Supreme Court allows appeal and confirms plaintiff's ownership of disputed property based on derivative acquisition.

Απόφαση 84 / 2017 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 84/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου, Νικήτα Χριστόπουλο και Πέτρο Σαλίχο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 5 Οκτωβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του εκκαλούντος - καθ'ου η κλήση: Χ. Μ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου Δημητρίου Κωστή.

Των εφεσιβλήτων - καλούντων : 1)Γ. χας Α. Κ., 2)Λ. Κ. του Α., κατοίκων ... και 3)Φ. Κ. του Α., κατοίκου ..., οι οποίοι παραστάθηκαν η 1η,2ος δια και ο 3ος μετά του πληρεξούσιου δικηγόρου Δημητρίου Τσαγκαλίδη.

Του εφεσίβλητου: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, που δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19/1/1982 αγωγή του ήδη 1ου αναιρεσιβλήτου, την από 8/9/1982 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση του αρχικού διαδίκου Α. Κ. και την 24/10/1988 πρόσθετη παρέμβαση του ήδη 2ου αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 310/1989, 856Ν/1989 μη οριστικές, 24212/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 908/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε αναίρεση επί της οποίας εκδόθηκε η 1653/2009 του Αρείου Πάγου, η οποία την αναίρεσε και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο ως άνω δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Στη συνέχεια εκδόθηκε η 2175/2012 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση της οποίας ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 16/1/2013 αίτησή τους και τους από 22/7/2013 προσθέτους λόγους, επί των οποίων εκδόθηκε η 286/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία ανέβαλε τη συζήτηση, προκειμένου να συνταχθεί εισηγητική έκθεση για το παραδεκτό και βάσιμο όλων των λόγων της παραπάνω αίτησης αναίρεσης.

Εκδόθηκε η 914/2015 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την 2175/2012 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, κράτησε την υπόθεση, προς ουσιαστική εκδίκαση σε νέα συζήτηση, μετά από επίσπευση του επιμελέστερου των διαδίκων. Η υπόθεση επανέρχεται για νέα συζήτηση με την από 25-8-2015 κλήση των καλούντων.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. O πληρεξούσιος του εκκαλούντος- καθού η κλήση, αφού πήρε το λόγο, πρότεινε το απαράδεκτο της εξέτασης μάρτυρα, όπως αναλυτικότερα αναφέρεται με τις προτάσεις του και ζήτησε να γίνει δεκτή η έφεση και η αγωγή του. Ο πληρεξούσιος των εφεσιβλήτων-καλούντων πρότεινε την εξέταση του μάρτυρα και ζήτησε την απόρριψη της έφεσης του αντιδίκου καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη . Στο σημείο αυτό ο Πρόεδρος κάλεσε την προτεινόμενη μάρτυρα, η οποία δήλωσε ότι ονομάζεται: Χ. συζ. Ν. Χ., έτος γεννήσεως 19…, κάτοικος ..., επάγγελμα οικιακά.

Αφού ορκίστηκε στο Ιερό Ευαγγέλιο κατ' αρθρ.218 ΚΠΔ κατέθεσε τα εξής: "Ο Α. Κ. ήταν γαμπρός μου. Εγώ γεννήθηκα το 1941. Η Π. Κ. ήταν αδελφή μου. Από το 1961 ήταν στο ακίνητο ο Α., το πρόσεχε το καθάριζε, το επέβλεπε. Πήρε δάνειο. Άρχισε να του χτίζει το σπίτι το 1962 ο νονός του. Έχτισε ένα δωμάτιο, ένα χωλ, μια σαλοκουζίνα. Το νοίκιαζε, το εκμεταλλευόταν, μετά το ξενοίκιασε".

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Νόμιμα φέρεται για νέα συζήτηση η υπόθεση, μετά από δεύτερη αναίρεση, ενώπιον του τμήματος αυτού με την από 25/8/2015 κλήση των αναιρεσειόντων (οι οποίοι, μετά το θάνατο του αρχικώς εναγομένου το έτος 2002, έχουν υπεισέλθει στη θέση του, ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του, και συνεχίζουν τη δίκη), σύμφωνα με το άρθρο 581 παρ.1 ΚΠολΔ, μετά την έκδοση της 914/2015 απόφασης του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία αναιρέθηκε η 2175/2012 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης και κρατήθηκε η υπόθεση για ουσιαστική εκδίκαση από το παρόν Δικαστήριο.

