855/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 855 / 2017 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 855/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου, Νικήτα Χριστόπουλο-εισηγητή και Πέτρο Σαλίχο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 5η Απριλίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.Δ. Κ. του Ι., κατοίκου ..., 2...., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Ιωάννη Καραγκούνη, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... Εταιρεία" που εδρεύει στη …, νόμιμα εκπροσωπουμένη, 2. ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΕ" που εδρεύει στη …, νόμιμα εκπροσωπουμένη και ήδη "... ΑΕ" μετά από τροποποίηση της επωνυμίας της, 3. Μονοπρόσωπη ΕΠΕ με την επωνυμία "Η ... ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ" που εδρεύει στους ..., νόμιμα εκπροσωπουμένη, 4. Δ. Μ. του Α., κατοίκου ..., 5.του σωματείου με την επωνυμία "..." που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη, νόμιμα εκπροσωπούμενο, 6. Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία " ΤΡΑΠΕΖΑ ... Α.Ε." που εδρεύει στην Αθήνα, νόμιμα εκπροσωπουμένη, η οποία κατέστη ειδική διάδοχος της Κυπριακής Εταιρείας με την επωνυμία "... CO LTD", καθολική διάδοχος της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία " ... ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε", 7. ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." που εδρεύει στην …, νόμιμα εκπροσωπουμένη, 8. κυπριακή εταιρεία "... ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λτδ" που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου, της τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε". Οι 1η 4ος 5ο 6η και 8η δεν παραστάθηκαν. Οι 2η και 3η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Παντελή Χαλβατζάκη, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Η 7η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Ιωάννη-Διονύσιο Φιλιώτη, με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-10-2004 αγωγή των τεσσάρων πρώτων ήδη αναιρεσίβλητων, την με αριθμό κατάθεσης .../2005 αυτοτελή πρόσθετη παρέμβαση της εταιρείας με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε" και την με αριθμό κατάθεσης ...2005 πρόσθετη παρέμβαση της εταιρείας με την επωνυμία "..." που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:115/2007,122/2009 μη οριστικές, 99/2011 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου, 1284/2015 Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση των αποφάσεων 99/2011 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής, 1284/2015 Εφετείου Θεσσαλονίκης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 25-9-2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικήτας Χριστόπουλος, ανέγνωσε την από 26-9-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τις με αριθμούς α) ...17-6-2016, β) ...17-6-2016, γ) .../16-6-2016, δ) ...4-7-2016 και ε) .../4-7-2016 εκθέσεις επίδοσης των δικαστικών επιμελητών του Εφετείου Θεσσαλονίκης Κ. Σ. οι τρείς πρώτες και Β. Κ. οι τέταρτη και πέμπτη, τις οποίες επικαλούνται και προσκομίζουν οι αναιρεσείοντες, προκύπτει ότι η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, επισπεύτηκε με την φροντίδα αυτών, οι οποίοι, προς το σκοπό αυτό, επέδωσαν νομότυπα και εμπρόθεσμα στους πρώτη, τέταρτο, πέμπτο, έκτη και όγδοη από τους αναιρεσιβλήτους, ακριβές αντίγραφο του δικογράφου της αίτησης αναίρεσης με πράξη κατάθεσής της, στη Γραμματεία του δευτεροβάθμιο Δικαστηρίου και προσδιορισμένο χρόνο συζήτησής της ενώπιον αυτού του Τμήματος του Αρείου Πάγου την 5-10-2016, κατά την οποίο κλήθηκαν να παραστούν (ΚΠολΔικ 122 παρ. 1, 123, 130 παρ. 1, 230 παρ. 2, 498 παρ. 1).

Κατά τη δικάσιμο εκείνη αναβλήθηκε η συζήτησή της για τη δικάσιμο, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσης, κατά την οποία οι εν λόγω αναιρεσίβλητοι όφειλαν να παραστούν χωρίς άλλη κλήση, αφού η αναβολή της υπόθεσης από το πινάκιο, με δεδομένο ότι είχαν κλητευθεί νόμιμα κατά την αρχική δικάσιμο, επέχει θέση κλήτευσης αυτών για τη νέα σημερινή δικάσιμο.

Όμως, οι εν λόγω αναιρεσίβλητοι δεν παρέστησαν στο ακροατήριο του Δικαστηρίου κατά τη νόμιμη εκφώνηση της υπόθεσης στη σειρά της από το πινάκιο, όπως αυτό προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου και γι` αυτό πρέπει να δικαστούν ερήμην, αλλά να προχωρήσει η συζήτηση σαν να ήταν και αυτοί παρόντες (ΚΠολΔικ 576 παρ.2 ).

