854/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 854 / 2010 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 854/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Παναγιώτη Κομνηνάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη και Νικόλαο Πάσσο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Απριλίου 2010, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευστράτιο Βούρο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Ψ1, 2) Ψ2 και 3) Ψ3, κατοίκων όλων .... Οι 1ος και 2ος των αναιρεσιβλήτων εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Χατζόπουλο. Ο 3ος αναιρεσίβλητος παραστάθηκε με τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο του.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-1-2006 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2061/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2332/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 3-7-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βαρβάρα Κριτσωτάκη διάβασε την από 31-3-2010 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Σπυρίδωνος Ζιάκα, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου και δεύτερου λόγων αναιρέσεως καθώς και του προτεινόμενου από τον ίδιο και την απόρριψη του τρίτου.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 94 παρ. 1, 96 παρ. 1, 104 και 576 παρ. 2 και 3 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι στην περίπτωση κατά την οποία ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου, ο οποίος δεν επισπεύδει τη συζήτηση, εμφανίζεται στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση της υποθέσεως, αλλά δεν αποδεικνύει την ύπαρξη ρητής πληρεξουσιότητας, που αυτεπαγγέλτως πλέον εξετάζει το δικαστήριο, ο αναιρεσίβλητος θεωρείται ως μη παριστάμενος, οπότε ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν κλήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, Στην προκείμενη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα του φακέλου της δικογραφίας δεν προκύπτει η ύπαρξη ρητής πληρεξουσιότητας του δικηγόρου Αθηνών Ιωάννη Χατζόπουλο που εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την επισπευδόμενη από τον αναιρεσείοντα συζήτηση της υποθέσεως, ως πληρεξούσιος του δευτέρου αναιρεσιβλήτου Ψ2.

Όμως, όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη με επίκληση από τον αναιρεσείοντα υπ' αριθμ. ... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ..., ο επισπεύδων αναιρεσείων νομίμως και εμπροθέσμως επέδωσε σ' αυτόν ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως με την πράξη ορισμού δικασίμου για την πιο πάνω δικάσιμο και κλήση προς συζήτηση αυτής Επομένως, εφόσον ο ανωτέρω αναιρεσίβλητος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την από το οικείο πινάκιο, στην άνω δικάσιμο, εκφώνηση της υποθέσεως, ούτε κατέθεσε κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ δήλωση παραστάσεως κατά την εκφώνηση της υποθέσεως στη δικάσιμο αυτή, πρέπει το δικαστήριο κατ' άρθρο 576 παρ. 2 να προχωρήσει στη συζήτηση της αίτησης παρά την απουσία του.

Επειδή, κατά το άρθρο 947 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. "όταν ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να παραλείψει ή να ανεχθεί πράξη, το δικαστήριο για την περίπτωση που παραβεί την υποχρέωση του απειλεί για κάθε παράβαση χρηματική ποινή έως πέντε χιλιάδες εννιακόσια (5900) ευρώ υπέρ του δανειστή και προσωπική κράτηση έως ένα έτος.

Αν η απειλή της χρηματικής ποινής και της προσωπικής κράτησης δεν περιέχεται στην απόφαση που καταδικάζει τον οφειλέτη να παραλείψει ή να ανεχθεί πράξη, απαγγέλλεται από το Μονομελές Πρωτοδικείο. Το δικαστήριο αυτό είναι αρμόδιο να βεβαιώσει την παράβαση και να καταδικάσει στη χρηματική ποινή και στην προσωπική κράτηση.

Στην τελευταία περίπτωση δικάζει κατά τη διαδικασία των άρθρων 670 έως 676". Από τη διάταξη αυτή η οποία κατά το μέρος της που προβλέπει ποινές έχει χαρακτήρα ουσιαστικού δικαίου, εφόσον με αυτή θεσπίζεται ενοχή από αδικοπραξία, προκύπτει ότι προέχουσα προϋπόθεση για την εφαρμογή της είναι η ύπαρξη αξιώσεως προς παράλειψη ή ανοχή πράξεως η οποία δεν καθορίζεται σ' αυτήν, αλλά την προϋποθέτει ως δεδομένη από το ουσιαστικό δίκαιο.

Η παράλειψη δε ή ανοχή, η εκπλήρωση των οποίων απαιτεί αποκλειστικά προσωπική συμπεριφορά του υπόχρεου οφειλέτη και δεν μπορεί να γίνει από τρίτο, αναφέρεται σε πράξη που ανάγεται στο μέλλον και όχι στο παρελθόν, γιατί σκοπός της διατάξεως είναι η πρόληψη στο μέλλον της παραβάσεως. Έτσι, η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται όταν πρόκειται για παύση υφιστάμενης κατάστασης, αλλά η προς τούτο υποχρέωση θα εκτελεστεί κατά το άρθρο 946 Κ.Πολ.Δ.

εάν η πράξη δεν μπορεί να γίνει από τρίτο πρόσωπο και η επιχείρηση της εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση του οφειλέτη, κατά δε το άρθρο 945 του ίδιου κώδικα αν η πράξη μπορεί να γίνει και από τρίτο πρόσωπο κατά τα οριζόμενα στη διάταξη αυτή, δεν είναι δε απαραίτητο στοιχείο της αποφάσεως η παροχή της δυνατότητας στο δανειστή της δι' άλλου εκτελέσεως της αποφάσεως, αφού η δυνατότητα αυτή πηγάζει απευθείας από το νόμο (άρθρο 945 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.).

Εξάλλου, η κατά το άρθρο 947 αναγκαστική εκτέλεση διέρχεται δύο στάδια και απαιτεί την έκδοση δύο δικαστικών αποφάσεων. Κατά το πρώτο στάδιο βεβαιώνεται με την απόφαση η υποχρέωση του εναγομένου σε παράλειψη ή ανοχή της πράξης, απειλούνται εναντίον του, για την περίπτωση παραβάσεως της σχετικής υποχρεώσεως του, οι ποινές αθροιστικά και καθορίζονται το ποσό της χρηματικής ποινής και ο χρόνος της προσωπικής κρατήσεως.

Κατά το δεύτερο στάδιο γίνεται διάγνωση της παραβάσεως, βεβαιώνεται δηλαδή η εκ μέρους του καθού παραβίαση της υποχρεώσεως προς παράλειψη (με την επιχείρηση του παραλειπτέου) ή ανοχή και καταδικάζεται ο οφειλέτης στην καταβολή της προσωρινής ποινής και σε προσωπική κράτηση. Κατά το δεύτερο στάδιο το δικαστήριο δεσμεύεται από το δεδικασμένο της αποφάσεως που εκδόθηκε κατά το πρώτο στάδιο, που μπορεί να είναι και προσωρινό αν η σχετική απόφαση εκδόθηκε κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, με την έννοια ότι δεν επιτρέπονται και είναι απαράδεκτοι οι ισχυρισμοί που τείνουν σε αμφισβήτηση των προϋποθέσεων, υπό τις οποίες υποχρεώθηκε ο οφειλέτης σε παράλειψη ή ανοχή.

Είναι δε διάφορο ζήτημα ο έλεγχος της διαγνωστικής κρίσεως του δικαστηρίου κατά το στάδιο βεβαιώσεως της παραβάσεως για την οποία απειλήθηκε χρηματική ποινή και προσωπική κράτηση, αν δηλαδή τα διαπιστωθέντα πραγματικά περιστατικά συνιστούν την παράβαση της διαταχθείσας υποχρεώσεως προς παράλειψη ή ανοχή και επομένως αν αυτά ορθά υπήχθησαν στην ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 947 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ..

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση δέχτηκε τα εξής: Οι διάδικοι είναι ιδιοκτήτες οριζόντιων ιδιοκτησιών πολυκατοικίας που βρίσκεται στην .... Με την υπ' αριθμ. 4133/2003 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς πρωτοδικείου που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία των μισθωτικών διαφορών και δέχτηκε την από 20-1-2003 αγωγή των αναιρεσιβλήτων, υποχρεώθηκε ο αναιρεσείων ιδιοκτήτης ισογείων καταστημάτων της εν λόγω πολυκατοικίας να αφαιρέσει από την κοινόχρηστη πρασιά αυτής κάθε πρόσθετη κατασκευή και τα τραπεζοκαθίσματα που είχε τοποθετήσει η μισθώτρια των καταστημάτων αυτών μετά από σχετική άδεια του Δήμου και επιβλήθηκε σ' αυτόν χρηματική ποινή 1000 ευρώ για κάθε παραβίαση της αποφάσεως.

Απόγραφο της εν λόγω αποφάσεως με επιταγή προς εκτέλεση επιδόθηκε στον αναιρεσείοντα στις 19-10-2004, οι δε αναιρεσίβλητοι επέδωσαν ακολούθως διαδοχικά από 16-12-2004 μέχρι 16-12-2005 14 εξώδικες προσκλήσεις με τις οποίες καλούσαν τον αναιρεσείοντα να συμμορφωθεί με το διατακτικό της πιο πάνω αποφάσεως. Στη συνέχεια αφού δέχτηκε ότι η μη συμμόρφωση του αναιρεσείοντος προς τις εξώδικες αυτές προσκλήσεις συνιστούν ισάριθμες από πρόθεση παραβιάσεις της προαναφερόμενης δικαστικής απόφασης, έκρινε ότι ορθώς καταδικάστηκε με την πρωτόδικη απόφαση σε χρηματική ποινή 14.000 ευρώ για κάθε ένα εκ των αναιρεσιβλήτων και απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της αποφάσεως αυτής.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 947 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., διότι η διάταξη της υπ' αριθμ. 4113/2003 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου με την οποία υποχρεώθηκε ο αναιρεσείων να αφαιρέσει τις πρόσθετες κατασκευές και τα τραπεζοκαθίσματα που είχαν τοποθετηθεί από τη μισθώτρια των καταστημάτων του στην κοινόχρηστη πρασιά της πιο πάνω πολυκατοικίας, δεν αφορά παράλειψη ή ανοχή πράξεως και μάλιστα αναφερόμενης στο μέλλον, αλλά ενέργεια πράξεως προς άρση υφιστάμενης παράνομης καταστάσεως.

Έτσι η απειλή της χρηματικής ποινής των χιλίων ευρώ για κάθε παραβίαση της αποφάσεως δεν αναφέρεται στη διάταξη αυτή, η εκτέλεση της οποίας ουδόλως απαιτεί αποκλειστικά αυτοπρόσωπη ενέργεια του υπόχρεου αναιρεσείοντος και μπορεί να γίνει και από τρίτο κατ' άρθρο 945 του Κ.Πολ.Δ., αλλά στην παράλειψη στο μέλλον οποιασδήποτε πράξεως με την οποία θα παρεμποδιζόταν η χρήση της πρασιά της πολυκατοικίας κατά παράβαση της εν λόγω αποφάσεως.

Επομένως, το Εφετείο υπέπεσε στην από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ αναιρετική πλημμέλεια και ο προτεινόμενος σχετικός λόγος από τον Εισηγητή, κατά το άρθρο 562 παρ. 4 του Κ.ΠολΔ. είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που έχει εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση καθόσον είναι δυνατή η συγκρότηση του από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως, παρελκούσης μετά ταύτα της έρευνας των υπολοίπων λόγων αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 2332/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που εξέδωσαν αυτή. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Απριλίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Μαΐου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