Από το συνδυασμό των άρθρων 570 παρ.2, 579 παρ. 1, 580 παρ.3 (όπως το τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 προστέθηκε με το άρθ.12 παρ.4 του ν.4045/2012) και 581 παρ. 2 ΚΠολΔ, προκύπτει, ότι η απόφαση αναιρείται κατά το μέτρο παραδοχής της αναίρεσης, δηλαδή κατά τα κεφάλαια (αιτήσεις παροχής έννομης προστασίας), στα οποία αφορά ο δεκτός γενόμενος λόγος αναίρεσης, καθώς και εκείνα που συνάπτονται αρρήκτως προς τα αναιρεθέντα. Η έκταση της αναίρεσης προκύπτει από το συγκεκριμένο περιεχόμενο της αναιρετικής απόφασης, κατισχύει δε κάθε αντίθετης γενικής διατύπωσης αυτής. Η μερική αναίρεση αναφέρεται σε ολόκληρο το κεφάλαιο της απόφασης, στο οποίο αφορά ο λόγος αναίρεσης, που έγινε δεκτός και, αν η αναιρεθείσα απόφαση είναι δευτέρου βαθμού, η έφεση θα επανακριθεί μόνο ως προς το κεφάλαιο αυτό και δεν εξετάζονται εκ νέου, ούτε θίγονται τα κεφάλαια που δεν αναιρέθηκαν, ως προς τα οποία πλέον η απόφαση έχει καταστεί αμετάκλητη (ΑΠ 629/2010).

Συνεπώς κατά τη νέα εκδίκαση της έφεσης, οι διάδικοι επανέρχονται στη θέση που ήταν πριν από τη συζήτηση, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεθείσα απόφαση και η έφεση επαναξετάζεται μέσα στα όρια που διαγράφονται από την αναιρετική απόφαση, αφού κατατεθούν προτάσεις, σύμφωνα με όσα ορίζονται από το άρθρο 237 ΚΠολΔ και, αφού παρασχεθεί η δυνατότητα στους διαδίκους να υποβάλουν νέους ισχυρισμούς και νέα αποδεικτικά μέσα για την ουσιαστική εκδίκαση της υπόθεσης, σύμφωνα με τις ισχύουσες για τα δικαστήρια της ουσίας διατάξεις.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την πιο πάνω αναιρετική απόφαση, κατά παραδοχή του τρίτου πρόσθετου λόγου αναίρεσης από τον αριθμό 18 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αναιρέθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, διότι δεν συμμορφώθηκε με την 1653/2009 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία είχε αναιρεθεί η 908/2008 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, λόγω παραβίασης του άρθρου 559 αριθ.10 περ.β' και 8 ΚΠολΔ, διότι λήφθηκαν υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ούτε τάχθηκε θέμα απόδειξης, αναφορικά με το ότι "η μητέρα του εναγομένου απεβίωσε την 1/10/1961 και ότι τη νομή της επί του επιδίκου έκτοτε συνέχισε ο εναγόμενος, ως μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος της, μέχρις ασκήσεως της αγωγής, καταστάς έτσι κύριος με έκτακτη χρησικτησία", με συνέπεια ν' απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη η από 19/1/1982 διεκδικητική αγωγή του αναιρεσιβλήτου (ενάγοντος), κατά παραδοχή της σχετικής ένστασης περί ιδίας κυριότητας του αρχικώς εναγομένου με έκτακτη χρησικτησία.

Κατόπιν αυτών, οι διάδικοι επανέρχονται στην κατάσταση που βρίσκονταν πριν από την έκδοση της αναιρεθείσας 2175/2012 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν η νομοτύπως και εμπροθέσμως ασκηθείσα από 7/12/2006 έφεση του ενάγοντος-εκκαλούντος κατά της 24212/2006 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης που στρέφεται εναντίον των καλούντων-εφεσιβλήτων, η έρευνα δε αυτή θα περιοριστεί μόνο στο λόγο έφεσης, με τον οποίο ο ενάγων παραπονείται για εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ως προς την ουσιαστική βασιμότητα της πιο πάνω ένστασης περί ιδίας κυριότητας του αρχικώς εναγομένου, και ειδικότερα, ως προς την άσκηση ή μη πράξεων νομής αυτού στο επίδικο ακίνητο κατά το προαναφερόμενο διάστημα.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1, 8, 11, 12, 15, 21 και 23 παρ. 4 του β.δ. 330/1960 περί Κωδικοποιήσεως της περί αποκαταστάσεως των αστών προσφύγων νομοθεσίας ν. 2044/1952 συνάγεται ότι επί παραχωρήσεων αστικών ακινήτων για την αποκατάσταση αστών προσφύγων, που έγιναν υπό την ισχύ του β.δ. τούτου, εκείνος προς τον οποίο παραχωρείται, με απόφαση του Υπουργού Κοινωνικής Πρόνοιας ή των εξουσιοδοτουμένων από αυτόν οργάνων (οριστικό παραχωρητήριο), ακάλυπτο οικόπεδο για αυτοστέγασή του, με την ανέγερση σ' αυτό οικοδομής, αποκτά πλήρες και απεριόριστο δικαίωμα κυριότητας και νομής στο παραχωρούμενο σ' αυτόν οικόπεδο από της αποπληρωμής του τιμήματος και της ανέγερσης σ' αυτό πλήρους οικοδομής, ενώ πριν από την αποπληρωμή του τιμήματος και την ανέγερση της οικοδομής, ενόψει των τασσομένων με το άρθρο 21 του πιο πάνω β.δ/τος στους παραχωρησιούχους πρόσφυγες απαγορεύσεων της μεταβίβασης σε τρίτους (με μίσθωση, δωρεά κατά παράκληση κλπ.) των παραχωρουμένων ακινήτων, το παραχωρηθέν οικόπεδο εξακολουθεί να ανήκει στην κυριότητα και νομή του Δημοσίου και τρίτος ή ο πρόσφυγας ή ο κληρονόμος αυτού δεν μπορούν να χρησιδεσπόσουν τούτου.

