Supreme Court allows appeal on set-off claim where non-parties acted for creditor's rights, not their own.

Απόφαση 844 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 844/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Τζανερρίκο, Γεώργιο Χριστοδούλου - Εισηγητή, Βασίλειο Μαχαίρα και Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 7 Δεκεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ι. Χ. Ο. του Χ., κατοίκου …, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Απόστολο Χατζηνέστωρος με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Τ. του Δ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Σοφούλη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις, 2) Κ. Σ. του Χ., κατοίκου …, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 3) Χρ Δ. του Β., 4) Σ. Λ. του Σ., κατοίκων …., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Σοφούλη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30/4/2015 ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ροδόπης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 159/2017 (όπως συμπληρώθηκε με την 184/2017) οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 39/2019 του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 19/2/2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, εάν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε καθόλου ή δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση ως προς όλους τους διαδίκους. Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 74 παρ. 2 του ν. 4690/2020 περί κύρωσης των Π.Ν.Π. σχετικών με την αντιμετώπιση των συνεπειών από την πανδημία του κορωνοϊού COVID-19 σε περίπτωση που η συζήτηση υπόθεσης οποιουδήποτε βαθμού δικαιοδοσίας και με οποιαδήποτε διαδικασία ματαιώθηκε διαρκούσης της αναστολής, δηλαδή μέχρι και τις 31.5.2020, ορίζεται αυτεπαγγέλτως, με πράξη του προέδρου του τμήματος ή του δικαστή, ημέρα και ώρα συζήτησης στο ακροατήριο σε σύντομη κατά το δυνατόν δικάσιμο και κατά προτεραιότητα εντός του χρονικού διαστήματος από 1.7.2020 έως 15.7.2020 ή από 1.9.2020 έως 15.9.2020.

Η εγγραφή της υπόθεσης στο οικείο πινάκιο ή έκθεμα, το οποίο μπορεί να τηρείται και ηλεκτρονικά, γίνεται με πρωτοβουλία του γραμματέα και ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Προς ενημέρωση των διαδίκων, και πάντως όχι επί ποινή ακυρότητας, η νέα δικάσιμος γνωστοποιείται από τον γραμματέα στο δικηγορικό σύλλογο της έδρας του δικαστηρίου και στην Κεντρική Υπηρεσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Με πρωτοβουλία επίσης του γραμματέα μπορεί να γνωστοποιείται η νέα δικάσιμος με αποστολή ηλεκτρονικού μηνύματος στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των διαδίκων ή με ανάρτηση στην πύλη ψηφιακών υπηρεσιών δικαστηρίων solon.gov.gr για όσα δικαστήρια και διαδικασίες έχουν ενταχθεί στο εν λόγω σύστημα.

Στην προκειμένη περίπτωση από την προσκομιζόμενη από τον αναιρεσείοντα υπ' αριθ. 2922 Ζ'/12-4-2019 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Θράκης, με έδρα το Πρωτοδικείο Ροδόπης, Θ. Κ., προκύπτει ότι επικυρωμένο αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης με την επ' αυτής πράξη προσδιορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αρχική δικάσιμο της 23-3-2020 έχει επιδοθεί, με επιμέλεια του επισπεύδοντος τη συζήτηση αναιρεσείοντος, νομίμως και εμπροθέσμως στον δεύτερο των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 122 επ., 128 παρ. 4, 568 παρ. 2, 3 και 4 ΚΠολΔ).

Πρέπει δε να σημειωθεί ότι, μετά τη ματαίωση της συζήτησης της υπόθεσης κατά την αρχική δικάσιμο της 23-3-2020 λόγω διακοπής της λειτουργίας των πολιτικών δικαστηρίων εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19, η υπόθεση προσδιορίστηκε αυτεπαγγέλτως και εισήχθη προς συζήτηση για την παρούσα δικάσιμο κατά τις διατάξεις του άρθρου 74 παρ. 2 του ν. 4690/2020, χωρίς να απαιτείται νέα κλήτευση του ως άνω δεύτερου των αναιρεσιβλήτων, προκειμένου να παραστεί κατ' αυτήν.

Επομένως, εφόσον ο τελευταίος δεν εμφανίσθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσε δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, κατά τη νόμιμη εκφώνηση της υπόθεσης από το πινάκιο, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση χωρίς την παρουσία του (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Με την κρινόμενη από 19-2-2019 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία εκδοθείσα υπ' αριθ. 39/2019 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, το οποίο δικάζοντας την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθ. 159/2017 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, που είχε απορρίψει την από 30-4-2015 ανακοπή του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθ. 54/2015 διαταγής πληρωμής του ίδιου ως άνω Δικαστηρίου, απέρριψε την έφεση. Η αίτηση αυτή αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΙΙΙ. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 632, 633, 628, 629 και 585 ΚΠολΔ σαφώς συνάγεται ότι, σε περίπτωση άσκησης ανακοπής κατά διαταγής πληρωμής, μπορεί ο ανακόπτων να προτείνει τις κατά του τίτλου και της απαίτησης ενστάσεις του και γενικά τους ισχυρισμούς του, μεταξύ των οποίων και η βασιμότητα της απαίτησης ή του ύψους αυτής.

Τέτοιες ενστάσεις κατά της απαίτησης είναι και αυτές της εξόφλησης και του συμψηφισμού, οι οποίες προτείνονται υπό την προϋπόθεση ότι αυτές υπήρχαν πριν από την έκδοση της διαταγής πληρωμής. Ειδικότερα, ισχυρισμοί που ανάγονται σε επιγενόμενη, δηλαδή μετά την έκδοση της διαταγής πληρωμής, απόσβεση της απαίτησης, δεν μπορούν να αποτελέσουν λόγους της ανακοπής κατά της διαταγής πληρωμής, δεν θεωρείται όμως επιγενόμενο το περιστατικό της πρότασης του συμψηφισμού, αν οι αμοιβαίες απαιτήσεις συνυπήρξαν κατά την έκδοση της διαταγής πληρωμής (ΑΠ 1298/2018, ΑΠ 1235/2012, ΑΠ 1343/2004, ΑΠ 338/2001, ΑΠ 259/2002, ΑΠ 536/1994).

Περαιτέρω, κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 440 και 441 ΑΚ, το διαπλαστικό δικαίωμα της πρότασης συμψηφισμού δημιουργείται από τότε που δύο αντίθετες απαιτήσεις, οι οποίες πληρούν τις προϋποθέσεις του συμψηφισμού, θα συνυπάρξουν. Από το χρονικό αυτό σημείο παρέχεται κατά νόμο η δυνατότητα αφενός στο δικαιούχο της (αντ)απαίτησης να αποσβέσει μονομερώς την απαίτηση του δανειστή του, προτείνοντας την ανταπαίτησή του σε συμψηφισμό, αφετέρου στους δανειστές και οφειλέτες να προβούν σε συμβατικό συμψηφισμό.

Η πρόταση του συμψηφισμού επιφέρει απόσβεση των αμοιβαίων απαιτήσεων αναδρομικά, δηλαδή από τότε που συνυπήρξαν. Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει ότι οι προϋποθέσεις του μονομερούς συμψηφισμού είναι: α) η αμοιβαιότητα των απαιτήσεων, β) το ομοειδές του αντικειμένου των απαιτήσεων αυτών, γ) το έγκυρο, νομικώς τέλειο και ληξιπρόθεσμό τους και δ) το επιτρεπτό του συμψηφισμού.

Ειδικότερα, ως προς την αμοιβαιότητα των απαιτήσεων σημειώνεται ότι ο δανειστής της μιας απαίτησης πρέπει να είναι ο οφειλέτης της απαίτησης, κατά της οποίας προτείνεται ο συμψηφισμός και αντιστρόφως ο δανειστής της δεύτερης απαίτησης πρέπει να είναι οφειλέτης της πρώτης (ΑΠ 695/2020, ΑΠ 1057/2019, ΑΠ 1298/2018, ΑΠ 132/2017).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 72 ΚΠολΔ οι δανειστές έχουν δικαίωμα να ζητήσουν δικαστική προστασία, ασκώντας τα δικαιώματα του οφειλέτη τους, πλην εκείνων που συνδέονται με το πρόσωπό του, εφόσον αυτός δεν τα ασκεί. Στην περίπτωση αυτή ο ενάγων ζητεί δικαστική προστασία στο όνομά του μεν, όχι όμως για δικό του δικαίωμα, αλλά για δικαίωμα του οφειλέτη του, ο οποίος αμελεί να το ασκήσει.

Επομένως, αίτημα της πλαγιαστικής αγωγής είναι η καταβολή της παροχής όχι στον ενάγοντα, αλλά στον οφειλέτη του ενάγοντος. Ειδικότερα, ο δανειστής νομιμοποιείται ενεργητικώς, αν και δεν είναι φορέας του δικαιώματος, κατ' απόκλιση από τον κανόνα που διέπει τη νομιμοποίηση και ως εκ τούτου πρόκειται για περίπτωση μη δικαιούχου διαδίκου και μάλιστα μη γνήσιας μορφής, αφού ο οφειλέτης διατηρεί παραλλήλως τη νομιμοποίησή του και την εξουσία διάθεσης, καθώς και την ικανότητα διεξαγωγής της δίκης για την ίδια έννομη σχέση (ΑΠ 106/2014, ΑΠ 499/2011, ΑΠ 1742/2007).

Περαιτέρω, με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας, με βάση τα αναιρετικώς ανέλεγκτα γενόμενα απ' αυτό δεκτά ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, δεν εφαρμόσει τον κανόνα δικαίου, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή, αν εφαρμόσει αυτόν, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμόσει αυτόν εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη ή μη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στον κανόνα δικαίου.

Η παραβίαση δηλαδή από τη διάταξη αυτή πρέπει να προκύπτει από την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού (Ολ ΑΠ 2/2019, Ολ ΑΠ 8/2018, ΑΠ 148/2020, ΑΠ 50/2020, ΑΠ 3/2019). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε τα ακόλουθα: "Ο ανακόπτων, συγκύριος κατά ποσοστό 71,357 ο/οο ενός οικοπέδου άρτιου και οικοδομήσιμου, εκτάσεως 671,19 τ.μ., που βρίσκεται εντός του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου της πόλεως της .., στο με αριθμό ….

Οικοδομικό Τετράγωνο και συγκεκριμένα στη συμβολή των οδών ... και ..., δυνάμει του υπ' αριθ. …/….-5-2003 προσυμφώνου εργολαβικού συμβολαίου μετά των λοιπών συγκυρίων συνοικοπεδούχων ανέθεσαν στην 5η των καθ' ων η ανακοπή εργολήπτρια ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "Γ. ΠΙΣΩΚΑΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ Α.Ε.", μη διάδικο στην παρούσα δίκη, με τους ειδικότερους όρους που αναφέρονται σ' αυτό, την ανέγερση επί του ανωτέρω οικοπέδου τους, με το σύστημα της αντιπαροχής, δύο πολυώροφων οικοδομών.

Το ποσοστό αντιπαροχής της εργολάβου εταιρίας, επί του οικοπέδου, καθορίσθηκε σε 578,5ο/οο εξ αδιαιρέτου, το οποίο ανέλαβαν την υποχρέωση να μεταβιβάσουν οι οικοπεδούχοι, μεταξύ των οποίων και ο αιτών, μαζί με τα διαμερίσματα που αντιστοιχούσαν στο παραπάνω ποσοστό, είτε στην ίδια είτε σε τρίτους που αυτή θα υποδείκνυε, σταδιακά και σύμφωνα με την πρόοδο των εργασιών.

Από την πλευρά της η εργολήπτρια εταιρία ανέλαβε την υποχρέωση να κατασκευάσει και να παραδώσει στους οικοπεδούχους τα διαμερίσματα που αντιστοιχούσαν στο υπόλοιπο ποσοστό των 421,47ο/οο εξ αδιαιρέτου του οικοπέδου. Στη συνέχεια, δυνάμει του με αριθμό …/….-12-2003 συμβολαίου, νομίμως μεταγεγραμμένου στα οικεία βιβλία του Υποθηκοφυλακείου Κομοτηνής, ο ανακόπτων και οι λοιποί οικοπεδούχοι με τη σύμπραξη της εργολήπτριας εταιρίας προχώρησαν στη σύσταση καθέτων και οριζοντίων ιδιοκτησιών κατά τις διατάξεις του νόμου 3741/1929, του νδ 1024/1971 καθώς και στην κατανομή των διαιρεμένων ιδιοκτησιών προ ανεγέρσεως των δύο οικοδομών.

Ειδικότερα, ο ανακόπτων απέκτησε την κυριότητα: α) του με αριθμό 1 διαμερίσματος του 2ου πάνω από το ισόγειο ορόφου της με αριθμό … οικοδομής επί της οδού …. καθαρού εμβαδού 20,43 τ.μ., μεικτής επιφανείας 27,65 τ.μ. και ποσοστό συμμετοχής στο όλο οικόπεδο 15ο/οο εξ αδιαιρέτου και β) του με αριθμό …. διαμερίσματος του δευτέρου πάνω από το ισόγειο ορόφου της με αριθμό ….

οικοδομής επί της οδού …, το οποίο έχει εμβαδόν καθαρής επιφανείας 19,07 τ.μ., εμβαδόν μεικτής επιφάνειας 24 τ.μ. και ποσοστό συμμετοχής στο όλο οικόπεδο 14,78ο/οο εξ αδιαιρέτου. Οι λοιπές, πέραν δηλαδή αυτών που έλαβαν οι οικοπεδούχοι, οριζόντιες ιδιοκτησίες μαζί με την αντιστοιχούσα εδαφική αναλογία των 578,53ο/οο εξ αδιαιρέτου στο οικόπεδο θα περιέρχονταν μελλοντικά και ανάλογα με την πρόοδο των οικοδομικών εργασιών στην εργολήπτρια εταιρία είτε σε πρόσωπα - αγοραστές που αυτή θα υποδείκνυε στους οικοπεδούχους.

Κατά τη διάρκεια υλοποίησης του έργου η εργολήπτρια έλαβε μέρος της αντιπαροχής καθώς σε σύμπραξη με τους οικοπεδούχους μεταξύ των οποίων και ο αιτών μεταβίβασε προς τρίτους, μεταξύ των οποίων και οι τέσσερις πρώτοι των καθ' ων η αίτηση, εισπράττοντας αντίστοιχο τίμημα, από την με αριθμό … οικοδομή, επί της οδού ...

οριζόντιων αυτοτελών ιδιοκτησιών, από δε την οικοδομή με αριθ. …, 1 οριζόντια ιδιοκτησία, που αντιστοιχούν στα 456,37ο/οο από τα 578,53ο/οο εξ αδιαιρέτου ποσοστού επί του οικοπέδου της συνολικής αντιπαροχής. Ωστόσο, η εργολήπτρια το έτος 2004 διέκοψε τις εργασίες και τελικώς οι οικοπεδούχοι υπαναχώρησαν στις 24-2-2006 νομίμως κατ' άρθρα 383 και 686 ΑΚ από την εργολαβική σύμβαση, ήτοι το προαναφερθέν προσύμφωνο-εργολαβικό συμβόλαιο.

Ακολούθως, αγοραστές των ως άνω διαμερισμάτων, μεταξύ των οποίων και οι τέσσερις πρώτοι των καθ' ων η αίτηση, άσκησαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης τη με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 794/ΤΜ237/14-11-2006 αγωγή τους κατά της εργολήπτριας εταιρίας, ζητώντας τα σ' αυτήν αναφερόμενα ποσά με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού.

Η αγωγή αυτή έγινε δεκτή από το άνω δικαστήριο δυνάμει της με αριθμό 30/2007 ήδη τελεσίδικης αποφάσεώς του, με την οποία υποχρεώθηκε η εναγομένη εργολήπτρια εταιρία να τους καταβάλει τα αιτούμενα από αυτούς ποσά. Στη συνέχεια, οι ίδιοι αγοραστές (τέσσερις πρώτοι των καθ' ων η ανακοπή) άσκησαν πλαγιαστικώς κατά των οικοπεδούχων τη με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως ΤΜ94/18-7-2007 αγωγή τους ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, ζητώντας να αναγνωρισθεί ότι οι οικοπεδούχοι-εναγόμενοι, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και ο ανακόπτων, οφείλουν να καταβάλουν βάσει του ποσοστού συγκυριότητάς τους στο οικόπεδο, στην εργολήπτρια την ωφέλεια που αυτοί αποκόμισαν από τις εκτελεσθείσες από την εργολήπτρια εταιρία εργασίες για την ανέγερση των δύο οικοδομών μέχρι τη στιγμή της υπαναχωρήσεως, συνιστάμενη στο ποσό των 377.170,93 ευρώ.

Το ανωτέρω δικαστήριο έκρινε ότι η ωφέλεια της εργολήπτριας εταιρίας συνίσταται στο τίμημα που εισέπραξε από την πώληση με τη σύμπραξη των οικοπεδούχων, μεταξύ των οποίων και ο ανακόπτων, των δέκα προαναφερομένων οριζοντίων ιδιοκτησιών και των αναλογούντων εξ αδιαιρέτου ποσοστών συγκυριότητας επί του οικοπέδου προς τρίτους αγοραστές.

Περαιτέρω, ότι η ωφέλεια που αποκόμισαν οι οικοπεδούχοι συνίσταται στην αξία των εργασιών που αποκόμισαν οι οικοπεδούχοι συνίσταται στην αξία των εργασιών που πραγματοποίησε η εργολήπτρια από τη σύναψη της εργολαβικής σύμβασης μέχρι τη στιγμή της υπαναχωρήσεως στις δύο οικοδομές και δη στις οριζόντιες ιδιοκτησίες, που έλαβε έκαστος οικοπεδούχος αλλά και στις 6 οριζόντιες (ιδιοκτησίες) που αποτελούσαν μέρος του εργολαβικού ανταλλάγματος, που μετά την έκπτωση της εργολήπτριας παρέμειναν στους οικοπεδούχους.

Ακολούθως, και αφού απέρριψε ισχυρισμό των εναγομένων-οικοπεδούχων ότι έχουν ανταπαιτήσεις κατά της εργολήπτριας ως αλυσιτελώς προβληθέντα ως μη συνδεόμενο με συγκεκριμένη ένσταση συμψηφισμού ή επίσχεσης, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή δυνάμει της με αριθμό 33/2009 απόφασής του, αναγνωρίζοντας ότι οι εναγόμενοι - οικοπεδούχοι, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται ο ανακόπτων, οφείλουν να καταβάλουν στην εργολήπτρια εταιρία, τα αναφερόμενα στο διατακτικό της ποσά εντόκως από 25-2-2006, ειδικότερα δε για τον ανακόπτοντα ότι οφείλει να καταβάλει το ποσό των 26.913,78 ευρώ, ενώ, απέρριψε ως αλυσιτελώς προβληθέντα τον ισχυρισμό των πλαγιαστικώς εναγόντων περί αξιώσεών τους εις βάρος της εργολήπτριας εταιρίας για εύλογη αποζημίωση, για κατάπτωση της προβλεπόμενης στην εργολαβική σύμβαση ποινικής ρήτρας και απόδοση του αδικαιολόγητου πλουτισμού του εις βάρος της περιουσίας τους, καθόσον δεν συνέδεαν τον ισχυρισμό με συγκεκριμένη ένσταση ή με άλλο αίτημα.

Κατά της παραπάνω αποφάσεως, οι εναγόμενοι-οικοπεδούχοι, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και ο ανακόπτων, άσκησαν την από 1-6-2009 έφεσή τους ενώπιον του Εφετείου Θράκης, που συζητήθηκε στις 22-11-2013. Με τον έκτο, όπως εκτιμήθηκε, λόγο εφέσεως οι εκκαλούντες, μεταξύ των οποίων και ο ανακόπτων, προέβαλαν ένσταση συμψηφισμού της απαίτησης των εφεσίβλητων (τεσσάρων πρώτων των καθ' ων), που τους αναγνωρίσθηκε με την με αριθμό 33/2009 εκκαλουμένη απόφαση, με επικαλούμενη ανταπαίτησή τους, που συνίστατο σε τρία επιμέρους κονδύλια και συγκεκριμένα:

α) στην ωφέλεια της εργολάβου από τη μερική εκτέλεση της εργολαβικής σύμβασης, που προκύπτει από το αναλυτικά αναφερόμενο στην έφεση πραγματικό τίμημα που αυτή εισέπραξε από την πώληση σε τρίτους των 10 οριζοντίων ιδιοκτησιών της αντιπαροχής αναιρουμένου του αντιστοιχούντος σ' αυτές κόστους εργασιών, β) στην εύλογη αποζημίωσή τους για την πραγματική ζημία που υπέστησαν από την κήρυξη έκπτωτης της εργολάβου εταιρίας και την υπαναχώρησή τους από τη σύμβαση, όπως τα ποσά αυτά αναφέρονταν στο δικόγραφο της εφέσεως και γ) στην ποινική ρήτρα που κατέπεσε βάσει των συμφωνηθέντων στους όρους της σύμβασης εργολαβίας.

Προς παραχρήμα απόδειξη της ανωτέρω ενστάσεως συμψηφισμού, οι εκκαλούντες, μεταξύ των οποίων και ο ανακόπτων, προσκόμισαν και την με αριθμό 55/2010 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, που είχε καταστεί τελεσίδικη, το οποίο κρίνοντας επί της με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως ΠΕ19/2-2-2010 αγωγής των οικοπεδούχων, μεταξύ των οποίων και ο ανακόπτων, κατά της εργολάβου εταιρίας, έκανε εν μέρει δεκτή αυτήν και δη ως προς το αίτημα καταβολής της εργολαβικής αμοιβής και αναγνώρισε, με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού, την υποχρέωση της εργολάβου εταιρίας ότι οφείλει να καταβάλει στους ενάγοντες-οικοπεδούχους κατά τα ποσοστά συγκυριότητάς τους στο οικόπεδο, τα αναφερόμενα στο διατακτικό της ποσά εντόκως από 24-2-2006, στον ανακόπτοντα δε το ποσό των 46.656,10 ευρώ.

Το Τριμελές Εφετείο Θράκης δυνάμει της υπ' αριθ. 313/2014 αποφάσεώς του απέρριψε τον ισχυρισμό τους αυτό κατά το υπό στοιχείο (β) και (γ) σκέλος του ως νόμω αβάσιμο, για δε το υπό στοιχείο (α) σκέλος (ωφέλεια της εργολάβου) απέρριψε τη νομίμως προβληθείσα ένσταση συμψηφισμού ως απαράδεκτη διότι, κατά την αιτιολογία της αποφάσεως, δεν προσκομίστηκε από τους εκκαλούντες οικοπεδούχους προς παραχρήμα, ως απαιτείται εκ του νόμου, απόδειξη της επικαλούμενης με τον 6° λόγο εφέσεως ανταπαιτήσεώς τους, που συνίσταται στην αποδοτέα από μέρους της εργολήπτριας εταιρείας ωφέλειας κατά το χρόνο της υπαναχώρησης, ήτοι στην αξία των 456,37 ο/οο ποσοστών εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου που σε μερική εκτέλεση της εργολαβικής συμβάσεως μεταβίβασαν προς τρίτους αγοραστές των 10 αυτοτελών οριζοντίων διηρημένων χώρων του εργολαβικού ανταλλάγματος και όχι στο πραγματικό εισπραχθέν από μέρους της εργολήπτριας εταιρίας μετά την αφαίρεση του κόστους κατασκευής τους, που εσφαλμένα υπολόγισαν οι εκκαλούντες - οικοπεδούχοι, παρά μόνο προσκομίσθηκε η υπ' αριθ. 55/2010 τελεσίδικη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, που αποδεικνύει ουσιαστικώς άλλη ανταπαίτησή τους, το δεδικασμένο δε της οποίας δεν επεκτείνεται στους δανειστές του άρθρου 72 ΚΠολΔ, ήτοι τους εφεσίβλητους- πλαγιαστικώς ενάγοντες.

Περαιτέρω, η προφορικά εκ νέου ασκηθείσα από τους εκκαλούντες οικοπεδούχους μεταξύ των οποίων και ο ανακόπτων, στο ακροατήριο του Τριμελούς Εφετείου Θράκης με σχετική αναφορά στις προτάσεις τους, ένσταση συμψηφισμού κατά της απαιτήσεως της εργολήπτριας εταιρίας, των ανταπαιτήσεων που απορρέουν από την υπ' αριθ. 55/2010 τελεσίδικη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, κρίθηκε ότι, ανεξάρτητα από την εκκρεμοδικία που δημιουργείται, είναι απαράδεκτη, αφού δεν έγινε με τη μορφή κυρίου ή προσθέτου λόγου εφέσεως.

Οι καθ' ων η αίτηση στη συνέχεια ζήτησαν και πέτυχαν την έκδοση της ανακοπτομένης διαταγής πληρωμής, βάσει της υπ' αριθ. 33/2009 τελεσίδικης αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, ενώ ο ανακόπτων, με βάση την υπ' αριθ. 55/2010 προαναφερόμενη τελεσίδικη απόφαση, πέτυχε την έκδοση της υπ' αριθ. 51/ΔΠ57/2015 διαταγής πληρωμής σε βάρος της εργολήπτριας εταιρίας, δυνάμει της οποίας υποχρεώθηκε η τελευταία να του καταβάλει το ποσό των 46.656,10 ευρώ, εντόκως από 24-2-2006.

Με βάση τα ανωτέρω, ο ισχυρισμός του ανακόπτοντος ότι η απαίτηση των καθ' ων η ανακοπή την οποία άσκησαν πλαγιαστικώς εναντίον του πρέπει να συμψηφιστεί με απαίτηση που διατηρεί ο ίδιος κατά της εργολήπτριας εταιρίας για την οποία εκδόθηκε η υπ' αρ. 55/2010 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης και η υπ' αριθ. 51/ΔΠ-57/2015 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, κρίνεται απορριπτέος, καθόσον, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στην υπό κρίση ανακοπή, η απαίτηση την οποία προβάλλει προς συμψηφισμό ο ανακόπτων, στηρίζεται στην προαναφερόμενη διαταγή πληρωμής, η οποία εκδόθηκε κατόπιν της τελεσιδικίας της υπ' αριθ. 55/2010 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, η οποία, σημειωτέον εκδόθηκε ερήμην της 5ης των καθ' ων εργολήπτριας εταιρίας, μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, μετά από την έκδοση της υπ' αριθ. 33/2009 αποφάσεως, το δεδικασμένο δε της αποφάσεως αυτής δεν καταλαμβάνει τους μη διαδίκους στη δίκη εκείνη καθ' ων η ανακοπή, ενόψει της μη επέκτασης των κατά τα άρθρα 324 επ.

ΚΠολΔ υποκειμενικών ορίων του δεδικασμένου της με αριθμό 55/2010 άνω αποφάσεως και στους δανειστές του άρθρου 72 ΚΠολΔ, ήτοι εν προκειμένω τους καθ' ων η ανακοπή...Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα και απέρριψε το λόγο αυτό, ορθά εφάρμοσε το νόμο και γι' αυτό οι συναφείς λόγοι της εφέσεως, με τους οποίους ο εκκαλών, αναφερόμενος στον δεύτερο λόγο της ανακοπής του, υποστηρίζει τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω και δεδομένου ότι ο πρώτος λόγος της ανακοπής με τον οποίο ο ανακόπτων βάλλει κατά της ανακοπτόμενης διαταγής πληρωμής ισχυριζόμενος ότι δεν αναφέρεται στην αίτηση αλλά και δεν αποδείχθηκε η αδράνεια της οφειλέτιδας εταιρίας δεν επαναφέρεται στο παρόν Δικαστήριο ως λόγος εφέσεως, πρέπει να απορριφθεί η έφεση ως ουσιαστικά αβάσιμη στο σύνολό της".

Ήδη δε με τον πρώτο λόγο της ένδικης αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 440 επ. ΑΚ, 72, 321 επ ΚΠολΔ, απορρίπτοντας σχετικό λόγο έφεσής του που αφορούσε στην απόρριψη του δεύτερου λόγου της ένδικης ανακοπής του και συγκεκριμένα τον ισχυρισμό του ότι η απαίτηση των αναιρεσιβλήτων (καθ' ων η ανακοπή), την οποία άσκησαν πλαγιαστικά εναντίον του, πρέπει να συμψηφιστεί με απαίτηση που διατηρεί ο ίδιος κατά της εργολήπτριας εταιρείας και για την οποία εκδόθηκε η υπ' αριθ. 55/2010 τελεσίδικη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης και η υπ' αριθ. 51/2015 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης.

Ειδικότερα, ο αναιρεσείων ισχυρίζεται ότι το Εφετείο εσφαλμένα έκρινε ότι είναι απορριπτέος ο πιο πάνω ισχυρισμός του, για το λόγο ότι η απαίτηση την οποία προβάλλει αυτός προς συμψηφισμό στηρίζεται στην προαναφερόμενη διαταγή πληρωμής, η οποία εκδόθηκε μετά την τελεσιδικία της υπ' αριθ. 55/2010 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, μετά την έκδοση της υπ' αριθ. 33/2009 απόφασης επί της ως άνω πλαγιαστικής αγωγής των αναιρεσιβλήτων, το δεδικασμένο δε της απόφασης αυτής (55/2010) δεν καταλαμβάνει τους μη διαδίκους στη δίκη εκείνη αναιρεσιβλήτους (καθ' ων η ανακοπή), ενόψει της μη επέκτασης των κατά τα άρθρα 324 επ.