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η 1284/2015 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης και η 99/2011 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (ΚΠολΔικ 552, 553, 556, 558. 564, 566 παρ. 1). Επομένως, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (ΚΠολΔικ 577 παρ. 3).

Κατά τις διατάξεις των άρθ. 556 παρ. 2 και 578 ΚΠολΔικ αναίρεση μπορεί ν` ασκήσει και ο διάδικος που νίκησε, εφόσον έχει έννομο συμφέρον, η ύπαρξη του οποίου κρίνεται από την προσβαλλομένη απόφαση κατά την γενική διάταξη του άρθ. 68 ΚΠολΔικ και απαιτείται όχι μόνο γενικά για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης, αλλά και ειδικά για κάθε λόγο αυτής, η έλλειψη δε αυτού, που ερευνάται αυτεπάγγελτα σε κάθε στάση της δίκης, κατ` άρθ. 73 ΚΠολΔικ, συνεπάγεται την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης ως απαράδεκτης.

Έννομο συμφέρον μπορεί να υφίσταται και στην περίπτωση, κατά την οποία ο διάδικος που νίκησε βλάπτεται από τις αιτιολογίες της απόφασης, από τις οποίες δημιουργείται δεδικασμένο σε βάρος του για άλλη δίκη, όταν δηλαδή η αιτιολογία της απόφασης αναφέρεται σε στοιχείο του δικαιώματος, που κρίθηκε στην δίκη και στηρίζει το διατακτικό της, στην περίπτωση δε αυτή ο νικήσας διάδικος δικαιούται να ζητήσει την αναίρεσή της μόνο κατά την μη ορθή αιτιολογία της.

Δεν δημιουργείται όμως δεδικασμένο κατά τις διατάξεις των άρθρων 321 και επ. ΚΠολΔικ, όταν το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση περιέλαβε σ` αυτήν αιτιολογίες που δεν ήταν αναγκαίες για την κρίση της διαφοράς, δηλαδή αιτιολογίες που εκφέρθηκαν εκ περισσού, και ως εκ τούτου στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει έννομο συμφέρον να αποτραπεί δεδικασμένο με την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης, ακόμη και ως προς την τυχόν εσφαλμένη σχετική αιτιολογία της και κατά συνέπεια δεν ιδρύεται λόγος αναίρεσης (για να αποτραπεί δεδικασμένο), κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔικ .

Περαιτέρω από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 321, 322, 324 και 331 ΚΠολΔικ προκύπτει, ότι δεδικασμένο δημιουργείται από τελεσίδικη απόφαση μεταξύ των ίδιων προσώπων με την ίδια ιδιότητα μόνο για το δικαίωμα, που κρίθηκε και εφόσον πρόκειται για το ίδιο αντικείμενο και την ίδια ιστορική και νομική αιτία και εκτείνεται και στα ζητήματα που κρίθηκαν παρεμπιπτόντως και αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση του κυρίου ζητήματος, αν το δικαστήριο που δίκασε ήταν καθ` ύλη αρμόδιο να αποφασίσει επί της παρεμπίπτουσας διαφοράς αν αυτή εισαγόταν αυτοτελώς - ως κυρία - ενώπιόν του.

Με την έννοια αυτή προδικαστικό ζήτημα αποτελεί η συγκυριότητα των κοινωνών στη δίκη διανομής. Ειδικότερα, η απόφαση που δέχεται την αγωγή διανομής και διατάσσει τη διανομή του επικοίνου, αποτελεί από την τελεσιδικία της δεδικασμένο ως προς τα ιδανικά μερίδια όλων των κοινωνών (ΚΠολΔικ 331 και 479), οι δε διάδικοι ή εκείνοι που έγιναν διάδοχοί τους όσο διαρκούσε η δίκη ή μετά το τέλος της, μετά την τελεσιδικία της ως άνω απόφασης, δεν έχουν τη δυνατότητα να αμφισβητήσουν το μέγεθος των ιδανικών τους μεριδίων και συνεπώς αγωγή ή ένσταση με τέτοιο αντικείμενο, για την εκ νέου δηλαδή διάγνωση του μεγέθους των ιδανικών μεριδίων των κοινωνών, ή που αφορά στο παραδεκτό της αγωγής διανομής, είναι απαράδεκτη, καθόσον προσκρούει στην αρνητική λειτουργία του δεδικασμένου που απορρέει από την απόφαση που διέταξε τη διανομή .

