Supreme Court partially allows appeal against insurance company's dismissal of claim for lost profits due to vagueness.

Απόφαση 853 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 853/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ν. Μ. του Μ., 2) Ι. Χ. του Σ., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Λαμπρόπουλο και δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Κ., 2) Β. Κ., κατοίκων ... οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 3) Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού εκ του νόμου διαδόχου της αρχικά εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "COMMERCIAL VALUE Α.A.Ε." της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Πετρόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις. Στο σημείο αυτό ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων, αφού έλαβε τον λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι οι αναιρεσείοντες παραιτούνται του από 10/3/2010 δικογράφου της αναίρεσης ως προς τους 1ο και 2ο των αναιρεσιβλήτων και την συνέχιση της δίκης ως προς τον 3ο αναιρεσίβλητου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19/4/2006 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 279/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 133/2009 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10/3/2010 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 1021/2011 απόφαση του Αρείου Πάγου, που κήρυξε την συζήτηση της υπόθεσης απαράδεκτη. Την επανέφεραν για εκ νέου συζήτηση με την από 28-3-2013 κλήση τους οι αναιρεσείοντες.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτη, ανέγνωσε την από 26/4/2011 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία, Μιλτιάδη Σπυρόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 294, 295 § 1, 297 και 299 Κ.Πολ.Δ., που εφαρμόζονται κατά το άρθρο 573 § 1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για αναίρεση, προκύπτει ότι η παραίτηση του αναιρεσείοντος από το δικόγραφο της αναίρεσης μπορεί να γίνει χωρίς τη συναίνεση του αναιρεσίβλητου και με προφορική δήλωσή του, πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης, που καταχωρίζεται στα πρακτικά και επιφέρει κατάργηση της δίκης με ειδικότερο περιεχόμενο να θεωρείται πως δεν ασκήθηκε (ΚΠολΔ 295 παρ 1 εδ 1) και ότι για το κύρος της παραίτησης δεν είναι αναγκαία η κλήτευση του αναιρεσίβλητου, αφού αυτός και αν τυχόν είχε κληθεί και παρίστατο δεν θα μπορούσε να αντιταχθεί σε αυτή, εφόσον γίνεται πριν το δικαστήριο προχωρήσει στην έρευνα των λόγων της αναίρεσης.- Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες, με δήλωσή τους η οποία έγινε πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης και καταχωρήθηκε στα πρακτικά, παραιτήθηκαν από το δικόγραφο της αναίρεσης ως προς τους πρώτο και δεύτερη των αναιρεσιβλήτων Π. Κ. και Β. Κ., αντίστοιχα, με άμεση δικονομική συνέπεια να θεωρείται πως δεν ασκήθηκε η αίτηση αναιρέσεως κατά την απεύθυνσή της κατά των εν λόγω αναιρεσίβλητων (ΚΠολΔ 295 παρ 1 εδ 1), χωρίς η κλήτευσή τους να επηρεάζει το κύρος της εν λόγω παραιτήσεως και εντεύθεν το εν λόγω δικονομικό της αποτέλεσμα.

ΙΙ.- Κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά τα αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ως προς τη συνδρομή των όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή για τη μη συνδρομή τους που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου απ' αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος (ΑΠ 1206/2008, ΑΠ 358/2008, ΑΠ 610/2007, ΑΠ 1490/2006, ΑΠ 107/2003).- Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, ως προς το ύψος των προκληθεισών ζημιών στο υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΔΧΕ αυτοκίνητο ταξί των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά περί πραγμάτων κρίση του, τα ακόλουθα : "Αποδείχθηκε , περαιτέρω, ότι το υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΔΧΕ αυτοκίνητο (ταξί), συνεπεία της ανωτέρω συγκρούσεως υπέστη βλάβες στο εμπρόσθιο μέρος του, υπήρξε εμπλοκή στις θύρες αυτού, η δε καμπίνα του δεν υπέστη ζημία.

Για την επισκευή του αυτοκινήτου, εργοστασίου παραγωγής Mercedes, ο πρώτος ενάγων προσκομίζει τιμολόγια αγοράς και παροχής υπηρεσιών ύψους 17.988,73 ευρώ, ήτοι τα υπ' αριθμ. 102 και 107/2006 τιμολόγια πώλησης - δελτία αποστολής της "….", την υπ' αριθμ. 1940/1.3.2006 απόδειξη παροχής υπηρεσιών της "…", την υπ' αριθμ. 3765/1.3.2006 απόδειξη παροχής υπηρεσιών του Γ.

Δ., την υπ' αριθμ. 2189/7.3.2006 απόδειξη παροχής υπηρεσιών Π. Ψ. και την υπ' αριθμ. 75/7.3.2006 απόδειξη παροχής υπηρεσιών της "…". Το εν λόγω χρηματικό ποσό είναι κατά την κρίση του δικαστηρίου υπερβολικό ενόψει του είδους και της έκτασης των προκληθέντων ζημιών. Εξάλλου, ο πραγματογνώμων της 3ης εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρίας … εκτιμά τις ζημίες στο ποσό των 3.171,35 ευρώ.

