Supreme Court allows appeal against insurance company's dismissal due to erroneous application of compulsory insurance succession rules.

Απόφαση 858 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 858/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Ιωάννα Πετροπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Απριλίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Φ. Α., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της, Διονυσίου Ράϊκου και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: του Ν.Π.Ι.Δ. με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" και έδρα την Αθήνα, νόμιμα εκπροσωπούμενου, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια της πληρεξουσίας δικηγόρου του Μαρία Κατσαφάρου-Χιντζίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-3-2001 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:1588/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2421/2006 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 30-10-2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου, ανέγνωσε την από 19-3-2009 έκθεσή της ήδη αποχωρήσασας από την υπηρεσία Αρεοπαγίτου Σοφίας Καραχάλιου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μόνου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά τη διάταξη του άρθρου 25 παρ.4 του Ν. 489/1976, όπως κωδικοποιήθηκε με το Π.Δ. 237/1986, "από την ημερομηνία που η ασφαλιστική επιχείρηση κηρύσσεται σε κατάσταση πτώχευσης ή ανακαλείται η άδεια λειτουργίας της για παράβαση νόμου, το Επικουρικό Κεφάλαιο υπεισέρχεται αυτοδίκαια στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της ασφαλιστικής επιχείρησης που πηγάζουν από ασφαλιστικές συμβάσεις του κλάδου αστικής ευθύνης από χερσαία αυτοκίνητα οχήματα.

Εκκρεμείς δίκες συνεχίζονται χωρίς άλλο από το επικουρικό Κεφάλαιο". Εξ άλλου, κατά την παράγ.4 του άρθρου 19 του αυτού, ως άνω, Νόμου, "το Επικουρικό Κεφάλαιο, με την καταβολή της αποζημίωσης, υποκαθίσταται σε όλα τα εξ αιτίας του ατυχήματος δικαιώματα του προσώπου που ζημιώθηκε, έναντι του υπόχρεου προς αποζημίωση ή του ασφαλιστή αυτού.

Κατ' εξαίρεση, στην περίπτωση δ' της παραγ. 1 (δηλαδή όταν ο ασφαλιστής πτώχευσε, ή η σε βάρος του εκτέλεση απέβη άκαρπη ή ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας της ασφαλιστικής επιχειρήσεως ένεκα παραβάσεως του νόμου), το Επικουρικό Κεφάλαιο δεν υποκαθίσταται στα εξαιτίας του ατυχήματος δικαιώματα του προσώπου που ζημιώθηκε έναντι του υπόχρεου για αποζημίωση, υποκαθίσταται όμως στο, κατά το άρθρο 10 του Ν.Δ. 400/1970 "Περί Ιδιωτικής Επιχείρησης Ασφάλισης", προνόμιο του ασφαλισμένου.

Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 19 παρ.1 του αυτού νόμου, "το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παράγραφο 2 του άρθρου αυτού αποζημίωση λόγω θανάτωσης, σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητιστικά ατυχήματα, όταν: α)... β)... γ)... δ) ο ασφαλιστής πτώχευσε, ή η σε βάρος του εκτέλεση απέβη άκαρπη ή ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής επιχείρησης ένεκα παραβάσεως νόμου".

Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων, συνάγεται, ότι το Επικουρικό Κεφάλαιο αποτελεί Οργανισμό, που προεχόντως ιδρύθηκε από τον νόμο χάριν του ζημιωθέντος τρίτου, στις προβλεπόμενες από τον νόμο περιπτώσεις, στις οποίες οι αξιώσεις του παθόντος δεν είναι αρκούντως εξασφαλισμένες στην ικανοποίησή των κατά του υπόχρεου ή υπευθύνου για το ατύχημα.

