Supreme Court allows appeal against employer liability for employee's abuse of office causing damage to third party.

Απόφαση 844 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 844/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Ελένη Παναγιωτάκη και Χαράλαμπο Δημάδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 16 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1 και 2. Χ2, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη - Διονύσιο Φιλιώτη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΣΠΗΝΤΕΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΑΧΥΜΕΤΑΦΟΡΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Καλλιόπη Φινοκαλιώτου - Πικραμένου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9 Αυγούστου 2001 αγωγή της αρχικής ενάγουσας Χ, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Στο μεταξύ επήλθε βίαιη διακοπή της δίκης εξ αιτίας θανάτου της ως άνω ενάγουσας στις 28-9-2001 και η δίκη συνεχίστηκε από τους εκ διαθήκης κληρονόμους της Χ2 και Χ1. Στη συνέχεια εκδόθηκε η 3924/2003 οριστική απόφαση του ίδιου δικαστηρίου και μετά από άσκηση εφέσεων, οι οποίες συνεκδικάσθηκαν με την από 22 Δεκεμβρίου 2003 παρεμπίπτουσα αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, εκδόθηκε η 5640/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 3 Οκτωβρίου 2004 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Δημάδης ανέγνωσε την από 5 Απριλίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά την έννοια του εδαφίου 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου έγκειται στην ψευδή ερμηνεία ή εσφαλμένη εφαρμογή αυτού, η οποία υπάρχει όταν εφαρμόζεται κανόνας ουσιαστικού δικαίου, ενώ δεν υφίστανται οι πραγματικές προϋποθέσεις του, ή αντιστρόφως, όταν δεν εφαρμόζεται κανόνας ουσιαστικού δικαίου, ενώ υφίστανται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του.

Εξάλλου, από την διάταξη του άρθρου 922 ΑΚ που ορίζει ότι "ο κύριος ή ο προστήσας άλλον σε μια υπηρεσία ευθύνεται για τη ζημία που ο υπηρέτης ή ο προστηθείς προξένησε σε τρίτον παράνομα κατά την υπηρεσία του" προκύπτει: α) ότι ο προστήσας ευθύνεται για τις ζημίες που προξένησε ο προστηθείς σε τρίτον όχι μόνο κατά την εκτέλεση της ανατεθείσης σ' αυτόν υπηρεσίας, αλλά και κατά κατάχρηση της υπηρεσίας του, η οποία υφίσταται όταν η ζημιογόνος παράνομη πράξη τελέστηκε εντός των ορίων των καθηκόντων που ανατέθηκαν στον προστηθέντα ή επ' ευκαιρία ή εξ' αφορμής της υπηρεσίας, αλλά και κατά παράβαση των εντολών και οδηγιών που δόθηκαν σ' αυτόν ή καθ' υπέρβαση των καθηκόντων του, εφόσον μεταξύ της ζημιογόνου ενεργείας του προστήσαντος και της υπηρεσίας που ανατέθηκε σ' αυτόν υπάρχει εσωτερική συνάφεια, β) ότι η εν λόγω αστική ευθύνη του προστήσαντος είναι αντικειμενική, εφόσον αυτός, χωρίς ίδιο πταίσμα, ευθύνεται για το πταίσμα, του υπ' αυτού προστηθέντος.

Η πρόστηση μπορεί να στηρίζεται σε δικαιοπραξία ή σύμβαση, όπως η εντολή, ή σε οποιαδήποτε άλλη πραγματική σχέση. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχτηκε, ανελέγκτως, μεταξύ των άλλων, και τα εξής περιστατικά "Το νοσοκομείο Memorial της Νέας Υόρκης Η.Π.Α., στο οποίο η αρχική ενάγουσα Χ σύζυγος Χ2 είχε νοσηλευθεί ως πάσχουσα από Ca του μαστού με μεταστάσεις στα οστά, απέστειλε σ' αυτήν διά της εταιρείας ταχυμεταφορών FEDEX, την οποία στην Ελλάδα αντιπροσωπεύει η εναγόμενη εταιρία με την επωνυμία "SPEEDEX -Ανώνυμη Εταιρεία Ταχυμεταφορών", φάκελο περιέχοντα ιατρικά έγγραφα περί των εξετάσεών της και το σχετικό ιατρικό πόρισμα.

Τον εν λόγω φάκελο ανέλαβε να παραδώσει στην παραπάνω παραλήπτρια ο υπάλληλος της εναγομένης ...... ιδιοχείρως στην κατοικία της (διαμέρισμα) επί της οδού ... αριθμ.... του ...... Αττικής. Κατά τη μετάβαση του στο παραπάνω διαμέρισμα την 15η Δεκεμβρίου 2000 ο προαναφερθείς υπάλληλος της εναγομένης δεν έτυχε οποιασδήποτε ανταποκρίσεως, όταν κτύπησε το κουδούνι του διαμερίσματος της, προφανώς διότι ουδείς κατ' εκείνη την ώρα βρισκόταν εντός αυτού, κατόπιν δε προτροπής παρατυχόντος άλλου ενοίκου της πολυκατοικίας, που πληροφορήθηκε απ' αυτόν το σκοπό της επισκέψεώς του, άφησε τον φάκελο σε γλάστρα έξωθι του διαμερίσματος της παραλήπτριας, η οποία εν τέλει, δεν αμφισβητείται ότι, τον παρέλαβε.