Το δικαστήριο εκτιμώντας τις ζημίες που πράγματι προήλθαν από την ανωτέρω σύγκρουση στο όχημα του πρώτου ενάγοντος, κρίνει ότι πρέπει να επιδικαστεί στον τελευταίο για την ανωτέρω αιτία το ποσό των 12.000 ευρώ". Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των εφαρμοσθεισών από αυτό επί του εν λόγω αγωγικού κονδυλίου ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 914 και 298 εδάφ.

α' ΑΚ, εκτιμώντας ελεύθερα τις αποδείξεις, μεταξύ των οποίων την χωρίς όρκο εξέταση του δεύτερου ενάγοντος και ήδη δεύτερου αναιρεσείοντος και την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα των εναγομένων.

Συνεπώς, ο τα αντίθετα υποστηρίζων πρώτος κατά σειρά λόγος αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ., πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, διότι οι προβαλλόμενες με αυτόν αναιρετικές πλημμέλειες ανάγονται στην ανέλεγκτη αναιρετικώς εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση αυτών, καθώς και στην αιτιολόγηση του εξαγομένου από αυτές πορίσματος, το οποίο παρίσταται σαφές, και σε κάθε περίπτωση ως αβάσιμος.-

ΙΙΙ.- Με τα άρθρα 298 ΑΚ και 216 § 1 Κ.Πολ.Δ., ορίζεται, αντιστοίχως, ότι : "Η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος. Τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα, σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί". "Η αγωγή, εκτός από τα στοιχεία που ορίζονται στα άρθρα 118 ή 117, πρέπει να περιέχει α) σαφή έκθεση των γεγονότων που θεμελιώνουν σύμφωνα με το νόμο την αγωγή και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, β) ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς, και γ) ορισμένο αίτημα".

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει, ότι για την πληρότητα της αγωγής, με την οποία επιδιώκεται επιδίκαση διαφυγόντος κέρδους, συνισταμένου σε απώλεια εσόδων λόγω διακοπής ή μειωμένης άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας, αρκεί να αναφέρονται στο δικόγραφό της το είδος της εργασίας που ασκούσε ο ενάγων, οι περιστάσεις υπό τις οποίες ασκείται αυτή και τα εισοδήματα, τα οποία με πιθανότητα κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων θα αποκόμιζε από αυτήν στο μέλλον, αν δεν μεσολαβούσε το ζημιογόνο γεγονός (Ολ.ΑΠ 22/1995, ΑΠ 107/2003).

Περαιτέρω, με τον από το άρθρο 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ. λόγο αναίρεσης, ελέγχεται η επάρκεια ή μη της αγωγής, ένστασης, αντένστασης κλπ., όταν πρόκειται για νομική αοριστία, όταν δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας αξίωσε περισσότερα στοιχεία, από όσα απαιτεί ο νόμος, προς θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα.

Ενώ, η ποιοτική αοριστία, δηλαδή η επίκληση απλώς των στοιχείων του νόμου, χωρίς αναφορά περιστατικών και η ποσοτική αοριστία, δηλαδή η έλλειψη εξειδίκευσης με πληρότητα των πραγματικών περιστατικών, που αποτελούν προϋπόθεση εφαρμογής του κανόνα δικαίου, ελέγχονται με τον από το άρθρο 559 αριθμ. 14 λόγο αναίρεσης.

Περαιτέρω, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη θεμελιωτικά γεγονότα, μη διαλαμβανόμενα στην αγωγή ή δεν έλαβε υπόψη τέτοια γεγονότα, μολονότι διαλαμβάνονταν, με αποτέλεσμα της εσφαλμένης αυτής εκτιμήσεως του δικογράφου της αγωγής την θετική ή αρνητική αξιολόγηση της νομικής και ποιοτικής ή ποσοτικής αοριστίας της αγωγής, ιδρύεται ο από το άρθρο 559 αριθμ. 8 Κ.Πολ.Δ..- Στην προκειμένη περίπτωση, με την από 19.4.2006 αγωγή τους ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ηρακλείου, οι δύο πρώτοι των εναγόντων και ήδη αναιρεσείοντες και ο μη μετέχων της παρούσας κατ' αναίρεση δίκης τρίτος τούτων Π.

Τ., ιστορούσαν, μεταξύ άλλων, ότι συνεπεία του ενδίκου ατυχήματος και των εξ αυτού προκληθεισών βλαβών στο υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΔΧΕ αυτοκίνητο (ταξί), ιδιοκτησίας του πρώτου εξ αυτών, παρέμεινε τούτο ακινητοποιημένο προς επισκευή επί 32 ημέρες, ήτοι από 4.2.2006 μέχρι και 7.3.2007. Ότι το εν λόγω ταξί ήταν μισθωμένο στους δεύτερο και τρίτο των εναγόντων, που το εκμεταλλεύονταν σε 24ωρη βάση, καταβάλλοντας σ' αυτόν (πρώτο ενάγοντα - νυν πρώτο αναιρεσείοντα) το 50% των καθαρών κερδών τους, μετά την αφαίρεση των δαπανών για καύσιμα και συντήρηση.

