Supreme Court dismisses appeal on securities transaction statute of limitations, ruling tort claims barred by one-year rule.

Απόφαση 844 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 844/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεράσιμο Φουρλάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Πέππα, Γεώργιο Λέκκα, Πηνελόπη Ζωντανού και Αλτάνα Κοκκοβού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Νοεμβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Χρηματιστηριακής Εταιρείας παροχής επενδυτικών υπηρεσιών με την επωνυμία "...", πρώην "... ΑΕ" και το διακριτικό τίτλο "..." που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Καλαβρό και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. Α. του Μ., κατοίκου ..., 2) Ε. Α. του Μ., κατοίκου ..., 3)Κ. Α. του Μ., κατοίκου ..., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων τους Απόστολου Γεροντίδη και Αικατερίνης Σάλαρη και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12/12/1996 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 9/10/1997 προσεπίκληση-παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 9801/1998 μη οριστική και 8632/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 96/2015 του Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 1/4/2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αλτάνα Κοκκοβού ανέγνωσε την από 6/11/2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 1/4/2015 αίτησης για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 96/2015 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Εισάγεται προς συζήτηση η από 1-4-2015 αίτηση της εναγομένης-εκκαλούσας για αναίρεση της υπ’ αριθ. 96/2015 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (αρθ. 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (αρθ. 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω.

Κατά το άρθρο 15 παρ. 6 του ν 3632/1928, κάθε αξίωση που πηγάζει από χρηματιστηριακή συναλλαγή παραγράφεται μετά πάροδο έτους από τη λήξη του έτους κατά το οποίο συνήφθη η συναλλαγή, ενώ κατά την παρ.1 του ίδιου άρθρου χρηματιστηριακές συναλλαγές κατά την έννοια του παρόντος νόμου είναι οι δικαιοπραξίες που συνάπτονται χρηματιστηριακώς και έχουν αντικείμενο χρηματιστηριακά πράγματα και κατά τη διάταξη του αρθρ. 20 παρ.1 του ν. 1806/1988 χρηματιστηριακές συναλλαγές κατά την έννοια του νόμου αυτού είναι μόνο:

α)η πώληση της μετρητοίς, η οποία καταρτίζεται, σύμφωνα με τα οριζόμενα από την κείμενη νομοθεσία για χρηματιστήρια αξιών, β)η πώληση με ειδικές συμφωνίες, όπως ενδεικτικά..., γ)κάθε δικαιοπραξία συναφής με τη διενέργεια και εκτέλεση των παραπάνω συμβάσεων... Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών, που καταργήθηκαν από 1.11.2007 με το άρθρο 85 του ν. 3606/2007, εφαρμόζονται όμως στην παρούσα υπόθεση, εφόσον οι ένδικες αξιώσεις ανάγονται σε προηγούμενο χρονικό διάστημα, προκύπτει ότι η παραπάνω ετήσια παραγραφή ισχύει μόνο για αξίωση, που πηγάζει από σύμβαση χρηματιστηριακής συναλλαγής (κύριας ή και παρεπόμενης), όπως είναι και η παραγγελία χρηματιστηριακής πώλησης μετοχών (Ολ ΑΠ 16/2008).

Σε περίπτωση, όμως, πώλησης μετοχών χρηματιστηριακώς από τρίτο, στον οποίο είχαν παραδοθεί προς φύλαξη, βάσει σύμβασης παρακαταθήκης, χωρίς εντολή και πληρεξουσιότητα του κυρίου αυτών και εν αγνοία του, με την υπαίτια συνδρομή των προστηθέντων υπαλλήλων της χρηματιστηριακής εταιρείας και ιδιοποίησης, εντεύθεν, από τον τρίτο, θεματοφύλακα των μετοχών, του αποκτηθέντος τιμήματος αυτών, η αξίωση του κυρίου των μετοχών κατά της χρηματιστηριακής εταιρείας προς αποζημίωσή του, υπό την επίκληση της εν αγνοία του και χωρίς την εντολή και πληρεξουσιότητά του πώλησης των μετοχών του από τον θεματοφύλακα, μέσω της χρηματιστηριακής εταιρείας και με την υπαίτια συνδρομή των προστηθέντων της, συνιστά αξίωση από αδικοπραξία και όχι από σύμβαση χρηματιστηριακής συναλλαγής (ΑΠ 1376/2011).

Η αξίωση αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 937 ΑΚ, παραγράφεται μετά πενταετία, αφότου ο παθών έμαθε τη ζημία και τον υπόχρεο σε αποζημίωση. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006 4/2005). Με τον άνω λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ’ ουσίαν (Ολ ΑΠ 27, 28/1998, ΑΠ 1047/2010).

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με το μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης αιτιάται την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια από τον αριθ.1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενη, ότι στην υπό κρίση διαφορά πρόκειται για συρροή νομίμων βάσεων της αυτής αξίωσης από σύμβαση και από αδικοπραξία, που εκπηγάζουν αμφότερες από χρηματιστηριακή συναλλαγή και, συνεπώς, υπερισχύει της παραγραφής του άρθρου 937 ΑΚ η ενιαύσια παραγραφή του άρθρου 15 παρ.6 του ν. 3632/1928 και σε κάθε περίπτωση ακόμη και εάν ήθελε γίνει δεκτό, ότι υφίσταται συρροή αδικοπρακτικής και ενδοσυμβατικής ευθύνης, η παραγραφή της αξίωσης από αδικοπραξία παραμένει αυτοτελής και διέπεται από τη διάταξη του άρθρου 937 ΚΠολΔ, εκτός, εάν, κατ’ εξαίρεση, η εφαρμογή της μιας ρύθμισης ματαιώνει το σκοπό της άλλης στην οποία ανήκει τελολογικά το προβάδισμα.

Στην προκείμενη περίπτωση δε η εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 937 ΑΚ φαλκιδεύει την τελολογία της άνω ειδικής διάταξης του άρθρου 15 παρ.6 του ν. 3632/1928, που έχει το προβάδισμα, διότι σκοπός της είναι η ταχύτατη εκκαθάριση των διαφορών που προκύπτουν στο πλαίσιο χρηματιστηριακής συναλλαγής μεταξύ του παραγγελιοδόχου και του παραγγελέως.

Ωστόσο, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο, με τις ουσιαστικές παραδοχές της, δεν δέχτηκε, ότι οι ένδικες αξιώσεις των αναιρεσίβλητων κατά της αναιρεσείουσας για αποζημίωση έχουν ως βάση και παραβίαση συμβατικής υποχρέωσης αυτής από χρηματιστηριακή συναλλαγή, αλλά δέχτηκε, ότι έχουν ως βάση την αδικοπραξία, που τέλεσε σε βάρος τους ο Β.

Α. και οι προστηθέντες από την αναιρεσείουσα υπάλληλοί της με την πώληση των μετοχών τους εν αγνοία τους και χωρίς την εντολή και πληρεξουσιότητα τους και, περαιτέρω έκρινε, ότι γι’ αυτές ισχύει η πενταετής παραγραφή του άρθρου 937 ΑΚ και όχι η ενιαύσια παραγραφή του άρθρου 15 παρ. 6 του ν. 3632/1928 και απέρριψε εντεύθεν το σχετικό λόγο της έφεσης της αναιρεσείουσας, με τον οποίο παραπονείτο για την απόρριψη από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που είχε δεχθεί τα ίδια, της ένστασής της περί παραγραφής των ενδίκων αξιώσεων, σύμφωνα με το άρθρο 15 παρ. 6 του ν. 3632/1928.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε τη διάταξη του 937 ΑΚ, που εφάρμοσε, ούτε τη διάταξη του άρθρου 15 παρ. 6 του ν. 3632/1928 που δεν εφάρμοσε, λαμβανομένου υπόψη και ότι δεν υφίσταται στην προκείμενη περίπτωση, σύμφωνα με τις άνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, η επικαλούμενη συρροή νομίμων βάσεων ή συρροή αδικοπρακτικής και ενδοσυμβατικής ευθύνης και ο άνω λόγος της αίτησης αναίρεσης με το προαναφερόμενο περιεχόμενο είναι αβάσιμος και απορριπτέος, ως ερειδόμενος επί αναληθούς προϋπόθεσης.

Κατ’ ακολουθίαν, πρέπει η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί. Περαιτέρω, πρέπει να διαταχθεί, κατά την παρ. 4 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, που προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. 2 του ν. 4055/2012, η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου των τριακοσίων (300,00) ευρώ, που καταβλήθηκε από την αναιρεσείουσα, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθ. 334/2015 έκθεση κατάθεσης της αίτησης αναίρεσης.

Τέλος, τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις, πρέπει, κατά το σχετικό αίτημά τους, να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας, λόγω της ήττας της (άρθ. 176, 183, 189 και 191 παρ.2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα αναφέρεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-4-2015 αίτηση της Χρηματιστηριακής εταιρείας με την επωνυμία ¨... Ανώνυμης Χρηματιστηριακή Εταιρεία Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών¨, για αναίρεση της υπ’ αριθ. 96/2015 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου των τριακοσίων (300,00) ευρώ στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2700,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαρτίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Μαΐου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