Η ενέργεια εν τούτοις, του παραπάνω υπαλλήλου της εναγομένης υπήρξε παράτυπη, αφού όφειλε να παραδώσει τον φάκελο προσωπικά και ενυπογράφως στην παραλήπτρια, ενόχλησε δε την τελευταία, η οποία, αφού διαπίστωσε την ταυτότητα της εναγομένης, ως εταιρείας που διεκπεραίωσε τη μεταφορά του φακέλου στην Ελλάδα, υπέβαλε στην Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων την από .....

αναφορά, με την οποία κατήγγειλε το παραπάνω συμβάν και ζήτησε την επιβολή κυρώσεων. Η εναγομένη κλήθηκε να δώσει εξηγήσεις και στις 5.03.2001 παραστάθηκε προς τούτο ενώπιον της επιτροπής ακροάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ. με τον διευθυντή λειτουργιών της ....... και τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Δημητρακόπουλο.

Ο τελευταίος διατύπωσε, μεταξύ άλλων ισχυρισμών, και το αίτημα να ληφθεί δείγμα υπογραφής της παραλήπτριας, προκειμένου να ελεγχθεί η ομοιότητά της με την υπογραφή, η οποία υπάρχει στο δελτίο παραδόσεως του φακέλου, που τυχόν είχε συμπληρωθεί σε σχέση με την επίμαχη ταχυδρομική μεταφορά. Η διατύπωση του αιτήματος αυτού ενέχει το στοιχείο της αμφισβητήσεως της αλήθειας της καταγγελίας της παραλήπτριας, περιέχοντας επί πλέον και τον υπαινιγμό ότι ενδεχομένως η καταγγελία αυτή να είναι ψευδής...Είναι γεγονός ότι για την παράδοση του επίμαχου φακέλου, γενομένη υπό τις προεκτεθείσες συνθήκες, που συνιστούν παραβίαση των σχετικών κανόνων, δεν συντάχθηκε δελτίο παραδόσεως και, επομένως, δεν είχε υπογράψει τέτοιο δελτίο η παραλήπτρια, τούτο δε μπορούσε και όφειλε να έχει ελέγξει ο πληρεξούσιος δικηγόρος της εναγομένης πριν διατυπώσει το παραπάνω αίτημα.

Υπ' αυτή την έννοια το αίτημα, για το οποίο γίνεται εδώ λόγος, ήταν αντικειμενικά απρόσφορο για την αποτελεσματική υπεράσπιση της εναγομένης ως εγκαλουμένης με την αναφορά της παραλήπτριας και η διατύπωσή του από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της εναγομένης, γενομένη με αυτό τον σκοπό, ήταν ασφαλώς ενέργεια ατυχής.

Εξ ουδενός αποδεικτικού στοιχείου, όμως, βεβαιώνεται ότι για τον εν λόγω χειρισμό του πληρεξουσίου δικηγόρου της εναγομένης είχαν δοθεί από την τελευταία προς αυτόν ειδικές οδηγίες και εντολές μάλιστα με σκοπό εξυβρίσεως της παραλήπτριας, καταφρονήσεως δηλαδή του προσώπου της και μειώσεως του κύρους και της αξιοπρέπειάς της".

Ακολούθως το Εφετείο απέρριψε την αγωγή της αρχικής εναγούσης ως κατ' ουσίαν αβάσιμη. Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο εσφαλμένως ερμήνευσε και εφήρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 922 και 914 ΑΚ. Ειδικότερα το Εφετείο απήτησε για την εφαρμογή τους την ύπαρξη στοιχείων πέραν εκείνων που εμπίπτουν στο πραγματικό των εν λόγω ουσιαστικών διατάξεων και ειδικότερα την υπαιτιότητα των οργάνων της αναιρεσιβλήτου στην τέλεση της άνω αδικοπραξίας με την παροχή εντολής προς την υπ' αυτής προστηθέντα να προβεί στην παραπάνω επιλήψιμη ενέργεια.

Για την θεμελίωση όμως της αδικοπρακτικής ευθύνης της αναιρεσιβλήτου αρκούσε ότι η προαναφερομένη πράξη του προστηθέντος, η οποία κατά τις παραδοχές της αποφάσεως ήταν προσβλητική για το πρόσωπο της αρχικώς εναγούσης, έγινε επ' ευκαιρία της εκτελέσεως των ανατεθειμένων σ' αυτόν καθηκόντων. Επομένως, οι πρώτος, δεύτερος και τρίτος λόγοι αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ.1 ΚΠολΔ πρέπει να γίνουν δεκτοί ως κατ' ουσίαν βάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αρ. 5640/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Και

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων εκ χιλίων πεντακοσίων (1.500) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις . Και O ANTIΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 17 Απριλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