Ότι με μέσο καθαρό κέρδος ημερησίως από 300 ευρώ τουλάχιστον, οι δεύτερος και τρίτος των εναγόντων κατέβαλαν καθημερινά σ' αυτόν 150 ευρώ και ότι εξαιτίας της κατά τα άνω παραμονής του αυτοκινήτου προς επισκευή επί 32 ημέρες απώλεσαν ο πρώτος τούτων το ποσό των 4.800 ευρώ (32 ημέρες Χ 150 ευρώ ημερησίως) και ο δεύτερος εξ αυτών το ποσό των 2.400 ευρώ (32 ημέρες Χ 75 ευρώ ημερησίως), το οποίο με βεβαιότητα και κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων θα κέρδιζαν από την εκμετάλλευση του ταξί, αν δεν μεσολαβούσε το ζημιογόνο γεγονός.

Έχοντας το περιεχόμενο αυτό η αγωγή είναι κατά το εν λόγω αίτημα επαρκώς ορισμένη, γιατί περιέχει όλα τα αναγκαία για τον προσδιορισμό του είδους και του ύψους του αιτήματός της αυτού πραγματικά περιστατικά. Δεν ήταν δε αναγκαίο κατά νόμο να αναφέρουν οι ήδη αναιρεσείοντες στην αγωγή τους τον μέσο όρο των διαδρομών ανά βάρδια, αν αυτή ήταν πρωινή ή βραδυνή, στην δεύτερη των οποίων ισχύει διαφορετικό τιμολόγιο, και το κόμιστρο ανά διαδρομή, δεδομένου ότι τα στοιχεία αυτά μπορούν να προκύψουν με βάση τις αποδείξεις, ακόμη και το πρώτον ενώπιον του Εφετείου, εφόσον το ζήτημα της αποθετικής ζημίας κατέστη νομίμως αντικείμενο της κατ' έφεση δίκης.

Συνεπώς, το Εφετείο, απορρίπτοντας ως αόριστη την αγωγή κατά τα άνω κονδύλια των 4.800 και 2.400 ευρώ, επικυρώνοντας κατά τούτο την ομοίως κρίνασα πρωτόδικη απόφαση, υπέπεσε στην πλημμέλεια που προβλέπεται στο άρθρο 559 αριθμ. 14 Κ.Πολ.Δ. (όχι δε και σε εκείνη του αριθμού 1) και ο ταύτα υποστηρίζων δεύτερος κατά σειρά και τελευταίος λόγος της αναίρεσης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.- IV.- Κατόπιν πάντων των προαναφερομένων πρέπει α) να γίνει δεκτή εν μέρει η αίτηση αναίρεσης, β) να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος της που, κατ' επικύρωση της πρωτόδικης απόφασης, απέρριψε ως απαράδεκτο λόγω αοριστίας το αγωγικό αίτημα του πρώτου και δευτέρου των εναγόντων για επιδίκαση διαφυγόντων κερδών, καθώς και κατά την συναρτωμένη με την όλη έκβαση της δίκης διάταξή της περί δικαστικών εξόδων, γ) να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.) και δ) να καταδικασθεί το τρίτο αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο, το οποίο υπεισήλθε στη δικονομική θέση της αρχικώς τρίτης εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "COMMERCIAL VALUE A.A.E.", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, στην πληρωμή μέρους των δικαστικών εξόδων των μη εχόντων καταθέσει προτάσεις αναιρεσειόντων (άρθρ. 106, 178 § 1, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Θεωρείται πως δεν ασκήθηκε η 26/16-3-2010 αίτηση για αναίρεση της 133/2009 αποφάσεως του Εφετείου Κρήτης κατά την απεύθυνσή της κατά του πρώτου και δεύτερης των αναιρεσιβλήτων.

Αναιρεί εν μέρει την υπ' αριθμ. 133/2009 οριστική απόφαση του Εφετείου Κρήτης, ήτοι κατά το μέρος που, κατ' επικύρωση της πρωτόδικης απόφασης, απέρριψε ως απαράδεκτο λόγω αοριστίας το αγωγικό αίτημα του πρώτου και δευτέρου των εναγόντων για επιδίκαση διαφυγόντων κερδών και κατά την συναρτωμένη με την όλη έκβαση της δίκης διάταξή της περί δικαστικών εξόδων.-

Παραπέμπει κατά τούτο την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.- Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο, το οποίο υπεισήλθε στη δικονομική θέση της αρχικώς εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "COMMERCIAL VALUE A.A.E.", στην πληρωμή μέρους των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 21 Φεβρουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 14 Απριλίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