Τούτο καταφαίνεται από τον μηχανισμό της υποκαταστάσεως, που καθιερώνεται από την διάταξη της παραγ. 4 του άρθρου 19 του Ν. 489/1976, μέσω του οποίου το Επικουρικό Κεφάλαιο μετακυλίει την υποχρέωση προς αποζημίωση στον υπόχρεο για το ατύχημα. Τέτοια, όμως, δυνατότητα, κατ' εξαίρεση, δεν ισχύει, όταν το ζημιογόνο αυτοκίνητο ήταν πράγματι ασφαλισμένο, αλλά ο ασφαλιστής επτώχευσε, ή η σε βάρος του εκτέλεση απέβη άκαρπη ή ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας της ασφαλιστικής επιχειρήσεως.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση, αν το Επικουρικό Κεφάλαιο ικανοποιήσει τον παθόντα, δεν έχει δικαίωμα υποκαταστάσεως κατά του ασφαλισμένου κυρίου, κατόχου ή οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου. Εξ άλλου, στην περίπτωση αυτή, αν ο παθών τρίτος επιδιώξει και επιτύχει την ικανοποίησή του από τον κύριο του αυτοκινήτου, ο ασφαλιστής του οποίου εμπίπτει σε μία από τις περιπτώσεις του εδαφίου δ της παραγ.1 του άρθρου 19 του Ν. 489/1976, ο κύριος του ζημιογόνου αυτοκινήτου, θα δύναται να αναζητήσει το καταβληθέν στον τρίτο ποσό, από το Επικουρικό Κεφάλαιο, το οποίο κατά νόμο υποκαθίσταται στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις του ασφαλιστού, όπως θα εδικαιούτο να πράξει το ίδιο, υλοποιώντας με τον τρόπο αυτό την αξίωση ελευθερώσεως κατά του ασφαλιστού του (ΑΠ 1258/2001).

Περαιτέρω, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αρ.1 του ΚΠολΔ, με την οποία κατ' άρθρο 560, ελέγχονται αναιρετικώς και οι αποφάσεις των Ειρηνοδικείων και οι κατ' έφεση αποφάσεις των Πρωτοδικείων, ο κανόνας ουσιαστικού δικαίου παραβιάζεται είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία εκδηλώνεται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε, ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένως.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την από 15-3-2001 αγωγή εκθέτει η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα ότι με την υπ' αρ. 6137/1997 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που εκδόθηκε ερήμην αυτής, υποχρεώθηκε να καταβάλει στον τότε ενάγοντα Ν. Γ. το ποσό των 687.727 δραχμών νομιμότοκα από την επίδοση της αγωγής, προς αποκατάσταση της ζημιάς που υπέστη συνεπεία του περιγραφόμενου σ' αυτή τροχαίου ατυχήματος που έλαβε χώρα στο Ναύπλιο στις 13-8-1994 μεταξύ του ...

ΙΧ φορτηγού αυτοκινήτου και του ... αυτοκινήτου το οποίο οδηγούσε κατά το χρόνο του ατυχήματος. Ότι το αυτοκίνητο αυτό κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρία "ΙΝΤΕΡΚΟΝΤΙΝΕΝΤΑΛ Α.Α.Ε." με το αναφερόμενο στην αγωγή ασφαλιστήριο συμβόλαιο της οποίας όμως η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε με την υπ' αρ.

Κ3-4137/26-5-1995 απόφαση του Υπουργού Εμπορίου και κατά συνέπεια στις υποχρεώσεις της υποκαταστάθηκε το εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο. Ζήτησε δε, να υποχρεωθεί το τελευταίο να της καταβάλει το ποσό των 687.727 δραχμών καθώς και την από 29.000 δραχμές δικαστική δαπάνη εντόκως, νομίμως, κατά τα αναφερόμενα ειδικότερα στην αγωγή.

Με το περιεχόμενο αυτό η αγωγή, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στην μείζονα πρόταση, είναι νόμιμη. Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών με την προσβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε αυτή ως μη νόμιμη, επικυρώνοντας την απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών, Έτσι, όμως που έκρινε, παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, τις οποίες εσφαλμένως ερμήνευσε και εφήρμοσε.

Επομένως, ο μόνος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της παραβιάσεως με εσφαλμένη εφαρμογή των ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεων πρέπει να γίνει δεκτός, ως βάσιμος.

Επειδή, με βάση τα προεκτιθέμενα πρέπει να γίνει δεκτή η από 30-10-2007 αίτηση για αναίρεση της 2421/2006 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές κατά διορθωτική ερμηνεία με συμπλήρωση του άρθρου 580 παρ.3 ΚΠολΔ όπως αντικ. από την παρ. 4 του άρθρου 12 του Ν. 4055/2012 και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα, λόγω της ήττας του, της αναιρεσείουσας (άρθρ.176, 183 ΚΠολΔ), όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρ. 2421/2006 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας που ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 11 Μαΐου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Μαΐου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