Στην προκείμενη περίπτωση με την εκκαλούμενη απόφαση έγιναν αμετακλήτως δεκτά, κατά τα μη αναιρεθέντα κεφάλαια αυτής, αναφορικά με την ένδικη διεκδικητική αγωγή, τα ακόλουθα περιστατικά: "Με την υπ' αριθμό 92446/1927, κοινή απόφαση, των Υπουργών Γεωργίας και Υγιεινής και Αντιλήψεως, η οποία εκδόθηκε κατ' εφαρμογή του από 4-1-1923 ν.δ/τος, "περί παραχωρήσεως δημοσίων κτημάτων και αναγκαστικής απαλλοτριώσεως ιδιωτικών τοιούτων προς αστικήν αποκατάστασιν προσφύγων" και η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β' 66/20-8-1927, απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά, προς το σκοπό της αστικής αποκατάστασης προσφύγων, στη Θεσσαλονίκη, έκταση συνολικού εμβαδού 286 στρεμμάτων, η οποία οριζόταν μεταξύ του Αεροδρομίου και του Συνοικισμού Νέου Ρύσιου και αποτελείτο από περισσότερα ακίνητα, διαφόρων ιδιοκτητών, μεταξύ των οποίων ήταν και αγρός εμβαδού 2.312 τ.μ., που βρισκόταν στη θέση "...", της τότε περιοχής του χωριού ...

και ήδη βρίσκεται στην περιοχή του συνοικισμού .... Ο αγρός αυτός, τμήμα του οποίου αποτελεί το επίδικο ακίνητο, υπ' αριθμό …, του οικοδομικού τετραγώνου …Α, εμβαδού 192 τ.μ., ανήκε, κατά κυριότητα, στον απώτερο δικαιοπάροχο του ενάγοντος Θ. Κ., ο οποίος, με το υπ' αριθμό …, μηνός Οκτωβρίου 1316 (χριστιανικού έτους 1900), ταπί, του Οθωμανικού Κτηματολογίου, είχε αποκτήσει δικαίωμα διηνεκούς εξουσίασης, του παραπάνω αγρού, το οποίο, με την εισαγωγή της Ελληνικής Νομοθεσίας στις Νέες Χώρες (20-5-1917), μετατράπηκε σε δικαίωμα πλήρους κυριότητας (Διάταγμα 2468/1917, που κυρώθηκε με το Ν. 1072/1917 και άρθρα 101 έως 114 του ΠΔ της 19/12-11-1929).

Το έτος 1928, ο Θ. Κ., με το υπ' αριθμό 3083/1928 εκχωρητήριο συμβόλαιο, του τότε συμβολαιογράφου … Κ. Τ., εκχώρησε, προς τον πατέρα του ενάγοντος Γ. Μ., όλες τις αξιώσεις και εν γένει δικαιώματα που είχε, από την απαλλοτρίωση του αγρού του, αντί τιμήματος 15.000 δραχμών, με το ίδιο δε, συμβόλαιο, ρητά, συμφωνήθηκε, ότι σε περίπτωση άρσης της απαλλοτρίωσης του αγρού, η συναπτόμενη με αυτό σύμβαση εκχώρησης, λογίζεται ως κοινή πώληση ακινήτου, για την επέλευση των αποτελεσμάτων της οποίας, αρκούσε μονομερής δήλωση του εκδοχέα και μεταγραφή αυτής και του συμβολαίου.

Το έτος 1966, ο πατέρας του ενάγοντος Γ. Μ., με το υπ' αριθμό .../11-2-1966 συμβόλαιο, του τότε συμβολαιογράφου … Α. Π., μεταβίβασε σε αυτόν, αντί τιμήματος 15.000 δραχμών, όλα τα απορρέοντα από το παραπάνω, υπ' αριθμό 3083/1928 συμβόλαιο, δικαιώματά του και του εκχώρησε τις αξιώσεις του από το συμβόλαιο αυτό, την ιδία δε, ημέρα (11-2-1966), ο ενάγων, με την υπ' αριθμό .../11-2-1966 πράξη, του ίδιου συμβολαιογράφου (Α.

Π.), που μεταγράφηκε νόμιμα, στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου …, στις 12-2-1966, επικαλούμενος άρση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, του προαναφερόμενου αγρού, προέβη στην προβλεπόμενη από το αρχικό, υπ' αριθμό 3083/1928, εκχωρητήριο συμβόλαιο, μονομερή δήλωση, ότι η συναφθείσα μ' αυτό σύμβαση εκχώρησης, ισχύει πλέον, ως σύμβαση πώλησης και μεταβίβασης σ' αυτόν, της κυριότητας του εν λόγω αγρού, με αυτοσύμβαση.

Τα προαναφερόμενα, υπ' αριθμούς .../11-2-1966 και 3083/1928 συμβόλαια μεταγράφηκαν νόμιμα, στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου …, στις …-7-1971. Τα παραπάνω περιστατικά, τα οποία έγιναν αμετακλήτως δεκτά, εφόσον κατά το σχετικό κεφάλαιό της, η εκκαλούμενη απόφαση, δεν προσβλήθηκε με κανένα ένδικο μέσο, θεμελιώνουν, τον επικαλούμενο από τον ενάγοντα, με την ένδικη αγωγή του, παράγωγο τρόπο κτήσης της κυριότητας αυτού επί του επιδίκου ακινήτου, που αποτελεί τμήμα του προαναφερόμενου αγρού.

Περαιτέρω, με την εκκαλούμενη απόφαση έγινε αμετακλήτως, επίσης, δεκτό ότι μέχρι την 15-4-1957 δεν καταλήφθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο το ανατολικό τμήμα της όλης απαλλοτριωθείσας έκτασης, εμβαδού 156 στρεμμάτων, στο οποίο περιλαμβάνεται ο παραπάνω αγρός, αλλά μόνο το δυτικό τμήμα της, εμβαδού 130 στρεμμάτων, το οποίο καταλήφθηκε μέχρι το έτος 1930 από την Επιτροπή Αποκαταστάσεως προσφύγων και ότι για το ανατολικό τμήμα της, συντάχθηκε μεν, κατά το έτος 1932, κτηματολογικό και ρυμοτομικό διάγραμμα, από το μηχανικό Κ., για δε, την όλη απαλλοτριωθείσα έκταση συντάχθηκε το από 30-12-1935 κτηματολογικό διάγραμμα εφαρμογής τίτλων, με αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα, των Β.

Η. μηχανικού και Σ. Σ., τοπογράφου, στο οποίο (διάγραμμα), ο εν λόγω αγρός περιλήφθηκε ως τμήμα της υπ' αριθμό 29 ιδιοκτησίας, η σύνταξη όμως, των διαγραμμάτων αυτών, δεν συνιστά, κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ. 5 του από 29/30-4-1953 β.δ/τος, κατάληψη του ανατολικού τμήματος της απαλλοτριωθείσας έκτασης, εμβαδού 156 στρεμμάτων.

Για το τελευταίο αυτό τμήμα, το έτος 1958, συντάχθηκε, με βάση το προαναφερόμενο ρυμοτομικό διάγραμμα του έτους 1932, το υπ' αριθμό 4738/1958, νέο ρυμοτομικό διάγραμμα, του Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών, στο οποίο ο παραπάνω αγρός, ιδιοκτησίας τότε, του Θ. Κ., διαχωρίσθηκε σε 14, υπ' αριθμούς …, οικόπεδα, του υπ' αριθμό …Α οικοδομικού τετραγώνου και, έκτοτε, άρχισε η διάθεση οικοπέδων, από το Δημόσιο, σε πρόσφυγες, που κρίθηκαν δικαιούχοι αστικής αποκατάστασης, κυρίως για τη μεταστέγαση προσφύγων, του προσφυγικού συνοικισμού ..., που έπρεπε να εγκαταλείψουν την περιοχή, όπου επρόκειτο ν' ανεγερθούν οι εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μεταξύ των οποίων ήταν και η μητέρα του αρχικώς εναγομένου, Π.

χήρα Λ. Κ.. Στις 9-10-1959, με το πρακτικό της υπ' αριθμό … Συνεδρίασης, του Νομαρχιακού Συμβουλίου Προνοίας και Στεγάσεως Θεσσαλονίκης, η Π. χήρα Λ. Κ., που γεννήθηκε στη ..., το έτος 18… και διέμενε στο συνοικισμό ... με τον αρχικώς εναγόμενο Α. Κ. (μοναδικό τέκνο της) από το έτος 1922 σε οικία που είχε κατασκευάσει, με δαπάνες της αυθαίρετα, χωρίς άδεια της αρμόδιας αρχής, κρίθηκε δικαιούχος στεγαστικής συνδρομής με χορήγηση οικοπέδου, κατόπιν κληρώσεως και στεγαστικού δανείου, για την ανέγερση οικίας, αποτελούμενης από ένα δωμάτιο και λοιπούς βοηθητικούς χώρους, ύψους 6.771 δραχμών, το οποίο θα καταβαλόταν σ' αυτήν από το υπ' αριθμό 574/1959 χρηματικό ένταλμα πληρωμής του Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών, το οποίο λόγω εξαντλήσεως ορίσθηκε να καταβληθεί από το υπ' αριθμό 20/1961 χρηματικό ένταλμα προπληρωμής του Υπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας και, τελικώς, χορηγήθηκε στον εναγόμενο Α.

Κ., δυνάμει της υπ' αριθμό .../25-5-1965 απόφασης του Νομάρχη Θεσσαλονίκης. Επίσης, το έτος 1959, η μητέρα του εναγόμενου, με απόφαση της Κοινωνικής Πρόνοιας, κρίθηκε δικαιούχος αποζημίωσης για την προαναφερόμενη οικία, της περιοχής ..., ύψους 15.079 δραχμών και με το από 18-11-1959, πρακτικό κλήρωσης της 906ης Συνεδριάσεως, του Νομαρχιακού Συμβουλίου της Πρόνοιας, κληρώθηκε σ' αυτήν, το επίδικο ακίνητο, εμβαδού 192 τ.μ., με αριθμό 8, του οικοδομικού τετραγώνου …Α, αμέσως δε μετά, το Νοέμβριο του έτους 1959, ο αρμόδιος υπάλληλος της Διεύθυνσης Κοινωνικής Πρόνοιας … την εγκατέστησε στο επίδικο ακίνητο, το οποίο έκτοτε αυτή άρχισε να κατέχει, με διάνοια κυρίου και, συγκεκριμένα, ανέθεσε την εκπόνηση των σχεδίων της οικίας που θα κατασκεύαζε σε μηχανικό και υπέβαλε, με την από 15-3-1960 και αριθμό πρωτ.

Κοιν. Πρόν. .../15-3-1960 αίτηση της προς την Κοινωνική Πρόνοια τα τρία σχέδια που καταρτίσθηκαν, ενώ ήδη από το έτος 1960 άρχισε την ανέγερση οικίας, αποτελούμενης από ένα δωμάτιο και λοιπούς αναγκαίους χώρους, επί του επιδίκου ακινήτου, με το χρηματικό ποσό που έλαβε ως αποζημίωση για την προαναφερόμενη οικία της, στο συνοικισμό ..., η κατασκευή δε της εν λόγω νέας οικίας της ολοκληρώθηκε πριν από το έτος 1965. 'Ομως ο εναγόμενος και η μητέρα του, λόγω προβλημάτων υγείας τους, ουδέποτε εγκαταστάθηκαν στην πιο πάνω νέα οικία, αλλά είχαν εγκατασταθεί στον ..., όπου αυτός απασχολούνταν ως μηχανικός κινηματογράφου.

Μετά το θάνατο, την …/10/1961, στην οικία της στον ... της δικαιούχου προσφυγικής αποκατάστασης μητέρας του, κατόπιν σχετικής αιτήσεως του εναγόμενου, εκδόθηκε στο όνομά του, ως μοναδικού, εξ αδιαθέτου κληρονόμου της, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 15 παρ 2 του β.δ. 330/1960, το υπ' αριθμό …/24-11-1965 οριστικό παραχωρητήριο, του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας, της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης, το οποίο μεταγράφηκε με επιμέλειά του, στα βιβλία Μεταγραφών, του Υποθηκοφυλακείου …, στον τόμο …, με αύξοντα αριθμό …, στις …-1-1966 και στο οποίο αναφέρεται, ότι το επίδικο ακίνητο παραχωρείται και μεταβιβάζεται, "κατά πλήρη κυριότητα νομήν και κατοχήν εις τον Α.

Κ." κατά τις διατάξεις των άρθρων 31- 44, του β.δ. 330/1960, αντί τιμήματος, 2.688 δραχμών και ότι το ακίνητο αυτό περιήλθε στην κυριότητα του Υπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, "εξ απαλλοτριώσεως", δυνάμει της υπ' αριθμό 92446/1927 κοινής απόφασης των Υπουργών Γεωργίας και Κοινωνικής Πρόνοιας". Ο Α. Κ. εξόφλησε το τίμημα του παραχωρηθέντος επιδίκου ακινήτου με το υπ' αριθμό 31041/20-9-1979 τριπλότυπο είσπραξης του Ταμείου Γενικών Εσόδων … και, κατόπιν της από 28-9-1979 αίτησής του, εξαλείφθηκε η εγγραφείσα με τη μεταγραφή του παραχωρητηρίου υποθήκη υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, για την εξασφάλιση της απαίτησής του από το παραπάνω τίμημα.

Τέλος, έγινε αμετακλήτως δεκτό με την εκκαλούμενη απόφαση: α) ότι η αναγκαστική απαλλοτρίωση του επιδίκου ακινήτου ανακλήθηκε στις 15-4-1957 αυτοδικαίως, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ.5 του από 29/30-4-1953 Β. Δ/τος, αφού μέχρι την ημερομηνία αυτή δεν έγινε κατάληψη τούτου από το Ελληνικό Δημόσιο, β) ότι, εφόσον κατά το χρόνο της παραχώρησής του στον αρχικά εναγόμενο Α.

Κ. το επίδικο ακίνητο δεν ανήκε στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου, δεν ισχύουν επί τούτου οι αναφερόμενες στο άρθρο 21 του Β.Δ. 330/1960 απαγορεύσεις μεταβίβασης της κυριότητας ή παραχώρησης της χρήσης σε τρίτους των παραχωρουμένων στους πρόσφυγες αστικών ακινήτων, και επομένως, ο αρχικώς εναγόμενος Α.

Κ. μπορούσε να χρησιδεσπόσει τούτου από τις 24-11-1965 που του παραδόθηκε η νομή του από το Ελληνικό Δημόσιο και να αποκτήσει την επ' αυτού κυριότητα με τις οριζόμενες από το άρθρο 1045 ΑΚ προϋποθέσεις της έκτακτης χρησικτησίας".

Περαιτέρω, αναφορικά με τον ισχυρισμό που πρόβαλε πρωτοδίκως ο αρχικώς εναγόμενος περί κτήσης ιδίας κυριότητας αυτού στο επίδικο ακίνητο με έκτακτη χρησικτησία, από την ένορκη κατάθεση της μάρτυρος των εφεσιβλήτων Χ. Χ. που εξετάστηκε στο ακροατήριο του παρόντος δικαστηρίου ως προς το θέμα της άσκησης πράξεων νομής σε αυτό από τον αρχικώς εναγόμενο κατά το διάστημα των ετών 1961-1965, από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων που περιέχονται στη ΔΞ/351/1992 έκθεση του Εισηγητή Δικαστή που ορίστηκε με την 189/1991 πράξη του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και από όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα οι διάδικοι αποδείχθηκαν ειδικότερα τα εξής:

Μετά το θάνατο της μητέρας του Π. Κ., το έτος 1961, και μέχρι το έτος 1965 που εκδόθηκε στο όνομά του το 7740/24.11.1965 οριστικό παραχωρητήριο του Νομάρχη … ο αρχικώς εναγόμενος ουδέποτε εγκαταστάθηκε στο επίδικο ακίνητο, το οποίο ηλεκτροδοτήθηκε στις 16/3/1965 στο όνομα κάποιου Α. Ν. ούτε το εκμίσθωσε σε τρίτους ούτε άσκησε ο ίδιος στο όνομά του άλλες εμφανείς πράξεις νομής.

Μάλιστα η παροχή της παραπάνω ηλεκτροδότηση αποξηλώθηκε στις 7/2/1977, χωρίς να ζητηθεί η επανατοποθέτησή της, ενώ δεν υπήρξε και παροχή υδροδότησης της υπάρχουσας στο επίδικο ακίνητο οικίας από την Εταιρεία Ύδρευσης Αποχέτευσης …, σύμφωνα με την .../17.12.2001 βεβαίωση του Διευθυντή Καταναλωτών της Ε.Υ.Α.Θ. Επίσης ο αρχικώς εναγόμενος ουδέποτε ασχολήθηκε και με τη συντήρηση της εν λόγω οικίας, η οποία έχει την εικόνα εγκαταλελειμμένου κτίσματος (βλ.

τις προσκομιζόμενες από τον ενάγοντα φωτογραφίες). Αντίθετα αποδείχθηκε ότι ο αρχικώς εναγόμενος και η μητέρα του, λόγω προβλημάτων υγείας τους, είχαν εγκατασταθεί σε άλλη οικία στον ..., όπου αυτός απασχολούνταν ως μηχανικός κινηματογράφου. Τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά έγιναν δεκτά και με την εκκαλούμενη απόφαση.

Και ναι μεν η πιο πάνω μάρτυρας Χ. Χ. κατέθεσε ότι "από το 1961 ήταν στο ακίνητο ο Α. (αρχικώς εναγόμενος), το πρόσεχε, καθάριζε, το επέβλεπε και ότι πήρε δάνειο. Ότι άρχισε να χτίζει το σπίτι ο νονός του και ότι το νοίκιαζε και το εκμεταλλευόταν, αλλά ότι μετά το ξενοίκιασε", πλην όμως η κατάθεση αυτή δεν κρίνεται πειστική, αφού τα πιο πάνω περιστατικά δεν τα επικαλέστηκε ούτε ο ίδιος ο εναγόμενος κατά την προβολή ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου του ισχυρισμού του για κτήση της κυριότητας του επιδίκου με έκτακτη χρησικτησία, αλλά αντίθετα ισχυρίστηκε ότι το κατείχε η μητέρα του από το έτος 1953 μέχρι το έτος 1965, αποκρύπτοντας το γεγονός του θανάτου της κατά το έτος 1961 (βλ.

τις από 13/5/1985 προτάσεις που κατέθεσε ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης). Χωρίς όμως το συνυπολογισμό του επίμαχου χρονικού διαστήματος των ετών 1961-1965 δεν συμπληρώνεται ο απαιτούμενος χρόνος της εικοσαετούς συνεχούς άσκησης νομής για την απόκτηση κυριότητας στο επίδικο με έκτακτη χρησικτησία (άρθ. 1045 ΑΚ) και, συνακόλουθα, είναι ουσιαστικά αβάσιμος ο σχετικός ισχυρισμός περί ιδίας κυριότητας του εναγομένου.

Επομένως το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που δέχθηκε ότι η Π. Κ., αρχικά, νεμήθηκε με διάνοια κυρίας το επίδικο ακίνητο από τις 18/11/1959 συνεχώς μέχρι το θάνατό της (1/10/1961) και έκτοτε ο γιος της Α. Κ., ως μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος της, ασκώντας ο ίδιος συνεχώς πράξεις νομής και κατοχής με διάνοια κυρίου, μέχρι την άσκηση της ένδικης διεκδικητικής αγωγής (27/1/1982), δηλαδή για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 20 ετών (στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και το διάστημα από 1/10/1961 μέχρι 24/11/1965) και ότι με τον τρόπο αυτό ο τελευταίος απόκτησε την κυριότητα του επιδίκου με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, απορρίπτοντας ως ουσιαστικά αβάσιμη την πιο πάνω αγωγή, μετά την παραδοχή ως ουσιαστικά βάσιμου του προαναφερόμενου ισχυρισμού περί ιδίας κυριότητας του εναγομένου, έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και είναι βάσιμος ο σχετικός δέκατος τρίτος λόγος της κρινόμενης έφεσης.

Εξάλλου, όπως προαναφέρθηκε, μετά την έκδοση στο όνομα του αρχικώς εναγομένου του …/24.11.1965 οριστικού παραχωρητηρίου του Νομάρχη Θεσσαλονίκης, αυτός προέβη κατά το έτος 1979 στην εξόφληση του τιμήματος του επίδικου ακινήτου και του στεγαστικού δανείου που έλαβε για την ανέγερση της εντός αυτού οικίας.

Συνεπώς ο τελευταίος μέχρι τότε γνώριζε, άλλως από βαριά αμέλεια αγνοούσε, ότι πριν από την αποπληρωμή του πιο πάνω τιμήματος δεν μπορούσε να αποκτήσει πλήρες και απεριόριστο δικαίωμα κυριότητας στο επίδικο, εξαιτίας των τασσόμενων με το άρθρο 21 του ΒΔ 330/1960 απαγορεύσεων στους παραχωρησιούχους πρόσφυγες, και συνακόλουθα, δεν τελούσε σε καλή πίστη, κατά το έτος 1965, που ισχυρίζεται, επικουρικά, ότι απόκτησε ο ίδιος τη νομή του πιο πάνω ακινήτου με την έκδοση του οριστικού παραχωρητηρίου ούτε μπορούσε να γίνει κύριος αυτού με τα προσόντα της τακτικής χρησικτησίας, αφού από τότε που συνέτρεξε το στοιχείο της καλής πίστης στο πρόσωπό του (με την εξόφληση του προαναφερόμενου τιμήματος το έτος 1979) μέχρι την άσκηση της ένδικης αγωγής το έτος 1982 δεν συμπληρώνεται ο απαιτούμενος χρόνος της δεκαετούς συνεχούς νομής χρησικτησίας (άρθρο 1041 ΑΚ).

Επομένως ο επικουρικός ισχυρισμός του αρχικώς εναγομένου για την απόκτηση κυριότητας του επιδίκου με τακτική χρησικτησία, τον οποίο προέβαλε με τις προτάσεις του ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και επαναλαμβάνουν οι καλούντες- εφεσίβλητοι με τις προτάσεις που κατέθεσαν ενώπιον του παρόντος, κατά παραπομπή δικάζοντος, δικαστηρίου για την αντίκρουση της κρινόμενης έφεσης, δεν αποδείχθηκε και πρέπει ν'απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος, όπως ορθά κατ' αποτέλεσμα κρίθηκε και με την εκκαλούμενη απόφαση, με την οποία ο εν λόγω ισχυρισμός απορρίφθηκε σιωπηρά.

Μετά από αυτά, εφόσον αποδείχθηκε η απόκτηση κυριότητας του επίδικου ακινήτου με τον προαναφερόμενο παράγωγο τρόπο από τον ενάγοντα, ενώ δεν αποδείχθηκαν οι ισχυρισμοί ιδίας κυριότητας του αρχικώς εναγομένου με έκτακτη, άλλως με τακτική χρησικτησία, πρέπει να γίνει δεκτή η έφεση και ως κατ' ουσία βάσιμη, να εξαφανιστεί η εκκαλούμενη απόφαση αναφορικά με την ένδικη αγωγή και, αφού κρατηθεί και δικαστεί, να γίνει αυτή δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη, ακολούθως δε, να αναγνωριστεί ο ενάγων ως κύριος του επίδικου ακινήτου και να υποχρεωθούν οι καλούντες να του αποδώσουν το παραπάνω ακίνητο.

Τα δικαστικά έξοδα του ενάγοντος και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας πρέπει να επιβληθούν σε βάρος των καλούντων, λόγω της ήττας τους (άρθρα 176, 183, 191 παρ.2ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζει αντιμωλία των διαδίκων.

Δέχεται την έφεση τυπικά και κατ' ουσία, κατά το μέρος που αφορά στην από 19/1/1982 αγωγή.

Εξαφανίζει την εκκαλούμενη 24212/2006 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, κατά το πιο πάνω μέρος. Κρατεί και δικάζει την από 19/1/1982 αγωγή. Δέχεται την αγωγή αυτή.

Αναγνωρίζει τον ενάγοντα κύριο του επίδικου ακινήτου, και συγκεκριμένα, του με αριθμό … οικοπέδου, εμβαδού 192 τ.μ., που βρίσκεται στον προσφυγικό συνοικισμό ..., της περιφέρειας του ήδη Δήμου …, στο υπ' αριθμό …Α Ο.Τ., του εγκεκριμένου, από το Υπουργείο Πρόνοιας, υπ' αριθμό …/1958 σχεδιαγράμματος της περιοχής και συνορεύει, ανατολικά, με το υπ' αριθμό …/…Α οικόπεδο, ιδιοκτησίας Γ., επί 16 γραμ. μέτρα, δυτικά, με το υπ' αριθμό …/…Α οικόπεδο του ενάγοντος, επί 16 γραμ. μέτρα, βόρεια, με το υπ' αριθμό …/…Α οικόπεδο του ενάγοντος, επί 12 γραμ. μέτρα και νότια, επί 12 γραμ. μέτρα, με υπόλοιπο ιδιοκτησίας του ενάγοντος (ανώνυμη οδό, κατά το παραχωρητήριο).

Υποχρεώνει τους καλούντες ν'αποδώσουν στον ενάγοντα το παραπάνω ακίνητο. Επιβάλλει σε βάρος των καλούντων τα δικαστικά έξοδα του ενάγοντος, τα οποία ορίζει και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας στο ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Νοεμβρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Ιανουαρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