Εξάλλου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 553 παρ. 1 περ. β’ ΚΠολΔικ αναίρεση επιτρέπεται μόνον κατά των οριστικών αποφάσεων που δεν μπορούν να προβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση, που περατώνουν όλη τη δίκη ή μόνο τη δίκη για την αγωγή ή για την ανταγωγή. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι αν ασκηθεί έφεση και απορριφθεί αυτή μετά από εξέταση της ουσίας της υποθέσεως, προσβλητή με το ένδικο μέσο της αναίρεσης είναι η απόφαση του Εφετείου και όχι του Πρωτοδικείου, ως ενσωματούμενη στην απόφαση του Εφετείου.

Η περίπτωση όμως αυτή, δηλαδή της ενσώματωσης της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, δεν συντρέχει όταν η έφεση απορρίπτεται για τυπικό λόγο ως απαράδεκτη, οπότε απορριπτομένης της έφεσης για το λόγο αυτό και μη υφισταμένης προθεσμίας προς άσκηση νέας έφεσης, η εκκληθείσα απόφαση καθίσταται τελεσίδικη και συνεπώς μπορεί να ασκηθεί κατ’ αυτής αίτηση αναίρεσης από την έκδοση της απόφασης που απορρίπτει την έφεση, η δε προθεσμία του ενδίκου μέσου της αναίρεσης αρχίζει από την επίδοση και της απόφασης αυτής.

Στην προκείμενη περίπτωση , από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων και των δικαστικών αποφάσεων που προσβάλλονται [ΚΠολΔικ 561 παρ. 2] προκύπτει ότι οι ενάγοντες και ήδη πρώτη , δεύτερη, τρίτη και τέταρτος από τους αναιρεσιβλήτους, άσκησαν , κατά των ήδη αναιρεσειόντων και του ήδη πέμπτου αναιρεσίβλητου Σωματείου με την επωνυμία «...», ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής την από 26-10-2014 αγωγή διανομής ακινήτου εμβαδού 120.713,32 τμ., στα όρια του οποίου συμπεριλαμβάνεται έκταση 8.000 τμ., που δεν είναι επίκοινη, αλλά ανήκει στην αποκλειστική κυριότητα των δύο πρώτων εναγομένων [ήδη αναιρεσειόντων], συγκυρίων, όμως, και του μείζονος ακινήτου.

Ενώπιον του ίδιου Δικαστηρίου ασκήθηκαν επίσης 1) η από 7-11-2005 κύρια παρέμβαση της εταιρίας «... ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ» και 2) η από 8-11-2005 κύρια παρέμβαση της εταιρίας «...» , με τις οποίες οι εταιρίες αυτές ισχυρίζονταν ότι κατέστησαν συγκυρίες του επίκοινου ακινήτου κατά τα αναφερόμενα ποσοστά μετά την άσκηση της αγωγής.

Εκδόθηκαν στη συνέχεια από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής α) η 115/2007 μη οριστική απόφαση , με την οποία, αφού συνεκδικάστηκαν η αγωγή και οι παρεμβάσεις διατάχθηκε πραγματογνωμοσύνη, προκειμένου να διαπιστωθεί η ταυτότητα του διανεμητέου ακινήτου με την εφαρμογή επί του εδάφους των τίτλων κυριότητας , των διαδίκων και του όμορου αυτοτελούς [μη επίκοινου] ακινήτου των ήδη αναιρεσειόντων εμβαδού 8 στρεμμάτων, ενόψει του ισχυρισμού του τρίτου εναγομένου ότι οι ήδη αναιρεσείοντες έχουν οριοθετήσει και περιφράξει το ακίνητο αυτό κατά τρόπο διαφορετικό από αυτόν που όριζε η διαθήκη του κοινού δικαιοπαρόχου τους , β) η 122/2009 μη οριστική απόφαση , με την οποία διατάχθηκε η επανάληψη της πραγματογνωμοσύνης , από δύο πραγματογνώμονες, με το ίδιο ως άνω θέμα, γ) η 99/2011 οριστική απόφαση, με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή , ως ουσιαστικά αβάσιμη, αφού δέχθηκε ότι «κανείς από τους διαδίκους δεν κατέστη συγκύριος όλου του επιδίκου».

Μετά την άσκηση των από 18-7-2014 και 10-9-2014 εφέσεων των δύο πρώτων εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων και 11-9-2014 των εναγόντων και ήδη πρώτης , δεύτερης, τρίτης και τέταρτου από τους αναιρεσιβλήτους, κατά της ως άνω οριστικής απόφασης, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 1284/2015 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία απορρίφθηκαν α) ως απαράδεκτες οι [δύο] εφέσεις των ήδη αναιρεσειόντων , γιατί η μεν πρώτη δεν απευθύνθηκε εναντίον όλων των αναγκαίων ομοδίκων, αφού παραλείφθηκε η εταιρία με την επωνυμία «...

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΤΔ», ως διάδοχος της προσθέτως παρεμβαίνουσας εταιρίας με την επωνυμία «... ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ», η δε δεύτερη , γιατί απευθύνθηκε, μόνο, κατά της εταιρίας με την επωνυμία «... ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΤΔ» και β) ως ουσιαστικά αβάσιμη η έφεση των εναγόντων , με την αιτιολογία ότι «το επίκοινο ακίνητο, όπως αυτό προσδιορίζεται από τους άνω πραγματογνώμονες, είναι διαφορετικό κατά τη μορφή , τα όρια και την έκταση με το περιγραφόμενο στην αγωγή ακίνητο, που αποτελεί αντικείμενο της δίκης και στο οποίο οι ενάγοντες και ήδη εκκαλούντες ισχυρίζονται ότι απέκτησαν συγκυριότητα με βάση τους αναφερόμενους στο σκεπτικό της παρούσας τίτλους ιδιοκτησίας.

Στην ένδικη αγωγή το επίδικο ακίνητο περιγράφεται με αναφορά στο τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Ι. Στάμου, το οποίο, όμως, δεν απεικονίζει την ορθή οριοθέτησή του, όπως αυτή προσδιορίστηκε στην υπ’ αριθμό ... έκθεση πραγματογνωμοσύνης και στα τοπογραφικά διαγράμματα που τη συνοδεύουν, αλλά προσδιορίζεται με βάση την εσφαλμένη εφαρμογή επί του εδάφους της έκτασης των οκτώ στρεμμάτων.

Συνεπώς , εφόσον δεν αποδείχθηκε η ταυτότητα του επιδίκου διανεμητέου ακινήτου, η κρινόμενη αγωγή πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη». Με βάση τα παραπάνω προκύπτει ότι αντικείμενο της δίκης αποτελούσε η διανομή του ακινήτου των 120.713,32 τμ., συγκύριοι, του οποίου είναι οι διάδικοι κατά τα αναφερόμενα στην αγωγή και στην προσβαλλόμενη απόφαση ποσοστά.

Το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης , καθόσον αφορά στην απόρριψη της αγωγής διανομής , ως ουσιαστικά αβάσιμης, στηρίζεται αποκλειστικά στο ότι δεν αποδείχθηκε η ταυτότητα του επίκοινου ακινήτου. Η, περαιτέρω, σκέψη και αιτιολογία στην απόφαση, ότι, δηλαδή, η αδυναμία προσδιορισμού του εμβαδού και των ορίων του επίκοινου ακινήτου οφείλεται «σε εσφαλμένη εφαρμογή επί του εδάφους της έκτασης των οκτώ στρεμμάτων» , που ανήκουν στην αποκλειστική συγκυριότητα των αναιρεσειόντων, δεν στηρίζει το διατακτικό, αναφέρθηκε δε ως εκ περισού (πλεοναστικώς) και αφορά σε πραγματικά περιστατικά, τα οποία δέχθηκε, προκειμένου να καταλήξει στην ως άνω κρίση.

Από τις αιτιολογίες δε αυτές δεν δημιουργείται δεδικασμένο μεταξύ των διαδίκων σε άλλες δίκες σχετικά με την κυριότητα και την ταυτότητα του μη επίκοινου ακινήτου των αναιρεσειόντων. Επομένως δεν δικαιολογείται έννομο συμφέρον των αναιρεσειόντων για την άσκηση της κρινομένης αίτησης αναίρεσης με τους λόγους της οποίας πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση , αλλά και η 99/2011 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής, για την απόρριψη της αγωγής με τις ως άνω πλεοναστικές αιτιολογίες, γι’ αυτό πρέπει αυτή να απορριφθεί ως απαράδεκτη.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί , κατ’ άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔικ η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που καταβλήθηκε και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που παραστάθηκαν και κατέθεσαν χωριστές προτάσεις, κατά το νόμιμο αίτημα αυτών [ΚΠολΔικ 176, 183, 191 παρ. 2].

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 10-4-2014 αίτηση για αναίρεση της 1284/2015 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης και της 99/2011 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής .

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που καταβλήθηκε. Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων [2.700] ευρώ, για κάθε αναιρεσίβλητο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Μαϊου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Μαϊου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