ΚΠολΔ υποκειμενικών ορίων του δεδικασμένου της υπ' αριθ. 55/2010 ως άνω απόφασης και στους δανειστές του άρθρου 72 ΚΠολΔ (αναιρεσιβλήτους- καθ'ων η ανακοπή). Με το περιεχόμενο αυτό ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος, καθόσον το Εφετείο με την προσβαλλόμενη ως άνω απόφασή του παραβίασε τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 440 επ.

ΑΚ, 72 ΚΠολΔ, τις οποίες εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε, απορρίπτοντας την έφεση του αναιρεσείοντος και κρίνοντας ως απορριπτέο τον προαναφερόμενο ισχυρισμό του αναιρεσείοντος περί συμψηφισμού που αποτελούσε και το δεύτερο λόγο της ένδικης ανακοπής αυτού κατά της πιο πάνω διαταγής πληρωμής. Τούτο δε διότι το γεγονός ότι το δεδικασμένο της υπ' 55/2010 τελεσίδικης απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, που αποτελεί τη βάση της απαίτησης κατά της εργολήπτριας εταιρείας την οποία προέβαλε προς συμψηφισμό ο ήδη αναιρεσείων (οικοπεδούχος), δεν καταλαμβάνει τους μη διαδίκους στη δίκη εκείνη αναιρεσιβλήτους, οι οποίοι στην παρούσα δίκη ενεργούν ως δανειστές κατ' άρθρ. 72 ΚΠολΔ της οφειλέτριας (εργολήπτριας εταιρείας) του αναιρεσείοντος, δεν συνιστά νομικό κώλυμα ή εμπόδιο για τον τελευταίο να προτείνει προς συμψηφισμό την εν λόγω (αντ)απαίτησή του στην παρούσα δίκη.

Συγκεκριμένα, στην παρούσα δίκη οι αναιρεσίβλητοι με την από 18-7-2007 αγωγή τους και την από 31-3-2015 αίτησή τους για έκδοση διαταγής πληρωμής ζήτησαν δικαστική προστασία στο όνομά τους μεν, όχι όμως για δικό τους δικαίωμα, αλλά για δικαίωμα της οφειλέτριάς τους εργολήπτριας εταιρείας, η οποία ταυτόχρονα είναι και οφειλέτρια του αναιρεσείοντος στην προτεινόμενη απ' αυτόν προς συμψηφισμό (αντ)απαίτησή του και ως εκ τούτου δεν τίθεται ζήτημα δεδικασμένου ως προς αυτούς από την προαναφερόμενη απόφαση (55/2010).

Με τα δεδομένα αυτά είναι σαφές ότι στην παρούσα περίπτωση, κατά τα εκτιθέμενα από τον αναιρεσείοντα, ως προς την επικαλούμενη απ' αυτόν (αντ)απαίτησή του προς συμψηφισμό με την ένδικη απαίτηση των αναιρεσιβλήτων δεν αναιρείται το στοιχείο της αμοιβαιότητας αυτών, που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη θεμελίωση του σχετικού δικαιώματός του.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση και να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων της αίτησης, λόγω της πλήρους αναιρετικής εμβέλειας του ως άνω γενόμενου δεκτού. Περαιτέρω, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή κατά την παράγραφο 3 του αρθρ. 580 ΚΠολΔ και να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα (άρθρ. 495 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Επίσης, πρέπει να καταδικαστεί η πρώτη, τρίτη και τέταρτος των αναιρεσιβλήτων, λόγω της ήττας τους, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που δεν κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρ. 176, 183, 189 παρ.1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθ. αριθ. 39/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Θράκης, συγκροτούμενο από δικαστή άλλον από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους πρώτη, τρίτη και τέταρτο των αναιρεσιβλήτων στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Απριλίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

(Και τούτης αποχωρήσασας από την Υπηρεσία, ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης)