενης γι` αυτήν χρηματικής ικανοποιήσεως, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών.

Ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ` αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως, είτε εκ πλαγίου, για έλλειψη νόμιμης βάσης (ΑΠ 398/2020, ΑΠ 43/2020, ΑΠ 553/2019, ΑΠ 274/2018, ΑΠ 944/2017).

Επιβάλλεται, όμως, σε κάθε περίπτωση, να τηρείται, κατά τον καθορισμό του ποσού που επιδικάζεται, η αρχή της αναλογικότητας, ως γενική νομική αρχή και μάλιστα αυξημένης τυπικής ισχύος, υπό την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, πράγμα που, αν συμβαίνει, ελέγχεται ως παραβίαση της πιο πάνω γενικής νομικής αρχής, ήτοι ως πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ. (ΟλΑΠ 10/2017, Ολ.

ΑΠ 9/2015, ΑΠ 398/2020, ΑΠ 43/2020, ΑΠ 1136/2018). Και τούτο, διότι μία απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο, κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση (όσον αφορά τον δικαιούχο - παθόντα), το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και στη δεύτερη (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το δικαστήριο, επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών, πρέπει να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων (ΑΠ 398/2020, ΑΠ 43/2020, ΑΠ 1863/2017, ΑΠ 747/2017).

Τέλος, κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό της εύλογης αυτών χρηματικής ικανοποίησης, είναι ο χρόνος της συζήτησης της υποθέσεως ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, οπότε και λαμβάνεται υπόψη η τότε κατάσταση της υγείας του παθόντος (ΑΠ 398/2020, ΑΠ 989/2018, ΑΠ 213/2017). Στην προκειμένη περίπτωση, το Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε (εκτός των άλλων), αφενός ότι η πρόκληση του, επισυμβάντος στις 26.04.2014, υπό τις συνθήκες που περιγράφονται αναλυτικά στην απόφαση αυτή, ενδίκου τροχαίου ατυχήματος, συνεπεία του οποίου τραυματίστηκε θανάσιμα ο συγγενής των εναγόντων -ήδη αναιρεσειόντων, οδηγός του με αριθμό κυκλοφορίας ….-… μοτοποδήλατου, Ι.

Κ. του Κ., ετών 73, οφειλόταν στη αποκλειστική υπαιτιότητα της πρώτης εναγομένης- ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης, οδηγού του με αριθμ. κυκλοφ. ….-… ΙΧΕ αυτοκινήτου, ιδιοκτησίας της, αφετέρου ότι η πρόκληση και έκταση των σωματικών βλαβών του ως άνω θανάσιμα τραυματισθέντος Ι. Κ. (για τον οποίο έγινε δεκτό ότι δεν φορούσε προστατευτικό κράνος ασφαλείας) οφειλόταν σε συνυπαιτιότητα του ως άνω αποβιώσαντος κατά ποσοστό 30 %, οι δε παραδοχές αυτές της προσβαλλόμενης απόφασης δεν προσεβλήθησαν με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης.

Ακολούθως, με την προσβαλλόμενη απόφαση, σχετικά με το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική δίκη, κεφάλαιο της κατ` άρθρο 932 Α.Κ. απαίτησης των εναγόντων - αναιρεσειόντων περί χρηματικής ικανοποίησης λόγω της ψυχικής οδύνης τους από τον επισυμβάντα συνεπεία του επίδικου τροχαίου ατυχήματος θάνατο του ως άνω συγγενούς τους Ι.

Κ., που ήταν αντιστοίχως σύζυγος της πρώτης των εναγόντων - αναιρεσειόντων, πατέρας της δεύτερης και τρίτης τούτων, παππούς των τέταρτης έως έβδομης εξ αυτών, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ` άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπησή της, δέχθηκε τα εξής, αυτολεξεί παρατιθέμενα : <<......ο θανών από το επίδικο τροχαίο δυστύχημα, σε ηλικία 73 ετών, σύζυγος, πατέρας, πεθερός, παππούς και αδελφός των εναγόντων της αγωγής είχε καλή κατάσταση υγείας και διατηρούσε στενότατες σχέσεις αγάπης και στοργής με όλα τα μέλη της οικογενείας του.

Ο αδόκητος, αιφνίδιος και τραγικός θάνατος του παραπάνω, που προήλθε από την προπεριγραφείσα παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού του ζημιογόνου οχήματος, προξένησε μη περιουσιακή ζημία στα έννομα αγαθά των προσώπων όλων των εναγόντων, οι οποίοι συνδέονταν μαζί του με μεγάλη αγάπη, στενό ψυχικό δεσμό...

και εξ αντικειμένου στενή συγγένεια και περιλαμβάνονται όλοι στην οικογένειά του, κατά την έννοια του άρθρου 932 Α.Κ. ..... Η θανάτωση του αγαπημένου τους προσώπου, κάτω από τις παραπάνω τραγικές συνθήκες, συγκλόνισε ανεπανόρθωτα τον ψυχικό τους κόσμο, διατάραξε τη συναισθηματική τους ισορροπία και τους δημιούργησε έντονα και βαθύτατα συναισθήματα θλίψης, οδύνης, απογοήτευσης και απαισιοδοξίας, που είναι πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο να εξαλειφθούν ολοσχερώς στο μέλλον.

Για να επέλθει κάποια σχετική εξισορρόπηση στη δυσμενή αυτή κατάσταση που δημιουργήθηκε σ'όλους τους ενάγοντες και ήδη εκκαλούντες και εφεσίβλητους και να τους δοθεί κάποια ευχέρεια να την ξεπεράσουν, πρέπει να τους επιδικασθεί εύλογη χρηματική ικανοποίηση, η οποία αποσκοπεί στην ανακούφισή τους από τον πόνο και τη στεναχώρια τους και αποσκοπεί, πρωτίστως, στην παροχή προς αυτούς των απαραίτητων εκείνων οικονομικών μέσων, που σε κάποιο βαθμό, είναι ικανά να συντελέσουν στην άρση των ηθικών συνεπειών της προσβολής που δέχθηκαν, προκειμένου να καταστεί (σε ένα βαθμό) δυνατή η ηθική τους παρηγοριά και ανακούφιση.

Το παρόν Δικαστήριο, για τον καθορισμό του ύψους της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης ενός εκάστου των ως άνω εναγόντων, λαμβάνει υπόψη του, με αξιολόγηση και στάθμιση όλων των διαμορφωτικών συνθηκών κατά τον κρίσιμο χρόνο του επιδίκου ατυχήματος ... μεταξύ άλλων, το είδος της προσβολής που δέχθηκαν, τη διάρκεια και την ένταση της θλίψης και του ψυχικού άλγους που δοκίμασαν, το μέγεθος και την ένταση της οδυνηρής εμπειρίας που βίωσαν, την απαιτούμενη για την καταπολέμησή του (του ψυχικού άλγους) προσπάθεια ενός εκάστου, το στενό συναισθηματικό σύνδεσμό τους και το βαθμό συγγένειας που συνέδεε τον καθένα τους με τον θανόντα, την ηλικία του τελευταίου, τις ιδιαίτερες παραπάνω συνθήκες του αδικήματος, το βαθμό και τη βαρύτητα του πταίσματος του υπαίτιου οδηγού, την συνυπαιτιότητα του θύματος στην επέλευση του θανάτου του, καθώς και την κοινωνική θέση και την οικονομική κατάσταση όλων των διαδίκων φυσικών προσώπων, πλην του εναγομένου νομικού προσώπου, η ευθύνη του οποίου είναι εγγυητική (ΑΠ...).

Εν όψει των παραπάνω, η εύλογη, κατά την κρίση του παρόντος Δικαστηρίου χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, που πρέπει να επιδικασθεί στους ενάγοντες, ανέρχεται ειδικότερα στα παρακάτω ποσά : α) στο ποσό των 10.050 ευρώ για την πρώτη ενάγουσα, σύζυγο του θύματος, το οποίο, πρέπει να περιορισθεί κατά το μερικότερο ποσό των 50 ευρώ, λόγω της σχετικής επιφύλαξης της ανωτέρω ενάγουσας, προκειμένου να επιδιώξει την καταψήφισή του, με την ιδιότητα της πολιτικώς ενάγουσας, στην ποινική δίκη και επομένως πρέπει να επιδικασθεί το υπόλοιπο ποσό των 10.000 ευρώ, β) στο ποσό των 8.050 ευρώ για καθεμία από την δεύτερη και τρίτη των εναγόντων, τέκνα του θύματος, το οποίο, πρέπει να περιορισθεί κατά το μερικότερο ποσό των 50 ευρώ, λόγω της σχετικής επιφύλαξης των ανωτέρω εναγουσών, προκειμένου να επιδιώξουν την καταψήφισή του, με την ιδιότητα των πολιτικώς εναγουσών, στην (εκκρεμούσα) ποινική δίκη και επομένως πρέπει να επιδικασθεί το υπόλοιπο ποσό των 10.000 ευρώ σε καθεμία, γ) στο ποσό των 5.000 ευρώ για καθένα από τους τέταρτη, πέμπτη, έκτο και έβδομη των εναγόντων, εγγόνια του θανόντος, ...Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που με την εκκαλούμενη απόφασή του κατέληξε στην ίδια κρίση και επιδίκασε τα ίδια ποσά ορθά εκτίμησε το αποδεικτικό υλικό που τέθηκε στην κρίση του και ως εκ τούτου, όλα τα περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα με τους συναφείς λόγους των υπό κρίση εφέσεων τυγχάνουν αβάσιμα ....".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, με την πληττόμενη απόφασή του, κατά το μέρος που ενδιαφέρει την παρούσα αναιρετική δίκη, απέρριψε ως κατ'ουσίαν αβάσιμους τους σχετικούς λόγους αμφότερων των αντίθετων εφέσεων (που είχαν ασκήσει κατά της εκκαλούμενης απόφασης αντιστοίχως οι ενάγοντες και οι εναγόμενοι) και στην συνέχεια α) απέρριψε την από 26-8-2015 έφεση ως ουσιαστικά αβάσιμη και β) απέρριψε την αντίθετη από 8-1-2016 έφεση ως ουσιαστικά αβάσιμη επίσης.

ήδη με τον μοναδικό λόγο της ένδικης αίτησης αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 του ΚΠολΔ. και κατ' ορθή εκτίμηση μόνο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ οι αναιρεσείοντες (εκκαλούντες - εφεσίβλητοι- ενάγοντες) αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση, ότι, το Εφετείο, κρίνοντας ως ανωτέρω και επιδικάζοντας στους τώρα αναιρεσείοντες (ενάγοντες) ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω της ψυχικής οδύνης τους από τον επισυμβάντα συνεπεία του επίδικου τροχαίου ατυχήματος θάνατο του ως άνω συγγενούς τους Ι.

Κ. (που ήταν αντιστοίχως σύζυγος της πρώτης των εναγόντων - αναιρεσειόντων, πατέρας της δεύτερης και τρίτης τούτων, παππούς των τέταρτης έως έβδομης εξ αυτών) τα ανωτέρω (αντίστοιχα για έκαστο εξ αυτών) χρηματικά ποσά, " υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, αλλά και παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, κατά την εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 25 παρ. 1 εδ.

δ' Συντ, και 932 Α.Κ., αφού τα εν λόγω ποσά, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση υπολείπονται, καταφανώς, των συνήθως επιδικαζόμενων, σε παρόμοιες περιπτώσεις.". Ο ως άνω μοναδικός λόγος αναίρεσης είναι επαρκώς ορισμένος, απορριπτομένων ως αβάσιμων των περί αοριστίας του ισχυρισμών των αναιρεσιβλήτων, είναι δε παραδεκτός, καθόσον, κατ'ορθήν εκτίμησή του, στηρίζεται σε ισχυρισμό που είχε προταθεί παραδεκτώς και νομίμως στο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση (Ολ.

ΑΠ 43/1990, ΑΠ 760/2004), από δε το αναιρετήριο, κατ'ορθήν εκτίμηση του περιεχομένου του, προκύπτει ότι οι τώρα αναιρεσείοντες με την έφεσή τους, επί της οποίας (και της συνεκδικασθείσας αντίθετής της) εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, είχαν παραπονεθεί για το ύψος των πρωτοδίκως επιδικασθέντων σε αυτούς με την επικυρωθείσα από το Εφετείο εκκαλουμένη απόφαση ποσών για χρηματική τους ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης και είχαν ζητήσει την εξαφάνιση της εκκαλούμενης ως προς τα ποσά αυτά και την επιδίκαση των με την αγωγή τους αιτούμενων μεγαλύτερων ποσών, πλην όμως, η έφεσή τους απορρίφθηκε ως κατ'ουσίαν αβάσιμη.

Εξάλλου από την παραδεκτή επισκόπηση του δικογράφου της έφεσης των αναιρεσειόντων (τότε εκκαλούντων) προκύπτει ότι ρητά ανέφεραν σε αυτό οι τώρα αναιρεσείοντες, πως τα επιδικασθέντα σε αυτούς με την εκκαλούμενη απόφαση ποσά για χρηματική ικανοποίηση λόγω της ψυχικής οδύνης τους από τον επισυμβάντα συνεπεία του ενδίκου ατυχήματος θάνατο του συγγενούς τους και συγκεκριμένα τα επιδικασθέντα 10.000 ευρώ στην πρώτη ενάγουσα- πρώτη εκκαλούσα σύζυγο του αποβιώσαντος, 8.000 ευρώ, σε εκάστη των δεύτερης και τρίτης των εναγουσών- ήδη δεύτερης και τρίτης των εκκαλούντων, θυγατέρων του αποβιώσαντος και 5.000 ευρώ, σε έκαστο από τους τέταρτη, πέμπτη, έκτο και έβδομη των εναγόντων ήδη τέταρτη, πέμπτη, έκτο και έβδομη των εκκαλούντων, εγγονών του ως άνω αποβιώσαντος, ήταν ιδιαιτέρως μικρά, ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δεν εκτίμησε ορθά την ψυχική οδύνη των εναγόντων και τα επί μέρους αναφερόμενα στην έφεση συναφή πραγματικά περιστατικά σχετιζόμενα με τον ψυχικό σύνδεσμο των εναγόντων με τον αποβιώσαντα συγγενή τους, την κοινωνικοοικονομική τους κατάσταση, είχαν δε επισημάνει ότι το δικαστήριο με την προσβαλλόμενη επιδίκασε, λόγω ψυχικής οδύνης στους 12 ενάγοντες συγγενείς του αποβιώσαντος το συνολικό ποσό των 69.000 ευρώ, δηλαδή ποσό που οι αντίστοιχες αποφάσεις των δικαστηρίων επιδικάζουν σε ένα μόνο δικαιούχο - συγγενή του αποβιώσαντος και ότι οι εκκαλούντες δικαιούνται εύλογη χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική τους οδύνη και συγκεκριμένα τα κατά πολύ μείζονα των επιδικασθέντων, αιτούμενα με την αγωγή τους και προσδιοριζόμενα στην έφεσή τους χρηματικά ποσά.

Εν όψει των προεκτεθέντων και λαμβανομένου υπόψη ότι κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 562 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ., είναι απαράδεκτος ο λόγος αναιρέσεως που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση (ήτοι η παραβίαση να προκύπτει μόνο από την ανάγνωση της αποφάσεως, χωρίς να απαιτείται και επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων) και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη, ωστόσο η διάταξη αυτή αναφέρεται σε "ισχυρισμό" και όχι σε νομικούς κανόνες, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι κανόνες του Συντάγματος άρα και το άρθρο 25 αυτού (Συντάγματος), συνακόλουθα πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι οι προταθέντες ισχυρισμοί των αναιρεσιβλήτων με τις κατατεθείσες προτάσεις τους που υποστηρίζουν ότι ο μοναδικός λόγος της ένδικης αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση της παραβίασης της αρχής αναλογικότητας και των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι δεν είχε προταθεί στο Εφετείο με την έφεση ή τις προτάσεις των αναιρεσειόντων, και δεν γίνεται σχετική μνεία στο αναιρετήριο, ανεξαρτήτως του ότι η ως άνω αιτίαση που αφορά στο ύψος των επιδικασθέντων με την προσβαλλόμενη απόφαση ποσών δεν μπορούσε να προβληθεί στο Εφετείο και πρέπει λοιπόν ο μοναδικός αυτός λόγος της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης να εξεταστεί περαιτέρω.

Εν προκειμένω, κρίνοντας το Εφετείο όπως ανωτέρω αυτολεξεί παρατέθηκε, δηλαδή καθορίζοντας τη χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική οδύνη που οι αναιρεσείοντες- ενάγοντες υπέστησαν από τον επισυμβάντα συνεπεία του ενδίκου ατυχήματος θάνατο του ως άνω συγγενούς τους στο ποσό των 10.000 ευρώ για την πρώτη ενάγουσα- πρώτη αναιρεσείουσα σύζυγο του ως άνω αποβιώσαντος, στο ποσό των 8.000 ευρώ, για εκάστη των δεύτερης και τρίτης των εναγουσών- αναιρεσειουσών - θυγατέρων του και στο ποσό των 5.000 ευρώ για έκαστο από τους τέταρτη, πέμπτη, έκτο και έβδομη των εναγόντων - αναιρεσειόντων - εγγονών του, παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, δεδομένου ότι το ποσό αυτό, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και τη συνείδηση για το δίκαιο, υπολείπεται, και μάλιστα καταφανώς, εκείνου που συνήθως επιδικάζεται σε παρόμοιες περιπτώσεις, με βάση όσα δέχθηκε το Δικαστήριο ουσίας ότι αποδείχθηκαν σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος, το βαθμό και τη βαρύτητα του πταίσματος της πρώτης εναγόμενης (ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης) υπαίτιας οδηγού του ΙΧΕ αυτοκινήτου, το βαθμό συνυπαιτιότητας του θύματος στην επέλευση του θανάτου του, το είδος της προσβολής που οι ενάγοντες - αναιρεσείοντες υπέστησαν, τη διάρκεια και την ένταση της θλίψης και του ψυχικού άλγους που δοκίμασαν, το μέγεθος και την ένταση της οδυνηρής εμπειρίας που βίωσαν, την απαιτούμενη για την καταπολέμηση του οφειλόμενου στον θάνατο του ως άνω συγγενούς τους ψυχικού πόνου προσπάθεια ενός εκάστου εξ αυτών, το στενό συναισθηματικό σύνδεσμό τους και το βαθμό συγγένειας που συνέδεε τον καθένα τους με τον θανόντα, την ηλικία του τελευταίου, καθώς και την κοινωνική θέση και την οικονομική κατάσταση όλων των διαδίκων φυσικών προσώπων, πλην του εναγομένου (ήδη αναιρεσίβλητου) νομικού προσώπου, η ευθύνη του οποίου είναι εγγυητική.

Επομένως, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός ο μοναδικός από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλομένη απόφαση τις αιτιάσεις ότι, κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας και καθ` υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, το Εφετείο, κατά την εφαρμογή των διατάξεων, ουσιαστικού δικαίου, των άρθρων 932 του ΑΚ, καθώς και του άρθρου 25 παρ. 1 εδάφ.

δ` του Συντάγματος, επιδίκασε σε έκαστο από αυτούς ((τώρα αναιρεσείοντες), ως εύλογη χρηματική τους ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, τα προαναφερόμενα (αντιστοίχως για έκαστο αναιρεσείοντα) ως άνω ποσά, τα οποίο είναι δυσανάλογα μικρά σε σχέση με αυτά που επιδικάζονται σε ανάλογες περιπτώσεις και προκύπτουν από τις συνθήκες της αδικοπραξίας (του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος), με βάση τα αναφερόμενα στην απόφαση προσδιοριστικά κριτήρια για τον καθορισμό αυτής.

Κατ` ακολουθίαν των ανωτέρω, μετά την παραδοχή της βασιμότητας του παραπάνω μοναδικού λόγου αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση κατά το κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης ως προς τους πρώτη έως και έβδομη των αναιρεσειόντων αφ' ενός και της δεύτερης αναιρεσίβλητης αφ' ετέρου και να παραπεμφθεί προς περαιτέρω εκδίκαση η υπόθεση κατά το μέρος της που αναιρέθηκε στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή (άρθρ. 580 § 3 ΚΠολΔ), διατασσομένης της επιστροφής του παραβόλου στους αναιρεσείοντες (άρθρο 495 § 3 ΚΠολΔ).

Τα δικαστικά έξοδα των παρασταθέντων πρώτης έως έβδομης των αναιρεσειόντων πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της ηττηθείσας δεύτερης των αναιρεσίβλητων (άρθρα 106, 176, 183, 191 παρ.2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα, ορίζονται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΘΕΩΡΕΙ πως η από 27-6-2018 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ` αριθμ. 1033/2017 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης δεν ασκήθηκε από τους 8ο και 9ο των αναιρεσειόντων.

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ` αριθμ. 1033/2017 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης καθόσον αφορά στους πρώτη έως έβδομη αναιρεσείοντες και τη δεύτερη αναιρεσίβλητη κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του παραβόλου στους καταθέσαντες αυτό αναιρεσείοντες.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση κατά το μέρος της που αναιρέθηκε προς περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, συγκροτούμενο από διαφορετικό από εκείνο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, δικαστή.

Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την 2η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Απριλίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία η αρχαιότερη της συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος ΑΠ Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου